
24-9-2025
رادار: غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی
به قلم استاد/ ایهاب النخلی
تب دنگی و مالاریا
در سایه گسترش فراگیر تب دنگی و مالاریا در سودان، ابعاد یک بحران بهداشتی حاد آشکار میشود که از غیاب نقش فعال وزارت بهداشت و ناتوانی دولت در مقابله با اپیدمی که هر روز جانها را میگیرد، پرده برمیدارد. علیرغم پیشرفت علمی و فناوری در علم امراض، حقایق آشکار و فساد نمایان میشود.
غیاب یک برنامه واضح:
با وجود اینکه تعداد مبتلایان از هزاران نفر فراتر رفته و طبق برخی منابع رسانهای، مرگ و میر دستهجمعی ثبت شده است، وزارت بهداشت هیچ برنامه روشنی برای مبارزه با این بیماری اعلام نکرده است. فقدان هماهنگی بین نهادهای بهداشتی و فقدان دیدگاه پیشگیرانه در مواجهه با بحرانهای اپیدمیولوژیک مشاهده میشود.
فروپاشی زنجیره تامین پزشکی
حتی سادهترین داروها مانند «بندول» در برخی مناطق کمیاب شده است، که نشاندهنده فروپاشی زنجیرههای تأمین و فقدان نظارت بر توزیع داروها است، در حالی که فرد به سادهترین ابزارهای تسکین و حمایت نیاز دارد.
غیاب آگاهی اجتماعی
هیچ کمپین رسانهای مؤثری برای آموزش مردم در مورد راههای پیشگیری از پشهها یا شناسایی علائم بیماری وجود ندارد، که باعث افزایش شیوع عفونت میشود و توانایی جامعه را برای محافظت از خود تضعیف میکند.
ضعف زیرساختهای بهداشتی
بیمارستانها از کمبود شدید کادر پزشکی و تجهیزات و حتی ابزارهای تشخیصی اساسی رنج میبرند، که پاسخ به بیماری را کند و تصادفی میکند و جان هزاران نفر را در معرض خطر قرار میدهد.
چگونه کشورهای دیگر با اپیدمیها برخورد کردند؟
برزیل:
- کمپینهای سمپاشی زمینی و هوایی با استفاده از سموم دفع آفات مدرن راهاندازی کرد.
- پشهبند توزیع کرد و کمپینهای آگاهیرسانی اجتماعی را فعال کرد.
- داروها را به طور فوری در مناطق آلوده فراهم کرد.
بنگلادش:
- مراکز اضطراری موقت در محلههای فقیرنشین ایجاد کرد.
- خطوط تلفن گرم برای گزارشها و تیمهای واکنش سیار فراهم کرد.
فرانسه:
- سیستمهای هشدار اولیه را فعال کرد.
- نظارت بر پشههای ناقل را تشدید کرد و کمپینهای آگاهیرسانی محلی را آغاز کرد.
بهداشت یکی از مهمترین وظایف و مسئولیت دولت، یک مسئولیت کامل است
سودان هنوز فاقد سازوکارهای موثر برای تشخیص و گزارشدهی است، که باعث میشود آمار واقعی بسیار بیشتر از آمار اعلام شده باشد و بحران را پیچیدهتر کند. بحران بهداشتی کنونی نتیجه مستقیم غیاب نقش فعال دولت در مراقبتهای بهداشتی است که زندگی انسان را در اولویت اصلی خود قرار میدهد، دولتی که اسلام را تطبیق میکند و سخن عمر بن خطاب (رضی الله عنه) را به کار میگیرد که «اگر قاطری در عراق بلغزد، خداوند در روز قیامت از من در مورد آن سوال خواهد کرد».
راه حل های پیشنهادی
- ایجاد یک نظام بهداشتی که اولاً از خدا در زندگی انسان بترسد و فعال باشد، نه تابع سهمیه بندی یا فساد.
- ارائه مراقبتهای بهداشتی رایگان به عنوان یک حق اساسی برای همه رعایا. لغو مجوزهای بیمارستانهای خصوصی و ممنوعیت سرمایهگذاری در زمینه پزشکی.
- فعال کردن نقش پیشگیری قبل از درمان، از طریق کمپینهای آگاهیرسانی و مبارزه با پشهها.
- بازسازی وزارت بهداشت به گونهای که مسئولیت زندگی مردم را بر عهده داشته باشد، نه فقط یک نهاد اداری.
- اتخاذ یک نظام سیاسی که زندگی انسان را بالاتر از منافع اقتصادی و سیاسی قرار دهد.
- قطع ارتباط با سازمانهای جنایتکار و مافیای دارو.
در تاریخ مسلمانان، بیمارستانها برای خدمت رایگان به مردم برپا میشدند، با کفایت بالا اداره میشدند و از بیت المال تأمین مالی میشدند، نه از جیب مردم. مراقبتهای بهداشتی بخشی از مسئولیت دولت بود، نه منت و نه تجارت.
آنچه امروز در سودان از شیوع بیماریها و غیاب دولت از صحنه رخ میدهد، هشداری است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. مورد نیاز فقط تهیه بندول نیست، بلکه ایجاد یک دولت رفاه واقعی است که به زندگی انسان اهمیت میدهد و ریشههای بحران را درمان میکند، نه علائم آن را، دولتی که از ارزش انسان و زندگی او و هدفی که برای آن به وجود آمده آگاه است و آن عبادت خداوند یگانه است. دولت اسلامی تنها دولتی است که قادر به رسیدگی به مسائل مراقبتهای بهداشتی از طریق نظام بهداشتی است که تنها در سایه خلافت راشده دوم بر اساس روش پیامبری که به زودی به اذن خداوند برپا خواهد شد، قابل اجرا است.
﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ﴾
منبع: الرادار
