نَفائِسُ الثَّمَراتِ
کسی که خدا را شناخت، شرم، ترس و محبتش به او شدیدتر شد
ابن مسعود گفت: خشیت خدا برای علم کافی است. و کمبود ترس از خدا فقط به دلیل کمبود شناخت بنده از اوست، بنابراین آگاه ترین مردم از خدا بیشتر می ترسند و هر کس خدا را بشناسد، شرم، ترس و محبتش به او شدیدتر می شود و هر چه شناخت بیشتر شود، شرم، ترس و محبت بیشتر می شود. پس ترس از بزرگترین منازل راه است و ترس خواص از ترس عوام بیشتر است و ایشان به آن محتاج تر و سزاوارترند و برایشان لازم تر است. زیرا بنده یا مستقیم است یا از استقامت منحرف شده است، پس اگر از استقامت منحرف شده باشد، ترسش از عذاب به خاطر انحرافش است و ایمان جز با این ترس درست نیست.
و آن از سه امر نشأت می گیرد:
اول: شناخت او از جنایت و زشتی آن.
دوم: تصدیق وعده عذاب و اینکه خداوند برای نافرمانی عقوبتی قرار داده است.
سوم: اینکه نمی داند شاید از توبه منع شود و بین او و توبه اش اگر مرتکب گناه شود، مانع ایجاد شود. پس با این سه امر ترسش کامل می شود و به حسب قوت و ضعف آنها، قوت و ضعف ترس او خواهد بود، زیرا انگیزه گناه یا عدم علم به زشتی آن است یا عدم علم به عاقبت بد آن یا اینکه هر دو با هم جمع شوند اما توکلش بر توبه او را به آن وادار می کند و آن غالب گناهان اهل ایمان است، پس اگر زشتی گناه را بداند و عاقبت بد آن را بداند و بترسد که باب توبه برایش باز نشود بلکه از آن منع شود و بین او و آن مانع ایجاد شود، ترسش شدید می شود. این قبل از گناه است، پس اگر آن را انجام دهد، ترسش شدیدتر می شود.
طریق الهجرتین وباب السعادتین
از امام ابن قیم الجوزیه
وَصَلِّ اللَّهُمَّ عَلَىْ سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ وَعَلَىْ آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ
وَالسَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ
