توافق تجاری: تجلی وابستگی اقتصادی اندونزی به ایالات متحده
خبر:
رئیس جمهور آمریکا، ترامپ، از توافق تجاری با اندونزی خبر داد که در آن تعرفههای گمرکی کالاهای اندونزیایی از ۳۲٪ به ۱۹٪ کاهش یافت، پس از آنکه تهدید به افزایش داشت. در مقابل، اندونزی متعهد شد به ارزش ۱۵ میلیارد دلار انرژی آمریکایی، و به ارزش ۴.۵ میلیارد دلار محصولات کشاورزی، به اضافه ۵۰ هواپیمای بوئینگ، از جمله هواپیماهای مدل ۷۷۷ خریداری کند. ترامپ تصریح کرد که آمریکا به دسترسی کامل به بازار اندونزی بدون پرداخت عوارض دست خواهد یافت. این معامله پس از گفتگو با رئیس جمهور اندونزی، پرابوو سوبیانتو، منعقد شد، اما تاریخ شروع اجرای کاهش عوارض و خرید هنوز مشخص نشده است. حجم تجارت بین اندونزی و آمریکا در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴۰ میلیارد دلار رسید، در حالی که کسری تجاری آمریکا حدود ۱۸ میلیارد دلار بود. این معامله در چارچوب تلاشهای ترامپ برای انعقاد توافقنامههای تجاری مشابه با کشورهایی مانند بریتانیا، ویتنام و چین انجام میشود، در حالی که مذاکرات با هند و اتحادیه اروپا ادامه دارد، تا آنچه را که او شیوههای تجاری ناعادلانه میداند که به منافع آمریکا آسیب میرساند، برطرف کند. (گاردین)
تفسیر:
تحول اخیر در روابط تجاری بین اندونزی و آمریکا، که اندونزی از آن به عنوان یک موفقیت دیپلماتیک به دلیل کاهش تعرفههای گمرکی آمریکا از ۳۲٪ به ۱۹٪ استقبال کرد، ضعف ساختاری عمیقتری را در دیپلماسی بینالمللی اندونزی برجسته میکند. این موفقیت ادعایی در مقابل این واقعیت که آمریکا امتیازات بزرگی به دست آورده، محو میشود. ورود کامل و بدون عوارض گمرکی به بازار اندونزی، و اجبار اندونزی به خرید ۵۰ هواپیمای بوئینگ، و قراردادهای میلیارد دلاری برای خرید محصولات انرژی و کشاورزی آمریکا. در اصل، اندونزی وارد مذاکرات برابر و مستقل نمیشود، بلکه مجبور به تبعیت تحت فشار است.
این پویایی جدید نیست. از زمان (استقلال) اندونزی، ایالات متحده نقش مهمی در شکلدهی به جهتگیری سیاسی و اقتصادی آن ایفا کرده است. آمریکا از طریق ابزارهایی مانند بدهیهای خارجی و وابستگی به اهداکنندگان، توانسته است در فرآیندهای تصمیمگیری در اندونزی نفوذ کند و بر همه چیز تأثیر بگذارد؛ از آزادسازی اقتصاد تا الگوی حکومت سیاسی. ثروتهای طبیعی اندونزی - از نفت و گاز گرفته تا مس و طلا - مدتهاست که بر اساس توافقهایی که به طور نامتعادل شرکتهای خارجی، به ویژه شرکتهای مرتبط با منافع آمریکا را ترجیح میدهد، مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
آنچه به طور خاص تأسفبار است، لحن جشنی مقامات اندونزیایی نسبت به چیزی است که در واقع اجبار اقتصادی است! دولت به جای به چالش کشیدن ماهیت نابرابر این توافق یا دفاع از حق کشور برای حمایت از صنایع ملی و حاکمیت اقتصادی خود، تصمیم گرفته است که این توافق را به عنوان یک موفقیت ارائه دهد. این نشاندهنده الگوی گستردهتری در کشورهای با اکثریت مسلمان است، جایی که وابستگی پس از استعمار و فقدان استقلال سیاسی واقعی همچنان مانع تلاشها برای ایجاد اقتصادهای قوی و خودکفا میشود.
به طور گستردهتر، این حادثه آسیبپذیری ژئوپلیتیکی کشورهای اسلامی را برجسته میکند. با وجود داشتن منابع طبیعی و انسانی عظیم، همچنان تقسیم شده، ضعیف و ناتوان از تحمیل خود در صحنه جهانی باقی میمانند. این ضعف نه تنها اقتصادی، بلکه سیاسی و اصولی نیز هست. این امر ناتوانی مستمر کشورهای با اکثریت مسلمان در محافظت از مردم خود و همچنین نشان دادن همبستگی واقعی با برادران تحت ستم خود مانند فلسطینیان را توضیح میدهد.
تا زمانی که کشورهای اسلامی نظامهای سیاسی را توسعه ندهند که حاکمیت، وحدت و اتکا به خود را به جای تسلیم شدن به قدرتهای خارجی و نهادهای نئولیبرال ترفیع دهند، ابزاری در دست قدرتهای جهانی باقی خواهند ماند. استقلال واقعی چیزی فراتر از کاهش تعرفههای گمرکی است، بلکه نیازمند شجاعت برای مقابله با استثمار اقتصادی و ایجاد نظامی است که به مردم خدمت کند نه منافع خارجی.
نوشته شده برای رادیو دفتر رسانهای مرکزی حزب التحریر
عبدالله اسوار