آیا کابل اولین پایتخت بدون آب در جهان خواهد شد؟!
(مترجم)
خبر:
رئیس اداره ملی حفاظت از محیط زیست در افغانستان خواستار مشارکت رسمی افغانستان در سیامین کنفرانس اعضای متعاهد در برازیل شد. وی بر ضرورت پایان دادن به وضعیت ناظر افغانستان تاکید کرد و اینکه این حق افغانستان است که به طور موثر در این کنفرانسها شرکت کند و صدای خود را در مورد پیامدهای تغییرات آب و هوایی بلند کند. وی تاکید کرد که این کشور با خشکسالی، کمبود آب، سیلابهای ناگهانی و کاهش اراضی قابل کشت مواجه است.
تفسیر:
گزارش جدیدی که توسط سازمان مرسی کورپس منتشر شده است، هشدار میدهد که کابل ممکن است اولین پایتخت مدرن در جهان باشد که با یک بحران آبی فراگیر مواجه میشود. این بحران در نتیجه مجموعهای از عوامل، از جمله تغییرات آب و هوایی، سوء مدیریت منابع آب، رشد سریع جمعیت و گسترش شهری تشدید شده است.
افغانستان با خشکسالی شدیدی روبرو است که منجر به تخریب منابع آب، مهاجرت ساکنان روستاها و بیابانزایی در بیش از 75 درصد از اراضی آن شده است. این بحران زیستمحیطی میلیونها نفر را در معرض خطر گرسنگی، سوء تغذیه و قحطی قرار داده و معیشت آنها را به طور جدی تهدید میکند. در نتیجه این تغییرات آب و هوایی، ما همچنین شاهد سیلابهای شدیدی در ولایات شرقی و شمال شرقی افغانستان و همچنین در مناطق واقع در پشت خط دیورند بودهایم - سیلابهایی که تصاویر دلخراشی از تلفات خانوادگی و ویرانی گسترده را به همراه داشت.
از جمله مشکلات اساسی که ساختارهای زیستمحیطی بینالمللی، از جمله سازمان ملل متحد، کنفرانس اعضای متعاهد و مؤسساتی مانند کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوایی، با آن مواجه هستند، این است که در حالی که به نظر میرسد یک همکاری جهانی است، اما در واقع تابع منافع قدرتهای بزرگ و نظام سرمایهداری است. این قدرتها - به ویژه آمریکا، چین و کشورهای صنعتی - بزرگترین آلودهکنندگان جهان و محرک اصلی تغییرات آب و هوایی هستند، با این حال کمترین تعهد را به عمل به وعدههای آب و هوایی خود و تأمین مالی عدالت آب و هوایی نشان میدهند. خروج سیاسی آمریکا از توافقنامه پاریس و بازگشت به آن، و عدم ایفای تعهدات مالی آن، نمونههایی از عدم ثبات ساختاری است.
علاوه بر این، ریشههای اصلی تغییرات آب و هوایی از مبانی اصولی و اقتصادی سرمایهداری ناشی میشود، نظامی که ارزش مادی را بر ارزشهای معنوی، انسانی و اخلاقی ترجیح میدهد. استفاده بیش از حد از سوختهای فسیلی، استثمار مداوم از منابع طبیعی، جنگلزدایی و مصرف بیش از حد، همه از این دیدگاه جهانی ناشی میشوند. این فساد سیستماتیک همان چیزی است که خداوند سبحان در قرآن کریم توصیف کرده است: ﴿ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ﴾.
از سوی دیگر، موضع حکومت افغانستان از نظر سیاست داخلی در رابطه با این مسائل و ایجاد مؤسسات برای پاسخگویی به حوادث طبیعی رضایتبخش نیست. مشکل عمیقتر این است که طالبان ادعا میکنند در سیاست خارجی بیطرف هستند، در حالی که این موضع در مواجهه با این واقعیت جهانی پیچیده کافی و از نظر دینی یا عقلانی موجه نیست. بیطرفی در برابر یک نظام فاسد که از نظر سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حتی زیستمحیطی بر جهان تسلط دارد، نه ممکن است و نه مؤثر. در حالی که افغانستان در انتشار گازهای گلخانهای بیطرف است و هیچ سهمی در ایجاد آن ندارد، اما یکی از ده کشوری است که بیشترین آسیب را از تغییرات آب و هوایی متحمل میشود.
جهان در آسیب رساندن به ما بیطرف نیست. بر اساس گزارشی از دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد، افغانستان از جمله ده کشوری است که بیشترین آسیب را از حوادث طبیعی و تغییرات آب و هوایی، از جمله خشکسالی، سیلاب، زلزله و طوفان متحمل میشود. بر اساس شاخص INFORM خطر در سال 2023، افغانستان رتبه چهارم و در شاخص دانشگاه نوتردام برای سازگاری جهانی، رتبه هشتم را دارد، اگرچه این کشور سهم کمی در انتشار گازهای گلخانهای دارد. بنابراین، مشکل اساسی در سطح جهانی در یک نظام ریشهدار و فاسد نهفته است که در هر جنبهای از زندگی نفوذ کرده است، بلکه ذهنیت و سبک زندگی مردم را نیز شکل داده است. ادغام یا الحاق در داخل این ساختار راهحلی برای بحران نیست. بلکه بازتولید خود بحران به شکلی ضعیفتر و وابسته تر است.
راهحل واقعی این بحران در توسل به راهحلهای اسلامی و برپایی خلافت راشده بر منهج نبوت نهفته است. تنها با بازگشت به نظام الهی و تطبیق احکام اسلامی در سطح حکومت میتوان نظام جهانی فاسد را به چالش کشید و انسانیت، جامعه و طبیعت را به حالت فطری خود بازگرداند. در غیر این صورت، بشریت اسیر یک چرخه بیثمر باقی خواهد ماند، که به ساختارهای سرمایهداری وابسته است، بدون هیچ راه واقعی برای رهایی مردم یا سیاره زمین.
نوشته شده برای رادیو دفتر مطبوعاتی مرکزی حزب التحریر
یوسف ارسلان
عضو دفتر مطبوعاتی حزب التحریر در ولایت افغانستان