ابتکار موزاییک: بازتعریف یک استراتژی شکست خورده و تلاشی دوباره برای مهار طالبان
(مترجم)
خبر:
اخیراً شورای امنیت سازمان ملل متحد جلسه ویژه ای را برای بررسی وضعیت افغانستان برگزار کرد. در این جلسه، روزا اوتونبایوا، رئیس دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، یک چارچوب جامع جدید به نام "طرح موزاییک" ارائه کرد. وی تاکید کرد که این ابتکار با هدف "عادی سازی وضعیت در افغانستان" نیست، بلکه به دنبال تقویت منافع واقعی مردم افغانستان است.
تفسیر:
رونمایی از طرح جدید پس از شکست ابتکار قبلی سازمان ملل، که توسط فریدون سینیرلی اوغلو تدوین شده بود، صورت می گیرد. این تلاش ها در دو جبهه اصلی به بن بست رسید: اول، عدم توافق بین المللی در مورد نحوه برخورد با طالبان. و دوم، رد فرستاده ویژه منصوب شده توسط سازمان ملل از سوی طالبان که مأمور اجرای این طرح بود. با توجه به این موانع، سازمان ملل متحد ابتکار جدیدی را با عنوان "موزاییک" ارائه کرده است.
برای اجرای استراتژی قبلی، جلسات دوحه برگزار شد و به مدت سه دور ادامه یافت. با این حال، همانطور که قبلا ذکر شد، این روند به دلیل چالش های ذکر شده در بالا متوقف شد. اکنون، پس از یک سال، روند دوحه از سر گرفته شده است. در 30 ژوئن/ژوئن و 1 ژوئیه/ژوئیه 2025، قطر میزبان سومین نشست کمیته مبارزه با مواد مخدر و دومین نشست فنی بین طالبان و نمایندگان بخش خصوصی بین المللی بود. این دو نشست به عنوان بخشی از مرحله چهارم روند دوحه و در چارچوب اجرای طرح موزاییک برگزار شد. اگرچه نشست اخیر ماهیت فنی داشت، اما به طور گسترده به عنوان مقدمه ای برای مذاکرات سیاسی آینده تلقی می شود. بر اساس بیانیه ای که در 2 مه 2025 توسط استفان اسمیت، سخنگوی دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان صادر شد، طرح موزاییک حول دو ستون اساسی استوار است:
- ایجاد کارگروه هایی برای رسیدگی به چالش های فوری پیش روی مردم افغانستان، مانند تلاش های مبارزه با مواد مخدر و تقویت بخش خصوصی.
- رسیدگی به موانع اساسی پیش روی بازگشت افغانستان به نظام بینالمللی، بهویژه تعهد به حقوق بشر و احترام به قوانین بینالمللی.
علیرغم ارائه موزاییک به عنوان یک ابتکار جدید، اما در اصل نسخه اصلاح شده طرح قبلی است. اهداف استراتژیک تغییر نکرده اند، به جز تعدیل روش های اجرا و مشارکت. همانطور که روزا اوتونبایوا در جلسه اخیر شورای امنیت در مورد افغانستان توضیح داد: "مشارکت معنادار با افغانستان با هدف ایجاد کشوری است که در صلح با خود و همسایگانش زندگی می کند، به تعهدات بین المللی خود پایبند است و به ادغام مجدد در جامعه بین المللی باز می گردد - نه کشوری که در چرخه های خشونت مکرر گرفتار می ماند."
این اظهار نظر به وضوح نشان می دهد که هدف اساسی این طرح همچنان عبارت است از جدایی تدریجی طالبان از دیدگاه اسلامی خود و ادغام نهایی آن در نظام جهانی سکولار.
از ویژگی های بارز طرح موزاییک، استراتژی گام به گام آن است. در این چارچوب، اگر طالبان یک قدم به سوی نظام بینالمللی بردارند، غرب نیز یک گام مشابه پاسخ خواهد داد. این سیاست مبتنی بر کنترل تدریجی و نفوذ مدیریت شده است. با این حال، طالبان تاکنون در ارائه یک طرح واضح و منسجم برای اعمال حکومت اسلامی یا نظام سیاسی اسلامی کامل ناکام مانده اند. جهان غرب از این خلاء استفاده کرده و طالبان را به پذیرش مدل خاص خود سوق داده است. در مقابل، حزب التحریر، یک حزب اصولی و سیاسی اسلامی، دیدگاهی جامع، مشروع و واقع بینانه برای ایجاد خلافت راشده ارائه می دهد که پروژه ای است که کاملاً مبتنی بر اصل اسلامی است. برخلاف رویکرد تدریجی غرب، این طرح تدریجی نیست، بلکه مبتنی بر اساس اسلام است. بر اساس اسلام، گاهی اوقات تنها نیت صادقانه کافی است تا خداوند متعال توفیق دهد و راه را برای او بگشاید. و در مواقع دیگر، اگر بنده یک قدم بردارد، خداوند به سوی او گام برمیدارد، چنانکه در حدیث قدسی آمده است: «إِذَا تَقَرَّبَ العَبْدُ إِلَيَّ شِبْراً، تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعاً، وَإِذَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ ذِرَاعاً، تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعاً، وَإِذَا أَتَانِي يَمْشِي، أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً» رواه البخاري ومسلم
نوشته شده برای رادیو دفتر مطبوعاتی مرکزی حزب التحریر
یوسف ارسلان
عضو دفتر مطبوعاتی حزب التحریر در ولایت افغانستان