خبرپاڼه

ډیموکراسي نه روحونو ته سپیڅلتیا ورکوي او نه هم ملکیتونو ته

(ژباړه)

یو ځل بیا، په تنزانیا کې د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر له ۲۹مې پیل وروسته تاوتریخوالی څو ورځې دوام وکړ، چې په پایله کې یې د ملکي خلکو د ژوند له لاسه ورکولو او خصوصي او عامه زیربناوو ته د زیانونو رسیدو لامل شو. په ۱۹۹۵ کال کې په تنزانیا کې د څو ګوندي ریاستي ټاکنو له ترسره کیدو راهیسې، د تاوتریخوالي بیا راژوندي کیدل د هر پنځو کلونو په وقفه کې یو پرله پسې او دوامداره موضوع وه. په هرصورت، د سږ کال تاوتریخوالی خورا لوی او پراخه دی تر دې چې د ۲۰۰۰ کال له دردناکو پیښو څخه هم تیر شوی، چیرته چې د اپوزیسیون (متحده دیموکراتیک محاذ) له ۴۰ څخه ډیر پلویان په زنجبار (نیمه خپلواکو ټاپوګانو) کې په مرمیو وویشتل شول، له ۶۰۰ څخه ډیر کسان ټپیان شول او شاوخوا ۲۰۰۰ کسان ګاونډي کینیا ته وتښتیدل.

تاوتریخوالی د ډیموکراسۍ او ټاکنو په بنسټ کې د لاندې په څیر ځای پر ځای شوی دی:

۱- ډیموکراسي د پانګوالۍ حاکم نظام دی چې په کړنو کې یوازې په یو معیار ولاړ دی، او هغه "ګټې" دي. په دې معنی چې یو څوک د ګټې ترلاسه کولو لپاره عمل کوي یا له عمل کولو ډډه کوي. د حیرانتیا خبره نده چې د ډیموکراسۍ پلویان که په حکومت کې وي یا په اپوزیسیون کې، عمل کوي یا نور هڅوي چې په داسې طریقه عمل وکړي چې د دوی ګټې تضمین کړي. د دې اصل له مخې، ټول دیموکراتیک ګوندونه د خلکو د هوساینې خدمت کولو لپاره ندي، بلکې دا د سیاستوالو لپاره اقتصادي چینلونه دي، یا د عامه مرستو په مصرفولو، یا د ټاکنو په تمه کولو، یا د استعمارګرو د مرستو په مصرفولو، یا د خیرخواهانو په بسپنو کې ښکیل کیدل او نور.

۲- دیموکراتیک نظام د میکیاویلي شیطاني او شیطاني فکر ملاتړ کوي، چې وايي "وسیله هدف ته جواز ورکوي او هدف وسیلې ته جواز ورکوي". دا پدې مانا ده چې په ډیموکراسۍ کې د هر ډول زیان سره سره، د اهدافو د ترلاسه کولو لپاره هر څه ترسره کیدی شي، لکه وژل، په مذهبي او توکمیزو بنسټونو د فتنې پارول، دروغ ویل او یا نور څه. په اصولو کې، په ډیموکراسۍ کې هیڅ قانوني یا غیرقانوني مفکوره شتون نلري، مهمه دا ده چې څه شی د دوی د اهدافو په ترلاسه کولو کې مرسته کوي.

۳- لویدیځ د خپلو ګټو لپاره څو ګوندي ډیموکراسي راوړې ده، نه زموږ د هیوادونو د ګټو یا پرمختګ لپاره لکه څنګه چې ډیری خلک یې ګوري، تر دې حده چې ځینې یې ګډوډ شوي، خپلې لویې هیلې یې له لاسه ورکړې، خپل وخت یې ضایع کړی او تر مرګه یې ستړی شوي، د بدلون په تمه. بلکې لویدیځ دا د یوې دسیسې په توګه راوړې ده، او د نظام د مخ په بدلولو سره غولول دي، ځکه دوی پوهیدلي چې خلک ستړي شوي دي او د یو ګوندي نظام له ظلم څخه چې دوی (لویدیځ) یې ساتنه کوله، نارضایتي مخ په زیاتیدو ده. دا نظام د نوي استعمار د پیاوړتیا لپاره د یوې بلې وسیلې په توګه راوړل شوی، ترڅو د خلکو پام د اصولي لید څخه د مسلو لیدلو څخه واړوي. د دې پر ځای چې د پانګوالۍ له ناوړه اصولو سره مبارزه وکړي، دوی خپلې انرژۍ د واکمنانو د څیرو د بدلولو لپاره په غلطو حل لارو کې مصرفوي. سربیره پردې، په ډیرو مواردو کې، لویدیځ هیوادونه د دې نظام او نورو پلمو له لارې، د خپلو سرچینو د استخراج لپاره د لارې هوارولو په موخه، کورنۍ فتنې او تاوتریخوالی راپاروي. ښې بیلګې یې: سوډان، کانګو، یمن، سومالیا او نور دي.

دا څرګنده ده چې دا ډول نظام د روانو شخړو، نښتو او تاوتریخوالي څخه ډډه نشي کولی، دا یو نازک نظام دی، بلکې تر هر څه دمخه د انسانیت په عادلانه خدمت کې د خپلې بې وسۍ له امله کړیږي.

د هر هغه هوښیار او روښانفکره کس لپاره چې د ریښتیني اصولي بدلون په لټه کې دی، وخت رارسیدلی چې د فاسدې ډیموکراټیک شوونیزم په برخه کې له ګډون یا ملاتړ څخه ډډه وکړي. پر مسلمانانو لازم دي چې د بدلون لپاره د اسلامي طریقې پیروي وکړي لکه څنګه چې نبي ﷺ ورته ښوونه کړې، د اسلامي خلافت دولت تاسیس کول، د اسلامي هیوادونو څخه پیل کول. غیر مسلمانانو ته وخت رارسیدلی چې د اسلامي بدیل نظام او د بدلون طریقه وپلټي، بیا یې ومني او د ډیموکراسۍ له فساد او غولونې څخه ځان لرې وساتي.

مسعود مسلم

په تنزانیا کې د حزب التحریر مطبوعاتي استازی