تاریخ د پاکستان پوځ ته غږ کوي: د رښتینې اسلامي مشرۍ وخت رارسېدلی
(ژباړه)
خبر:
په ۲۰۲۵ کال د اپریل په میاشت کې په پهلګام کې برید چې ۲۶ ملکي وګړي پکې ووژل شول او نور ټپیان شول، کشمیر یې یو ځل بیا د یوې پیچلې سیاسي عقیدتي وضعې په زړه کې راښکېل کړ. په داسې حال کې چې چارواکو سمدلاسه د پاکستان په ملاتړ وسله والو ډلو مسؤلیت په ګوته کړ، خو دا پېښه ډېر ژر سیاسي شوه او په هغو پراخو بیانیو کې ځای پر ځای شوه چې د نریندرا مودي څه باندې یوې لسیزې حکومت یې رامنځته کړ: د یوه هندو ملتپال دولت او د هغه د فرضي دښمنانو ترمنځ په کور دننه او بهر جګړه.
تبصره:
د کشمیر په کنټرول کرښه کې د پاکستان او هند ترمنځ وروستۍ نظامي نښتې د جیوپولیټیکي توازن مخ په زیاتېدونکې نازکتیا په ګوته کړه. د هند ناکامو بریدونو او د پاکستان پرمختللو ځوابي بریدونو د هند په نظامي وړتیاوو کې نیمګړتیاوې په ډاګه کړې، چې هند یې د اوربند غوښتلو ته اړ کړ. دا نه یوازې د پاکستان لپاره تاکتیکي بریا ده، بلکې احتمالي ستراتیژیک فرصت هم دی. په تېرو لسیزو کې، پاکستان په عصري نظامي ټیکنالوژۍ کې پانګونه کړې او د چین په ګډون د نورو خواوو په مرسته یې خپلې وړتیاوې پراخې کړې دي.
په مقابل کې، هند په زړو ټیکنالوژیو تکیه کړې، که څه هم په دې وروستیو کې یې د فرانسې، یهودي کیان او امریکا په څېر لوېدیځو شریکانو څخه نوي معلومات ترلاسه کړي دي. دا برید په بشپړه توګه د هغه روایت سره سمون لري چې واکمن بهارتیا جنتا ګوند د خپلې واکمنۍ په کلونو کې رامینځته کړی دی. د مودي حکومت لپاره، مجرمین یوازې ترهګر نه وو، بلکې د یوې لویې دښمنۍ نښې وې، چې هغه اسلام او مسلمانان دي. له هر اړخیزې پلټنې پرته، دوی په پاکستان کې میشتو ډلو تور ولګاوه او د لشکر طیبه ډله او د هغې فرضي جنګیالي ډله یې، د مقاومت جبهه ونومول. سره له دې چې د مقاومت جبهې مسؤلیت رد کړ او د باوري شواهدو نشتوالی، خو بیا هم روایت لا دمخه ټینګ شوی و. بهارتیا جنتا ګوند، چې له ډېرې مودې راهیسې په ملي بحرانونو په سیاسي ګټو بدلولو کې تجربه لري، د بهلګام قتل عام یې د "هندو راشټرا" لپاره په خپل سیاسي لید کې شامل کړ.
په ایودیا کې د رام مندر پرانیستل د لسیزو فرقهپال سیاست پایله وه. دا یو روښانه سیګنال هم و: په مودي تر مشرۍ لاندې هند کې، هندوانو دولتي حیثیت لري، په داسې حال کې چې نورو مذهبونو ته د شک په سترګه کتل کیږي. په 2019 کې د 370 مادې له لغوه کیدو راهیسې، کشمیر خپل خپلواکي له لاسه ورکړې او د هند حکومت له خوا پراخه اداري او نظامي کنټرول لاندې راغلی دی.
هغه څه چې پخوا د اسلامي عدالت او رحم له خوا اداره کېده، اوس په حقیقت کې یوه نظامي سیمه ده چې د نوي ډیلي لخوا اداره کیږي او د ملتپالو هیلو په واسطه رامینځته کیږي. د زیربنايي پروژې لکه د نوي ریل پټلۍ پل چې کشمیر له اصلي هند سره نښلوي، د پرمختګ د سمبولونو په توګه وړاندې کیږي. مګر په حقیقت کې، دا پرمختګونه د یوځای کیدو پر ځای اشغال څرګندوي. خپل سري نیونې، د انټرنیټ بندول، په زوره د ځمکو غصب او قانوني ځورونه په سیمه کې د حکومت کولو لپاره عام اوزار ګرځیدلي دي. امنیت د باور په قیمت ترلاسه کیږي، او هره نوې پېښه د لا زیات ظلم لپاره توجیه او د هغې د بې اغېزتیا ثبوت کیږي. دا په دقیقه توګه هغه تاکتیکونه منعکس کوي چې یهودي ځواکونو له لسیزو راهیسې د فلسطینیانو په وړاندې کارولي دي.
د برید پایلې له کشمیر څخه هم اوړي. ډېر ژر، د مودي حکومت د سیند د سیند د اوبو د تړون یوه مهمه برخه وځنډوله، چې د ۱۹۶۰ کال راهیسې د هند او پاکستان د ډیپلوماسۍ بنسټ ګڼل کیږي. پاکستان ته د اوبو د بهیر د محدودولو ګواښ هم سمبولیک او هم ستراتیژیک دی. دا نه یوازې د غچ اخیستونکي ځواب نښه ده، بلکې په سیاسي لوبو کې د وسلو په توګه د ګډو سرچینو کارولو ته چمتووالی هم دی.
د پاکستان اشرافیه لا هم امریکا ته د یوه لازمي متحد په توګه ګوري، خو حقیقت دا دی چې امریکا په زیاتېدونکې توګه هند ته په آسیا کې د خپل اصلي ستراتیژیک شریک په توګه ګوري. دا نه یوازې اقتصادي او نظامي ملاحظات دي، بلکې په چین د امریکا د محدودولو په ستراتیژۍ کې د هند رول هم دی. داسې ښکاري چې پاکستان د نړیوالو قدرتونو په ګټو کې بند پاتې دی؛ له یوې خوا د امریکا د ملاتړ په لټه کې دی، او له بلې خوا د چین او پاکستان د اقتصادي راهدارۍ او نظامي اړیکو له لارې د چین مخ په زیاتیدونکي همکارۍ ته.
پاکستان د تاریخ په یوه مهمه څلور لارې کې ولاړ دی: یا به د لویو قدرتونو په ستراتیژیو کې یوه وسیله پاتې شي او یا به خپل برخلیک کنټرول کړي او د اسلامي امت مقام لوړ کړي. د کشمیر ازادول او له امریکا څخه د انحصار څخه خلاصون د دې ستراتیژیک او اصولي بدلون کلیدي ده. اوسني نړیوال کړکیچونه یوازې ګواښ نه دی، بلکې د اسلامي مشرۍ او بدلون لپاره یو طلایی فرصت دی. پاکستان باید د اوسني وضعیت یا اوربند په لټه کې نه وي، بلکې د ټول کشمیر په ازادولو سره یو تاریخي ګام پورته کړي، د خپلو حیاتي سرچینو کنټرول خوندي کړي او په دې توګه په بې ثباته نړیوال نظام کې مشري په غاړه واخلي. دا د یوې نوې دورې لپاره لاره هواروي چې پاکستان به پکې د خلافت راشده په جوړولو کې محوري رول ولوبوي. دا یو ژور اصولي لید دی چې نه یوازې نظامي ځواک او سیاسي مشرتابه ته اړتیا لري، بلکې د اوسني نړیوال نظام ننګولو لپاره سیاسي اراده هم غواړي. د پاکستان لپاره دا وخت رارسېدلی چې د مرکزي آسیا هیوادونو سره د یوځای کیدو، د ټول کشمیر د آزادولو، او د هند د ملت لید پر بنسټ رام مندر او د هند د ملت لید په کنډوالو کې د خلافت راشده په جوړولو سره د مودي د "هندو ملت" لید ته د پای ټکی کېږدي.
د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی
مهیب عبدالله