فشل الهندسة السياسية وفرصة التغيير الحقيقي
فشل الهندسة السياسية وفرصة التغيير الحقيقي

قال عمران خان في أول خطاب علني له منذ إطلاق سراحه "ديمقراطيتنا اليوم معلقة بخيط رفيع"، واصفاً الذين لاحقوه بأنهم "مافيا". ولم يذع خطابه على شاشة التلفزيون.

0:00 0:00
Speed:
May 18, 2023

فشل الهندسة السياسية وفرصة التغيير الحقيقي

فشل الهندسة السياسية وفرصة التغيير الحقيقي

(مترجم)

الخبر:

قال عمران خان في أول خطاب علني له منذ إطلاق سراحه "ديمقراطيتنا اليوم معلقة بخيط رفيع"، واصفاً الذين لاحقوه بأنهم "مافيا". ولم يذع خطابه على شاشة التلفزيون. (الجارديان)

التعليق:

منذ أواخر الخمسينات من القرن الماضي، بدأ الضباط العسكريون في التلاعب بالنظام السياسي الباكستاني لتشكيل نتائج انتخابية تتناسب مع رغباتهم. وتسارعت الهندسة السياسية للوسيط السياسي الباكستاني خلال حكم ضياء الحق، لكنها ترسخت خلال حقبة الديمقراطية في التسعينات.

طوّر ضباط الجيش أدوات معينة مثل تهم الفساد والابتزاز والتعذيب والرشوة والاختطاف والاغتيال...إلخ لإدارة المشهد السياسي في البلاد، وبعد ذلك أصبحت هذه الأدوات أساليب وتدابير وتكتيكات معيارية لجلب الفاعلين المدنيين إلى السلطة، واستخدامها أثناء وجود السياسيين في السلطة، ومن ثم لتشويه سمعتهم وإزالتهم منها، بمجرد أن يحقق السياسيون هدفهم الذي أوكل لهم.

أتقن ضباط الجيش هذه الأساليب والتدابير والتكتيكات في عهد عائلة بوتو وسلالة شريف، حيث لعب أحدهم ضد الآخر. واعتادت مؤسسة الجيش على هذه الأساليب والإجراءات والتكتيكات، ووافق ضباطها على هذه الأدوات للسيطرة على فساد عائلتي بوتو وشريف مقابل حماية مصالح المؤسسة العسكرية. لذلك وبعد نجاح الأساليب في صياغة النتائج السياسية لمدة ثلاثة عقود، لم يفكر باجوا مرتين في استخدام مثلها للترويج لعمران خان ثم استبعاده.

ومع ذلك، رفض خان محاولة قائد الجيش السيطرة عليه وقاومه، خاصة بعد إقالته التي فضحت محاولات القيادة العسكرية لإسكاته وتشويهه. كما تسببت هذه المحاولات في إثارة الذعر في المؤسسة العسكرية وكذلك لدى عامة الناس؛ لأن الكثيرين ظنوا أن خان نظيفاً ومخلصاً نسبياً مقارنة بالفساد عميق الجذور في الطغمة الحاكمة والتدخلات المستمرة لقيادة الجيش في التلاعب بالمؤسسة العسكرية والسياسة عموما.

وعلاوة على ذلك، كان خان قادراً على الاستفادة من المشاعر المعادية لأمريكا الكامنة في أهل باكستان، وخصوصا بين الشباب الذين نشأوا في عالم ما بعد 9/11 واستاؤوا بشدة من الطبقة السياسية لتفشي الفساد، وكذلك بين ضباط الجيش لتقديم المؤسسة العسكرية الكثير من التنازلات من أجل حرب أمريكا على (الإرهاب).

اعتقد باجوا، وتلاه منير، أن الأساليب التي أتقنها ضباط الجيش في الهندسة السياسية ستفيدهم جيداً في إدارة حالة عمران خان، فقد استهانوا به وفي قاعدة دعمه الديموغرافية للشباب في المجتمع وفي أتباعه في كل من مؤسسة الجيش وبين الضباط المتقاعدين. ومن ثم، فإن البلاد الآن في حالة مجهولة. والأدوات المستخدمة في الهندسة السياسية لم تفشل فحسب، بل تسببت أيضاً في قلق المؤسسة العسكرية، وقد حرم هذا أيضاً منير من المرونة في احتواء خان. وعلاوة على ذلك، لا توجد معارضة قابلة للامتطاء باستثناء خان وحزبه لكي تكون الانتخابات العامة ذات مصداقية، وحتى يتمكن ضباط الجيش من تقديم معارضة كما كانوا يفعلون دائماً، وخلاف ذلك، لن يقبل الناس النتائج.

عندما كانت نتائج الهندسة السياسية تفشل في الماضي، كان الجيش يتدخل بفرض الأحكام العرفية. ولكن بالنظر إلى المعارضة القوية ضد ضباط الجيش، وفشلهم في إدارة خان والملحمة السياسية التي تلت ذلك، وفي ظل اقتصاد ضعيف جدا، فإن إعلان الأحكام العرفية ليس مجرد خطأ فادح، ولكن سينظر إليه الكثيرون على أنه محاولة يائسة من منير للتشبث في السلطة بأي ثمن، ودون معالجة لعدد لا حصر له من القضايا الخلافية.

إنه أيضاً مستقبل مجهول بالنسبة لخان، فقد أصبح أقوى من ذي قبل، بينما كان ميؤوساً منه عندما كان في السلطة، وارتكب مخالفات محرجة، وافتقر إلى برنامج شامل للتغيير، وكان محاطاً بسياسيين ومستشارين مشوهين ملطخين بالفساد مثل نظرائهم في حزب الشعب الباكستاني، لذلك، فإنه في الأيام والأسابيع المقبلة، سيظل الوضع السياسي في باكستان في حالة تغير مستمر، ما يوفر فرصاً ذهبية للذين يعملون للتغيير الجذري، وهو التغيير المتأصل في الإسلام، والذي يسعى إلى قلب النظام السياسي الحالي وإعادة العزة والكرامة إلى أرض باكستان الطاهرة.

﴿أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُمْ مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ

كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

عبد المجيد بهاتي

More from خبرونه او تبصرې

ترکیه او عربي رژیمونو له حماس څخه د وسلو ایښودلو غوښتنه وکړه

ترکیه او عربي رژیمونو له حماس څخه د وسلو ایښودلو غوښتنه وکړه

(ژباړل شوی)

خبر:

د جولای په 29 او 30 نیټو د فرانسې او سعودي عربستان په مشرۍ په نیویارک کې د ملګرو ملتونو یو لوړ پوړی نړیوال کنفرانس د "فلسطین قضیې ته د سوله ایزې حل لارې موندل او د دوو دولتونو د حل لارې پلي کول" تر عنوان لاندې جوړ شو. د غونډې په تعقیب، چې موخه یې د فلسطین د دولت په توګه په رسمیت پیژندل او په غزه کې د جګړې پای ته رسول وو، یو ګډه اعلامیه لاسلیک شوه. د اروپايي اتحادیې او د عرب دولتونو لیګ ترڅنګ، ترکیې هم د 17 نورو هیوادونو تر څنګ په اعلامیه لاسلیک وکړ. په دې اعلامیه کې، چې له 42 مادو او یو ضمیمې څخه جوړه شوې وه، د حماس لخوا د الاقصی طوفان عملیات وغندل شول. ګډونوالو هیوادونو له حماس څخه وغوښتل چې وسلې کیږدي او خپل مدیریت د محمود عباس رژیم ته وسپاري. (وکالات، د جولای 31، 2025).

تبصره:

هغو هیوادونو ته په کتو چې کنفرانس یې اداره کاوه، د امریکا شتون په ښکاره ډول څرګند دی، او که څه هم دوی د پریکړو کولو واک یا نفوذ نلري، د سعودي رژیم، د دوی خدمتګار، د فرانسې سره ملتیا تر ټولو ښکاره ثبوت دی.

په دې اړه، د فرانسې ولسمشر ایمانویل ماکرون د جولای په 24 مه وویل چې فرانسه به په سپتمبر کې په رسمي توګه د فلسطین دولت په رسمیت وپیژني، او دا به د G7 هیوادونو څخه لومړنی هیواد وي چې دا کار کوي. د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان آل سعود او د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر جان نويل بارو په کنفرانس کې یو مطبوعاتي کنفرانس جوړ کړ او د نیویارک د اعلامیې موخې یې اعلان کړې. په حقیقت کې، د کنفرانس وروسته په خپره شوې اعلامیه کې، د یهودو د رژیم قتل عامونه وغندل شول پرته له دې چې د دوی په وړاندې کوم مجازات ونیول شي، او له حماس څخه وغوښتل شول چې وسلې کیږدي او د غزې اداره محمود عباس ته وسپاري.

د منځني ختیځ په نوې ستراتیژۍ کې چې امریکا د ابراهیم تړونونو په اساس د پلي کولو هڅه کوي، د سلمان رژیم د برید مشري کوي. له جګړې وروسته به له سعودي عربستان سره د یهودو له رژیم سره عادي اړیکې پیل شي. بیا به نور هیوادونه هم تعقیب کړي، او دا څپه به له شمالي افریقا څخه تر پاکستان پورې په یو ستراتیژیک ایتلاف بدله شي. همدا ډول د یهودو رژیم ته به د دې ایتلاف د یوې مهمې برخې په توګه امنیتي تضمین ورکړل شي. بیا به امریکا دا ایتلاف د چین او روسیې په وړاندې خپله جګړه کې د سونګ په توګه وکاروي، او ټوله اروپا به تر خپلو وزرونو لاندې راولي، او البته، د خلافت دولت د جوړیدو احتمالاتو په وړاندې به یې وکاروي.

د دې پلان په وړاندې اوسنی خنډ د غزې جګړه او بیا د امت غوسه ده، چې مخ په زیاتیدو ده او د چاودنې په حال کې ده. له همدې امله، متحده ایالاتو غوره وګڼله چې اروپايي اتحادیه، عربي رژیمونه او ترکیه د نیویارک په اعلامیه کې د نوښت مشري وکړي. داسې انګیرل کیږي چې په اعلامیه کې د پریکړو منل به اسانه وي.

خو د عربي رژیمونو او ترکیې دنده دا ده چې امریکا راضي کړي او د یهودو رژیم وساتي، او د دې اطاعت په بدل کې، خپل ځانونه د خپلو خلکو له غوسې څخه وساتي او د واک د ارزانه پات شونو سره ذلیل ژوند وکړي تر څو چې وغورځول شي او یا د اخرت په عذاب اخته شي. د اعلامیې په اړه د ترکیې تحفظ، د دوو دولتونو د حل په نوم د پلان د پلي کولو په شرط، یوازې د اعلامیې د اصلي هدف پټولو او د مسلمانانو د ګمراه کولو هڅه ده، او هیڅ ریښتینی ارزښت نلري.

په پای کې، د غزې او ټول فلسطین د آزادولو لاره د یوه خیالي دولت له لارې نه ده چې یهودان پکې ژوند کوي. د فلسطین لپاره اسلامي حل په غصب شوې ځمکه کې د اسلام حکومت دی، او دا د غاصب سره جګړه ده، او د مسلمانانو لښکرې د دې لپاره بسیج کول دي چې یهودان له دې مبارکې ځمکې څخه وباسي. او دایمي او بنسټیز حل د خلافت د راشد دولت جوړول او د خلافت په سپر سره د اسراء او معراج د مبارکې ځمکې ساتنه ده. ان شاء الله، هغه ورځې لرې نه دي.

رسول الله ﷺ وفرمايل: «قيامت به تر هغه وخته نه راځي، تر څو چې مسلمانان له يهودانو سره جګړه ونه کړي، مسلمانان به دوی ووژني، تر دې چې يهودي د ډبرې او ونې تر شا پټ شي، نو ډبره يا ونه به وايي: اې مسلمانه، اې د الله بنده، دا يو يهودي زما تر شا دی، راشه هغه ووژنه» (رواه مسلم)

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده

محمد امین یلدریم

هغه څه چې امریکا یې غواړي د یهودو په وجود رسمي اعتراف دی، حتی که وسلې هم پاتې شي

هغه څه چې امریکا یې غواړي د یهودو په وجود رسمي اعتراف دی، حتی که وسلې هم پاتې شي

خبر:

د لبنان ډېری سیاسي او امنیتي خبرونه د هغې وسلې په اړه دي چې د یهودو وجود په نښه کوي، له بلې هېڅ وسلې پرته او د ډېری سیاسي شنونکو او خبریالانو لخوا پرې تمرکز کیږي.

تبصره:

امریکا غواړي هغه وسلې چې د یهودو سره یې جګړه کړې، لبنان پوځ ته وسپارل شي او د ټولو خلکو په لاس کې پاتې نورې وسلې ورته مهمې ندي چې په کور دننه کې کارول کیدی شي کله چې دوی ته پکې ګټه ښکاري یا په ګاونډیو هیوادونو کې د مسلمانانو ترمنځ.

امریکا چې زموږ د مسلمانانو تر ټولو لوی دښمن دی، دا په ښکاره، بلکې په بې شرمۍ سره وویل، کله چې د هغې استازي براک د لبنان څخه وویل چې هغه وسله باید د لبنان دولت ته وسپارل شي چې د فلسطین د غاصب یهودو په ضد کارول کیدی شي، او نورې هېڅ انفرادي یا منځنۍ وسلې نه، ځکه چې دا د یهودو وجود ته زیان نه رسوي، بلکې د مسلمانانو ترمنځ د جګړې لپاره د تکفیریانو، افراطیانو، رجعت پسندو یا وروسته پاتې په پلمه د امریکا او ټول لوېدیځ خدمت کوي، یا د نورو هغو صفاتو په پلمه چې دوی د مذهب، قومیت، نژاد یا حتی د مسلمانانو او نورو هغو کسانو ترمنځ چې له موږ سره یې سلګونه کاله ژوند کړی او له موږ څخه یې یوازې د عزت، مال او ځان ساتنه لیدلې، تغذیه کوي او موږ پر دوی هغه قوانین پلي کول چې پر ځانونو یې پلي کوو، د دوی لپاره هغه څه دي چې زموږ لپاره دي او د دوی په اړه هغه څه دي چې زموږ په اړه دي. شرعي حکم د مسلمانانو په منځ کې د حکومت اساس دی، که د دوی ترمنځ وي او که د دولت د نورو رعیتونو سره.

څرنګه چې زموږ تر ټولو لوی دښمن امریکا هغه وسلې له منځه وړل یا بې طرفه کول غواړي چې د یهودو وجود ته زیان رسوي، نو بیا ولې سیاستوال او خبریالان په دې باندې تمرکز کوي؟!

او ولې تر ټولو مهم موضوعات په رسنیو او د وزیرانو په شورا کې د امریکایی دښمن په غوښتنه وړاندې کیږي، پرته له دې چې په ژوره توګه وڅیړل شي او په امت باندې د هغې د خطرناکۍ اندازه څرګنده شي، او تر ټولو خطرناکه یې د یهودو له وجود سره د ځمکنیو پولو ترسیم دی، یعنې د دې غاصب وجود په رسمیت پیژندل، او په داسې توګه چې له هغې وروسته هیڅوک حق نلري چې وسلې، یعنې هره وسله د فلسطین لپاره پورته کړي، کوم چې د ټولو مسلمانانو ملکیت دی او یوازې د فلسطین د خلکو نه دی، لکه څنګه چې دوی هڅه کوي موږ قانع کړي لکه څنګه چې دا یوازې د فلسطین خلکو پورې اړه لري؟!

خطر په دې کې دی چې دا موضوع کله د سولې تر عنوان لاندې وړاندې کیږي، کله د روغې تر عنوان لاندې، او کله هم په سیمه کې د امنیت تر عنوان لاندې، یا د اقتصادي، سیاحتي او سیاسي سوکالۍ تر عنوان لاندې، او د هغه سوکالۍ په اړه چې دوی مسلمانانو ته د دې مسخ شوي وجود په رسمیت پیژندلو په صورت کې وعده ورکوي!

امریکا په ښه توګه پوهیږي چې مسلمانان هیڅکله د یهودو په وجود په رسمیت پیژندلو سره راضي کیدی نشي، او له همدې امله تاسو ګورئ چې دوی د نورو لارو څخه دوی ته ننوځي ترڅو دوی له ترټولو مهمې برخلیک ټاکونکې موضوع څخه بې لارې کړي. هو، امریکا غواړي چې موږ د وسلو په موضوع تمرکز وکړو، مګر دوی پوهیږي چې وسلې هر څومره هم قوي وي، هغه به ګټه ونکړي او د یهودو په وجود په وړاندې نشي کارول کیدی که چیرې رسمي لبنان له دوی سره د پولو په ترسیم کولو سره په رسمیت وپیژني، او په دې توګه به دوی د فلسطین د مبارکې ځمکې په اړه د دوی حق په رسمیت پیژني، د مسلمانانو د حاکمانو او د فلسطین د واکمنۍ په پلمه.

د یهودو په وجود دا اعتراف د الله، د هغه د رسول او مومنانو سره خیانت دی، او د شهیدانو د ټولو هغو وینو سره خیانت دی چې د فلسطین د آزادۍ لپاره تویې شوې او لا هم توییږي، او له دې ټولو سره سره موږ لا هم په خپل امت کې د خیر هیله لرو چې ځینې یې په غزه هاشم او فلسطین کې جګړه کوي، او دوی موږ ته په خپلو وینو وایي: موږ به هیڅکله د یهودو وجود په رسمیت ونه پیژنو، حتی که دا موږ ته دا ټول او نور هم قیمت ولري... نو ایا موږ به په لبنان کې د یهودو په وجود په رسمیت پیژندلو سره موافقه وکړو، پرته له دې چې شرایط څومره سخت وي؟! او ایا موږ به له دوی سره د پولو په ترسیمولو سره موافقه وکړو، یعنې په دوی اعتراف، حتی که وسلې له موږ سره پاتې شي؟! دا هغه پوښتنه ده چې موږ باید د ناوخته کیدو دمخه ځواب ورکړو.

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده

ډاکټر محمد جابر

په لبنان ولایت کې د حزب التحریر د مرکزي اړیکو کمیټې مشر