د موزايیک نوښت: د یوې ناکامې ستراتیژۍ بیا جوړول او د طالبانو د احتوا لپاره نوې هڅه
(ژباړن)
خبر:
د ملګرو ملتونو امنیت شورا په دې وروستیو کې د افغانستان د وضعیت په اړه یوه ځانګړې غونډه وکړه. په دې غونډه کې، د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستې ماموریت (یوناما) مشرې روزا اوتونبایوا یو نوی جامع چوکاټ وړاندې کړ چې د "موزايیک پلان" په نوم یادیږي. هغې ټینګار وکړ چې دا نوښت "په افغانستان کې د وضعیت د عادي کولو" لپاره نه دی، بلکې د افغانانو د حقیقي ګټو د پیاوړتیا په لټه کې دی.
تبصره:
د نوي پلان څرګندیدل د ملګرو ملتونو د پخواني نوښت له ناکامۍ وروسته راځي، چې د فریدون سینیرلي اوغلو لخوا ترتیب شوی و. دا هڅې په دوو مهمو جبهو کې له خنډ سره مخ شوې: لومړی، له طالبانو سره د چلند څرنګوالي په اړه د نړیوالې اجماع نشتوالی؛ او دویمه، د ملګرو ملتونو لخوا د ټاکل شوي ځانګړي استازي لخوا د پلان پلي کولو لپاره د طالبانو انکار. د دې خنډونو په رڼا کې، ملګرو ملتونو د "موزايیک" په نوم یو نوی نوښت وړاندې کړی دی.
د پخوانۍ ستراتیژۍ د پلي کولو لپاره د دوحې غونډې ترسره شوې، چې درې دورې یې دوام وکړ. په هرصورت، لکه څنګه چې مخکې یادونه وشوه، دا پروسه د پورتنیو ننګونو له امله له خنډ سره مخ شوه. اوس، یو کال وروسته، د دوحې پروسه بیا پیل شوې ده. د 2025 کال د جون په 30 او د جولای په 1، قطر د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې د کمېټې دریمه غونډه او د طالبانو او د نړیوال خصوصي سکتور د استازو ترمنځ دویمه تخنیکي غونډه کوربه توب وکړ. دا دوه غونډې د دوحې د پروسې د څلورم پړاو او د موزايیک پلان د پلي کولو په چوکاټ کې ترسره شوې. که څه هم وروستۍ غونډه په خپل ذات کې تخنیکي وه، خو په پراخه توګه د راتلونکو سیاسي خبرو اترو لپاره د یوې لارې هوارونکي په توګه لیدل کیږي. د 2025 کال د مې په 2 د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستې ماموریت د ویاند سټیفن سمیټ لخوا خپور شوي بیان په وینا، د موزايیک پلان په دوو بنسټیزو ستنو ولاړ دی:
- د کاري ډلو جوړول ترڅو د افغانانو سره د ننګونو د حل لپاره، لکه د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې هڅې او د خصوصي سکتور وده.
- د هغو بنسټیزو خنډونو حل کول چې افغانستان د نړیوال نظام ته د بیرته ستنیدو مخه نیسي، په ځانګړې توګه د بشري حقونو ته ژمنتیا او د نړیوال قانون درناوی.
که څه هم موزايیک د یو نوي نوښت په توګه وړاندې کیږي، خو په اصل کې د پخواني پلان یوه بیاکتل شوې نسخه ده. ستراتیژیک اهداف ندي بدل شوي، پرته له دې چې د پلي کولو او ګډون میتودونه تعدیل شي. لکه څنګه چې روزا اوتونبایوا د افغانستان په اړه د امنیت شورا په وروستۍ غونډه کې روښانه کړه: "له افغانستان سره معنی لرونکی ګډون د هغه هیواد د جوړولو په هدف دی چې له ځان او خپلو ګاونډیانو سره په سوله کې ژوند وکړي، خپلو نړیوالو ژمنو ته ژمن وي او په نړیواله ټولنه کې بیرته مدغم شي - نه هغه هیواد چې په تکراري تاوتریخوالي کې ښکیل پاتې کیږي".
دا څرګندونه په ښکاره ډول په ګوته کوي چې د پلان اصلي موخه لاهم د طالبانو د تدریجي انحراف له خپل اسلامي لید څخه او په نهایت کې په سیکولر نړیوال نظام کې د دوی ادغام دی.
د موزايیک پلان یوه ځانګړتیا د ګام په ګام ستراتیژي ده. په دې چوکاټ کې، که طالبان د نړیوال نظام په لور یو ګام پورته کړي، نو لویدیځ به ورته ګام پورته کړي. دا پالیسي په تدریجي کنټرول او مدیریت شوي نفوذ باندې ولاړه ده. په هرصورت، تر دې دمه طالبان د اسلامي حکومت یا د یو بشپړ اسلامي سیاسي نظام د پلي کولو لپاره یو واضح او منسجم پلان په وړاندې کولو کې پاتې راغلي دي. لویدیځې نړۍ له دې خلا څخه ګټه پورته کړې او طالبان یې د خپل ماډل په منلو ته اړ کړي دي. په مقابل کې، حزب التحریر، چې یو اصولي او سیاسي اسلامي ګوند دی، د راشده خلافت د جوړولو لپاره یو جامع، مشروع او واقعي لید وړاندې کوي، چې په بشپړه توګه په اسلامي اصولو ولاړ دی. د لویدیځ د تدریجي تګلارې برعکس، دا پلان تدریجي نه دی، بلکې د اسلام پر بنسټ ولاړ دی. د اسلام له نظره، کله کله یوازې رښتینې اراده کافي ده چې الله تعالی توفیق ورکړي او لاره ورته هواره کړي. او په ځینو نورو وختونو کې، که بنده یو ګام پورته کړي، الله تعالی ورته ګامونه وړاندې کوي، لکه څنګه چې په حدیث قدسي کې راغلي دي: «إِذَا تَقَرَّبَ العَبْدُ إِلَيَّ شِبْراً، تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعاً، وَإِذَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ ذِرَاعاً، تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعاً، وَإِذَا أَتَانِي يَمْشِي، أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً» رواه البخاري ومسلم
دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی
یوسف ارسلان
په افغانستان ولایت کې د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر غړی