د اسلامي شریعت په پلي کولو سره سوکالي ترلاسه کېدای شي او د بېلتون غوښتنې مخه نیول کېدای شي
(ژباړه)
خبر:
د جون 2025 په لومړیو کې د آچې سیمې او د شمالي سماټرا سیمې حکومتونو ترمنځ شخړې رامنځته شوې. دا شخړه د کورنیو چارو وزارت د 300.2.2-2138 نمبر فرمان سره تړاو درلود چې د 2025 په اپریل کې صادر شوی و، چې د آچې اړوند څلور ټاپوګان یې د شمالي سماټرا په اداري سیمه کې شامل کړل. د کورنیو چارو وزارت په خپل پریکړه کې ټینګ و. د آچې سیمې حکومت په آچې ته د څلورو ټاپوګانو د بیرته راستنیدو غوښتنه کوله. د آچې اوسیدونکو هم د خپلو ټاپوګانو د بیرته راستنیدو غوښتنې په موخه مظاهرې وکړې. په همدې حال کې د شمالي سماټرا حکومت د کورنیو چارو وزارت د پریکړې ملاتړ ته دوام ورکړ، او شخړه نوره هم زیاته شوه. په پای کې ولسمشر پرابوو مداخله وکړه. د آچې د ولسي جرګې او مشرانو جرګې لپاره د ګډ فورم (فوربس) مشر، ت. ا. خالد د جون په 15، 2025 وویل: "د آچې جمهوریت د ولسي جرګې او مشرانو جرګې ټولو غړو موافقه کړې، او زموږ دریځ یو شان دی. څلور ټاپوګان باید پرته له کوم شرط بیرته راستانه شي. آچې د خپل ځان د دفاع لپاره چمتو ده." د جون په 17، 2025، ولسمشر پریکړه وکړه چې څلور ټاپوګان بیرته د آچې سیمه ایز حکومت ته وسپاري. د دولت وزیر پراسیتیو هادي د جون په 17، 2025 د سه شنبې په ورځ په جاکارتا کې د ولسمشرۍ په ماڼۍ کې په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "څلور ټاپوګان، چې د پانجانګ ټاپو، لیبان ټاپو، مانګکیر ګادانګ او مانګکیر کیتیک دي، د حکومتي اسنادو له مخې د آچې سیمې پورې تړلي دي."
تبصره:
1- د آچې سیمې او د شمالي سماټرا سیمې حکومتونو ترمنځ روانه شخړه د پخواني نظام له سیاسي او اقتصادي نفوذ څخه بېله نه شي ګڼل کېدای. له سیاسي پلوه، د شمالي سماټرا اوسنی والي بوبي ناسوتيون دی، چې د پخواني ولسمشر جوکو ویدودو زوم دی. له بلې خوا، د کورنیو چارو اوسنی وزیر تیتو کارناویان دی، چې د پخواني ولسمشر جوکو ویدودو په وخت کې د کورنیو چارو وزیر و. له همدې امله، دا د حیرانتیا خبره نه ده چې خلک شمالي سماټرا ته د آچې د څلورو ټاپوګانو لیږد د پخواني نظام د سیاسي ګټو یوه برخه ګڼي. له بلې خوا، څلور ټاپوګان د اقتصادي پلوه خورا ډیر ظرفیت لري. د آچې د ولسي جرګې غړي مسلم ایوب وویل: "شمالي سماټرا ته د څلورو ټاپوګانو د ادارې په لیږد کې سوداګریزه ګټه نغښتې ده. څلور ټاپوګان د تیلو او ګازو څخه بډای دي. او په څلورو ټاپوګانو کې د متحده عربي اماراتو څخه د پانګونې لویه طرحه شتون لري." سربیره پردې، دا لاره نه یوازې د ځایی ماهیانو لپاره مهمه ده، بلکې د سوداګریزو بار وړلو او سمندري ستراتیژیکو حرکتونو لپاره هم اړینه ده. له همدې امله د څلورو ټاپوګانو د سپارلو هڅې د پخواني نظام له سیاسي او اقتصادي ګټو ډکې دي.
2- له بلې خوا، د سیمه ایزو حکومتونو ترمنځ شخړې کولای شي سیمه ایزې شخړې رامنځته کړي یا د بېلتون غوښتنې روحیه نوره هم پیاوړې کړي. لکه څنګه چې معلومه ده، آچې یوه داسې سیمه ده چې له اندونیزیا سره په اړیکه کې یو "ترخ تاریخ" لري. په تیرو وختونو کې، آچې د پوځي عملیاتو یوه سیمه وه. د هغې اسلامي کلتور خورا پیاوړی دی. په حقیقت کې، آچې په محلي کچه د اسلامي شریعت په پلي کولو کې خپلواکي لري. د اپریل په 21، 2025، داسې کسانو چې ګمان کیږي اندونیزیايي وګړي دي او دودیز کالي یې اغوستي وو، د ملګرو ملتونو د اصلي مسایلو په اړه دایمي فورم په څلورویشتمه غونډه کې د "مالوکو ته ازادي، پاپوا ته ازادي، آچې ته ازادي" په شعار یو انځور پورته کړ، چې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د محکمه کې جوړه شوې وه. دا ښیي چې له اندونیزیا څخه د آچې د جلا کیدو فکر لا تر اوسه په بشپړه توګه له منځه نه دی تللی. او که چیرې د آچې اړوند څلور ټاپوګان په حقیقت کې شمالي سماټرا ته وسپارل شي، نو دا به په جاکارتا کې د حکومت په اړه د آچې د خلکو مایوسي نوره هم زیاته کړي. له همدې امله، دا کار باید مخنیوی وشي، او دا هم باید په پام کې ونیول شي چې دا هڅې د اندونیزیا په نامه د دې اسلامي هیواد د ویشلو لپاره دي.
3- اسلام طبیعي سرچینې لکه تېل او ګاز د عامه ملکیت په توګه ګڼي. نبي ﷺ وفرمایل: «مسلمانان په دریو شیانو کې شریک دي: په اوبو، څړځای او اور کې، او د هغې بیه حرامه ده.» ابن ماجه روایت کړی دی. دولت د خلکو د ګټو او هوساینې لپاره د هغوی د ادارې مسؤلیت لري. تېل او ګاز د یوې ټاکلې سیمې ملکیت نه دی، بلکې د ټولو خلکو ملکیت دی. نو ځکه باید دولت په مرکزي توګه اداره کړي. که د طبیعي سرچینو اداره هرې سیمې ته وسپارل شي، نو په هغو خلکو ظلم کیږي چې په هغو سیمو کې ژوند کوي چې دغه سرچینې نلري. نو ځکه د اسلامي شریعت سره سم د طبیعي سرچینو په اداره کې بنسټیز بدلون اړین دی. خو دا کار یوازې د هغه واکمن له لارې کېدای شي چې اسلامي شریعت په بشپړه توګه پلي کوي، ځکه د اسلامي شریعت په پلي کولو سره سوکالي ترلاسه کېدای شي، او په عین وخت کې د بېلتون غوښتنې مخه نیول کېدای شي.
د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی
محمد رحمة کورنیا – اندونیزیا