الجيل الضائع... أطفال سوريا نموذجاً!
April 22, 2016

الجيل الضائع... أطفال سوريا نموذجاً!

الجيل الضائع... أطفال سوريا نموذجاً!
ضمن حملة القسم النسائي "الشباب المسلم: روّاد التغيير الحقيقي"


الجيل الضائع، مصطلح أطلق على الجيل الذي نشأ في أمريكا وأوروبا إبان فترة الحرب العالمية الأولى، ويطلق هذا المسمى اليوم على الجيل الذي نشأ في البلاد العربية التي حصلت فيها حروب ونزاعات مسلحة، وبصفة خاصة ليبيا واليمن وسوريا والعراق والسودان، وذلك لما تركته هذه الحروب والصراعات الاستعمارية من آثار كبيرة على أهل هذه البلاد ولا سيما فئتي الأطفال والشباب، ولكن المقام لا يتسع للحديث عن "الجيل الضائع" في كل هذه البلاد، ولذلك سنقصر حديثنا في هذه المقالة على أطفال سوريا كنموذج حي ومؤلم لما خلفته الحروب والصراعات الاستعمارية من آثار على أطفال المسلمين.


يطلق مصطلح الجيل الضائع على الأطفال الذين وُلِدوا منذ بداية الثورة السورية عام 2011 وحتى يومنا هذا، إضافة إلى الأطفال الذين كانوا مولودين قبل بدء الثورة وعايشوا أحداثها، ويشير تقرير أصدرته منظمة اليونيسيف تحت عنوان: "لا مكان للأطفال: تأثير 5 سنوات من الحرب على أطفال سوريا وطفولتهم" إلى أنَّ حوالي 3.7 ملايين طفل سوري ولدوا منذ بداية الثورة، أي بمعدّل واحد من بين ثلاثة أطفال سوريين، منهم 2.9 مليون طفل داخل سوريا، و811 ألفاً في المناطق المجاورة، وجاء في التقرير أيضاً «تقدّر يونيسيف أنَّ ما مجموعه 8.4 ملايين طفل، أي أكثر من 80 % من الأطفال في سوريا، تأثّروا بسبب النزاع، سواء في داخل البلاد أو كلاجئين في الدول المجاورة».


إذاً وبموجب الإحصائيات والتقارير فقد أثرت الحرب في سوريا على حياة أكثر من 8 ملايين طفل، أكثر من 3 ملايين منهم فتحوا أعينهم على مشاهد القتل والدمار، وصوت أزيز الطائرات ودوي المدافع والبراميل المتفجرة، ولم تشفع لهؤلاء الأطفال براءتهم عند قوات النظام المجرمة، ولا عند قوات التحالف الغاشم، ولا عند طائرات العدوان الروسي، ولا حتى عند بعض الفصائل المسلحة كتنظيم الدولة، فكانوا هدفاً لآلاتهم الحربية، ووقعوا ضحايا للمجرمين الطامعين، المتصارعين على اقتسام بلاد المسلمين، ومنع عودتها وحدة واحدة، وقد وثق المرصد السوري لحقوق الإنسان استشهاد 13694 طفلاً منذ بداية الثورة، هذا عدا عن آلاف الجرحى الذين أصيب بعضهم بالإعاقة أو التشوه أو الشلل نتيجة الأسلحة المستخدمة هناك. فقد رصدت اليونيسف في تقرير لها أكثر من 1500 حالة من الانتهاكات الجسيمة بحق الأطفال في عام 2015 فقط، وأكثر من 60% من هذه الانتهاكات هي حالات القتل والتشويه نتيجة استخدام الأسلحة المتفجرة في المناطق المأهولة بالسكان.


وتشير التقارير إلى أن الأطفال في سوريا يتعرضون لتعذيب ممنهج، حيث وثقت الشبكة السورية لحقوق الإنسان تعرض ما لا يقل عن 7457 طفلا للتعذيب في مراكز الاحتجاز التابعة للقوات الحكومية، وذلك منذ آذار/مارس 2011 وحتى آذار/مارس من العام الجاري. وبحسب المرصد السوري لحقوق الإنسان فإن 108 قضوا تحت التعذيب في سجون النظام، ومن أبرز الطرق المستخدمة في تعذيب أطفال سوريا في سجون النظام بحسب ما صرح به مدير الشبكة السورية لحقوق الإنسان "الضرب المبرح وقلع الأظفار وحلاقة الشعر والجلد بأنابيب بلاستيكية والأسلاك الكهربائية، ويضاف إلى ذلك الحرمان من الأهل والطبابة والغذاء الكافي".


هذا وقد تسببت الحرب في سوريا في تيتيم عدد كبير من الأطفال، كما أثرت على حياة الأطفال الذي تعرضوا لليتم قبل بدء الثورة، ويُقدر العدد الإجمالي للأيتام في سوريا بنحو 800 ألف طفل موزعين على مختلف المحافظات السورية ودول اللجوء المجاورة وأهمها تركيا ولبنان والأردن، وفي مفارقة عجيبة تنم عن وقاحة وجرأة النظام السوري، أن زوجة الأسد احتفلت مع أيتام سوريا في أسبوع اليتيم العالمي، ونُشِرت صورها وهي تحتضن الأطفال الذين قتل زوجها المجرم أهلهم ويتمهم! وبكل وقاحة أيضاً تعلق ما تعرف بصفحة "رئاسة الجمهورية" على احتفال أسماء الأسد مع الأيتام وإقامة الأعمال الترفيهية لهم بالقول: إن هذا الاحتفال يبين أن الحرب لم تؤثر على الاهتمام بالأيتام ورعايتهم!


وغني عن الشرح والتفصيل ما يعانيه أهل سوريا ولا سيما الأطفال من مجاعات وسوء تغذية وأمراض خاصة في المناطق التي تحاصرها قوات النظام وحزب إيران، فقد كشف تقرير منظمة "أنقذوا الأطفال" الدولية غير الحكومية المختصة بالدفاع عن حقوق الطفل، عن روايات مروعة لحياة الناس داخل ما اعتبرها "سجونا مفتوحة" في المناطق المحاصرة في سوريا، وما تسببه الحرب هناك من إجبار الأطفال الجوعى على أكل طعام الحيوانات، كما كشف التقرير بأن نحو 485.7 ألف طفل عرضة لخطر الموت جوعا في 18 منطقة محاصرة في جميع أنحاء سوريا، وأضاف أن بعض وكالات المساعدات ترجح إمكانية وصول العدد إلى 1.9 مليون. ولعل الصور التي وصلتنا من مضايا تغني عن ألف كلمة في هذا المجال.


أما على صعيد التعليم فقد أدت الحرب في سوريا إلى حرمان ملايين الأطفال من الذهاب إلى مدارسهم ومتابعة تعليمهم في سياسة تهدف إلى تجهيل هذا الجيل، حيث أشارت البي بي سي في تقرير نشرته بمناسبة دخول الثورة السورية عامها السادس تحت عنوان "الحياة والموت في سوريا بعد خمس سنوات من الحرب، ماذا تبقى في البلاد؟" إلى تضاؤل عدد الأطفال في سن الدراسة، ونقص عدد من هم في سن الدراسة بنحو مليون منذ عام 2010. وأن 40 % من الأطفال الذين ما زالوا في سوريا لا يذهبون إلى المدرسة. وبحسب التقرير فقد دمرت واحدة من بين كل أربع مدارس أو تضررت أو أصبحت تستخدم كملجأ للفارين أو تم تحويلها إلى مبنى عسكري.


لقد حمّلت الحرب في سوريا الأطفال أعباء فوق طاقتهم، وجعلت عدداً كبيراً منهم يحملون في أيديهم أدوات العمل ليعيلوا أسرهم بدل أن يلهوا ويلعبوا مثل مَنْ هم في سنهم، وقد أظهر تقرير صادر عن منظمتي "اليونيسيف" و"أنقذوا الطفولة" نُشر في (الثاني من تموز/يوليو 2015) أن عمالة أطفال سوريا داخل سوريا وفي دول الجوار ترتفع بشكل مطرد، ويقول التقرير الذي صدر تحت عنوان "أياد صغيرة، أعباء ثقيلة - كيف الصراع السوري يدفع بمزيد من الأطفال إلى العمالة"، وأن الأطفال داخل سوريا يساهمون في دخل الأسرة في أكثر من ثلاثة أرباع الأسر التي شملتها الدراسة. ووفقاً للتقرير فإن الأطفال يتم تجنيدهم كجنود، ويتعرضون للاستغلال الجنسي، كما أنهم يعملون في أعمال شاقة وخطرة كالعمل في مقالع تكسير الحجارة ومواقع البناء، ووفقاً للتقرير فإن هؤلاء الأطفال يضطرون للعمل ساعات طويلة بأجور زهيدة.


ويعد اللجوء والتهجير أحد أبرز المشاكل التي يعاني منها أطفال سوريا نتيجة الحرب، حيث تشير التقارير إلى تضاعف أعداد اللاجئين في الدول المجاورة لسوريا مثل لبنان والأردن وتركيا وغيرها 10 أضعاف بالمقارنة بما كانت عليه عام 2012، ونصف هؤلاء اللاجئين هم من الأطفال، وتحمل رحلة لجوء هؤلاء الأطفال مع ذويهم مخاطر جمة،كوقوعهم فريسة لتجار البشر وعصابات سرقة الأعضاء، أو غرق القوارب المتهالكة التي تحملهم في البحر، وقد رأينا صوراً مؤلمة لأطفال غرقوا في البحر أثناء رحلتهم مع ذويهم للبحث عن ملاذ آمن كصورة الطفل إيلان كردي التي هزت العالم. أما من ينجح من هؤلاء الأطفال في الوصول إلى وجهته فإنه يعيش في مخيمات تفتقر لأدنى مقومات الحياة، فالخيام فيها لا تقي برد الشتاء ولا حر الصيف، وقد توفي عدد من الأطفال في هذه المخيمات من شدة البرد، كما تنتشر فيها الأمراض والأوبئة، ويعاني سكانها من نقص في الغذاء والدواء، هذا بالإضافة إلى أنه انتشرت في مخيمات لاجئي سوريا في تركيا والأردن ولبنان وغيرها من البلاد حملات ونشاطات تبشيرية في صفوف اللاجئين ولا سيما الأطفال والشباب لتنصيرهم وتشكيكهم في العقيدة الإسلامية، وتنفذ هذه الحملات والنشاطات جمعيات وجهات تدخل المخيمات تحت ستار تقديم المساعدات والمعونات الإغاثية.


ومن أكبر المشاكل التي تزيد معاناة الأطفال اللاجئين السياسات التي تحول دون لم شمل الأطفال وذويهم، حيث رفضت بعض الدول الأوروبية استقبال أسر وأطفال بعض المهاجرين الذين نجحوا في الوصول إليها، فيما أعلنت دول أخرى كبريطانيا أنها ستستقبل اللاجئين الأطفال دون ذويهم، وتشير التقارير والإحصائيات إلى أنه يوجد نحو 15 ألف طفل غير مصحوبين ومنفصلين عن ذويهم عبروا الحدود السورية، وبحسب جهاز الشرطة في الاتحاد الأوروبي (اليوروبول) فإن ما يقارب 10 آلاف طفل لاجئ لا يرافقهم ذووهم، اختفوا بعد وصولهم إلى أوروبا مبدياً تخوفه من وقوع هؤلاء الأطفال في براثن عصابات تجار البشر، ونتيجة لهذه السياسات يقع الأطفال وذووهم بين خيارين أحلاهما مر، فإما أن يقبل الطفل بأن يعيش بدون أهله، أو يقبل الأهل أن يعيشوا بدون أطفالهم، وكل في بر تائه.


والسؤال الذي يتبادر للذهن هنا لماذا تريد هذه الدول استقبال الأطفال دون ذويهم؟! أتريد أن تجعل منهم شخصيات غربية غريبة عن دينها بتكوين عقلياتهم ونفسياتهم وفق وجهة نظرها في الحياة، فتخرج لنا جيلاً ضائع الهوية والفكر، بعيداً عن دينه وأمته؟!


لقد كانت هذه لمحة سريعة عن حال أطفال سوريا في ظل الحرب الدائرة هناك، حرب نال الأطفال الحصة الكبرى منها، عبر تأثيرها على تفاصيل حياتهم اليومية، وتولدت عنها مشاكل اجتماعية ونفسية، ربما لن تفارقهم، حتى بعد نهاية الحرب، فقد تشكلت لديهم ذاكرة لن تمحى بسهولة حول الدمار والدم والقتل والتهجير وفقدانهم ذويهم وأعزاء على قلوبهم.


إن إنقاذ أطفال سوريا من الضياع لا يكون عبر مبادرات وحملات من منظمات تسير في ركب المجرمين وتتآمر على أهل الشام مع المتآمرين كالأمم المتحدة، بل إن إنقاذ هذا الجيل من الضياع لا يكون إلا بالتخلص ممن كان سبباً في هذا الضياع والشقاء لأهل سوريا عموماً وللأطفال خصوصاً، وذلك بإسقاط النظام المجرم وأعوانه، وبقطع أيدي الدول المستعمرة المتحالفة على حرب أهل الشام، وإقامة الخلافة الراشدة الثانية على منهاج النبوة، وحينها فقط ينقذ هؤلاء الأطفال من الضياع، وتعود البسمة لترسم على وجوههم، ويحيا أهل سوريا وجميع المسلمين حياة كريمة، فنسأله تعالى أن يفرج كرب إخواننا في الشام، وأن يعجل لنا بفرجه ونصره.

كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
براءة مناصرة

More from null

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

هر کله چې موږ ته یو "نوی سمبول" وړاندې کیږي چې مسلمانی ریښې یا ختیځي بڼې لري، ډیری مسلمانان خوشحالیږي، او په داسې کافر نظام کې د "سیاسي نمایندګۍ" په نامه په یو وهم باندې هیلې جوړیږي چې اسلام د حکومت، عقیدې او شریعت په توګه نه مني.

موږ ټول هغه سخته خوشحالي یادوو چې په 2008 کې د اوباما په بریا سره د ډیری خلکو په احساساتو کې خپره شوه. هغه د کینیا زوی دی او یو مسلمان پلار لري! دلته ځینو فکر کاوه چې اسلام او مسلمانان د امریکایی نفوذ ته نږدې شوي، مګر اوباما د مسلمانانو لپاره ترټولو زیات ځورونکي ولسمشرانو څخه و، هغه لیبیا ویجاړه کړه، د سوریې په ناورین کې یې مرسته وکړه، او د خپلو الوتکو او سرتیرو سره یې افغانستان او عراق ته اور واچاوه، بلکې د خپلو وسیلو له لارې په یمن کې د وینو تویونکی و او د هغه دوره د امت په وړاندې د سیستماتیکې دښمنۍ دوام و.

نن ورځ دا صحنه تکراریږي، مګر په نویو نومونو سره. ځکه چې زوهران ممداني ته د یو مسلمان، مهاجر او ځوان په توګه ډیره پاملرنه کیږي، لکه څنګه چې هغه ژغورونکی وي! مګر لږ خلک د هغه سیاسي او فکري دریځونو ته ګوري. دا سړی د همجنس بازانو د سختو پلویانو څخه دی، د دوی په فعالیتونو کې برخه اخلي، او د دوی انحراف د بشري حقونو په توګه ګڼي!

دا څه ډول شرم دی چې خلک په هغه باندې هیلې لري؟! ایا دا د هماغه سیاسي او فکري ناکامۍ تکرار نه و چې امت پکې څو ځله ښکیل شوی دی؟! هو، ځکه چې دا په شکل سره ازمویل کیږي نه په جوهر سره! دا په موسکا سره غولیږي، او په عقیدې سره نه بلکې په احساساتو سره، په نومونو سره نه بلکې په مفاهیمو سره، او په سمبولونو سره نه بلکې په اصولو سره معامله کوي!

په شکلونو او نومونو باندې دا ډول لیوالتیا د مشروع سیاسي پوهاوي د نشتوالي پایله ده، ځکه چې اسلام په اصل، نوم یا نژاد نه اندازه کیږي، بلکې په بشپړ ډول د اسلام اصولو ته په ژمنتیا سره؛ د نظام، عقیدې او شریعت په توګه. او د هغه مسلمان لپاره هیڅ ارزښت نشته چې په اسلام حکومت نه کوي او نه یې نصرت کوي، بلکې کافر پانګوال نظام ته غاړه ږدي، او د "آزادۍ" په نوم کفر او انحراف ته توجیه ورکوي.

او ټول هغه مسلمانان دې پوه شي چې د هغه په ​​بریا خوشحاله شول او فکر یې کاوه چې دا د خیر تخم یا د پاڅون پیل دی، چې پاڅون د کفر له نظامونو څخه نه کیږي، نه د هغوی په وسایلو سره، نه د دوی د رایې ورکولو د صندوقونو له لارې، او نه د هغوی د اساسي قوانینو تر چت لاندې.

څوک چې ځان د دیموکراتیک نظام له لارې وړاندې کوي، د خپلو قوانینو د احترام قسم خوري، بیا د جنسي انحراف څخه دفاع کوي او هغه لمانځي، او هغه څه ته بلنه ورکوي چې خدای غصه کوي، هغه د اسلام نصرت کوونکی او د امت لپاره امید نه دی، بلکې د ښایسته کولو او نرمولو وسیله ده، او یو جعلي استازیتوب دی چې هیڅ ګټه نه رسوي.

په لویدیځ کې د ځینو هغو شخصیتونو لپاره چې اسلامي نومونه لري سیاسي بریاوې بلل کیږي، یوازې هغه ټوټې دي چې امت ته د تسکین په توګه وړاندې کیږي، ترڅو ورته وویل شي: وګورئ، زموږ د نظامونو له لارې بدلون ممکن دی.

 د دې "استازیتوب" حقیقت څه دی؟

لویدیځ د اسلام لپاره د حکومت دروازې نه خلاصوي، بلکې یوازې د هغو کسانو لپاره یې خلاصوي چې د دوی په ارزښتونو او افکارو کې ورسره یوځای کیږي. او هرڅوک چې د دوی نظام ته ننوځي باید د دوی اساسي قانون او وضعي قوانین ومني، او د اسلام له حکم څخه انکار وکړي، که هغه په دې راضي شي، هغه یو منل شوی ماډل کیږي، مګر ریښتینی مسلمان د دوی په وړاندې له خپلو ریښو څخه رد دی.

زهران ممداني څوک دی؟ او ولې دا وهم جوړیږي؟

هغه یو داسې شخص دی چې یو مسلمان نوم لري، مګر د اسلام د فطرت سره په بشپړه توګه مخالف یو منحرف اجنډا غوره کوي، د همجنس بازانو څخه ملاتړ کوي، او هغه څه ته وده ورکوي چې د "دوی حقونه" بلل کیږي، او هغه د دې څرګنده بیلګه ده چې څنګه لویدیځ خپل ماډلونه جوړوي: په نوم مسلمان، په عمل کې سیکولر، د لویدیځ لیبرال اجنډا ته خدمت کوي نور څه نه. بلکې د دې لپاره چې امت له خپلې اصلي لارې مشغول کړي، نو د دې پر ځای چې د اسلام او خلافت د دولت غوښتنه وکړي، د کفر په نظامونو کې د پارلماني څوکیو او پوستونو په اړه اندیښمن شي! او د دې پر ځای چې د فلسطین د آزادولو لپاره مخه کړي، د هغو کسانو په تمه دي چې د امریکا له کانګرس یا د اروپا له پارلمان څخه "د غزې دفاع" وکړي!

د دې حقیقت دا دی چې دا د ریښتیني بدلون د لارې تحریف دی، کوم چې د نبوت په طريقه د راشده خلافت تاسیس دی، چې د اسلام بیرغ اوچتوي، د خدای شریعت پلي کوي، او امت د یو خلیفه تر شا متحد کوي چې د هغه تر شا جنګیږي او له هغه څخه وېره کیږي.

نو په نومونو مه غولیږئ، او په هغه چا مه خوشحالیږئ چې تاسو ته په ظاهره منسوب وي او په محتوا کې ستاسو سره مخالفت لري، ځکه چې هرڅوک چې د سعید، علي یا زهران نوم لري زموږ د نبي محمد ﷺ په لاره نه دی.

او پوه شئ چې بدلون د کفر له پارلمانونو څخه نه راځي، بلکې د امت له لښکرو څخه راځي چې وخت یې رارسیدلی چې حرکت وکړي، او د هغوی له پوهو ځوانانو څخه چې شپه او ورځ د لویدیځ او د هغه د ملاتړو او په اسلامي او مسلمانو هیوادونو کې د خاینو پیروانو په سرونو د میز د اړولو لپاره کار کوي.

مسلمانان د دیموکراسۍ په ټاکنو او نه د لویدیځ د صندوقونو له لارې نه پاڅیږي، بلکې د اسلامي عقیدې پر بنسټ په ریښتیني پاڅون سره، د راشده خلافت د دولت په تاسیس سره چې اسلام ته خپل مقام بیرته ورکوي، مسلمانانو ته عزت ورکوي، او د دیموکراسۍ وهمونه ماتوي.

په نومونو مه غولیږئ، او خپلې هیلې په کفر په نظامونو کې په افرادو مه ځړئ، بلکې خپلې لویې پروژې ته وګرځئ: د اسلامي ژوند بیا پیل، دا یوازې د عزت، بریا او واک لار ده.

صحنه د پخوانیو غمونو یو سپکاوی تکرار دی: جعلي سمبولونه، لویدیځو نظامونو ته وفاداري، او د اسلام له لارې څخه انحراف. او هر څوک چې دې لارې ته لاسونه پړکوي، هغه امت ګمراه کوي. نو د خلافت پروژې ته راوګرځئ، او د اسلام دښمنانو ته اجازه مه ورکوئ چې ستاسو مشران او استازي جوړ کړي. عزت د دیموکراسۍ په چوکیو کې نه دی، بلکې د خلافت په تخت کې دی چې حزب التحریر ورته کار کوي او امت د دې فکري او سیاسي انحطاط څخه خبرداری ورکوي. موږ ته پرته د خلافت له دولت څخه بله خلاصی نشته، کوم چې اجازه نه ورکوي چې مسلمانان د هغه چا لخوا اداره شي چې د اسلام څخه پرته په بل دین باور لري، نه د هغه چا لخوا چې انحراف او ګمراهۍ ته جواز ورکوي، او نه د هغه چا لخوا چې خلکو ته د خدای له نازل شوي پرته بل څه قانون کوي.

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده

عبدالمحمود العامري – د یمن ولایت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ - د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ

د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

د الاهرام ویب پاڼې د ۲۰۲۵ کال د نومبر په ۴مه نېټه د سه شنبې په ورځ خبر ورکړ چې د مصر لومړي وزیر د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ټولنیزې پراختیا په دویمه نړیواله غونډه کې د ولسمشر په استازیتوب په خپله وینا کې وویل چې مصر په خپلو ټولو بڼو او اړخونو کې د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره یوه هر اړخیزه تګلاره پلي کوي، چې "څو اړخیزه بې وزلي" هم پکې شامله ده.

له کلونو راهیسې، په مصر کې هېڅ رسمي وینا داسې عبارتونه نه لري لکه "د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره هر اړخیزه تګلاره" او "د مصر اقتصاد لپاره حقیقي پیل". چارواکي دا شعارونه په کنفرانسونو او غونډو کې تکراروي، چې د پانګونې پروژو، هوټلونو او تفریحي ځایونو ځلیدونکي انځورونه هم ورسره مل وي. خو واقعیت، لکه څنګه چې نړیوال راپورونه یې شاهدي ورکوي، بالکل توپیر لري. په مصر کې بې وزلي لا هم یوه پخه، بلکې مخ په زیاتیدونکې پدیده ده، سره له دې چې حکومت په پرله پسې توګه د ښه والي او پرمختګ ژمنه کوي.

د یونیسف، ایسکوا او د خوړو نړیوال پروګرام د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو د راپورونو له مخې، نږدې یو له پنځو مصریانو څخه په څو اړخیزه بې وزلۍ کې ژوند کوي، په دې مانا چې دوی د ژوند له بنسټیزو اړخونو لکه تعلیم، روغتیا، کور، کار او خدماتو څخه بې برخې دي. همدارنګه، معلومات دا تاییدوي چې له ۴۹٪ څخه زیاتې کورنۍ د کافي خوړو په ترلاسه کولو کې له ستونزو سره مخ دي، دا یو ټکان ورکوونکی شمېر دی چې د ژوند د بحران ژورتیا منعکس کوي.

خو مالي بې وزلي، یعنې د ژوند د لګښتونو په پرتله د عاید کموالی، په تېزۍ سره زیات شوی، چې د انفلاسیون د پرله پسې څپو له امله د خلکو معاشونه، هڅې او سپما له منځه تللي دي، تر دې چې د مصریانو لویه برخه د دایمي کار کولو سره سره د مالي بې وزلۍ تر کرښې لاندې ده.

په داسې حال کې چې حکومت د "تکافل او کرامه" او "حياة كريمة" په څېر نوښتونو په اړه خبرې کوي، نړیوالې شمېرې ښيي چې دې پروګرامونو د بې وزلۍ جوړښت په بنسټیزه توګه نه دی بدل کړی، بلکې یوازې د لنډمهاله ارام بښونکو په څېر دي، لکه څاڅکي چې په دښته کې توی شي. د مصر کلیوالي سیمې چې د نفوس نیمایي برخه پکې ژوند کوي، لا هم د خدماتو د کمښت، د وړ کار د نشتوالي او د زیربناوو د خرابوالي له امله کړېږي. د ایسکوا راپور ټینګار کوي چې په کلیو کې بې برخېتوب په ښارونو کې څو چنده زیات دی، چې دا د شتمنۍ د ناسم ویش او پرله پسې بې پامۍ ښکارندویي کوي.

کله چې لومړی وزیر د هیواد له زوی څخه مننه کوي "چا چې له حکومت سره د اقتصادي سمون اقدامات زغملي"، نو په حقیقت کې هغه د هغو سیاستونو له امله د رښتینې کړاو شتون مني. خو دا اعتراف د کړنلارې د بدلون لامل نه ګرځي، بلکې د هماغې سرمایه دارۍ په لاره کې د لا زیات تګ لامل کیږي چې دا بحران یې رامنځته کړی دی.

هغه تش په نامه اصلاحات چې په ۲۰۱۶ کال کې د "تعویم" پروګرام، د سبسایډي د زیاتوالي او د مالیاتو د زیاتوالي سره پیل شول، اصلاح نه وه، بلکې د پورونو او کسر لګښت په بې وزلو بارول وو. په داسې حال کې چې چارواکي د "پیل" په اړه خبرې کوي، سترې پانګونې د لوکسو املاکو او سیاحتي پروژو په لور روانې دي چې د پانګوالو خدمت کوي، په داسې حال کې چې میلیونونه ځوانان د کار یا هستوګنې لپاره فرصتونه نه مومي. بلکې ډیری دا پروژې، لکه په مطروح کې د علم الروم سیمه چې پانګونه یې ۲۹ میلیارده ډالره اټکل شوې، د بهرنیو سرمایه دارۍ شراکتونه دي چې ځمکې او شتمنۍ ترلاسه کوي او هغه د پانګوالو لپاره د ګټې سرچینې ته بدلوي، نه د خلکو لپاره د رزق سرچینې ته.

نظام ځکه نه ناکامېږي چې فاسد دی، بلکې ځکه چې په یوه باطله فکري بنسټ روان دی چې هغه سرمایه داري نظام دی، کوم چې پیسې د دولت د ټولو سیاستونو محور ګرځوي. سرمایه داري په مطلقه توګه د مالکیت په ازادۍ ولاړه ده او اجازه ورکوي چې شتمني د هغه لږ شمېر خلکو په لاس کې راټوله شي چې د تولید وسیلې لري، په داسې حال کې چې اکثریت د مالیاتو، بیو او عمومي پورونو بار په غاړه اخلي.

له همدې امله، هغه څه چې د "ټولنیزې ساتنې پروګرامونه" بلل کیږي، یوازې د سرمایه دارۍ د وحشي څېرې د ښکلا کولو هڅه ده، او د یوه ظالم نظام عمر اوږدوي چې د بډایانو خیال ساتي او له بې وزلو څخه پیسې اخلي. د ناروغۍ د اصل په درملنې پر ځای؛ یعنې د شتمنۍ انحصار او په نړیوالو بنسټونو باندې د اقتصاد انحصار، یوازې د نقدي مرستو په ویش باندې بسنه کیږي، چې نه بې وزلي له منځه وړي او نه عزت ساتي.

سرپرستي په رعیت باندې د حاکم احسان نه دی، بلکې شرعي وجیبه ده، او هغه مسؤلیت دی چې الله تعالی به په دنیا او آخرت کې ترې پوښتنه کوي. هغه څه چې نن ورځ روان دي، د خلکو چارو ته قصدي بې پامي ده، او د پیسو نړیوال صندوق او نړیوال بانک څخه د مشروطو پورونو په ګټه د سرپرستۍ له وجیبې څخه لاس اخیستل دي.

دولت د بې وزله او بهرني پور ورکوونکي ترمنځ منځګړی ګرځېدلی، مالیات وضع کوي، سبسایډي کموي او عامه شتمنۍ پلوري ترڅو هغه لوی کسر ډک کړي چې پخپله سرمایه داري نظام جوړ کړی دی. په دې ټولو کې هغه شرعي مفاهیم غیر حاضر دي چې اقتصاد تنظیموي، لکه د سود حرامول، د عامو شتمنیو د افرادو لخوا د مالکیت منع کول، او د مسلمانانو له بیت المال څخه په رعیت باندې د نفقه کولو وجوب.

اسلام یو بشپړ اقتصادي نظام وړاندې کړی چې بې وزلي له خپلو ریښو څخه له منځه وړي، نه یوازې د نقدي مرستو یا ښکلاکوونکو پروژو سره. دا نظام په ثابتو شرعي بنسټونو ولاړ دی، چې تر ټولو مهم یې دا دي:

۱- د سود او سودي پورونو حرامول چې دولت سره تړلي او منابع یې له منځه وړي، د سود په له منځه تلو سره له نړیوالو بنسټونو څخه د اقتصاد انحصار له منځه ځي، او د امت مالي خپلواکي بېرته راګرځول کېږي.

۲- د ملکیتونو درې ډوله کول:

شخصي ملکیت: لکه کورونه، هټۍ او شخصي کروندې...

عامه ملکیت: په دې کې لویې شتمنۍ شاملې دي لکه تېل، ګاز، منرالونه او اوبه...

د دولت ملکیت: لکه د فیء ځمکې، رکاز او خراج...

په دې وېش سره عدالت ټینګېږي، ځکه چې لږ شمېر خلکو ته د امت د منابعو د انحصار کولو اجازه نه ورکول کېږي.

۳- د رعیت د هر فرد لپاره د کفایت ضمانت: دولت په خپله سرپرستۍ کې د هر انسان لپاره د خوراک، جامو او کور په څېر بنسټیزو اړتیاوو ضمانت کوي، که چیرې هغه د کار کولو توان ونلري، نو د بیت المال په هغه باندې نفقه کول واجب دي.

۴- زکات او لازمي نفقه: زکات احسان نه دی، بلکې فریضه ده، دولت یې راټولوي او د خپلو شرعي مصرفونو لپاره یې بې وزلو، مسکینانو او پورمندانو ته مصرفوي. دا د وېش یوه اغېزمنه وسیله ده چې پیسې په ټولنه کې د ژوند دورې ته بېرته راګرځوي.

د تولیدي کار هڅولو او د استحصال منع کولو، او په ریښتینو ګټورو پروژو کې د منابعو پانګونې ته هڅولو سره، لکه درنې او نظامي صنعتونه نه په قمار او لوکسو املاکو او فرضي پروژو کې. د دې تر څنګ د بیو تنظیم د حقیقي عرضې او تقاضا سره نه د احتکار او نه د تعویم سره.

یوازې د نبوت په منهج خلافت دی چې د دې احکامو په عملي کولو قادر دی، ځکه چې هغه د اسلامي عقیدې پر بنسټ جوړ شوی، او موخه یې د خلکو د چارو پالنه ده نه د هغوی د پیسو راټولول. د خلافت په سیوري کې، نه سود شته او نه مشروطه پورونه، او نه پردیو ته د عامو شتمنیو پلورل شته، بلکې منابع د امت د ګټو د ترلاسه کولو په موخه اداره کیږي، او بیت المال د دولتي منابعو، خراج، انفال او عامه ملکیت څخه د روغتیايي پاملرنې، تعلیم او عامه اسانتیاوو د تمویل مسؤلیت په غاړه اخلي.

خو د بې وزلو بنسټیزې اړتیاوې د هر فرد په توګه تضمین کیږي، نه د لنډمهاله صدقاتو له لارې بلکې د یوه تضمین شوي شرعي حق په توګه. له همدې امله په اسلام کې د بې وزلۍ سره مبارزه یو سیاسي شعار نه دی، بلکې د ژوند یو بشپړ نظام دی چې عدالت قایموي او ظلم منع کوي او شتمني خپلو مالکینو ته بېرته سپاري.

د رسمي وینا او ژوندي واقعیت ترمنځ لویه فاصله ده چې له هیچا څخه پټه نه ده. په داسې حال کې چې حکومت د خپلو "ستر" پروژو او "حقیقي پیل" په اړه سندرې وايي، میلیونونه مصریان د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي، د لوړې بیې، بې روزګارۍ او د امید نشتوالي څخه کړېږي. حقیقت دا دی چې دا کړاو به تر هغه وخته پورې له منځه لاړ نشي تر څو چې مصر د سرمایه دارۍ په لاره روان وي، خپل اقتصاد سود خورو ته سپاري او د نړیوالو بنسټونو سیاستونو ته غاړه ږدي.

د مصر کړکېچونه او ستونزې انساني ستونزې دي نه مادي، او هغه شرعي احکام ورسره تړلي دي چې د اسلام پر بنسټ یې د چلند او درملنې څرنګوالی څرګندوي، او حل لارې د سترګو پټولو په پرتله اسانه دي، مګر هغه باوري ادارې ته اړتیا لري چې آزاده اراده ولري او وغواړي په سمه لاره ولاړ شي او په ریښتیا سره د مصر او د هغې د خلکو لپاره ښه وغواړي، او بیا دا اداره باید ټول هغه قراردادونه بیاکتنه کړي چې پخوا شوي او د ټولو هغو شرکتونو سره کیږي چې د هیواد شتمنۍ انحصاروي او څه چې د هغې عامه ملکیت دی، په ځانګړې توګه د ګاز، تېلو، سرو زرو او نورو منرالونو او شتمنیو د سپړلو شرکتونه، او دا ټول شرکتونه وباسي ځکه چې دوی په اصل کې استعماري شرکتونه دي چې د هیواد شتمنۍ لوټ کوي، او بیا یو نوی تړون جوړ کړي چې خلکو ته د هیواد په شتمنیو واک ورکړي او داسې شرکتونه جوړ یا په کرایه ونیسي چې د تیلو، ګازو، سرو زرو او نورو منرالونو له زیرمو څخه د شتمنیو په تولید بوخت وي او دا شتمنۍ بیا په خلکو وویشي، بیا به خلک د دې جوګه شي چې هغه مړې ځمکې وکري چې دولت به دوی ته د هغې د حق په توګه د ګټې اخیستنې توان ورکړي، او دوی به دا هم وکولی شي چې هغه څه جوړ کړي چې باید جوړ شي ترڅو د مصر اقتصاد لوړ کړي او د هغې خلکو ته کفایت وکړي، او دولت به دوی په دې لاره کې ملاتړ وکړي، او دا ټول تصور نه دی او نه د پیښېدو وړ نه دی او نه یوه پروژه ده چې موږ یې د تجربې لپاره وړاندې کوو چې بریالۍ شي یا ناکامه شي، بلکې دا شرعي احکام دي چې په دولت او رعیت لازم دي، نو دولت ته دا اجازه نشته چې د هیواد شتمنۍ چې د خلکو ملکیت دی په داسې پلمو ضایع کړي چې تړونونه یې منظور کړي او ملاتړ یې کړی او ظالمانه نړیوالو قوانینو یې ساتنه کوي، او نه ورته دا اجازه شته چې خلک ترې منع کړي بلکې باید هر هغه لاس پرې کړي چې د خلکو شتمنیو ته د لوټ په توګه اوږدېږي، دا هغه څه دي چې اسلام وړاندې کوي او باید پلي شي، مګر دا د اسلام د نورو نظامونو څخه جلا نه پلي کېږي بلکې دا یوازې د نبوت په منهج د خلافت د دولت له لارې پلي کېږي، دا هغه دولت دی چې د هغې غم او دعوت د تحریر ګوند په غاړه لري او مصر او د هغې خلک، ملت او پوځ ته د دې لپاره له هغه سره په ګډه کار کولو ته بلنه ورکوي، خدای دې د خپل لوري څخه فتحه ولیکي او موږ هغه په ​​داسې واقعیت کې وینو چې اسلام او د هغه خلک عزتمن کړي، ای الله ژر تر ژره.

﴿وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

د تحریر ګوند مرکزي مطبوعاتي دفتر لخوا لیکل شوی

سعید فضل

په مصر کې د تحریر ګوند د مطبوعاتي دفتر غړی