إضاءات في طريق النهضة
November 22, 2015

إضاءات في طريق النهضة

إضاءات في طريق النهضة

النهضة موضوع تشرئب له الأعناق وتهفو له الأفئدة وتسعى نحوه الإنسانية، خاصة في الوقت الحالي الذي تعيش فيه رغم تجاربها المتعددة التي حاولت فيها النهوض ولكنها لم توفق لنهضة صحيحة تقنع العقل وتوافق الفطرة فتنعم بالأمن والطمأنينة، بل غدت كأنها تركض وراء سراب بعد أن عانت ما عانته من الدمار والخراب، وإني في هذه المقالة لن أتطرق للتعريفات والتفريعات في مصطلح النهضة وكيفيتها بل يكفي في هذه العجالة أن أعيد تلك العبارة الذهبية الجامعة لكل نهضة ألا وهي (ينهَضُ الإنسانُ بما عندَهُ مِن فكرٍ عَنِ الحياةِ والكونِ والإنسانِ، وَعَن عَلاقَتِهَا جميعِها بما قبلَ الحياةِ الدُنيا وما بعدَها. فكانَ لا بُدَّ مِن تغييرِ فكرِ الإنسانِ الحاضرِ تغييراً أساسياً شاملاً، وإيجادِ فكرٍ آخرَ لَهُ حتّى ينهَضَ، لأَنَّ الفكرَ هو الذي يوجِدُ المفاهيمَ عنِ الأشياءِ، ويركِّزُ هذِهِ المفاهيمَ). لقد تفاوتت هذه الأفكار التي تنهض الإنسان بوصفه إنسانا باختلاف التصور للحياة والمفاهيم عنها إلا أنها لم تخرج عن ثلاثة تصورات للحياة أو ثلاثة مبادئ للنهضة ألا وهي الاشتراكية والرأسمالية والإسلام، ومع أن هذه المبادئ الثلاث تحدث نهضة للإنسان إلا أن هناك فرقاً بين نهضة صحيحة ونهضة غير صحيحة، بين نهضة تراعي ما يجب أن يكون عليه المجتمع من القيم والمثل العليا والاستقامة وبين نهضة تسير بالمجتمع إلى الشقاء ولا تحسب لما يجب أن يكون عليه الإنسان والمجتمع أي حساب وأي قيمة إلا النفعية الأنانية والتصرفات غير الإنسانية، فالاشتراكية والرأسمالية كانتا اللتين حصل من تطبيقهما نهضتين غير صحيحتين على مستوى النظرية والتطبيق؛ إذ لم يطبق كل منهما ولم ينتشر إلا بالحديد والنار والتضليل والخداع والاستعمار، ويكفي التاريخ والواقع شاهديْن على ذلك وبلاد المسلمين أكبر دليل.

والممحص للرأسمالية والاشتراكية يجد أنهما كمبدأين لا يقنعان العقل ولا يوافقان الفطرة وبالتالي لم يحققا الطمأنينة للشعوب التي طبق عليها كلٌّ من هذين المبدأين.

أما الإسلام فإنه حين طبق عمليا، قبل فصله بالقوة عن الحياة بهدم كيانه السياسي المتمثل بإلغاء الخلافة العثمانية، فقد أحدث نهضة حقيقية في جميع مناحي الحياة – رغم ما شاب دولة الإسلام بعد عصر الخلافة الراشدة من إساءات في فهم الإسلام وتطبيقه منتهيا بالجمود في أواخر الدولة العثمانية التي حاولت أن تنهض لكنها تلقفت بعض الإصلاحات من الغرب وانشغلت بدفع الاستعمار وعملائه عن بلاد المسلمين حتى انحطت ومرضت فتم الإجهاز عليها من قبل الغرب وعملائه من العرب والترك، ولكن ذلك لا يعني أن الإسلام هو سبب جمودها وانحطاطها بل الصحيح أن إساءتها لفهم الإسلام وإقفال باب الاجتهاد هو الذي كان عاملا مهماً من عوامل انحطاطها.

لقد طبق الإسلام عمليا في ظل الدولة الإسلامية مما جعل الناس يدخلون فيه أفواجا عن قناعة تامة، ومن ظلوا على دينهم فقد عاشوا في ظل الإسلام وخضعوا لنظامه ملتزمين به لأنه يحميهم ويذود عنهم ولا يكلفهم فوق طاقتهم ويرعاهم بالعدل والإحسان، ولا تعجب حين قاتل نصارى الشام مع القائد صلاح الدين الأيوبي ضد نصارى أوروبا إبان الحروب الصليبية الإجرامية، وها هم الناس الآن في الوقت الراهن في أوروبا وأمريكا وغيرها يعتنقون الإسلام بالآلاف رغم حملات التشويه للإسلام ولمعتنقيه مع أن الإسلام ليس له دولة ولا سيف، إنه ينتشر رغم أنوف الغرب والمضبوعين بثقافته الذين يقولون إن الإسلام لم ينتشر إلا بالسيف والإكراه؟!

وإلى الذين يخلطون بين الأفكار والقضايا ويزعمون أن سبب تخلف المسلمين هو في دينهم داعين إلى فصل الدين عن الحياة أقول لهم: وهل كان الإسلام مسيطرا وحاكما على الحياة منذ سقوط الخلافة العثمانية أم أن رأسماليتكم واشتراكيتكم هي التي فُرضت على بلاد المسلمين بالقوة وزرع لحمايتها العملاء والطغاة من الحكام والمضبوعين بالبريق المادي الزائف؟

إن الإسلام ليس له عداوة مع العلم كما كان في عهد الكنيسة في أوروبا، بل إن الإسلام يحث على العلم والأخذ بكل الوسائل والأسباب الشرعية للنهوض، ونقصد بالعلم ما كان ناتجا عن التجربة والملاحظة والاستنتاج عند إخضاع المادة لذلك، وهذه العلوم وتطبيقاتها هي علوم عامة غير خاصة بأية أمة من الأمم ولا بأي دين من الأديان، فيجب أن نأخذها ونسعى لإنتاجها إن كانت لازمة للفرد والدولة والمجتمع خاصة إذا كانت هذه العلوم تحقق الرعاية للمجتمع وتعلي هيبة الدولة، ولا يستثنى منها إلا ما جاء الشرع بالنهي عنه أو عن تطبيقاته وقلما تجده، ومع ذلك فإن الإسلام له ثقافته التي لا تقبل أن تؤخذ من غيره، وكم حاول الغرب والمضبوعين به أن يروجوا لثقافتهم الخاصة التي تشكل مجموعة المعارف التي تعين وجهة النظر في الحياة وتؤثر فيها؛ حيث حاولوا ترويجها وتمريرها بالمغالطة والترهيب والترغيب على الأمة باسم العلم ومع ذلك لم يفلحوا ولن يفلحوا بإذن الله!!

ومن ذلك الديمقراطية والجمهورية والدولة المدنية والاشتراكية وغيرها من الثقافات والنظريات عن المجتمع والسلوك الإنساني كعلم الاجتماع وعلم النفس اللذين لا يستحقان اسم العلم، حيث ليس من طبيعة العلم التناقض. ودراسة الإنسان دراسة مادية لتحديد سلوكه وكيفية علاجه لا تنهض للعلمية، وهذا غير علم الطب والتشريح الذي يعالج أمراض أعضاء جسم الإنسان وليس مختصا بعلاج سلوكه وطريقة عيشه التي يهتم بهما علم النفس والاجتماع حيث لا يصدق كما قلنا أن نسميهما علما بل هما من الثقافة التي هي خاصة لكل دين ولكل أمة.

هناك أصوات تدعو للنهضة العلمية وأخذ العلم ما دام عاما مع أن هذا أمر لا بد منه، فالأمة عليها أن تأخذ به وبأسبابه لتستقل عن الحاجة للغير والارتهان له في شتى حياتها، لكن دعونا نسأل هذه الأسئلة: من الذي يقف في طريق ذلك، أليست هي دول الغرب الاستعمارية التي تجعلنا سوقا لمنتجاتها وحقلا لتجاربها وعبيدا لسياساتها؟؟

أليست دول الغرب هي التي تفرض علينا ثقافتها الخاصة بالقوة وتمنع عنا العلم الذي يعد عاما لكل العالم وبالقوة أيضا؟! من الذي ضرب العراق حين فكر أن يصنع ويأخذ بالعلم، مع أن نظام البعث لا يمت للإسلام بصلة وغير منبثق منه؟! ومن الذي يمنع البلاد الإسلامية الآن من اللحاق بركب العلم والأخذ بأسباب القوة، أليست هي الدول التي تعطينا ثقافتها الخبيثة بالقوة وتمنع عنا طيبات العلم؟!

أليست دول الغرب الاستكبارية الاستعمارية هي التي صنعت هؤلاء الحكام الخانعين لكي يُبقوا الأمة تحت سيطرتهم وينهبوا مقدراتها وخيرات أرضها، بل ويوحون لهم بمحاربة كل عالم في مجالات العلم لكي يظل هاربا في المنفى فيعمل بعلمه لما يخدم الغرب مع أن الأمة في أمس الحاجة إليه؟!!

إن العلماء في العلوم التطبيقية أو في غيرها يحتاجون إلى دولة ترعاهم وتهيئ لهم الأجواء والوسائل وتدعمهم وتفرغهم برواتب تكفي حاجاتهم الأساسية وتمكنهم من الحصول على الكماليات اللازمة لهم ليقوموا بالإنتاج والاختراع لما يحقق اكتفاء الأمة وعزتها واستقلالها، فيحميها ذلك من الارتهان لعدوها الذي تحكم حتى بلقمة عيشها، وهذه الدولة لن تكون إلا دولة رعاية وليس دولة جباية، وأنعم بدولة الخلافة الراشدة على منهاج النبوة من دولة رعاية إذ هي دولة إسلامية تهتم بطاقات الأمة وتحمي رعيتها وترعاهم، وهؤلاء العلماء من أبناء الأمة يعتنقون عقيدتها فلا يخافون ظلما ولا هضما، أما الآن فهم يذهبون إلى دول الغرب التي تفرض عليهم عقيدة غير عقيدتهم أو تختزل الدين في العبادات والأخلاق! وكم من علماء غربيين اعتنقوا الإسلام بعد توصلهم لحقيقته لكنهم عوقبوا إما بالقتل أو التعذيب أو التضييق من قبل دولهم العلمانية؟!!

لقد نهض الغرب نهضة جوفاء ظهرت فيها المدنية بأشكالها المادية والعلم والصناعات بأنواعه ومجالاته لكن في المقابل على حساب البشرية ودينها وقيمها وأخلاقها، مما جعل الإنسان يعبد الآلة، بل قد أصبح عندهم آلة فلا تستحق الآلة مشتقات الطاقة التي تشغلها إلا بقدر إنتاجها ومنفعتها، وهكذا فقد أصبح الإنسان لا يحصل على اللقمة إلا ما دام منتجا؛ فلا مكان للأخلاق والقيم والرحمة والتكافل والروابط الأسرية وغيرها، بل القيمة عندهم هي القيمة المادية أو ما يسمى بالمنفعة سواء أكانت نهضة على أساس الرأسمالية أم الاشتراكية التي انتهت وسقطت سقوطا مروعا لأنها لا تصلح حتى للحيوان فما بالك بأفضل مخلوق على الإطلاق، ذلك الذي يعود أصله إلى أبيه آدم عليه السلام الذي خلقه الله بيده ونفخ فيه من روحه، إلا أن الإنسان الغربي أبى إلا أن ينتمي للقرود حسب نظريات الغرب البهيمية!

وها هي نهضة الغرب تفصح عما تريده للبشرية بعد أن قتلتها ونهبت خيراتها واستغلت مجهودها وحاربت كل خُلُق وقيمة غير المنفعة، ها هي بعد ذلك كله تشرعن للشذوذ والزواج المثلي لتفصح عما تريده للبشرية دون حياء فيركب الرجل الرجل والمرأة المرأة وتنهار البشرية نتيجة لقوانينهم وثقافتهم المسمومة البهيمية، بل إن البهائم لتعاف فعل ذلك فلم نرَ في طبيعتها وفطرتها ميلا نحو شذوذهم؟؟!!

فما هي النهضة التي يريد البعض أن ينشدها؛ أهي نهضة على أساس الاشتراكية أم الرأسمالية أم هي نهضة صحيحة على أساس الإسلام الذي يحفظ للإنسان إنسانيته وكرامته وأمنه وحياته ويحثه على النزوع للكمال والسير والنظر والتدبر والتفكر والإنتاج ليخدم أمته ويرضي خالقه ومدبره؟

إن نهضتنا نحن المسلمين بل نهضة الإنسانية جميعها لن تتحقق إلا بالدين المقنع للعقل الموافق للفطرية ألا وهو دين الإسلام الذي أنزله الله على سيدنا محمد عليه الصلاة والسلام، فهو يحقق النهضة للفرد والدولة والمجتمع؛ فالفرد يلتزمه عن قناعة تامة وبدافع الوازع الروحي، ولا يكفي ذلك لحصول النهضة في الدولة والمجتمع إلا أن تقوم الدولة بتطبيقه بإحسان في جميع مناحي الحياة عقيدة ونظاما لا ينفصل أحدهما عن الآخر، وليعلم المسلمون أنهم لن ينهضوا باستيرادهم لنظام من غير عقيدتهم فقد حاول بعض الحكام أن يفرضوا على الشعوب الإسلامية نظاما من غير جنس عقيدتهم ففشلوا أيما فشل؛ فلم يستطع مصطفى كمال المجرم الخائن أن ينهض بتركيا ولا جمال عبد الناصر أن ينهض بمصر ولا غيرهما ممن خانوا الله والأمة وإن كثر صراخهم بالنهضة وعويلهم عليها، والتي وهموا أنها تأتي باتباع الغرب وطريقة عيشة وما وجدوا إلا سرابا خادعا.

إن حزب التحرير يحمل مشروع نهضة شاملة على أساس الإسلام العظيم لمعالجة جميع مناحي الحياة، فعلى مريدي النهضة على أساس دينهم دين الإسلام أن يلتحقوا بركب العاملين، ومن كان لديه مشروع آخر فليفصح عنه بتفصيلاته لنعرف أصله وفصله ونوع لبناته فلا مكان لغير مشروع الإسلام عقيدة ونظام حياة ليعود ويسود ﴿وقل اعملوا فسيرى الله عملكم ورسوله والمؤمنون﴾.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

عبد المؤمن الزيلعي

رئيس المكتب الإعلامي لحزب التحرير في ولاية اليمن

More from null

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

هر کله چې موږ ته یو "نوی سمبول" وړاندې کیږي چې مسلمانی ریښې یا ختیځي بڼې لري، ډیری مسلمانان خوشحالیږي، او په داسې کافر نظام کې د "سیاسي نمایندګۍ" په نامه په یو وهم باندې هیلې جوړیږي چې اسلام د حکومت، عقیدې او شریعت په توګه نه مني.

موږ ټول هغه سخته خوشحالي یادوو چې په 2008 کې د اوباما په بریا سره د ډیری خلکو په احساساتو کې خپره شوه. هغه د کینیا زوی دی او یو مسلمان پلار لري! دلته ځینو فکر کاوه چې اسلام او مسلمانان د امریکایی نفوذ ته نږدې شوي، مګر اوباما د مسلمانانو لپاره ترټولو زیات ځورونکي ولسمشرانو څخه و، هغه لیبیا ویجاړه کړه، د سوریې په ناورین کې یې مرسته وکړه، او د خپلو الوتکو او سرتیرو سره یې افغانستان او عراق ته اور واچاوه، بلکې د خپلو وسیلو له لارې په یمن کې د وینو تویونکی و او د هغه دوره د امت په وړاندې د سیستماتیکې دښمنۍ دوام و.

نن ورځ دا صحنه تکراریږي، مګر په نویو نومونو سره. ځکه چې زوهران ممداني ته د یو مسلمان، مهاجر او ځوان په توګه ډیره پاملرنه کیږي، لکه څنګه چې هغه ژغورونکی وي! مګر لږ خلک د هغه سیاسي او فکري دریځونو ته ګوري. دا سړی د همجنس بازانو د سختو پلویانو څخه دی، د دوی په فعالیتونو کې برخه اخلي، او د دوی انحراف د بشري حقونو په توګه ګڼي!

دا څه ډول شرم دی چې خلک په هغه باندې هیلې لري؟! ایا دا د هماغه سیاسي او فکري ناکامۍ تکرار نه و چې امت پکې څو ځله ښکیل شوی دی؟! هو، ځکه چې دا په شکل سره ازمویل کیږي نه په جوهر سره! دا په موسکا سره غولیږي، او په عقیدې سره نه بلکې په احساساتو سره، په نومونو سره نه بلکې په مفاهیمو سره، او په سمبولونو سره نه بلکې په اصولو سره معامله کوي!

په شکلونو او نومونو باندې دا ډول لیوالتیا د مشروع سیاسي پوهاوي د نشتوالي پایله ده، ځکه چې اسلام په اصل، نوم یا نژاد نه اندازه کیږي، بلکې په بشپړ ډول د اسلام اصولو ته په ژمنتیا سره؛ د نظام، عقیدې او شریعت په توګه. او د هغه مسلمان لپاره هیڅ ارزښت نشته چې په اسلام حکومت نه کوي او نه یې نصرت کوي، بلکې کافر پانګوال نظام ته غاړه ږدي، او د "آزادۍ" په نوم کفر او انحراف ته توجیه ورکوي.

او ټول هغه مسلمانان دې پوه شي چې د هغه په ​​بریا خوشحاله شول او فکر یې کاوه چې دا د خیر تخم یا د پاڅون پیل دی، چې پاڅون د کفر له نظامونو څخه نه کیږي، نه د هغوی په وسایلو سره، نه د دوی د رایې ورکولو د صندوقونو له لارې، او نه د هغوی د اساسي قوانینو تر چت لاندې.

څوک چې ځان د دیموکراتیک نظام له لارې وړاندې کوي، د خپلو قوانینو د احترام قسم خوري، بیا د جنسي انحراف څخه دفاع کوي او هغه لمانځي، او هغه څه ته بلنه ورکوي چې خدای غصه کوي، هغه د اسلام نصرت کوونکی او د امت لپاره امید نه دی، بلکې د ښایسته کولو او نرمولو وسیله ده، او یو جعلي استازیتوب دی چې هیڅ ګټه نه رسوي.

په لویدیځ کې د ځینو هغو شخصیتونو لپاره چې اسلامي نومونه لري سیاسي بریاوې بلل کیږي، یوازې هغه ټوټې دي چې امت ته د تسکین په توګه وړاندې کیږي، ترڅو ورته وویل شي: وګورئ، زموږ د نظامونو له لارې بدلون ممکن دی.

 د دې "استازیتوب" حقیقت څه دی؟

لویدیځ د اسلام لپاره د حکومت دروازې نه خلاصوي، بلکې یوازې د هغو کسانو لپاره یې خلاصوي چې د دوی په ارزښتونو او افکارو کې ورسره یوځای کیږي. او هرڅوک چې د دوی نظام ته ننوځي باید د دوی اساسي قانون او وضعي قوانین ومني، او د اسلام له حکم څخه انکار وکړي، که هغه په دې راضي شي، هغه یو منل شوی ماډل کیږي، مګر ریښتینی مسلمان د دوی په وړاندې له خپلو ریښو څخه رد دی.

زهران ممداني څوک دی؟ او ولې دا وهم جوړیږي؟

هغه یو داسې شخص دی چې یو مسلمان نوم لري، مګر د اسلام د فطرت سره په بشپړه توګه مخالف یو منحرف اجنډا غوره کوي، د همجنس بازانو څخه ملاتړ کوي، او هغه څه ته وده ورکوي چې د "دوی حقونه" بلل کیږي، او هغه د دې څرګنده بیلګه ده چې څنګه لویدیځ خپل ماډلونه جوړوي: په نوم مسلمان، په عمل کې سیکولر، د لویدیځ لیبرال اجنډا ته خدمت کوي نور څه نه. بلکې د دې لپاره چې امت له خپلې اصلي لارې مشغول کړي، نو د دې پر ځای چې د اسلام او خلافت د دولت غوښتنه وکړي، د کفر په نظامونو کې د پارلماني څوکیو او پوستونو په اړه اندیښمن شي! او د دې پر ځای چې د فلسطین د آزادولو لپاره مخه کړي، د هغو کسانو په تمه دي چې د امریکا له کانګرس یا د اروپا له پارلمان څخه "د غزې دفاع" وکړي!

د دې حقیقت دا دی چې دا د ریښتیني بدلون د لارې تحریف دی، کوم چې د نبوت په طريقه د راشده خلافت تاسیس دی، چې د اسلام بیرغ اوچتوي، د خدای شریعت پلي کوي، او امت د یو خلیفه تر شا متحد کوي چې د هغه تر شا جنګیږي او له هغه څخه وېره کیږي.

نو په نومونو مه غولیږئ، او په هغه چا مه خوشحالیږئ چې تاسو ته په ظاهره منسوب وي او په محتوا کې ستاسو سره مخالفت لري، ځکه چې هرڅوک چې د سعید، علي یا زهران نوم لري زموږ د نبي محمد ﷺ په لاره نه دی.

او پوه شئ چې بدلون د کفر له پارلمانونو څخه نه راځي، بلکې د امت له لښکرو څخه راځي چې وخت یې رارسیدلی چې حرکت وکړي، او د هغوی له پوهو ځوانانو څخه چې شپه او ورځ د لویدیځ او د هغه د ملاتړو او په اسلامي او مسلمانو هیوادونو کې د خاینو پیروانو په سرونو د میز د اړولو لپاره کار کوي.

مسلمانان د دیموکراسۍ په ټاکنو او نه د لویدیځ د صندوقونو له لارې نه پاڅیږي، بلکې د اسلامي عقیدې پر بنسټ په ریښتیني پاڅون سره، د راشده خلافت د دولت په تاسیس سره چې اسلام ته خپل مقام بیرته ورکوي، مسلمانانو ته عزت ورکوي، او د دیموکراسۍ وهمونه ماتوي.

په نومونو مه غولیږئ، او خپلې هیلې په کفر په نظامونو کې په افرادو مه ځړئ، بلکې خپلې لویې پروژې ته وګرځئ: د اسلامي ژوند بیا پیل، دا یوازې د عزت، بریا او واک لار ده.

صحنه د پخوانیو غمونو یو سپکاوی تکرار دی: جعلي سمبولونه، لویدیځو نظامونو ته وفاداري، او د اسلام له لارې څخه انحراف. او هر څوک چې دې لارې ته لاسونه پړکوي، هغه امت ګمراه کوي. نو د خلافت پروژې ته راوګرځئ، او د اسلام دښمنانو ته اجازه مه ورکوئ چې ستاسو مشران او استازي جوړ کړي. عزت د دیموکراسۍ په چوکیو کې نه دی، بلکې د خلافت په تخت کې دی چې حزب التحریر ورته کار کوي او امت د دې فکري او سیاسي انحطاط څخه خبرداری ورکوي. موږ ته پرته د خلافت له دولت څخه بله خلاصی نشته، کوم چې اجازه نه ورکوي چې مسلمانان د هغه چا لخوا اداره شي چې د اسلام څخه پرته په بل دین باور لري، نه د هغه چا لخوا چې انحراف او ګمراهۍ ته جواز ورکوي، او نه د هغه چا لخوا چې خلکو ته د خدای له نازل شوي پرته بل څه قانون کوي.

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده

عبدالمحمود العامري – د یمن ولایت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ - د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ

د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

د الاهرام ویب پاڼې د ۲۰۲۵ کال د نومبر په ۴مه نېټه د سه شنبې په ورځ خبر ورکړ چې د مصر لومړي وزیر د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ټولنیزې پراختیا په دویمه نړیواله غونډه کې د ولسمشر په استازیتوب په خپله وینا کې وویل چې مصر په خپلو ټولو بڼو او اړخونو کې د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره یوه هر اړخیزه تګلاره پلي کوي، چې "څو اړخیزه بې وزلي" هم پکې شامله ده.

له کلونو راهیسې، په مصر کې هېڅ رسمي وینا داسې عبارتونه نه لري لکه "د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره هر اړخیزه تګلاره" او "د مصر اقتصاد لپاره حقیقي پیل". چارواکي دا شعارونه په کنفرانسونو او غونډو کې تکراروي، چې د پانګونې پروژو، هوټلونو او تفریحي ځایونو ځلیدونکي انځورونه هم ورسره مل وي. خو واقعیت، لکه څنګه چې نړیوال راپورونه یې شاهدي ورکوي، بالکل توپیر لري. په مصر کې بې وزلي لا هم یوه پخه، بلکې مخ په زیاتیدونکې پدیده ده، سره له دې چې حکومت په پرله پسې توګه د ښه والي او پرمختګ ژمنه کوي.

د یونیسف، ایسکوا او د خوړو نړیوال پروګرام د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو د راپورونو له مخې، نږدې یو له پنځو مصریانو څخه په څو اړخیزه بې وزلۍ کې ژوند کوي، په دې مانا چې دوی د ژوند له بنسټیزو اړخونو لکه تعلیم، روغتیا، کور، کار او خدماتو څخه بې برخې دي. همدارنګه، معلومات دا تاییدوي چې له ۴۹٪ څخه زیاتې کورنۍ د کافي خوړو په ترلاسه کولو کې له ستونزو سره مخ دي، دا یو ټکان ورکوونکی شمېر دی چې د ژوند د بحران ژورتیا منعکس کوي.

خو مالي بې وزلي، یعنې د ژوند د لګښتونو په پرتله د عاید کموالی، په تېزۍ سره زیات شوی، چې د انفلاسیون د پرله پسې څپو له امله د خلکو معاشونه، هڅې او سپما له منځه تللي دي، تر دې چې د مصریانو لویه برخه د دایمي کار کولو سره سره د مالي بې وزلۍ تر کرښې لاندې ده.

په داسې حال کې چې حکومت د "تکافل او کرامه" او "حياة كريمة" په څېر نوښتونو په اړه خبرې کوي، نړیوالې شمېرې ښيي چې دې پروګرامونو د بې وزلۍ جوړښت په بنسټیزه توګه نه دی بدل کړی، بلکې یوازې د لنډمهاله ارام بښونکو په څېر دي، لکه څاڅکي چې په دښته کې توی شي. د مصر کلیوالي سیمې چې د نفوس نیمایي برخه پکې ژوند کوي، لا هم د خدماتو د کمښت، د وړ کار د نشتوالي او د زیربناوو د خرابوالي له امله کړېږي. د ایسکوا راپور ټینګار کوي چې په کلیو کې بې برخېتوب په ښارونو کې څو چنده زیات دی، چې دا د شتمنۍ د ناسم ویش او پرله پسې بې پامۍ ښکارندویي کوي.

کله چې لومړی وزیر د هیواد له زوی څخه مننه کوي "چا چې له حکومت سره د اقتصادي سمون اقدامات زغملي"، نو په حقیقت کې هغه د هغو سیاستونو له امله د رښتینې کړاو شتون مني. خو دا اعتراف د کړنلارې د بدلون لامل نه ګرځي، بلکې د هماغې سرمایه دارۍ په لاره کې د لا زیات تګ لامل کیږي چې دا بحران یې رامنځته کړی دی.

هغه تش په نامه اصلاحات چې په ۲۰۱۶ کال کې د "تعویم" پروګرام، د سبسایډي د زیاتوالي او د مالیاتو د زیاتوالي سره پیل شول، اصلاح نه وه، بلکې د پورونو او کسر لګښت په بې وزلو بارول وو. په داسې حال کې چې چارواکي د "پیل" په اړه خبرې کوي، سترې پانګونې د لوکسو املاکو او سیاحتي پروژو په لور روانې دي چې د پانګوالو خدمت کوي، په داسې حال کې چې میلیونونه ځوانان د کار یا هستوګنې لپاره فرصتونه نه مومي. بلکې ډیری دا پروژې، لکه په مطروح کې د علم الروم سیمه چې پانګونه یې ۲۹ میلیارده ډالره اټکل شوې، د بهرنیو سرمایه دارۍ شراکتونه دي چې ځمکې او شتمنۍ ترلاسه کوي او هغه د پانګوالو لپاره د ګټې سرچینې ته بدلوي، نه د خلکو لپاره د رزق سرچینې ته.

نظام ځکه نه ناکامېږي چې فاسد دی، بلکې ځکه چې په یوه باطله فکري بنسټ روان دی چې هغه سرمایه داري نظام دی، کوم چې پیسې د دولت د ټولو سیاستونو محور ګرځوي. سرمایه داري په مطلقه توګه د مالکیت په ازادۍ ولاړه ده او اجازه ورکوي چې شتمني د هغه لږ شمېر خلکو په لاس کې راټوله شي چې د تولید وسیلې لري، په داسې حال کې چې اکثریت د مالیاتو، بیو او عمومي پورونو بار په غاړه اخلي.

له همدې امله، هغه څه چې د "ټولنیزې ساتنې پروګرامونه" بلل کیږي، یوازې د سرمایه دارۍ د وحشي څېرې د ښکلا کولو هڅه ده، او د یوه ظالم نظام عمر اوږدوي چې د بډایانو خیال ساتي او له بې وزلو څخه پیسې اخلي. د ناروغۍ د اصل په درملنې پر ځای؛ یعنې د شتمنۍ انحصار او په نړیوالو بنسټونو باندې د اقتصاد انحصار، یوازې د نقدي مرستو په ویش باندې بسنه کیږي، چې نه بې وزلي له منځه وړي او نه عزت ساتي.

سرپرستي په رعیت باندې د حاکم احسان نه دی، بلکې شرعي وجیبه ده، او هغه مسؤلیت دی چې الله تعالی به په دنیا او آخرت کې ترې پوښتنه کوي. هغه څه چې نن ورځ روان دي، د خلکو چارو ته قصدي بې پامي ده، او د پیسو نړیوال صندوق او نړیوال بانک څخه د مشروطو پورونو په ګټه د سرپرستۍ له وجیبې څخه لاس اخیستل دي.

دولت د بې وزله او بهرني پور ورکوونکي ترمنځ منځګړی ګرځېدلی، مالیات وضع کوي، سبسایډي کموي او عامه شتمنۍ پلوري ترڅو هغه لوی کسر ډک کړي چې پخپله سرمایه داري نظام جوړ کړی دی. په دې ټولو کې هغه شرعي مفاهیم غیر حاضر دي چې اقتصاد تنظیموي، لکه د سود حرامول، د عامو شتمنیو د افرادو لخوا د مالکیت منع کول، او د مسلمانانو له بیت المال څخه په رعیت باندې د نفقه کولو وجوب.

اسلام یو بشپړ اقتصادي نظام وړاندې کړی چې بې وزلي له خپلو ریښو څخه له منځه وړي، نه یوازې د نقدي مرستو یا ښکلاکوونکو پروژو سره. دا نظام په ثابتو شرعي بنسټونو ولاړ دی، چې تر ټولو مهم یې دا دي:

۱- د سود او سودي پورونو حرامول چې دولت سره تړلي او منابع یې له منځه وړي، د سود په له منځه تلو سره له نړیوالو بنسټونو څخه د اقتصاد انحصار له منځه ځي، او د امت مالي خپلواکي بېرته راګرځول کېږي.

۲- د ملکیتونو درې ډوله کول:

شخصي ملکیت: لکه کورونه، هټۍ او شخصي کروندې...

عامه ملکیت: په دې کې لویې شتمنۍ شاملې دي لکه تېل، ګاز، منرالونه او اوبه...

د دولت ملکیت: لکه د فیء ځمکې، رکاز او خراج...

په دې وېش سره عدالت ټینګېږي، ځکه چې لږ شمېر خلکو ته د امت د منابعو د انحصار کولو اجازه نه ورکول کېږي.

۳- د رعیت د هر فرد لپاره د کفایت ضمانت: دولت په خپله سرپرستۍ کې د هر انسان لپاره د خوراک، جامو او کور په څېر بنسټیزو اړتیاوو ضمانت کوي، که چیرې هغه د کار کولو توان ونلري، نو د بیت المال په هغه باندې نفقه کول واجب دي.

۴- زکات او لازمي نفقه: زکات احسان نه دی، بلکې فریضه ده، دولت یې راټولوي او د خپلو شرعي مصرفونو لپاره یې بې وزلو، مسکینانو او پورمندانو ته مصرفوي. دا د وېش یوه اغېزمنه وسیله ده چې پیسې په ټولنه کې د ژوند دورې ته بېرته راګرځوي.

د تولیدي کار هڅولو او د استحصال منع کولو، او په ریښتینو ګټورو پروژو کې د منابعو پانګونې ته هڅولو سره، لکه درنې او نظامي صنعتونه نه په قمار او لوکسو املاکو او فرضي پروژو کې. د دې تر څنګ د بیو تنظیم د حقیقي عرضې او تقاضا سره نه د احتکار او نه د تعویم سره.

یوازې د نبوت په منهج خلافت دی چې د دې احکامو په عملي کولو قادر دی، ځکه چې هغه د اسلامي عقیدې پر بنسټ جوړ شوی، او موخه یې د خلکو د چارو پالنه ده نه د هغوی د پیسو راټولول. د خلافت په سیوري کې، نه سود شته او نه مشروطه پورونه، او نه پردیو ته د عامو شتمنیو پلورل شته، بلکې منابع د امت د ګټو د ترلاسه کولو په موخه اداره کیږي، او بیت المال د دولتي منابعو، خراج، انفال او عامه ملکیت څخه د روغتیايي پاملرنې، تعلیم او عامه اسانتیاوو د تمویل مسؤلیت په غاړه اخلي.

خو د بې وزلو بنسټیزې اړتیاوې د هر فرد په توګه تضمین کیږي، نه د لنډمهاله صدقاتو له لارې بلکې د یوه تضمین شوي شرعي حق په توګه. له همدې امله په اسلام کې د بې وزلۍ سره مبارزه یو سیاسي شعار نه دی، بلکې د ژوند یو بشپړ نظام دی چې عدالت قایموي او ظلم منع کوي او شتمني خپلو مالکینو ته بېرته سپاري.

د رسمي وینا او ژوندي واقعیت ترمنځ لویه فاصله ده چې له هیچا څخه پټه نه ده. په داسې حال کې چې حکومت د خپلو "ستر" پروژو او "حقیقي پیل" په اړه سندرې وايي، میلیونونه مصریان د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي، د لوړې بیې، بې روزګارۍ او د امید نشتوالي څخه کړېږي. حقیقت دا دی چې دا کړاو به تر هغه وخته پورې له منځه لاړ نشي تر څو چې مصر د سرمایه دارۍ په لاره روان وي، خپل اقتصاد سود خورو ته سپاري او د نړیوالو بنسټونو سیاستونو ته غاړه ږدي.

د مصر کړکېچونه او ستونزې انساني ستونزې دي نه مادي، او هغه شرعي احکام ورسره تړلي دي چې د اسلام پر بنسټ یې د چلند او درملنې څرنګوالی څرګندوي، او حل لارې د سترګو پټولو په پرتله اسانه دي، مګر هغه باوري ادارې ته اړتیا لري چې آزاده اراده ولري او وغواړي په سمه لاره ولاړ شي او په ریښتیا سره د مصر او د هغې د خلکو لپاره ښه وغواړي، او بیا دا اداره باید ټول هغه قراردادونه بیاکتنه کړي چې پخوا شوي او د ټولو هغو شرکتونو سره کیږي چې د هیواد شتمنۍ انحصاروي او څه چې د هغې عامه ملکیت دی، په ځانګړې توګه د ګاز، تېلو، سرو زرو او نورو منرالونو او شتمنیو د سپړلو شرکتونه، او دا ټول شرکتونه وباسي ځکه چې دوی په اصل کې استعماري شرکتونه دي چې د هیواد شتمنۍ لوټ کوي، او بیا یو نوی تړون جوړ کړي چې خلکو ته د هیواد په شتمنیو واک ورکړي او داسې شرکتونه جوړ یا په کرایه ونیسي چې د تیلو، ګازو، سرو زرو او نورو منرالونو له زیرمو څخه د شتمنیو په تولید بوخت وي او دا شتمنۍ بیا په خلکو وویشي، بیا به خلک د دې جوګه شي چې هغه مړې ځمکې وکري چې دولت به دوی ته د هغې د حق په توګه د ګټې اخیستنې توان ورکړي، او دوی به دا هم وکولی شي چې هغه څه جوړ کړي چې باید جوړ شي ترڅو د مصر اقتصاد لوړ کړي او د هغې خلکو ته کفایت وکړي، او دولت به دوی په دې لاره کې ملاتړ وکړي، او دا ټول تصور نه دی او نه د پیښېدو وړ نه دی او نه یوه پروژه ده چې موږ یې د تجربې لپاره وړاندې کوو چې بریالۍ شي یا ناکامه شي، بلکې دا شرعي احکام دي چې په دولت او رعیت لازم دي، نو دولت ته دا اجازه نشته چې د هیواد شتمنۍ چې د خلکو ملکیت دی په داسې پلمو ضایع کړي چې تړونونه یې منظور کړي او ملاتړ یې کړی او ظالمانه نړیوالو قوانینو یې ساتنه کوي، او نه ورته دا اجازه شته چې خلک ترې منع کړي بلکې باید هر هغه لاس پرې کړي چې د خلکو شتمنیو ته د لوټ په توګه اوږدېږي، دا هغه څه دي چې اسلام وړاندې کوي او باید پلي شي، مګر دا د اسلام د نورو نظامونو څخه جلا نه پلي کېږي بلکې دا یوازې د نبوت په منهج د خلافت د دولت له لارې پلي کېږي، دا هغه دولت دی چې د هغې غم او دعوت د تحریر ګوند په غاړه لري او مصر او د هغې خلک، ملت او پوځ ته د دې لپاره له هغه سره په ګډه کار کولو ته بلنه ورکوي، خدای دې د خپل لوري څخه فتحه ولیکي او موږ هغه په ​​داسې واقعیت کې وینو چې اسلام او د هغه خلک عزتمن کړي، ای الله ژر تر ژره.

﴿وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

د تحریر ګوند مرکزي مطبوعاتي دفتر لخوا لیکل شوی

سعید فضل

په مصر کې د تحریر ګوند د مطبوعاتي دفتر غړی