2025-11-12
د الراية ورځپاڼه:
د نیویارک ښاروال په توګه د ممداني بریا
د ټرمپ د سیاستونو لومړنۍ ماتې
زُهران ممداني د امریکا د لوی ښار نیویارک د ښاروالۍ په ټاکنو کې چې د نومبر په څلورمه ترسره شو، بریا خپله کړه او د امریکا د تر ټولو مهم ښار لومړنی ښاروال شو چې د ډیموکرات ګوند په چوکاټ کې د پرمختللي سوسیالیستي دیموکراتیک بهیر پورې اړه لري، چې د واکمن جمهوري غوښتونکي ګوند اصلي سیال دی، او هغه په خپلو نږدې سیالانو باندې په لوی توپیر سره بریا خپله کړه.
ممداني د هنرونو د پوهنځي فارغ او یو امریکایی ریپ سندرغاړی دی چې څلور دېرش کاله عمر لري، او د هغه پلار هندي نژاد دی او په ظاهره د اسلام پورې اړوند یوې کورنۍ پورې اړه لري، مګر په حقیقت کې د نزاري اسماعیلي فرقې پورې اړه لري چې هیڅ یو مشهور اسلامي مذهبونه هغه د اسلامي امت د یوې برخې په توګه نه مني، او پلار یې محمود ممداني په امریکایی پوهنتونونو کې یو مشهور پوهنتوني استاد دی، پداسې حال کې چې مور یې هندو ده او د هغې په کورنۍ کې د سیکولر مفاهیمو واکمني ده او د دوی په ټولنیزو اړیکو کې د دین هیڅ اغیزه نشته.
زهران ممداني د جنسي انحرافاتو او د هغوی پورې اړوند همجنس بازۍ او جنسي لیږد د حقونو د ورکړې یو قوي ملاتړی ګڼل کیږي، او هغه په شخصي توګه د ډیموکرات ګوند کې د خپل بهیر له لارې د دغو جنسی انحرافاتو په ګټه لسګونه میلیونه ډالر د دې دلیل په توګه راټول کړي چې د ټولو ټولنیزو ډلو لپاره د حقونو د مساوات مفکوره غوره کړي.
ممداني په ټاکنو کې په اسانۍ سره خپل ټول سیالان مات کړل، سره له دې چې ۲۲ میلیونه ډالر د یو شمیر لویو میلیاردرانو لخوا د هغه اصلي سیال ته ورکړل شوي وو، او همدارنګه د ټرمپ ډېرو ګواښونو چې د هغه د نوماندۍ پر وړاندې یې پیل کړي وو د هغه سیاسي پرمختګ مخه ونه نیوله.
دغه بریا د ټرمپ له ولسمشرۍ راهیسې د جمهوري غوښتونکي ګوند د نوماندانو لپاره لومړۍ سیاسي ماتې ګڼل کیږي، او د ټرمپ د سیاستونو لپاره لومړنۍ رښتینې ماتې ده چې د هغه د واکمنۍ په لومړي کال کې یې د امریکا سیاسي صحنه تر خپل اغېز لاندې راوستله.
د ممداني د بریا اصلي لامل د دې لپاره نه و چې هغه (مسلمان) یا مهاجر و او نه دا چې هغه یو سوسیالیست دیموکرات و، بلکې د هغه د بریا اصلي لامل د ډیموکرات ګوند پراخ ملاتړ و او د ټولو بهیرونو په ملاتړ کې یووالی و، ممداني اصلاً د ډیموکرات ګوند رسمي غړی دی، که څه هم هغه د کیڼ اړخ سوسیالیستي بهیر پورې اړه لري، چې په ګوند کې تر ټولو کمزورې څانګه ده.
د هغه ټاکنیز پروګرام چې د بې وزلو ملاتړی او د عامه بنسټونو د ملاتړی و، د هغه د بریا یو له مهمو لاملونو څخه و په یوې ټولنه کې چې د نیویارک په ښار کې د لالچی پانګوالو له لاسه ډېره ستړې شوې وه، هغه چا چې اوسېدونکي بې وزله کړل، د دوی عامه پیسې یې لوټ کړې او هر څه یې د هېواد په اقتصادي پلازمینه کې د خپلو ګټو لپاره شخصي کړل او د خپلو شتمنیو د ډېرولو په موخه.
ممداني ټولو ته د وړیا روغتیايي پاملرنې غوښتنه وکړه او د دولتي زده کړو یې ملاتړ وکړ او د ټولو لومړنیو دورو زده کونکو لپاره یې د ټرانسپورټ وړیا کولو غوښتنه وکړه، هغه همدارنګه د کورونو د بیو د کنګل کولو، د کارګرانو د معاشونو د لوړولو، د مهاجرینو د ایستلو د مخنیوي، د عامه اسانتیاوو د ښه کولو او یوازې له بډایانو څخه د مالیاتو اخیستلو غوښتنه وکړه، او د سکینډینویايي ماډل او د فلاح اقتصاد یې د خپل ټاکنیز پروګرام بېلګه وګڼله او د هېواد په اقتصادي اسانتیاوو کې یې کارګرانو ته د ډېرو واکونو ورکولو غوښتنه وکړه.
دا هغه پروګرام دی چې ممداني ورته وده ورکوله، دا د پانګوالۍ سوسیالیزم یوه نسخه ده چې د مارکسیستي سوسیالیزم سره هیڅ تړاو نلري او نه د کمونیزم سره چې ټرمپ په دروغو سره هغه ته منسوبوي، هغه غواړي یو څه کارګري امتیازاتو سره پانګوالۍ ته بیرته ستون شي، هغه په پانګوال نظام باندې یو څه سوسیالیستي ترمیمات وکړل چې په امریکا کې یوې ناوړه کچې ته رسیدلی دی او د یو څو شتمنو لخوا کنټرول کیږي چې د نړۍ ترټولو لوی اقتصاد ټول مفصلونه کنټرولوي.
له سیاسي پلوه، ممداني د سوسیال دیموکراتیک بهیر د نورو مشرانو په څېر د آیپیک (AIPAC) سره چې د امریکایی صهیونیسټ لابی دی، دښمني لري او د فلسطینیانو د حقونو د ورکړې ملاتړ کوي او یهودي کیان د لویو شرکتونو له لابیانو سره چې په غزه او په ټوله منځني ختیځ کې د نیواکګر پوځ د یرغلیزو کړنو ملاتړ کوي، د یوې امریکایی پانګوالې لابی برخه ګڼي او د یهودي کیان له جنایي کړنو څخه نفرت په ځانګړې توګه په غزه کې د ډله ایزې وژنې تور لګولو وروسته ډیر شو.
د یهودي کیان د کړنو په وړاندې د هغه څرګندونې د امریکا په غوسه شوي سړک کې چې لا دمخه د نتنیاهو د حکومت له وحشیانه کړنو څخه په غوسه وو، ښه راغلاست وو، په نیویارک کې ټاکنیز بنسټ په هغه کې یو مناسب شخص وموند چې د هغو فرصت طلبه امریکایی سیاستوالو په وړاندې یې د خپلو هیلو ځواب ووایي چې د آیپیک (AIPAC) سازمان پلوي کوي کوم چې په امریکا کې ترټولو کرکه لرونکې لابی ګرځېدلې ده.
دا د نیویارک د ښاروال په توګه د ممداني د بریا ترټولو مهم لاملونه دي، چیرته چې د بې وزلو په سینو کې د نفرت پټ احساسات د ښار د اوسیدونکو د اقتصادي اړتیاوو سره یوځای شوي او دوی د ممداني په اقتصادي او سیاسي پروګرام کې خپل ارمانونه وموندل، نو ډېرې رایې یې وګټلې او په هغې سیاسي پانګې باندې یې برتري ترلاسه کړه چې کرکه لرونکې لابی یې په ذمه خرڅولو کې لګوي.
د ممداني بریا د امریکا په سیاست کې یو بدلون و، چیرته چې د پیسو خاوندانو په نیویارک ټاکنو کې د خپلو تجربو، شتمنیو او لابیانو سره سره په ناکامۍ سره سخت ټکان وخوړ او د ځوانانو، بې وزلو او ځورېدلو غږ بریالی شو.
په دې لوی ښار کې دا ساده بدلون په راتلونکي کې د امریکا په سیاست کې د یوه لوی بنسټیز بدلون په معنی دی، چیرته چې پاڼې ګډېږي او د لوبې اصول بدلیږي او هغه ځوانان چې د شرکتونو او سټاک بازارونو له واک څخه آزاد شوي دي، د امریکا په سیاستوالو او (زړو سړو) باندې خپله سیاسي اراده تحمیلول پیل کوي، او چیرته چې د بدیل اصول عملي کیږي او یو پخوانی نظام اغېزمن کوي، په تدریج سره بدلیږي او د خلکو اصلي اړتیاوو ته نږدې کیږي او یوازې د شتمنو طبقو د اړتیاوو په پوره کولو پورې تړلی نه پاتې کیږي.
دا بدلون به په راتلونکي کې په مسلمانانو او د نړۍ په ټولو مستضعفینو باندې مثبت اغېز وکړي، د امریکا او لویدیځ استعماري لاس به په نړۍ کې په تدریج سره کم شي، نړیواله جګړه به زور واخلي، نوي نړیوال ځواکونه به راڅرګند شي او امریکا به د نړیوال سیاست له انحصار څخه محرومه شي.
د استاد احمد الخطواني لخوا
سرچینه: د الراية ورځپاڼه
