جواب سؤال:  القمة الرئاسية بين أمريكا وكوريا الشمالية
June 17, 2018

جواب سؤال: القمة الرئاسية بين أمريكا وكوريا الشمالية

جواب سؤال

القمة الرئاسية بين أمريكا وكوريا الشمالية

السؤال: عقدت قمة رئاسية بين أمريكا وكوريا الشمالية باجتماع رئيسيهما ترامب وكيم يوم 2018/6/12 في سنغافورة، ووقعا على وثيقة مشتركة في ختام القمة. وحصل الاتفاق سريعا علما أن التوتر بينهما وصل ذروته العام الماضي بأن هدد كلاهما بضرب الآخر بالسلاح النووي. فكيف حصل الاتفاق بمثل هذه السرعة؟ وما هي مضامينه ونتائجه؟

الجواب: لكي نتبين حقيقة الأمر نستعرض الأمور التالية:

1- حاولت أمريكا بالتهديدات المتكررة والمتصاعدة أن تجعل كوريا الشمالية توافق على التخلي عن سلاحها النووي، ولكن هذه التهديدات لم تجد نفعاً ولم تخضع كوريا الشمالية لها فلم تتخل عن برنامجها وسلاحها النووي... عند ذلك لجأت أمريكا إلى أساليب أخرى، وهي الأساليب الدبلوماسية والسياسية والضغوطات الاقتصادية، وكان من هذه الأساليب أن تبذل أمريكا الوسع لجعل الصين تضغط على كوريا الشمالية. لقد ذكرنا في جواب سؤال بتاريخ 2017/4/23: (لكل ذلك فأمريكا ليست جاهزة للحرب في كوريا الشمالية الآن، وليس لديها حلول أخرى مناسبة وهي بانتظار أن تقوم الصين بالضغط، وتحاول تسريع ذلك، وكأنها تهدد الصين بوجوب الانصياع لأمريكا والانخراط في الضغط على بيونغ يانغ لنزع أسلحتها النووية.)... وأعلنت أمريكا يومها بوضوح على لسان مساعدة وزير خارجيتها بالوكالة لشؤون شرق آسيا والمحيط الهادئ سوزان ثورنتون بأنها (تريد حل هذه المشكلة مع كوريا الشمالية من خلال نزع السلاح النووي سلميا في شبه الجزيرة الكورية). (روسيا اليوم، 2017/04/17م). فبدأت الاتصالات الدبلوماسية بين الطرفين عبر الصين وبضغطها. وقد مورست الضغوطات من خلال فرض العقوبات الاقتصادية والحصار السياسي بالعمل على عزلها دوليا وإثارة الدعايات ضدها لإجبارها على الخضوع والاستعداد لنزع سلاحها النووي. وأضافت إلى ذلك الإغراءات بالوعود باقتصاد مزدهر مباشرة وعن طريق كوريا الجنوبية التي بدأت في التقارب مع كوريا الشمالية والانفتاح الدولي عليها.

2- لقد بدأت الاتصالات الدبلوماسية السرية عبر الصين حيث قام وزير خارجيتها الأسبق تيلرسون بالاتصال بالكوريين الشماليين عبر الصين في تموز 2017، وأظهر اعتراضه على أسلوب ترامب المتهور الذي كان يهدد بإزالة كوريا الشمالية عن وجه الأرض في الوقت الذي كان فيه تيلرسون يتباحث مع الكوريين الشماليين سرا في الصين! فلما سمع الكوريون الشماليون تهديدات ترامب تركوا المباحثات وغادروا الصين إلى بلادهم... ومن ثم غضب تيلرسون ووصف رئيسه بالأحمق يوم 2017/7/20 كما كشفت فيما بعد قناة إن بي سي الأمريكية يوم 2017/10/4 عندما نقلت ذلك عن ثلاثة مسؤولين أمريكيين. وكان ترامب قد كتب في تغريدة على تويتر غداة إعلان تيلرسون أن لأمريكا قنوات اتصال مباشرة مع كوريا الشمالية، كتب "لقد قلت لريكس تيلرسون وزير خارجيتنا الرائع إنه يضيع وقته في محاولة التفاوض مع رجل الصواريخ الصغير". وحدث مثل هذا، أي استعمال التهديد أثناء المباحثات عندما حاول نائب الرئيس الأمريكي مايك بنس أن يلتقي بالكوريين الشماليين في كوريا الجنوبية خلال مجيئه إلى هناك بذريعة الاشتراك في الألعاب الأولمبية الشتوية، ومهد لذلك بقوله في 2018/2/7 أثناء كلمة أمام قوات بلاده الموجودة في قاعدة يوكوتا الجوية باليابان إن "بلاده ستسعى دائما للسلام وسنعمل أكثر من أي وقت مضى من أجل مستقبل أفضل..." (رويترز 2018/2/7) قال ذلك وهو يتأهب للذهاب إلى كوريا الجنوبية في محاولة للقاء مسؤولين من كوريا الشمالية تحت غطاء حضور افتتاح الألعاب الأولمبية الشتوية في بيونغ تشانغ التي تبعد نحو 80 كلم عن الحدود مع كوريا الشمالية... لكن بنس بعد ذلك بثلاثة أيام في 2018/2/10 صرح قائلاً: (من الضروري الاستمرار في عزل كوريا الشمالية اقتصاديا ودبلوماسيا إلى حين تخليها عن برنامجيها النووي والباليستي). (العربية، 2018/2/10) وهذا ما دفع كوريا الشمالية إلى إلغاء اللقاء مع بنس، وكل ذلك يدل على أن الأسلوب السياسي الأمريكي الذي اتخذه ترامب هو استعمال التهديدات للضغط على الخصم أثناء المباحثات والاتصالات الدبلوماسية ليجعل الخصم يخضع لما تريده أمريكا. ويؤكد ذلك أيضاً ما قاله مايك بومبيو أثناء توليه لرئاسة وكالة المخابرات الأمريكية سي آي إيه (إن الرئيس ترامب يركز على حل دبلوماسي للأزمة مع كوريا الشمالية، لكن سي آي إيه تعمل على تزويده بمجموعة أخرى من الخيارات). (رويترز، 2018/1/23)، وهكذا تمزج مع الحل الدبلوماسي خيارات أخرى موحية بالتهديد. ويبدو أن هذا الأسلوب، أي التهديد خلال مباحثات الحل الدبلوماسي، لم يعجب تيلرسون لأن فيه إحراجاً له كوزير للخارجية، فقام ترامب بعزله...

3- وهكذا فلم ينفع هذا الأسلوب مع كوريا الشمالية، فكانوا يقطعون التفاوض إن كان هناك نوع من التهديد، ولولا تدخل الصين لما عقدت القمة، ولهذا قام ترامب عقب القمة مع كيم أثناء مؤتمره الصحفي في سنغافورة ووجه "شكره للرئيس الصيني شي جين بينغ الذي بذل جهودا في الشهور الماضية على تسهيل هذه القمة التاريخية" (فرانس برس، 2018/6/12). وكانت الصين قد مارست الضغوطات على كوريا الشمالية لتقديم التنازلات. فقد ذكرت وكالة أنباء الصين "شينخوا" الرسمية يوم 2018/3/28 أن "زعيم كوريا الشمالية كيم جونغ أون قام بزيارة غير رسمية للصين من يوم الأحد (2018/3/25) إلى يوم الأربعاء (2018/3/28) حيث ناقشا بشكل شامل الوضع في العالم وشبه الجزيرة الكورية، وأن الرئيس الصيني شي جين بينغ أبلغ نظيره الكوري الشمالي أن الصين ملتزمة بهدف نزع السلاح النووي في شبه الجزيرة الكورية وضمان وجود السلام والاستقرار وكذلك حل المشكلة من خلال الحوار والمفاوضات". ونقلت وكالة أنباء كوريا الشمالية أن "زعيمها كيم جونغ أون قام بزيارة الصين ليهنئ شخصيا شي جين بينغ بمناسبة إعادة انتخابه رئيسا للصين ما يتوافق مع التقاليد الودية بين البلدين... وأنه "أعرب عن أمله بأن تساهم زيارته الأولى للصين في إقامة السلام والاستقرار بشبه الجزيرة الكورية معلنا استعداده لإجراء حوار مع أمريكا وكوريا الجنوبية فضلا عن عقد اجتماعات مع قادتهم"، وأنه أضاف قائلا: "إن نزع السلاح النووي في كوريا ممكن حال اتخذت واشنطن وسيئول إجراءات متسقة ومتضافرة لتحقيق السلام". ولهذا أعلن ترامب في حسابه على تويتر يوم 2018/3/28 مبتهجا بما تحقق من تلك الزيارة "تلقيت رسالة البارحة من الرئيس الصيني مفادها أن اجتماعه مع كيم سار بشكل جيد للغاية وأن كيم يتطلع إلى لقاء معي". فقدمت الصين كوريا الشمالية قربانا لأمريكا في سبيل مصالحها، فمارست الضغوطات على كوريا الشمالية حتى جعلت رئيسها يستعد لتقديم التنازلات ولقاء المتغطرس ترامب. لا سيما وأن الصين قد شاركت فعلا في الضغوطات السياسية وفي اتخاذ القرارات في مجلس الأمن ووضع العقوبات على كوريا الشمالية، فكان ذلك عاملا مؤثرا في جعل كوريا الشمالية تستعد لتقديم التنازلات بالنسبة لبرنامجها النووي. فهي ترى أنها إذا فقدت تأييد الصين ودعمها لها ومن ثم عملت الصين على محاصرتها والتضييق عليها، فإن كوريا الشمالية ستذوق الأمرَّين! ولذلك قدمت كوريا الشمالية تنازلات! وقد كشفت الخارجية الصينية عن دورها المؤثر في قرار كوريا الشمالية فأعلنت أن "بكين أدت دورا إيجابيا في شبه الجزيرة الكورية" (رويترز، أ ف ب، 2018/5/23) فأظهرت الصين أنها تحرص على تحقيق مصالحها التجارية مع أمريكا أكثر مما تحرص على حليف لها لا تحقق مرابح تجارية منه، بل ربما تتضرر تجاريا بسببه ولو كان رفيقا شيوعيا، فباتت حسابات الدولة الشيوعية الكبرى مرابح تجارية وليس حماية دول شيوعية أخرى حليفة لها! وكأن الصين لا تدرك أن أمريكا وهي تسعى لنزع سلاح كوريا الشمالية إنما تستخدم هذه المسألة لتطويق الصين ومنع سيطرتها على منطقة بحري الصين الشرقي والجنوبي!

4- وما يؤكد ذلك إعلان الصين ترحيبها بالقمة وبإعلان حليفتها كوريا الشمالية تنازلها عن سلاحها النووي لحساب أمريكا. فقال كبير الدبلوماسيين الصينيين وعضو مجلس الدولة الصيني وانغ بي عقب القمة: "إن بكين ترحب بالقمة بين الرئيس الأمريكي ترامب والزعيم الكوري الشمالي كيم جونغ أون وتدعمها وتأمل أن يتوصل البلدان لتوافق أساسي تجاه تحقيق نزع السلاح النووي". وأضاف: "في الوقت ذاته هناك حاجة إلى آلية سلام لشبه الجزيرة الكورية لتبديد المخاوف الأمنية الكورية الشمالية المنطقية". (رويترز 2018/6/12) فالصين لو كان عندها الوعي السياسي الكافي والإرادة السياسية القوية لما ضغطت على كوريا الشمالية وهي حليفتها بهذا الشكل! ولكن أثبتت أن أفقها ووعيها السياسي على السياسة الدولية ما زالا ضيقين وإرادتها السياسية ما زالت ضعيفة، فاكتفت بالحرص على أن تكون علاقاتها التجارية مع أمريكا جيدة مقابل إخضاعها لكوريا الشمالية، وهي لا تنظر إلى بعيد حول ما ستؤول إليه الأمور، فليس من المستبعد أن تعمل أمريكا على كسب كوريا الشمالية وتصبح الأخيرة أقرب لأمريكا من الصين، وقد تسعى أمريكا لإيجاد وحدة أو اتحاد بين الكوريتين فتصبح كوريا الجديدة قوة منفصلة عن تأثير الصين، ومثال فيتنام ليس ببعيد حيث أصبحت تعادي الصين بعدما وحدت أمريكا فيتنام الجنوبية مع الشمالية في اتفاقية باريس عام 1975!

5- لقد كان للصين الدور الأساس في جعل كوريا الشمالية توافق على اجتماع القمة وأن يكون نزع سلاحها النووي على طاولة البحث دون أن يوضع بجانبه نزع السلاح النووي الأمريكي حيث إن أمريكا هي الدولة الوحيدة التي استعملته ونشرت في الأرض الفساد لكن ضغوط الصين كان لها الأثر الفعال! وهكذا عقدت القمة... وكان من المتوقع أن تستمر القمة مدة يومين واختصرت بيوم واحد وتم اتفاق إطار شامل مما يدل على سرعة تجاوب كوريا الشمالية مع ما تريده أمريكا. وقامت كوريا الشمالية بتدمير موقع اختبار للتجارب النووية لتثبت استعدادها للتخلي عن برنامجها النووي، وكذلك إطلاق ثلاثة أمريكيين محتجزين لديها. وقد أبدى ترامب فرحته بما حققه قائلا: "إن القمة كانت رائعة وحققت تقدما كبيرا" بينما اعتبر كيم ذلك حدثا تاريخيا قائلا: "سيشهد العالم تغيرا كبيرا". (رويترز، 2018/6/12) وقد وقعا على بيان مشترك يتألف من أربع نقاط: الأولى: يلتزم الطرفان بإقامة علاقات جيدة وفقا لتطلع الشعبين إلى السلام والازدهار، والثانية: سيعمل الطرفان على إقامة وتعزيز سلام دائم ومستقر في شبه الجزيرة الكورية، والثالثة: تلتزم كوريا الشمالية باتخاذ إجراءات لنزع كامل الأسلحة في شبه الجزيرة الكورية، وأما النقطة الرابعة فكانت تتعلق بالناحية الإنسانية بالتعهد بإعادة رفات المفقودين والأسرى الأمريكيين منذ الحرب الكورية الأمريكية (عامي 1950 - 1953). وقد وصف ترامب الاتفاق بأنه "شامل ومهم جدا" وكيم يتعهد في البيان نحو "نزع كامل للأسلحة النووية في شبه الجزيرة الكورية". (بي بي سي، 2018/6/12). فهذا البيان يدل على أن هناك اتفاق إطار، وليس اتفاقاً بنقاط تحدد ما اتفق عليه وكيفية تنفيذ نزع السلاح النووي وآلياته وزمنه والرقابة على التنفيذ وإلى غير ذلك من الأمور التي يستوجبها الاتفاق القابل للتنفيذ الفوري كما حدث في الاتفاق النووي مع إيران، حيث كُتبت كل تلك التفاصيل...

6- وبناء عليه فإن المتوقع أن أمريكا ستقوم بالمفاوضات والمباحثات المطولة مع كوريا الشمالية ربما تمتد لسنوات، ويظهر أن ترامب أراد أن ينجز اتفاقا أوليا سريعا ويسوي المشكلة مع كوريا الشمالية حيث قام بالتهديدات ولا يستطيع أن يتراجع عنها إلا بإنجاز شيء ما يظهر فيه أنه نجح فأخضع كوريا الشمالية، وكما قلنا آنفاً فلولا ضغوطات الصين لما أنتجت تهديدات ترامب هذه القمة وإعلان كوريا الشمالية استعدادها لنزع سلاحها النووي وتوقيعها على ذلك، ومن ثم يسجل ترامب لنفسه نصرا تاريخيا قد يسهل له النجاح في الدورة الثانية للانتخابات الرئاسية الأمريكية عندما تجري بعد سنتين ونيف، ويغطي على كل الفضائح التي أثيرت ضده ولم تتوقف حتى الآن، والاتهامات بفشله وانتقادات الآخرين لحماقته وغبائه. وما يثبت ذلك تصريحات ترامب نفسه إذ قال: "أون أبلغني أن بلاده تعكف بالفعل على تدمير منشأة لاختبار محركات الصواريخ... سنرفع العقوبات عندما نحقق خطوات مهمة في مسألة نزع السلاح النووي... لم نتنازل عن أي شيء خلال المفاوضات... سنوقف إجراء مناورات عسكرية تستهدف كوريا الشمالية... سأدعو أون إلى البيت الأبيض في الوقت المناسب"، وقال "إنه وقع مع أون اتفاقية على نزع السلاح النووي، أعتقد أن لدينا إطار العمل اللازم للإعداد لنزع السلاح النووي لكوريا الشمالية". (الجزيرة، 2018/6/12) وهكذا أراد ترامب أن ينهي ملف التوتر مع كوريا الشمالية مظهرا أنه بذلك حقق نصراً كبيرا.

7- إن إنهاء ملف التوتر مع كوريا الشمالية أو تهدئته يساعد ترامب ليتفرغ لحربه التجارية مع حلفائه وأعدائه! فقد توترت علاقاته مع حلفائه عندما أعلن أنه فرض على صادراتهم من الصلب والألومنيوم إلى بلاده ضرائب جمركية عالية، معتبرا الاتفاقات التجارية السابقة معهم غير عادلة، فكتب على تويتر يوم 2018/6/8 وهو يتوجه إلى قمة السبع في كيبيك بكندا "أتطلع إلى تقويم الاتفاقات التجارية غير العادلة مع دول مجموعة السبع. إذا لم يحدث هذا فسنخرج في وضع أفضل لنا". وقد رفض جاستن ترودو رئيس وزراء كندا وماكرون رئيس فرنسا تلك الإجراءات في مؤتمر صحفي مشترك حيث قالا فيه: "إنهما ليسا مستعدين للقبول بكل شيء من أجل أن يصدر بيان مشترك مع أمريكا". (فرانس برس، 2018/6/6) فقام ترامب واتهم فرنسا وكندا بفرض رسوم ضخمة على السلع الأمريكية واتهم رئيس وزراء كندا ترودو بأنه "ناقم جدا". وقال مسؤول كندي للصحافيين مساء يوم 2018/6/7: "ستكون هناك بعض الخلافات الكبيرة بشأن كثير من المسائل" (رويترز، 2018/6/8) حتى إن الرئيس الفرنسي ماكرون الذي عمل على التقارب الفرنسي الأمريكي لم يعد يتحمل ضبط أعصابه ومحاولة مسايرة أمريكا والعمل على المداورة واللف والدوران الذي لا يتقنه الفرنسيون ويتقنه الإنجليز فقال ماكرون: "إن الأعضاء الستة الآخرين بمجموعة السبع قد يشكلون مجموعتهم الخاصة إذا اقتضى الأمر" وأضاف موجها انتقاده لترامب أنه: "لا زعيم يبقى إلى الأبد". (رويترز، 2018/6/8) وظهر الخبث الإنجليزي عندما أرادت بريطانيا أن تظهر أنها لا تقبل بهذه الردود لتبقي رِجلا لها عند أمريكا وهي تحرِّض الآخرين عليها فقالت رئيسة وزرائها ماي أمام الصحافيين: "إنها تريد أن يلتزم الاتحاد الأوروبي ضبط النفس في رده على الرسوم الأمريكية، وإن الرد يجب

أن يكون متناسبا وقانونيا" (رويترز، 2018/6/8) وقالت رئيسة وزراء ألمانيا في مقابلة مع التلفزيون الألماني آر دي يوم 2018/6/10 حول قرار ترامب سحب توقيعه: "هذا قاس، هذا مخيب للآمال هذه المرة، لكنها ليست نهاية"، وقال وزير خارجية ألمانيا هايكو ماس في تغريدة على تويتر ردا على تغريدة ترامب "دمرت مقدارا هائلا من الثقة"، وقد توج التوتر في قمة السبع التي عقدت في كندا بالهجوم على ترامب من قبل قادة الدول الأخرى المشتركة في القمة. وقد سحب ترامب توقيعه على البيان المشترك لقمة السبع واتهم رئيس وزراء كندا الذي ترأس القمة بأنه غير نزيه وضعيف" (فرانس برس، 2018/6/10) وقد غادر القمة قبل انتهائها كما جاء إليها متأخرا. وهكذا يظهر أن هناك حربا تجارية قد اندلعت، وقد أعلنها ترامب يوم 2018/3/2 عندما كتب تغريدة على تويتر: "عندما تخسر دولة مليارات الدولارات في التجارة مع كل الدول التي تتعامل معها تقريبا، فإن الحروب التجارية جيدة، ومن السهل كسبها". وكل هذا يدل على أن ملف الحرب التجارية مهم جدا بالنسبة لأمريكا، حيث ما زالت تعاني من تداعيات الأزمة المالية التي تفجرت عام 2008 وبلغت ديونها أكثر من 20 ترليون دولار، ويعمل الرئيس ترامب صاحب العقلية التجارية على إنقاذ اقتصاد أمريكا رافعا شعاره "أمريكا أولا" مما ينذر بتفكك مؤسسات عالمية طالما استخدمتها أمريكا لفرض نفوذها عالميا وبالتالي تفكك النظام العالمي وظهور موقف دولي جديد حيث لم تعد أمريكا تضحي من أجل أن تبقى سيدة العالم بمساعدة الدول الأخرى والتسامح بجعل ميزان التجارة يميل إليها، بل أصبحت تفكر فقط في السيادة مع الربح التجاري من دون مساعدة للحلفاء لتبقيهم تحت مظلتها وتسيّرهم خلفها.

8- إن أمريكا لا تلتزم بأية اتفاقية وسرعان ما تنقضها أو تتخلى عنها إذا رأت أن مصلحتها تقتضي النكث والنكوص على عقبيها، وقد فعلت مثل ذلك مع كوريا الشمالية عام 2003 على عهد جورج بوش الابن فنقضت الاتفاقية التي وقعتها معها عام 1994 على عهد بيل كلينتون. وها هو رئيسها الحالي ترامب يوقع على بيان مشترك مع حلفائه في قمة السبع بكندا ومن ثم ينقض اتفاقه ويسحب توقيعه بعد يوم واحد، وقد نقض الاتفاق النووي الإيراني الذي وقعته بلاده على عهد أوباما عام 2015. فهذا الاتفاق مع كوريا الشمالية غير مضمون وستعمل على التهديد بنقضه للضغط على كوريا الشمالية لتنفيذه عندما تبدأ المفاوضات حول ذلك وكلما وجدت تمنعا منها أو رفضا لبند من البنود!

لقد أصبح النكث بالعهود والغطرسة والعنجهية وعدم الاكتراث بالآخرين والعمل على ابتزازهم سمة لا تنفك عن أمريكا، وكل هذه الأمور من عوامل السقوط عاجلاً أم آجلاً... وسوف تعود دولة الخلافة الراشدة التي ستتبوأ مقعد الدولة الأولى بإذن الله لتقيم العدل وتحافظ على العهد وتنشر الهدى وتحق الحق وتزيل الباطل لتسعد البشرية ويهنأ الناس في أمن وأمان في كافة المجالات. وقد بشر بها رسول الله e بعد هذا الملك الجبري «ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةً عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ»، رواه أحمد عن حذيفة رضي الله عنه، وما ذلك على الله بعزيز.

الثاني من شوال 1439هـ

2018/6/16م

More from پوښتنې او ځوابونه

ځواب سوال: پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

ځواب سوال

پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

پوښتنه:

العربیه په خپله وېبپاڼه کې د ۲۰۲۵/۶/۲۷ خپور کړ: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې له ایران سره د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو لپاره تر ۳۰ میلیارده ډالرو پورې مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند هوکړې ته له رسېدو وروسته روانې دي. د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"). ټرمپ د ایران او یهودو د دولت ترمنځ د اوربند اعلان وکړ (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا ټول وروسته له هغې وشول چې د ټرمپ ځواکونو د ۲۰۲۵/۶/۲۲ په ایران کې اټومي تاسیسات ووهل، او وروسته له هغې چې د یهودو دولت د ۲۰۲۵/۶/۱۳ راهیسې په ایران باندې یو پراخ ناڅاپي یرغل پیل کړ. نو دلته پوښتنه دا ده چې ولې د یهودو دولت دا ناڅاپي یرغل وکړ، په داسې حال کې چې دا کار یوازې د امریکا په امر کوي؟ ایا ایران د امریکا په مدار کې نه دی، نو څنګه امریکا د ایران په اټومي تاسیساتو په وهلو کې برخه واخیسته؟ او مننه.

ځواب:

د دې لپاره چې ځواب روښانه شي، لاندې ټکي بیا کتنه کوو:

۱- هو، د ایران اټومي پروګرام د یهودو دولت ته یو ګواښ دی، نو له همدې امله غواړي چې په هره ممکنه لاره له منځه یوسي. د دې موخې لپاره، د ۲۰۱۸ کال د ولسمشر ټرمپ د وتلو لپاره یې خوشالي وکړه، د ۲۰۱۵ کال د تړون څخه، د یهودو دولت دریځ څرګند و چې دوی یوازې د لیبیا ماډل مني او د ایران د اټومي پروګرام له مینځه وړل، دا پدې مانا ده چې ایران په بشپړه توګه خپل اټومي پروګرام پریږدي. له همدې امله یې په ایران کې خپل جاسوسان ډېر کړل. د یهودو د دولت لومړۍ ورځ په برید کې په ایران کې د اجنټانو یو پوځ ښکاره شو چې د ایران په دننه کې څارنه کوي او د یهودو د استخباراتي دستګاه "موساد" سره د لږو پیسو په بدل کې همکاري کوي، دوی د بې پیلوټه الوتکو پرزې واردوي او د ایران په دننه کې په کوچنیو ورکشاپونو کې یې راټولوي او په اهدافو باندې یې توغوي، چې د ایران د نظام د مشرانو کورونه هم پکې شامل دي، په یوه داسې سناریو کې چې لبنان کې د ایران ګوند ته ورته وه، کله چې د یهودو دولت د دوی مشران له منځه یوړل!

۲- د امریکا دریځ د یهودو د دولت بنسټیز ملاتړ و، بلکې د ایران د اټومي پروژې پر ضد د هغوی محرک هم و، خو ټرمپ د دې د ترلاسه کولو لپاره په میز باندې کېښودل: مذاکراتي حل او نظامي حل. په دې توګه امریکا او ایران د ۲۰۲۵ په اپریل کې د مذاکراتو لپاره د عمان مسقط ته لاړل، او د ټرمپ ادارې د اټومي مذاکراتو کې د ژورو امتیازاتو ستاینه کوله، او داسې ښکارېده چې یو نوی اټومي تړون نږدې دی. ټرمپ د دې تړون د بشپړولو لپاره دوه میاشتې مهلت ټاکلی و، او د یهودو د دولت چارواکو د سیمې لپاره د امریکا استازي او د ایران لپاره له لومړي مذاکره کوونکي ویتکوف سره نږدې هره لیدنه د ایران له پلاوي سره مخکې کوله، ترڅو د امریکا مذاکره کوونکی په مذاکراتو کې څه روان دي، هغه ته خبر ورکړي.

۳- د ټرمپ ادارې د خپلو ځینو سرلارو سخت دریځی نظر غوره کړ، هغه نظر چې د یهودو له دولت سره سمون لري. دا د دې سره په یوه وخت کې راڅرګند شو چې په اروپا کې هم سخت دریځي نظرونه راڅرګند شول، اروپايي هیوادونه په غوسه وو چې امریکا یوازې له ایران سره خبرې کوي، په دې مانا چې امریکا به له ایران سره د هر ډول تړون څخه ډیره برخه ترلاسه کړي، په ځانګړې توګه دا چې ایران د ټرمپ ادارې ته د سلګونو میلیارډونو ډالرو په اړه خبرې کولې چې امریکایی شرکتونه یې په ایران کې پانګونه او ګټه ترلاسه کولی شي، لکه د تېلو او ګازو قراردادونه، د هوايي شرکتونو او نور ډیر څه، د دغو سختو نظرونو پایله د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې یو سخت دریځی راپور و: (د شاوخوا ۲۰ کلونو راهیسې د لومړي ځل لپاره د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې د مدیرانو بورډ نن پنجشنبه "د جون ۱۲، ۲۰۲۵" اعلان وکړ چې ایران د اټومي وسلو د نه خپرولو په برخه کې خپلې ژمنې تر پښو لاندې کړي دي. دويچه ویله آلمان، ۲۰۲۵/۶/۱۲)، له دې وړاندې د ایران مشر د بډاینې د بندولو څخه انکار کړی و: (خامنه ای وویل: "څرنګه چې خبرې اترې روانې دي، زه غواړم بل لوري ته یو خبرداری ورکړم. امریکایي اړخ چې په دې غیر مستقیمو خبرو اترو کې برخه اخلي او بحثونه کوي، باید بې ځایه خبرې ونه کړي. د دوی دا خبره چې "موږ به ایران ته اجازه ورنکړو چې یورانیم بډاینه کړي" یوه لویه تېروتنه ده؛ ایران د دې کس او هغه کس اجازه ته انتظار نه کوي"... او ویتکوف، منځني ختیځ ته د ټرمپ استازي، د یکشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن به له تهران سره په احتمالي تړون کې د یورانیمو د بډاینې هیڅ کچه ونه مني. ویتکوف د "ای بي سي نیوز" شبکې ته په یوه مرکه کې زیاته کړه: "موږ د خپل نظر له مخې نشو کولی حتی د بډاینې د ظرفیت یو سلنه هم اجازه ورکړو. هر څه زموږ له نظره د یوه داسې تړون سره پیل کیږي چې په کې بډاینه شامله نه وي". د ایران انټرنیشنل ورځپاڼه، ۲۰۲۵/۵/۲۰).

۴- د بډاینې د بندولو څخه د ایران له انکار او د امریکا د ټینګار سره، د امریکا او ایران مذاکرات یوې بې لارې ته ورسېدل، حتی که د مذاکراتو پای ته رسیدل اعلان نشي، خو د ۲۰۲۵/۶/۱۲ د اټومي نړیوالې ادارې د راپور له خپرېدو سره سم، د یهودو دولت د امریکا سره په یوه پټ پلان کې چټک اقدام وکړ او د ۲۰۲۵/۶/۱۳ په ورځ یې یو ناڅاپي برید وکړ چې په ترڅ کې یې د ایران اټومي تاسیسات په نتنز سیمه کې ووهل، چې د یورانیمو د بډاینې لپاره د ایران ترټولو لویه فابریکه ده او ۱۴ زره سینټرفیوګونه لري، او د ایران د پوځ او سپاه پاسداران د مشرانو او همدارنګه د اټومي ساینس پوهانو یو لړ ترورونه یې ترسره کړل، او د توغندیو د توغولو سکو یې ووهلې، پرته له دې چې د یهودو دولت د خپل برید لاملونه توجیه کړي چې ایران د اټومي وسلو څیړنې او پراختیا بیا پیل کړې، د نتنیاهو په وینا (آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴)، خو دا ټول د ایران د ډېرو څرګندونو له خوا رد شوي چې ایران د اټومي وسلو د تولید پلان نه لري، او دا چې دوی د خپل اټومي پروګرام د سولې ساتلو لپاره د نړیوالې څارنې هرې کچې ته غاړه ږدي. خو دا هم ثابته ده چې د یهودو دولت د پلي کولو لپاره د امریکا شین څراغ ته انتظار کاوه، او کله چې د یهودو دولت ولیدل چې دا کړکۍ د شین څراغ سره پرانیستل شوې، نو برید یې پیل کړ.

۵- په دې توګه هیڅ هوښیار کس داسې انګیرنه نه شي کولی چې د یهودو دولت به د امریکا د شین څراغ پرته داسې برید وکړي، دا په هیڅ صورت کې ممکن نه ده (په اسراییلو کې د امریکا سفیر مایک هاکابي نن پنجشنبه وویل چې هغه تمه نه لري چې اسراییل به د امریکا د "شین څراغ" له ترلاسه کولو پرته پر ایران برید وکړي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۲). د ټرمپ او نتنیاهو ترمنځ د ۴۰ دقیقو ټیلیفوني اړیکې وروسته (یوه اسراییلي چارواکي نن جمعه د "ټایمز آف اسراییل" ورځپاڼې ته څرګنده کړه چې تل ابیب واشنګټن د ډونالډ ټرمپ په فعاله ګډون سره د "د رسنیو او امنیتي تېروېستنې پراخه کمپاین" ترسره کړ، ترڅو ایران ته قناعت ورکړي چې د دوی په اټومي تاسیساتو باندې برید نږدې نه دی ... او څرګنده کړه چې اسراییلي رسنیو په هغه وخت کې داسې افشاګري ترلاسه کړې وه چې ګواکې ټرمپ نتنیاهو ته د ایران د برید په اړه خبرداری ورکړی و، او دا افشاګري یې "د فریب د عملیاتو یوه برخه" وبلله. الجزیره نټ، ۲۰۲۵/۶/۱۳). دې ټولو ته د امریکا لخوا د برید څخه مخکې د یهودو دولت ته د ځانګړو وسلو برابرول هم اضافه کیدی شي، او په برید کې کارول شوي: (رسنیو راپور ورکړی چې متحده ایالاتو تیره سه شنبه په پټه توګه اسراییلو ته شاوخوا ۳۰۰ AGM-114 هیل فایر توغندي ولیږدول، د امریکایی چارواکو په وینا. د جیرو زالم پوسټ ورځپاڼې په وینا، چارواکو تایید کړه چې واشنګټن د جمعې په ورځ د سهار په سهار د ایران په اټومي او نظامي اهدافو د برید لپاره د اسراییلو له پلانونو څخه مخکې خبر و. دوی دا هم وویل چې د امریکا د هوايي دفاع سیسټمونو وروسته له ۱۵۰ څخه ډیر ایراني بالستیک توغندي په نیولو کې مرسته وکړه چې د برید په ځواب کې توغول شوي وو. یوه لوړپوړي امریکایي دفاعي چارواکي وویل چې د هیل فایر توغندي "د اسراییلو لپاره ګټور وو"، او زیاته یې کړه چې د اسراییلو هوايي ځواک د سپاه پاسداران د لوړ رتبه افسرانو، اټومي ساینس پوهانو او د اصفهان او تهران په شاوخوا کې د کنټرول مرکزونو د وهلو لپاره له ۱۰۰ څخه ډیرو الوتکو څخه کار اخیستی دی. آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴).

۶- په دې توګه د ټرمپ ادارې ایران چې له هغې سره خبرې اترې کوي، تېرو ایستل، ترڅو د یهودو د دولت برید د شاک او ویرې سره اغیزمن وي، امریکایي څرګندونې دې ته اشاره کوي، دا پدې مانا ده چې امریکا د یهودو د دولت له برید څخه دا غوښتل چې ایران په اټومي مذاکراتو کې امتیازات ورکړي، دا پدې مانا ده چې برید د امریکا د خبرو اترو یوه وسیله وه، او دا د یهودو د دولت له برید څخه د امریکا د ښکاره دفاع سره یوځای دی، او دا چې د ځان څخه دفاع ده او دولت ته وسلې ورکول او د ایران د ځواب د مخنیوي لپاره د امریکایی الوتکو او د امریکایی هوايي دفاع سیسټمونو چلول، دا ټول دې ته اړ کوي چې یو نیمه مستقیم امریکایی برید وي، او له دې امریکایي څرګندونو څخه د کاناډا په هاګ کې د جي ۷ سرمشریزې ته د تګ په وخت کې د خبریالانو سره په خپلو څرګندونو کې د ټرمپ خبره ده، یکشنبه چې ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي"). او له "ای بي سي" شبکې سره په مرکه کې ټرمپ دې ته اشاره وکړه چې متحده ایالات د ایران د اټومي پروګرام په له مینځه وړلو کې د اسراییلو د ملاتړ لپاره مداخله کولی شي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۶).

۷- امریکا جګړه د ایران د تابع کولو لپاره د یوې وسیلې په توګه کاروي لکه څنګه چې د ټرمپ په پخوانۍ څرګندونه کې ویل شوي ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي")، هغه څه چې دا تاییدوي هغه د ټرمپ لخوا د دې برید تشریح ده او ویې ویل "پر ایران د اسراییلو برید عالي دی"، او ویې ویل "ایرانیانو ته یې یوه موقع ورکړه او دوی یې ګټه پورته نه کړه او ډیره سخته ضربه یې وخوړه او ټینګار یې وکړ چې په راتلونکي کې به نوره هم وي"... ای بي سي امریکایی ۲۰۲۵/۶/۱۳). ټرمپ وویل ("ایرانیان" خبرې اترې غواړي، خو دوی باید له دې وړاندې دا کار کړی وای، ما ۶۰ ورځې درلودې، او دوی ۶۰ ورځې درلودې، او په ۶۱ ورځ مې وویل چې موږ هیڅ تړون نه لرو"... سي این این امریکایی، ۲۰۲۵/۶/۱۶). دا څرګندونې روښانه دي چې امریکا د یهودو دولت ته اجازه ورکړې چې دا یرغل وکړي، بلکې هغوی ته یې د دې کار کولو اشاره هم کړې ده. ټرمپ په "ټروث سوشیال" پلیټ فارم کې لیکلي: ("ایران باید د "خپل اټومي پروګرام په اړه تړون" لاسلیک کړی وای چې ما له دوی څخه د لاسلیک کولو غوښتنه کړې وه...") او زیاته یې کړه: "په لنډه توګه ایران نشي کولی اټومي وسلې ولري. ما دا څو ځله ویلي دي". آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۶). د یهودو د دولت یوه چارواکي په ایران کې د ځمکې لاندې په فوردو سیمه کې د امریکا د ګډون په اړه وویل (چې متحده ایالات ممکن د ایران په وړاندې په جنګي عملیاتو کې برخه واخلي، او دې ته یې اشاره وکړه چې ټرمپ د اسراییلو له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په خبرو کې دې ته اشاره کړې چې که اړتیا وه هغه به دا کار وکړي. العربیه، ۲۰۲۵/۶/۱۵).

۸- دا هغه څه دي چې په حقیقت کې رامنځته شو، ټرمپ د یکشنبې په ورځ د سهار په سهار د ۲۰۲۵/۶/۲۲ اعلان وکړ (د ایران په ۳ اټومي تاسیساتو باندې برید او ټینګار یې وکړ چې د امریکا برید بریالی و، او ټرمپ د فودرو، نطنز او اصفهان اټومي سیمو په نښه کولو ته اشاره وکړه او له ایران څخه یې وغوښتل چې سوله وکړي او جګړه پای ته ورسوي، له بلې خوا د امریکا د دفاع وزیر بیرټ هیګیسیت ټینګار وکړ چې د امریکا برید د ایران اټومي هیلو ته د پای ټکی کېښود. بي بي سي، ۲۰۲۵/۶/۲۲) او بیا (سي این این شبکې د دوشنبې په ماښام څرګنده کړه چې ایران په قطر کې د العدید امریکایی اډه په لنډ واټن او متوسط واټن ویشتونکو توغندیو ویشتلې او دې ته یې اشاره وکړه چې په هوايي اډه کې میشت امریکایی نظامي الوتکې د تیرې اونۍ په پای کې لیږدول شوي دي... رویټرز خبري اژانس هم وویل: "ایران څو ساعته مخکې امریکا ته په قطر باندې د بریدونو کولو په اړه خبر ورکړی و او دوحې ته یې هم خبر ورکړی و". سکای نیوز عربی، ۲۰۲۵/۶/۲۳) او ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل ("زه غواړم له ایران څخه مننه وکړم چې موږ ته یې مخکې خبر ورکړ چې د قربانیانو د نه رامینځته کیدو اجازه ورکړي". سکای نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۹- بیا د امریکا او د یهودو د دولت له دې بریدونو او د ایران له ځوابونو وروسته، چیرته چې مالي زیانونه ډیر وو سربیره پر بشري زیانونو: (د ایران د روغتیا وزارت ویاند وویل چې د اسراییلو بریدونو د جګړې له پیل راهیسې د ۶۱۰ کسانو د شهادت او د ۴۷۴۶ نورو د ټپي کیدو لامل شوي دي ... د اسراییلو د روغتیا وزارت په وینا ... د مړو شمیر د جون له ۱۳ راهیسې ۲۸ تنو ته لوړ شو. بي بي سي نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۵)، له دې بریدونو وروسته ټرمپ لکه څنګه چې یې د یهودو د دولت په هڅولو سره پر ایران باندې یرغل پیل کړ او پخپله یې پکې برخه واخیسته، اوس بیرته د اوربند اعلان کوي، او یهود او ایران دواړه موافقه کوي، او داسې ښکاري چې ټرمپ هغه څوک دی چې د دواړو خواوو ترمنځ جګړه اداره کوي او همدارنګه هغه څوک دی چې هغه بندوي! (ټرمپ د ایران او د یهودو د دولت ترمنځ د خپل وړاندیز شوي اوربند نافذیدل اعلان کړل). (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا پدې مانا ده چې دا جګړه چې د ټرمپ لخوا پیل او پای ته ورسول شوه د دې لپاره وه چې د ایران څخه د اټومي وسلو او توغندیو اغیزمنتیا له مینځه یوسي (او په هاګ کې د شمالي اتلانتیک "ناټو" سرمشریزې ته د تګ دمخه خبریالانو ته په وینا کې ټرمپ وویل ("د ایران اټومي وړتیاوې پای ته رسیدلي او دوی به هیڅکله خپل اټومي پروګرام بیا ونه جوړوي" او زیاته یې کړه "اسراییل به پر ایران برید ونه کړي ... او اوربند نافذ دی". الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۱۰- اما په امریکا کې د ایران څرخیدو ته، هو ایران هغه هېواد دی چې د امریکا په مدار کې ګرځي، نو له دې لارې د امریکا په ګټو په ترلاسه کولو سره د خپلو ګټو د ترلاسه کولو هڅه کوي. او په دې توګه یې د افغانستان او عراق په نیولو او هلته د خپل اشغال په تمرکز کې له امریکا سره مرسته وکړه ... همدارنګه یې د امریکا د اجیر بشار الاسد د ساتنې لپاره په سوریه کې مداخله وکړه، او همداسې په یمن او لبنان کې. او دوی په دې هیوادونو کې خپلې ګټې ترلاسه کول غواړي او په سیمه کې یو لوی سیمه ایز دولت وي، حتی که د امریکا په مدار کې وګرځي! خو هغوی ته دا هېره ده چې که امریکا وويني چې د دوی ګټې له مدار څخه له یوه هیواد څخه پای ته رسیدلي او غواړي د دوی رول او ځواک کم کړي، نو په ډیپلوماټیکه توګه پرې فشار راوړي، او که اړتیا وي په نظامي توګه، لکه څنګه چې په وروستیو بریدونو کې له ایران سره کیږي، ترڅو د هیواد لپاره تال برابر کړي چې په مدار کې ګرځي ... او له همدې امله هغه د دې برید له لارې چې د هغې په امر او د یهودو د دولت په اجرا او د هغې په ملاتړ سره ترسره شو، نظامي رهبري په ځانګړې توګه اټومي څانګه او هغه سلاکاران له منځه وړي چې په وروستیو وختونو کې یې هڅه کوله چې د امریکا له خوښې پرته د یهودو له دولت سره په چلند کې نظر ولري، او هغه دې هیوادونو ته پام نه کوي ځکه چې هغه پوهیږي چې دا هیوادونه به په پای کې هغه حل ومني چې امریکا یې جوړوي!

۱۱- دا هغه څه دي چې د اوربند څخه وروسته په امریکایی پلان کې په ښکاره توګه راڅرګندیدل پیل شوي، او دا د ایران د نظامي اټومي وسلو د پای ته رسولو لپاره دی: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو، د بندیزونو د نرمولو او د محدودو ایراني پیسو د میلیاردونو ډالرو د خوشې کولو لپاره تر ۳۰ میلیارد ډالرو پورې له ایران سره د مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ او دا ټول د تهران د بیرته راوستلو لپاره د یوې جدي هڅې یوه برخه ده د امریکا د سي این این شبکې په وینا، د خبرو اترو میز ته. سرچینو وویل چې د امریکا او منځني ختیځ مهمو لوبغاړو د ایران او اسراییلو په اټومي بریدونو کې هم د پردې تر شا له ایرانیانو سره خبرې اترې وکړې. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند له هوکړې وروسته روانې دي ... د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"... العربیه، ۲۰۲۵/۶/۲۷).

۱۲- په پای کې د دې امت مصیبت په خپلو واکمنانو کې دی، ایران د برید له ګواښ سره مخ دی او هغه په ځان باندې د دفاع لپاره په برید کولو اقدام نه کوي، او برید له یهودو څخه د ځان د دفاع لپاره ترټولو غوره لار ده، بلکې هغه تر هغه وخته پورې چوپ پاتې کیږي چې تاسیسات یې ووهل شي او پوهان یې ووژل شي، بیا ځواب ورکول پیل کوي، او همداسې د امریکا د برید په اړه... بیا ټرمپ د اوربند اعلان کوي او یهود او ایران دواړه موافقه کوي... او له دې وروسته دا امریکا ده چې خبرې اترې اداره کوي او وړاندیزونه وړاندې کوي، او د "ایران د یورانیمو د بډاینې په بشپړه توګه بندول" په اړه وايي چې دا ثابت دی او د بحث وړ نه دی! او موږ خبرداری ورکوو چې دا جګړه د یهودو له دولت سره د هر ډول سولې یا د ایران د بې وسلې کیدو لامل نه شي... او اما د مسلمانانو په نورو هیوادونو کې واکمنان، په ځانګړې توګه هغه کسان چې د یهودو د دولت په شاوخوا کې دي، د دښمن الوتکې د دوی له سرونو څخه تیریږي او د مسلمانانو هیوادونه بمباروي او پرته له دې چې په دوی باندې ډزې وشي، په ډاډ سره بیرته ځي!! دوی د امریکا د ګوتو تر منځ دي ... دوی ناستې توجیه کوي او پولې مقدس کوي، او هیر کړي یې دي یا یې هیرولو ته اړولي چې د مسلمانانو هیوادونه یو دي، که د ځمکې په لرې برخه کې وي یا نږدې! او د مومنانو تسلیمیدل یو دي او جګړه یې یوه ده، سمه نه ده چې د دوی مذهبونه د دوی ترمنځ توپیر وکړي، ترڅو چې مسلمانان وي ... بې ګټې دي هغه څه چې دوی پکې دي دوی فکر کوي چې دوی په دې امریکا ته په تسلیمیدو سره ژغورل کیږي، او دوی نه پوهیږي چې امریکا به په دوی باندې تسلط ومومي او هغه وسلې به ترې واخلي چې د یهودو دولت ته ګواښ پیښولی شي، لکه څنګه چې په سوریه کې یې وکړل کله چې د یهودو دولت ته اجازه ورکړه چې د هغې نظامي تاسیسات له مینځه یوسي، او همداسې په ایران کې هم کوي، او بیا دوی په دنیا او اخرت کې له دې واکمنانو څخه کوچنیان وراث کوي ﴿سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ﴾ ایا دوی فکر کوي؟ او یا دوی ﴿صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ﴾، ایا؟

ای مسلمانانو: تاسو وینئ او اورئ هغه څه چې ستاسو واکمنانو له تاسو سره د