جواب سؤال حول تأجيل الانتخابات في نيجيريا
February 16, 2015

جواب سؤال حول تأجيل الانتخابات في نيجيريا

 جواب سؤال:

حول تأجيل الانتخابات في نيجيريا

السؤال:


أعلنت لجنة الانتخابات النيجيرية في 2015/2/8 عن تأجيل الانتخابات الرئاسية والتشريعية التي كان مقرراً إجراؤها في 14 شباط/فبراير، تأجيلها إلى 28 آذار/مارس بدعوى مخاوف أمنية داخلية... فهل هي كذلك؟ أو أن هذا التأجيل لأسباب دولية؟ وإن كان كذلك، فما هي الدول المؤثرة في هذا التأجيل؟ وما هو المتوقع بالنسبة لهذه الانتخابات؟


ثم لي ملاحظة وهي أن إصدارات الحزب تكاد تخلو من الحديث عن قضايا نيجيريا مع أنها أكبر بلد إسلامي من حيث السكان في إفريقيا، وتطل على المحيط، وبلد نفطي، فلماذا لا يُهتم بها؟ والمعذرة إن كان حقي هو في السؤال وليس في الملاحظة... وجزاك الله خيراً.


الجواب:


أولاً: سأبدأ بالملاحظة وأقول:


زادك الله أدباً، فأنت تطلب المعذرة عن أمر هو من حقك، وهذا من حسن الأدب...


أما عن الاهتمام بنيجيريا فهو كائن بإذن الله، فاطمئن، فنحن ندرك ما ذكرته، وأموراً أخرى كذلك، ونسير فيها سيراً حسنا، والله سبحانه ولي التوفيق...


أما عن الإصدارات فنحن نراعي بعض الاعتبارات والأولويات... ومع ذلك فقد أصدرنا حول نيجيريا أكثر من مرة، فمثلاً:


- أصدرنا في 2009/3/13 جواب سؤال (هل من معلومات تاريخية عن دخول الإسلام إلى نيجيريا، وعن كيفية حكمها بعد ذلك؟ ثم ما هو الوضع السياسي في نيجيريا؟).


- وأصدرنا في 2012/1/20 (معلومات للشباب - جماعة "بوكو حرام" والحملة الشرسة على الإسلام في نيجيريا والعلاقة الدولية بذلك).


- وأصدرنا في 2012/8/21 جواب سؤال (أثار انتباهَ المراقبين في الآونة الأخيرة بعضُ الأوضاع والأحداث والظروف والصراعات في نيجيريا وكينيا... فهل يعني هذا أنّ الولايات المتحدة أو المملكة المتحدة أو قوى أخرى قد اعتمدت سياسة جديدة لتشجيع الحروب الأهلية الجارية في جميع أنحاء أفريقيا، في نيجيريا حاليا، وفي كينيا بعد الانتخابات العامة عام 2007 أو أنّ هذه الأحداث داخلية؟).


- وكان جواباً مفصلاً ذكرنا فيه عن جوناثان وانتخابه للرئاسة في عام 2011، وقد جاء في الجواب: "... إن أوباسانجو هو عميل أميركا الرئيس في البلاد، ومكلف بمسؤولية ضمان استمرار الهيمنة الأمريكية في نيجيريا وتهميش النفوذ البريطاني، كان أوباسانجو هو من اختار جوناثان لشغل منصب نائب الرئيس لعمر في انتخابات عام 2007 الرئاسية، وقد ورد في الملف الشخصي لجودلاك جوناثان وفق ما ذكرته هيئة الإذاعة البريطانية: "السيد جوناثان تولى منصب المحافظ وبعد ذلك بعامين تم اختياره من قبل أولوسيجون أوباسانجو ليكون نائبا للرئيس النيجيري في الانتخابات الرئاسية لعام 2007)" (الملف الشخصي لجودلاك جوناثان: نيجيريا، بي بي سي نيوز أون لاين، 18 نيسان/أبريل 2011). وفي وقت لاحق، نظم أوباسانجو وصول جوناثان إلى الرئاسة، ووفقا لصحيفة الطليعة فإنّ أوباسانجو كان له دور أساسي في وصول جوناثان للرئاسة، وذكرت الصحيفة: "عندما مرض يارادوا وكان ميئوسا من شفائه بعد نحو عامين من فترة ولايته الأربع سنوات، زار أوباسانجو لأول مرة الرئيس المريض في المستشفى السعودي وعاد ليقود حملة تنصيب جودلاك جوناثان نائب الرئيس لأداء اليمين الدستوري كقائم بأعمال الرئيس يارادوا لأنه لم يتم تسليمه المنصب قبل سفر الرئيس للخارج (كليفور: استقالة أوباسانجو: وماذا بعد حزب الشعب الديمقراطي، جوناثان؟" صحيفة الطليعة على الإنترنت، 4 نيسان/أبريل 2012).


وهكذا نجحت أمريكا في الحصول على ولاية واسعة لجوناثان في إعادة انتخابه للرئاسة في عام 2011، حيث استخدم جوناثان أدوات الإعلام الاجتماعي للوصول إلى الجماهير النيجيرية وقام بتأمين 77.7٪ من الأصوات، وقد كانت هذه النتائج متقدمة بالمقارنة مع الأصوات عند ولاية عمر يارادوا...") انتهى


وهكذا فنحن قد أصدرنا عن نيجيريا... وإن كانت تلك الإصدارات أقل مما صدر عن بعض المناطق الأخرى، ولكن كما ذكرت لك آنفاً فنحن "نراعي بعض الاعتبارات والأولويات...".


على كل، جزاك الله خيراً على حرصك واهتمامك، وفقك الله وأعانك.


ثانياً: جواب سؤالك عن تأجيل الانتخابات:


حتى يتضح الجواب فإني أذكر لك ما يلي:


1- لقد أعلنت أمريكا مؤخراً عن خطط لتعزيز نفوذها في نيجيريا؛ منها ما نشرته صحيفة نيويورك تايمز في 2014/6/7 عن "قرار الولايات المتحدة تدشين قناة تلفزيونية تمولها مباشرة تعمل 24 ساعة في شمال نيجيريا بهدف مواجهة تمرد بوكو حرام والجماعات الإسلامية المتشددة الأخرى". ونقلت هذه الصحيفة عن مسؤول أمريكي تصريحه بأن "هذا المشروع كان نتيجة لمناقشات مع نيجيريا تعود لأواخر عام 2012 بشأن سبل التعاون ضد بوكو حرام، وأن محتوى القناة سينتجه نيجيريون في نيجيريا". وقالت الصحيفة إن "مكتب مكافحة الإرهاب في وزارة الخارجية الأمريكية سيمول القناة التي من المتوقع أن تبلغ تكاليفها نحو ستة ملايين دولار".


2- بريطانيا كانت مستعمِرة لنيجيريا حتى عام 1960 وكانت صاحبة النفوذ المطلق فيها، وما زال لها نفوذ فيها، وإن كان حالياً أضعف من ذي قبل، وقد جاءت أمريكا لتنافسها النفوذ، فهما اللتان تملكان نفوذا هناك وتتنافسان عليه. وقامت بريطانيا وحركت معها فرنسا التي تخاف على نفوذها المجاور لنيجيريا؛ فأدخلت قوات تشادية منتشرة على الحدود الكاميرونية النيجيرية قبيل ظهر الثلاثاء (2015/2/3) إلى مدينة غامبور النيجيرية بعد معارك عنيفة مع إسلاميي جماعة بوكو حرام". (أ ف ب 2015/2/3) وذكرت أن هذه المدينة استولت عليها هذه الجماعة قبل شهر. وكانت القوات التشادية قد دخلت الكاميرون في منتصف الشهر الماضي شهر كانون الثاني/يناير. وذكرت وكالة رويترز 2015/2/3 "أن الطيران الفرنسي ينفذ مهام استطلاع لمساعدة الدول الواقعة على الحدود مع نيجيريا في التصدي لمتشددي جماعة بوكو حرام... وبريطانيا لا تحب المجابهة العلنية مع أمريكا وفق السياسة البريطانية المتبعة مؤخراً وتُظهر أنها تقف معها حتى تشركها في مسائل دولية وتكف شرها عنها، فهي تخاف مجابهتها علناً حتى لا تفقد مصالحها معها وما بقي لها من نفوذ في مستعمراتها القديمة، وفي الوقت نفسه فإن بريطانيا تحرك فرنسا التي طالما حركتها واستخدمتها منذ القديم لتحقيق أغراضها، خاصة وأن فرنسا تحب المجابهة العلنية لأنها تحب أن تظهر عظمتها وتعمل دائماً على تأكيدها. ولذلك تتمكن بريطانيا من استغلالها لتحقيق أهدافها، وبخاصة وأن فرنسا لا تتقن المناورات السياسية... ومع كل هذا وذاك فإن الصراع بشكل فعلي هو بين أمريكا وبين بريطانيا.


3- أما في داخل نيجيريا، فإن الحكومة النيجيرية تقوم بالتضييق على المسلمين الذين يشكلون أكثرية أهل البلاد. ففي شباط فبراير/2014 أعلنت حظر الحجاب في المدارس الحكومية. وتنحاز الدولة التي يقودها النصارى وهي المدعومة من قبل الغرب وعلى رأسه أمريكا، تنحاز إلى النصارى بشكل صارخ. وقد فرضت مناهج التعليم الغربية على المسلمين. وازدادت وحشية الدولة تجاه المسلمين... وقد رفض جنود في الجيش النيجيري القيام بهذه الأعمال الوحشية التي يرتكبها النظام ضد الأهالي المسلمين؛ فحوكموا بالإعدام، فقد ذكرت سكاي نيوز 2014/12/18 خبرا مفاده أن "محكمة عسكرية في نيجيريا قضت يوم 2014/12/18 بالإعدام على 54 عنصرا من أفراد القوات الخاصة كانوا قد رفضوا المشاركة في قتال ضد جماعة بوكو حرام، وفي سبتمر/أيلول الماضي قضت بإعدام 12 جنديا نيجيريا بتهمة التمرد بعد إطلاقهم النار على ضابط القيادة في مايدوغوري شمال شرقي البلد...كل ذلك أظهر مدى النقمة على حكم جوناثان وكراهية نسبة كبيرة من المدنيين والعسكريين لحكمه ما يؤثر بدرجة كبيرة على الأصوات التي ينالها لو جرت الانتخابات في موعدها.


4- هذا من ناحية، ومن ناحية أخرى، فإن المنافس الحالي لجوناثان في الانتخابات هو الرئيس السابق محمد بخاري، وهو ينتمي إلى قبيلة الهوسا التي تعتبر أكبر القبائل حيث تشكل ربع السكان وغالبيتهم الساحقة من المسلمين ويحظى بشعبية في الشمال النيجيري، وكان قد نافس جوناثان في انتخابات عام 2011. وأعلن أن محمد بخاري قد فاز بنسبة 32%، فشكك في نزاهة الانتخابات وقال إنه تم التلاعب بذلك عن "طريق برمجة الحاسوب لدى مفوضية الانتخابات النيجيرية بحيث تضر به". وبهذا القول يوجه الاتهام لأمريكا بصورة غير مباشرة، حيث إنها هي التي قدمت الخبرة الفنية لهذه المفوضية، وكذلك مولتها وأشرفت عليها، وقد أشاد جوني كارسون مساعد وزيرة الخارجية الأمريكية في ذلك الوقت بهذه المفوضية. وكان المسؤولون النيجيريون قد أجروا محادثات عالية المستوى في 2010/12/9 بواشنطن مع المسؤولين الأمريكيين حول هذه الانتخابات التي جرت في نيسان/أبريل 2011 وما يتعلق بها من ناحية فنية وتمويل وإشراف.


ومحمد بخاري هو من عملاء بريطانيا وكان حاكماً عسكرياً سابقاً، وقد قام بانقلاب عام 1983 على شيخو شارجاري الذي تولى الحكم المدني عام 1979... وقد نافس محمد بخاري الجنرال المتقاعد أولوسيغن أوباسانجو في انتخابات عام 1999 وفي انتخابات عام 2003، وفي انتخابات عام 2007 وضع أوباسانجو مرشحا عن حزبه وهو عمر يارادوا ينتمي لقبيلة مسلمة لينافس محمد بخاري فيخسر الأخير في تلك الانتخابات، ومن ثم يتهم النظام الذي يقوده أوباسانجو بالتزوير، وكما ذكرنا أعلاه فإن محمد بخاري له شعبية إلى حد ما وبخاصة في شمال نيجيريا، ما يجعله وحزبه، حزب المؤتمر التقدمي يتمتعان بفرصة حقيقية لإزاحة جوناثان وحزبه، حزب الشعب الديمقراطي من السلطة.


5- وبناء عليه رأت أمريكا أن الانتخابات ليست في صالحها، فبدأ كيري بترتيب أمر التأجيل:


- اجتمع مع وزير خارجية بريطانيا فيليب هاموند في 2015/1/23 كما ذكرت وكالة فرانس برس، وكان ذلك قبل التأجيل بنحو أسبوعين، ولا شك أن الانتخابات كانت هي أبرز موضوع على الطاولة بينهما، فأمريكا تدرك أن لبريطانيا رجالها في نيجيريا...


- ثم اجتمع كيري مع قادة حزب المؤتمر التقدمي المعارض ومرشحه محمد بخاري، وقال كيري بعد الاجتماع: "إن الرئيس باراك أوباما طلب منه أن يبلغ الشخصيات السياسية النيجيرية أن أمريكا مستعدة للمشاركة ودعم نيجيريا، ولكن يجب أن تكون العملية الديمقراطية ذات مصداقية". (أف ب 2015/1/25).


- ثم اجتمع مع الرئيس النيجيري جوناثان الذي أعرب عن "التزامه بإجراء انتخابات حرة ونزيهة وذات مصداقية" (أ ف ب 2015/1/25).


وكانت هذه الزيارات متعلقة بالانتخابات الرئاسية، فقد ذكرت وكالة فرانس برس عند نقلها خبر زيارة كيري لنيجيريا في 2015/1/25 قائلة: "وسيبحث كيري أيضا الانتخابات الرئاسية والتشريعية التي ستجري في 14 شباط/فبراير".


6- ويبدو أن كيري كان يحاول خلال هذه الاجتماعات المعلنة وغير المعلنة إيجاد حل بالاتفاق مع الأطراف كلها لتأجيل الانتخابات بعض الوقت، لكنه لم يصل إلى هذا الحل، وعليه فقد أمر جوناثان - دون انتظار موافقة الأطراف - بتأجيل الانتخابات نحو شهر ونصف، وهكذا أعلنت هيئة الانتخابات النيجيرية في 2015/2/8 تأجيل انتخابات الرئاسة والبرلمانية المقرر إجراؤها في 14 شباط/فبراير إلى 28 آذار/مارس بدعوى مخاوف أمنية، وكعادة أمريكا لإظهار نفسها بعيدة عن الأمر، وأنه قرار من حكومة جوناثان، عليه قال جون كيري في بيان: "إن واشنطن محبطة جدا بسبب قرار نيجيريا تأجيل الانتخابات". (رويترز 2015/2/8)، يقول كيري ذلك والأمر مكشوف لكل ذي عينين، فقد كانت اجتماعاته المذكورة مركزة على موضوع الانتخابات كما ذكرت وكالة فرانس برس، والتأجيل لا بد أن يكون قد اتخذ حينها بقرار من أمريكا وبخاصة وأنه لا يتصور أن يعارض جوناثان أمريكا وهو تابع لها ومعتمد على دعمها له. وقد نقلت وكالة رويترز في 2015/2/8 بأن لجنة الانتخابات النيجيرية "أذعنت لضغوط من حزب الشعب الحاكم في خطوة من المرجح أن تثير المعارضة".


7- أما حجة الحكومة في أن التأجيل هو لأمور أمنية، فكذلك هي حجة داحضة، فقد ظهر التناقض والتردد في مواقف نظام جوناثان في اختيار حجة التأجيل، فإن اتاهيرو جيجا رئيس اللجنة الوطنية المستقلة للانتخابات صرح قائلا: "لا يمكن أن نستبعد باستخفاف نصيحة قادة الأمن في البلاد. خطر نشر شبان ونساء ودعوة الناس لممارسة حقوقهم الديمقراطية في وضع لا يمكن فيه ضمان أمنهم أكبر مسؤولية. ونتيجة ذلك قررت اللجنة تحديد موعد جديد للانتخابات، الانتخابات العامة، الانتخابات الرئاسية والجمعية الوطنية. وتعقد في 28 مارس 2015 وانتخابات حكام ومجالس الولايات ستعقد في 11 نيسان/أبريل". وقال جيجا: "إن مستشار الأمن الوطني بعث برسالة إلى لجنة الانتخابات الأسبوع الماضي أوضح فيها أنه لا يمكن ضمان الأمن خلال الموعد الأصلي المقترح للانتخابات..." وقال: "لم يجبرنا أحد على اتخاذ هذا القرار" على طريقة "يكاد المريب أن يقول خذوني"؛ فهو ينفي الإجبار في باب إثبات الإجبار! ليس هذا فحسب، بل قبل ذلك دعا سامبو داسوكي مستشار الأمن الوطني الشهر الماضي "إلى تأجيل الانتخابات بسبب مخاوف من عدم توزيع ما يكفي من بطاقات الهوية اللازمة للتصويت في الوقت المناسب". (رويترز 2015/2/8)... فقبل شهر دعا مستشار الأمن الوطني إلى تأجيل الانتخابات بدعوى عدم توزيع بطاقات الهوية اللازمة للتصويت، بينما تعلن لجنة الانتخابات أن التأجيل جاء بسبب مخاوف أمنية؟! والتناقض واضح بين التصريحين!


وهكذا فإن التأجيل ليس للأسباب التي أعلنتها حكومة جوناثان، بل هو بقرار أمريكي، لأن وضع عميلها الرئيس الحالي جوناثان حاليا حرج وأن هناك مخاوف من عدم نجاحه، وكما ذكرنا أعلاه فإن من المحللين والمراقبين من يشير إلى أن منافسه محمد بخاري وحزبه حزب المؤتمر التقدمي يتمتعان بفرصة حقيقية لإزاحة جوناثان وحزبه حزب الشعب الديمقراطي من السلطة.


8- وأما المتوقع فيمكن أن يكون أحد الاحتمالات التالية:


أ- أن يحاول جوناثان خلال فترة التأجيل بمساعدة أمريكا أن يحقق بعض الانتصارات، ويوجد بعض مظاهر استتباب الأمن، فتخف أعمال العنف، ويكون نجاحه كبيراً إذا استطاع بترتيبات دولية تدعمها أمريكا في إيجاد بعض الحلول بالنسبة للتلميذات المخطوفات...


ب- أو تنجح أمريكا بإيجاد حل وسط مع بريطانيا فيشترك جوناثان مع محمد بخاري، كأن يكون أحدهما رئيساً والآخر نائباً، أي يُعاد للصيغة التي أبطلها جوناثان، وهي أن يكون أحدهما نصرانياً والآخر مسلماً، وبطبيعة الحال يكون المحرك لذلك هو موضع القوة لكلا الطرفين المتصارعين في نيجيريا أي أمريكا وبريطانيا.


ج- أن يتكرر تأجيل الانتخابات، أو تعقد في الموعد الجديد بفرض مرشح أمريكا بالتلاعب في برمجة الحاسوب كما حدث في الانتخابات السابقة، وفي الحالتين قد تتصاعد أحداث عنف يصطلي الناس بلهيبها، وبخاصة المسلمون...


د- أو يكرم الله الأمة بإقامة الخلافة الراشدة في بلد إسلامي مؤثر، وعندها سيدخل الرعب في قلوب الكفار المستعمرين، ولن يجرؤوا على التأمر على الإسلام وأهله، بل سيعز المسلمون في نيجيريا وغير نيجيريا، ﴿وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾.

More from پوښتنې او ځوابونه

ځواب سوال: پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

ځواب سوال

پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

پوښتنه:

العربیه په خپله وېبپاڼه کې د ۲۰۲۵/۶/۲۷ خپور کړ: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې له ایران سره د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو لپاره تر ۳۰ میلیارده ډالرو پورې مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند هوکړې ته له رسېدو وروسته روانې دي. د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"). ټرمپ د ایران او یهودو د دولت ترمنځ د اوربند اعلان وکړ (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا ټول وروسته له هغې وشول چې د ټرمپ ځواکونو د ۲۰۲۵/۶/۲۲ په ایران کې اټومي تاسیسات ووهل، او وروسته له هغې چې د یهودو دولت د ۲۰۲۵/۶/۱۳ راهیسې په ایران باندې یو پراخ ناڅاپي یرغل پیل کړ. نو دلته پوښتنه دا ده چې ولې د یهودو دولت دا ناڅاپي یرغل وکړ، په داسې حال کې چې دا کار یوازې د امریکا په امر کوي؟ ایا ایران د امریکا په مدار کې نه دی، نو څنګه امریکا د ایران په اټومي تاسیساتو په وهلو کې برخه واخیسته؟ او مننه.

ځواب:

د دې لپاره چې ځواب روښانه شي، لاندې ټکي بیا کتنه کوو:

۱- هو، د ایران اټومي پروګرام د یهودو دولت ته یو ګواښ دی، نو له همدې امله غواړي چې په هره ممکنه لاره له منځه یوسي. د دې موخې لپاره، د ۲۰۱۸ کال د ولسمشر ټرمپ د وتلو لپاره یې خوشالي وکړه، د ۲۰۱۵ کال د تړون څخه، د یهودو دولت دریځ څرګند و چې دوی یوازې د لیبیا ماډل مني او د ایران د اټومي پروګرام له مینځه وړل، دا پدې مانا ده چې ایران په بشپړه توګه خپل اټومي پروګرام پریږدي. له همدې امله یې په ایران کې خپل جاسوسان ډېر کړل. د یهودو د دولت لومړۍ ورځ په برید کې په ایران کې د اجنټانو یو پوځ ښکاره شو چې د ایران په دننه کې څارنه کوي او د یهودو د استخباراتي دستګاه "موساد" سره د لږو پیسو په بدل کې همکاري کوي، دوی د بې پیلوټه الوتکو پرزې واردوي او د ایران په دننه کې په کوچنیو ورکشاپونو کې یې راټولوي او په اهدافو باندې یې توغوي، چې د ایران د نظام د مشرانو کورونه هم پکې شامل دي، په یوه داسې سناریو کې چې لبنان کې د ایران ګوند ته ورته وه، کله چې د یهودو دولت د دوی مشران له منځه یوړل!

۲- د امریکا دریځ د یهودو د دولت بنسټیز ملاتړ و، بلکې د ایران د اټومي پروژې پر ضد د هغوی محرک هم و، خو ټرمپ د دې د ترلاسه کولو لپاره په میز باندې کېښودل: مذاکراتي حل او نظامي حل. په دې توګه امریکا او ایران د ۲۰۲۵ په اپریل کې د مذاکراتو لپاره د عمان مسقط ته لاړل، او د ټرمپ ادارې د اټومي مذاکراتو کې د ژورو امتیازاتو ستاینه کوله، او داسې ښکارېده چې یو نوی اټومي تړون نږدې دی. ټرمپ د دې تړون د بشپړولو لپاره دوه میاشتې مهلت ټاکلی و، او د یهودو د دولت چارواکو د سیمې لپاره د امریکا استازي او د ایران لپاره له لومړي مذاکره کوونکي ویتکوف سره نږدې هره لیدنه د ایران له پلاوي سره مخکې کوله، ترڅو د امریکا مذاکره کوونکی په مذاکراتو کې څه روان دي، هغه ته خبر ورکړي.

۳- د ټرمپ ادارې د خپلو ځینو سرلارو سخت دریځی نظر غوره کړ، هغه نظر چې د یهودو له دولت سره سمون لري. دا د دې سره په یوه وخت کې راڅرګند شو چې په اروپا کې هم سخت دریځي نظرونه راڅرګند شول، اروپايي هیوادونه په غوسه وو چې امریکا یوازې له ایران سره خبرې کوي، په دې مانا چې امریکا به له ایران سره د هر ډول تړون څخه ډیره برخه ترلاسه کړي، په ځانګړې توګه دا چې ایران د ټرمپ ادارې ته د سلګونو میلیارډونو ډالرو په اړه خبرې کولې چې امریکایی شرکتونه یې په ایران کې پانګونه او ګټه ترلاسه کولی شي، لکه د تېلو او ګازو قراردادونه، د هوايي شرکتونو او نور ډیر څه، د دغو سختو نظرونو پایله د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې یو سخت دریځی راپور و: (د شاوخوا ۲۰ کلونو راهیسې د لومړي ځل لپاره د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې د مدیرانو بورډ نن پنجشنبه "د جون ۱۲، ۲۰۲۵" اعلان وکړ چې ایران د اټومي وسلو د نه خپرولو په برخه کې خپلې ژمنې تر پښو لاندې کړي دي. دويچه ویله آلمان، ۲۰۲۵/۶/۱۲)، له دې وړاندې د ایران مشر د بډاینې د بندولو څخه انکار کړی و: (خامنه ای وویل: "څرنګه چې خبرې اترې روانې دي، زه غواړم بل لوري ته یو خبرداری ورکړم. امریکایي اړخ چې په دې غیر مستقیمو خبرو اترو کې برخه اخلي او بحثونه کوي، باید بې ځایه خبرې ونه کړي. د دوی دا خبره چې "موږ به ایران ته اجازه ورنکړو چې یورانیم بډاینه کړي" یوه لویه تېروتنه ده؛ ایران د دې کس او هغه کس اجازه ته انتظار نه کوي"... او ویتکوف، منځني ختیځ ته د ټرمپ استازي، د یکشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن به له تهران سره په احتمالي تړون کې د یورانیمو د بډاینې هیڅ کچه ونه مني. ویتکوف د "ای بي سي نیوز" شبکې ته په یوه مرکه کې زیاته کړه: "موږ د خپل نظر له مخې نشو کولی حتی د بډاینې د ظرفیت یو سلنه هم اجازه ورکړو. هر څه زموږ له نظره د یوه داسې تړون سره پیل کیږي چې په کې بډاینه شامله نه وي". د ایران انټرنیشنل ورځپاڼه، ۲۰۲۵/۵/۲۰).

۴- د بډاینې د بندولو څخه د ایران له انکار او د امریکا د ټینګار سره، د امریکا او ایران مذاکرات یوې بې لارې ته ورسېدل، حتی که د مذاکراتو پای ته رسیدل اعلان نشي، خو د ۲۰۲۵/۶/۱۲ د اټومي نړیوالې ادارې د راپور له خپرېدو سره سم، د یهودو دولت د امریکا سره په یوه پټ پلان کې چټک اقدام وکړ او د ۲۰۲۵/۶/۱۳ په ورځ یې یو ناڅاپي برید وکړ چې په ترڅ کې یې د ایران اټومي تاسیسات په نتنز سیمه کې ووهل، چې د یورانیمو د بډاینې لپاره د ایران ترټولو لویه فابریکه ده او ۱۴ زره سینټرفیوګونه لري، او د ایران د پوځ او سپاه پاسداران د مشرانو او همدارنګه د اټومي ساینس پوهانو یو لړ ترورونه یې ترسره کړل، او د توغندیو د توغولو سکو یې ووهلې، پرته له دې چې د یهودو دولت د خپل برید لاملونه توجیه کړي چې ایران د اټومي وسلو څیړنې او پراختیا بیا پیل کړې، د نتنیاهو په وینا (آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴)، خو دا ټول د ایران د ډېرو څرګندونو له خوا رد شوي چې ایران د اټومي وسلو د تولید پلان نه لري، او دا چې دوی د خپل اټومي پروګرام د سولې ساتلو لپاره د نړیوالې څارنې هرې کچې ته غاړه ږدي. خو دا هم ثابته ده چې د یهودو دولت د پلي کولو لپاره د امریکا شین څراغ ته انتظار کاوه، او کله چې د یهودو دولت ولیدل چې دا کړکۍ د شین څراغ سره پرانیستل شوې، نو برید یې پیل کړ.

۵- په دې توګه هیڅ هوښیار کس داسې انګیرنه نه شي کولی چې د یهودو دولت به د امریکا د شین څراغ پرته داسې برید وکړي، دا په هیڅ صورت کې ممکن نه ده (په اسراییلو کې د امریکا سفیر مایک هاکابي نن پنجشنبه وویل چې هغه تمه نه لري چې اسراییل به د امریکا د "شین څراغ" له ترلاسه کولو پرته پر ایران برید وکړي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۲). د ټرمپ او نتنیاهو ترمنځ د ۴۰ دقیقو ټیلیفوني اړیکې وروسته (یوه اسراییلي چارواکي نن جمعه د "ټایمز آف اسراییل" ورځپاڼې ته څرګنده کړه چې تل ابیب واشنګټن د ډونالډ ټرمپ په فعاله ګډون سره د "د رسنیو او امنیتي تېروېستنې پراخه کمپاین" ترسره کړ، ترڅو ایران ته قناعت ورکړي چې د دوی په اټومي تاسیساتو باندې برید نږدې نه دی ... او څرګنده کړه چې اسراییلي رسنیو په هغه وخت کې داسې افشاګري ترلاسه کړې وه چې ګواکې ټرمپ نتنیاهو ته د ایران د برید په اړه خبرداری ورکړی و، او دا افشاګري یې "د فریب د عملیاتو یوه برخه" وبلله. الجزیره نټ، ۲۰۲۵/۶/۱۳). دې ټولو ته د امریکا لخوا د برید څخه مخکې د یهودو دولت ته د ځانګړو وسلو برابرول هم اضافه کیدی شي، او په برید کې کارول شوي: (رسنیو راپور ورکړی چې متحده ایالاتو تیره سه شنبه په پټه توګه اسراییلو ته شاوخوا ۳۰۰ AGM-114 هیل فایر توغندي ولیږدول، د امریکایی چارواکو په وینا. د جیرو زالم پوسټ ورځپاڼې په وینا، چارواکو تایید کړه چې واشنګټن د جمعې په ورځ د سهار په سهار د ایران په اټومي او نظامي اهدافو د برید لپاره د اسراییلو له پلانونو څخه مخکې خبر و. دوی دا هم وویل چې د امریکا د هوايي دفاع سیسټمونو وروسته له ۱۵۰ څخه ډیر ایراني بالستیک توغندي په نیولو کې مرسته وکړه چې د برید په ځواب کې توغول شوي وو. یوه لوړپوړي امریکایي دفاعي چارواکي وویل چې د هیل فایر توغندي "د اسراییلو لپاره ګټور وو"، او زیاته یې کړه چې د اسراییلو هوايي ځواک د سپاه پاسداران د لوړ رتبه افسرانو، اټومي ساینس پوهانو او د اصفهان او تهران په شاوخوا کې د کنټرول مرکزونو د وهلو لپاره له ۱۰۰ څخه ډیرو الوتکو څخه کار اخیستی دی. آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴).

۶- په دې توګه د ټرمپ ادارې ایران چې له هغې سره خبرې اترې کوي، تېرو ایستل، ترڅو د یهودو د دولت برید د شاک او ویرې سره اغیزمن وي، امریکایي څرګندونې دې ته اشاره کوي، دا پدې مانا ده چې امریکا د یهودو د دولت له برید څخه دا غوښتل چې ایران په اټومي مذاکراتو کې امتیازات ورکړي، دا پدې مانا ده چې برید د امریکا د خبرو اترو یوه وسیله وه، او دا د یهودو د دولت له برید څخه د امریکا د ښکاره دفاع سره یوځای دی، او دا چې د ځان څخه دفاع ده او دولت ته وسلې ورکول او د ایران د ځواب د مخنیوي لپاره د امریکایی الوتکو او د امریکایی هوايي دفاع سیسټمونو چلول، دا ټول دې ته اړ کوي چې یو نیمه مستقیم امریکایی برید وي، او له دې امریکایي څرګندونو څخه د کاناډا په هاګ کې د جي ۷ سرمشریزې ته د تګ په وخت کې د خبریالانو سره په خپلو څرګندونو کې د ټرمپ خبره ده، یکشنبه چې ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي"). او له "ای بي سي" شبکې سره په مرکه کې ټرمپ دې ته اشاره وکړه چې متحده ایالات د ایران د اټومي پروګرام په له مینځه وړلو کې د اسراییلو د ملاتړ لپاره مداخله کولی شي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۶).

۷- امریکا جګړه د ایران د تابع کولو لپاره د یوې وسیلې په توګه کاروي لکه څنګه چې د ټرمپ په پخوانۍ څرګندونه کې ویل شوي ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي")، هغه څه چې دا تاییدوي هغه د ټرمپ لخوا د دې برید تشریح ده او ویې ویل "پر ایران د اسراییلو برید عالي دی"، او ویې ویل "ایرانیانو ته یې یوه موقع ورکړه او دوی یې ګټه پورته نه کړه او ډیره سخته ضربه یې وخوړه او ټینګار یې وکړ چې په راتلونکي کې به نوره هم وي"... ای بي سي امریکایی ۲۰۲۵/۶/۱۳). ټرمپ وویل ("ایرانیان" خبرې اترې غواړي، خو دوی باید له دې وړاندې دا کار کړی وای، ما ۶۰ ورځې درلودې، او دوی ۶۰ ورځې درلودې، او په ۶۱ ورځ مې وویل چې موږ هیڅ تړون نه لرو"... سي این این امریکایی، ۲۰۲۵/۶/۱۶). دا څرګندونې روښانه دي چې امریکا د یهودو دولت ته اجازه ورکړې چې دا یرغل وکړي، بلکې هغوی ته یې د دې کار کولو اشاره هم کړې ده. ټرمپ په "ټروث سوشیال" پلیټ فارم کې لیکلي: ("ایران باید د "خپل اټومي پروګرام په اړه تړون" لاسلیک کړی وای چې ما له دوی څخه د لاسلیک کولو غوښتنه کړې وه...") او زیاته یې کړه: "په لنډه توګه ایران نشي کولی اټومي وسلې ولري. ما دا څو ځله ویلي دي". آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۶). د یهودو د دولت یوه چارواکي په ایران کې د ځمکې لاندې په فوردو سیمه کې د امریکا د ګډون په اړه وویل (چې متحده ایالات ممکن د ایران په وړاندې په جنګي عملیاتو کې برخه واخلي، او دې ته یې اشاره وکړه چې ټرمپ د اسراییلو له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په خبرو کې دې ته اشاره کړې چې که اړتیا وه هغه به دا کار وکړي. العربیه، ۲۰۲۵/۶/۱۵).

۸- دا هغه څه دي چې په حقیقت کې رامنځته شو، ټرمپ د یکشنبې په ورځ د سهار په سهار د ۲۰۲۵/۶/۲۲ اعلان وکړ (د ایران په ۳ اټومي تاسیساتو باندې برید او ټینګار یې وکړ چې د امریکا برید بریالی و، او ټرمپ د فودرو، نطنز او اصفهان اټومي سیمو په نښه کولو ته اشاره وکړه او له ایران څخه یې وغوښتل چې سوله وکړي او جګړه پای ته ورسوي، له بلې خوا د امریکا د دفاع وزیر بیرټ هیګیسیت ټینګار وکړ چې د امریکا برید د ایران اټومي هیلو ته د پای ټکی کېښود. بي بي سي، ۲۰۲۵/۶/۲۲) او بیا (سي این این شبکې د دوشنبې په ماښام څرګنده کړه چې ایران په قطر کې د العدید امریکایی اډه په لنډ واټن او متوسط واټن ویشتونکو توغندیو ویشتلې او دې ته یې اشاره وکړه چې په هوايي اډه کې میشت امریکایی نظامي الوتکې د تیرې اونۍ په پای کې لیږدول شوي دي... رویټرز خبري اژانس هم وویل: "ایران څو ساعته مخکې امریکا ته په قطر باندې د بریدونو کولو په اړه خبر ورکړی و او دوحې ته یې هم خبر ورکړی و". سکای نیوز عربی، ۲۰۲۵/۶/۲۳) او ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل ("زه غواړم له ایران څخه مننه وکړم چې موږ ته یې مخکې خبر ورکړ چې د قربانیانو د نه رامینځته کیدو اجازه ورکړي". سکای نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۹- بیا د امریکا او د یهودو د دولت له دې بریدونو او د ایران له ځوابونو وروسته، چیرته چې مالي زیانونه ډیر وو سربیره پر بشري زیانونو: (د ایران د روغتیا وزارت ویاند وویل چې د اسراییلو بریدونو د جګړې له پیل راهیسې د ۶۱۰ کسانو د شهادت او د ۴۷۴۶ نورو د ټپي کیدو لامل شوي دي ... د اسراییلو د روغتیا وزارت په وینا ... د مړو شمیر د جون له ۱۳ راهیسې ۲۸ تنو ته لوړ شو. بي بي سي نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۵)، له دې بریدونو وروسته ټرمپ لکه څنګه چې یې د یهودو د دولت په هڅولو سره پر ایران باندې یرغل پیل کړ او پخپله یې پکې برخه واخیسته، اوس بیرته د اوربند اعلان کوي، او یهود او ایران دواړه موافقه کوي، او داسې ښکاري چې ټرمپ هغه څوک دی چې د دواړو خواوو ترمنځ جګړه اداره کوي او همدارنګه هغه څوک دی چې هغه بندوي! (ټرمپ د ایران او د یهودو د دولت ترمنځ د خپل وړاندیز شوي اوربند نافذیدل اعلان کړل). (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا پدې مانا ده چې دا جګړه چې د ټرمپ لخوا پیل او پای ته ورسول شوه د دې لپاره وه چې د ایران څخه د اټومي وسلو او توغندیو اغیزمنتیا له مینځه یوسي (او په هاګ کې د شمالي اتلانتیک "ناټو" سرمشریزې ته د تګ دمخه خبریالانو ته په وینا کې ټرمپ وویل ("د ایران اټومي وړتیاوې پای ته رسیدلي او دوی به هیڅکله خپل اټومي پروګرام بیا ونه جوړوي" او زیاته یې کړه "اسراییل به پر ایران برید ونه کړي ... او اوربند نافذ دی". الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۱۰- اما په امریکا کې د ایران څرخیدو ته، هو ایران هغه هېواد دی چې د امریکا په مدار کې ګرځي، نو له دې لارې د امریکا په ګټو په ترلاسه کولو سره د خپلو ګټو د ترلاسه کولو هڅه کوي. او په دې توګه یې د افغانستان او عراق په نیولو او هلته د خپل اشغال په تمرکز کې له امریکا سره مرسته وکړه ... همدارنګه یې د امریکا د اجیر بشار الاسد د ساتنې لپاره په سوریه کې مداخله وکړه، او همداسې په یمن او لبنان کې. او دوی په دې هیوادونو کې خپلې ګټې ترلاسه کول غواړي او په سیمه کې یو لوی سیمه ایز دولت وي، حتی که د امریکا په مدار کې وګرځي! خو هغوی ته دا هېره ده چې که امریکا وويني چې د دوی ګټې له مدار څخه له یوه هیواد څخه پای ته رسیدلي او غواړي د دوی رول او ځواک کم کړي، نو په ډیپلوماټیکه توګه پرې فشار راوړي، او که اړتیا وي په نظامي توګه، لکه څنګه چې په وروستیو بریدونو کې له ایران سره کیږي، ترڅو د هیواد لپاره تال برابر کړي چې په مدار کې ګرځي ... او له همدې امله هغه د دې برید له لارې چې د هغې په امر او د یهودو د دولت په اجرا او د هغې په ملاتړ سره ترسره شو، نظامي رهبري په ځانګړې توګه اټومي څانګه او هغه سلاکاران له منځه وړي چې په وروستیو وختونو کې یې هڅه کوله چې د امریکا له خوښې پرته د یهودو له دولت سره په چلند کې نظر ولري، او هغه دې هیوادونو ته پام نه کوي ځکه چې هغه پوهیږي چې دا هیوادونه به په پای کې هغه حل ومني چې امریکا یې جوړوي!

۱۱- دا هغه څه دي چې د اوربند څخه وروسته په امریکایی پلان کې په ښکاره توګه راڅرګندیدل پیل شوي، او دا د ایران د نظامي اټومي وسلو د پای ته رسولو لپاره دی: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو، د بندیزونو د نرمولو او د محدودو ایراني پیسو د میلیاردونو ډالرو د خوشې کولو لپاره تر ۳۰ میلیارد ډالرو پورې له ایران سره د مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ او دا ټول د تهران د بیرته راوستلو لپاره د یوې جدي هڅې یوه برخه ده د امریکا د سي این این شبکې په وینا، د خبرو اترو میز ته. سرچینو وویل چې د امریکا او منځني ختیځ مهمو لوبغاړو د ایران او اسراییلو په اټومي بریدونو کې هم د پردې تر شا له ایرانیانو سره خبرې اترې وکړې. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند له هوکړې وروسته روانې دي ... د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"... العربیه، ۲۰۲۵/۶/۲۷).

۱۲- په پای کې د دې امت مصیبت په خپلو واکمنانو کې دی، ایران د برید له ګواښ سره مخ دی او هغه په ځان باندې د دفاع لپاره په برید کولو اقدام نه کوي، او برید له یهودو څخه د ځان د دفاع لپاره ترټولو غوره لار ده، بلکې هغه تر هغه وخته پورې چوپ پاتې کیږي چې تاسیسات یې ووهل شي او پوهان یې ووژل شي، بیا ځواب ورکول پیل کوي، او همداسې د امریکا د برید په اړه... بیا ټرمپ د اوربند اعلان کوي او یهود او ایران دواړه موافقه کوي... او له دې وروسته دا امریکا ده چې خبرې اترې اداره کوي او وړاندیزونه وړاندې کوي، او د "ایران د یورانیمو د بډاینې په بشپړه توګه بندول" په اړه وايي چې دا ثابت دی او د بحث وړ نه دی! او موږ خبرداری ورکوو چې دا جګړه د یهودو له دولت سره د هر ډول سولې یا د ایران د بې وسلې کیدو لامل نه شي... او اما د مسلمانانو په نورو هیوادونو کې واکمنان، په ځانګړې توګه هغه کسان چې د یهودو د دولت په شاوخوا کې دي، د دښمن الوتکې د دوی له سرونو څخه تیریږي او د مسلمانانو هیوادونه بمباروي او پرته له دې چې په دوی باندې ډزې وشي، په ډاډ سره بیرته ځي!! دوی د امریکا د ګوتو تر منځ دي ... دوی ناستې توجیه کوي او پولې مقدس کوي، او هیر کړي یې دي یا یې هیرولو ته اړولي چې د مسلمانانو هیوادونه یو دي، که د ځمکې په لرې برخه کې وي یا نږدې! او د مومنانو تسلیمیدل یو دي او جګړه یې یوه ده، سمه نه ده چې د دوی مذهبونه د دوی ترمنځ توپیر وکړي، ترڅو چې مسلمانان وي ... بې ګټې دي هغه څه چې دوی پکې دي دوی فکر کوي چې دوی په دې امریکا ته په تسلیمیدو سره ژغورل کیږي، او دوی نه پوهیږي چې امریکا به په دوی باندې تسلط ومومي او هغه وسلې به ترې واخلي چې د یهودو دولت ته ګواښ پیښولی شي، لکه څنګه چې په سوریه کې یې وکړل کله چې د یهودو دولت ته اجازه ورکړه چې د هغې نظامي تاسیسات له مینځه یوسي، او همداسې په ایران کې هم کوي، او بیا دوی په دنیا او اخرت کې له دې واکمنانو څخه کوچنیان وراث کوي ﴿سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ﴾ ایا دوی فکر کوي؟ او یا دوی ﴿صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ﴾، ایا؟

ای مسلمانانو: تاسو وینئ او اورئ هغه څه چې ستاسو واکمنانو له تاسو سره د