جواب سؤال:  تداعيات الانقلاب العسكري في ميانمار
March 06, 2021

جواب سؤال: تداعيات الانقلاب العسكري في ميانمار


جواب سؤال

تداعيات الانقلاب العسكري في ميانمار

السؤال: (أعلنت مبعوثة الأمم المتحدة الخاصة بميانمار كريستين شرانر بورغنر في مؤتمر عبر الفيديو أن اليوم الأربعاء "كان الأكثر دموية" في البلاد منذ الانقلاب العسكري في 1 فبراير/شباط، مع سقوط "38 قتيلا". وأطلقت قوات الأمن في ميانمار الرصاص على متظاهرين يحتجون على الحكم العسكري... موقع الجزيرة نت 3/3/2021) وكان الجيش قد قام في ميانمار/ بورما بانقلاب عسكري يوم 1/2/2021، وذلك في اليوم الذي كان البرلمان الجديد سيعقد أولى جلساته. فاعتقل رئيس الجمهورية ورئيسة الحكومة والعديد من الوزراء والسياسيين.. فجاءت ردة فعل أمريكا قوية على الانقلاب طالبت الجيش بإعادة السلطة فورا. فما وراء هذا الانقلاب؟ ولماذا جاءت ردة فعل أمريكا غاضبة جدا؟ وما تأثير هذا الانقلاب على المسلمين المضطهدين في ميانمار؟

الجواب:لكي يتضح الجواب نستعرض الأمور التالية:

1- حدث قبل أقل من أسبوع من الانتخابات سجال لفظي بين الجيش والحكومة. في مقابلة مع "الشعبية"، وهي وسيلة إعلامية مملوكة للقطاع الخاص، حيث شكك قائد الجيش مين أونغ هلاينغ في مصداقية وحياد لجنة الانتخابات النقابية (UEC)، متهماً إياها بارتكاب انتهاكات واسعة النطاق للقوانين والإجراءات في عملية ما قبل التصويت. ورداً على ذلك، انتقد متحدث باسم الحكومة تصريحات قائد الجيش ووصفها بأنها اتهامات لا أساس لها وحذر من أنها تنتهك الدستور الذي ينص على أن ("الموظفين المدنيين، بما في ذلك الجيش والشرطة، يجب أن يكونوا بعيدين عن السياسة الحزبية"، ووجهت النقد العلني للجيش الذي اتهم بأنه أشار إلى أنه "إذا فازت الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية مرة أخرى في هذه الانتخابات، فلن يقف الجيش مكتوف الأيدي... بوابة الهدف الإخبارية 11/1/2021). وواضح من هذا أن الجيش كان يمهد لانقلابه إذا فازت الرابطة الوطنية...

2- ولما جرت الانتخابات فاز حزب أونغ سان سو تشي "حزب الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية" للمرة الثانية في تشرين الثاني 2020 بأغلبية ساحقة بلغت 83%، أي أكثر من نسبة فوزها في 2015 حيث كانت حينها نحو 75%، ولم يحصل حزب التضامن الذي أسسه الجيش إلا على نحو 33 مقعداً من المجموع 476 مقعداً.. عندها بدأ الجيش بتحقيق تهديداته بأنه لن يقف مكتوف الأيدي واستغل مواد كان قد أدخلها إلى الدستور عام 2008 وقبلت به سو تشي في حكومتها السابقة، وهو ينص على أن تكون نسبة 25% من المقاعد في البرلمان للجيش وأن تكون وزارات الدفاع والداخلية والحدود من الجيش وتابعة للجيش مباشرة، وينص على أنه يحق للجيش التدخل في حالات يرى فيها ضرورة التدخل، استغل ذلك وقبل ساعات من الموعد المقرر لانعقاد البرلمان الجديد فقد قام بالانقلاب مستبقاً انعقاد البرلمان والمصادقة الدستورية على نتائج الانتخابات الأخيرة... ومن ثم بدأت الاحتجاجات الشعبية على الانقلاب وكان أعنفها حتى الآن الاحتجاجات الأخيرة يوم الأربعاء 3/3/2021 (أعلنت مبعوثة الأمم المتحدة الخاصة بميانمار كريستين شرانر بورغنر في مؤتمر عبر الفيديو أن اليوم الأربعاء "كان الأكثر دموية" في البلاد منذ الانقلاب العسكري في 1 فبراير/شباط، مع سقوط "38 قتيلا". وأطلقت قوات الأمن في ميانمار الرصاص على متظاهرين يحتجون على الحكم العسكري... موقع الجزيرة نت 3/3/2021) ومع ذلك فلم تنطفئ شعلة الاحتجاجات وإن قلَّت.

3- إن قائد الانقلاب وهو قائد الجيش الجنرال مين أونغ هلينغ مدرج على العقوبات الأمريكية منذ كانون الأول 2019 إلى جانب ثلاثة قادة آخرين في جيش ميانمار "بورما" وذلك "لتورطهم في انتهاكات خطيرة لحقوق الإنسان". وهذا الجنرال قد خاف على مستقبله ومصيره عندما يتقاعد ولم تعد بيده قوة يحمي بها نفسه. وكان من المفترض أن يتخلى عن منصبه كقائد للجيش عام 2016 ولكنه استطاع أن يمدد لنفسه فترة جديدة وتعهد أن يتقاعد في صيف عام 2021. ويظهر أن لديه طموحا بلعب دور سياسي بعد تقاعده كعميل للإنجليز، وكان هناك من يطرح اسمه كمرشح لرئاسة البلاد، وقد عبر الجيش عن ذلك ضمنيا على موقعه الرسمي على الشبكة الإلكترونية يوم 1/2/2021 بعد اجتماع للمجلس العسكري الحاكم بقوله: "إن قائد الجيش الجنرال مين أونغ هلينغ تعهد بممارسة نظام الديمقراطية التعددية الحقيقي"، وذلك من باب التسويق لرئاسته للبلاد...

4- وهكذا فلم يعترف الجيش بنتيجة الانتخابات التي تهدد هيمنته على الحكم المستمرة منذ 1962، متهما مفوضية الانتخابات التي عينت رئيسها سان سو كي بالتواطؤ، مشيرا إلى وجود عشرة ملايين عملية تزوير، ومع تجاهل سان سو كي "سو تشي" لهذه الاتهامات، والاستمرار نحو عقد أول جلسة للبرلمان الجديد، هدد قائد الجيش باحتمال لجوئه إلى مادة في الدستور تتيح له فرض حالة الطوارئ والاستيلاء على الحكم، وقبيل ساعات من انعقاد أول جلسة للبرلمان الجديد الذي طلب قادة الجيش تأجيلها لكن سو تشي وزعماء الحزب رفضوا التأجيل بعيد الانتخابات التي جرت في تشرين الثاني/نوفمبر الماضي، والتي أفرزت فوز حزب سو تشي بنسبة ساحقة... فاستغل الجيش رفض التأجيل، واستولى على الحكم وفرض حالة الطوارئ واعتقل مستشارة الحكومة أونغ سان سوكي والرئيس وين مينت ووضعهم قيد الإقامة الجبرية ووجه لهم اتهامات جنائية.

5- إن المسألة ليست موضوع تزوير الانتخابات أو عدم نزاهتها فالطرفان لا يتورعان عن التلاعب في الانتخابات لمساندة حزبيهما، وإنما المسألة هي صراع سياسي بين أمريكا وسو تشي من جانب، وبريطانيا وقائد الجيش من جانب آخر، فأمريكا تدعم سو تشي وتريد ميانمار "بورما" أن تكون نقطة حصار للصين... أما بريطانيا فهي التي أنشأت الجيش البورمي منذ أن كانت شبه الجزيرة الهندية منطقة نفوذ لها فألحقت ميانمار لنفوذها واستمر الجيش يحكمها مباشرة أو غير مباشرة، واستمر ذلك حتى تمكنت أمريكا من دعم حزب سو تشي ففاز فوزاً كبيراً في انتخابات 2015 واستلم الحكم إلا أنه كان شبه المراقَب من الجيش في كل تحركاته وفق الصلاحيات المعطاة للجيش في دستور 2008، فلما فاز مرة أخرى في انتخابات 2020 وبنسبة 83% خشيت بريطانيا أن يستقر النفوذ الأمريكي فحركت الجيش للانقلاب، وهذا ما كان، أي أن ما حدث في ميانمار هو في باب الصراع السياسي بين أمريكا وبريطانيا، والانتخابات كانت مدخلاً ظاهرياً فحسب، وهذا الأمر، أي الصراع، كان معروفاً لأولي الأبصار قبل ذلك... جاء في جواب سؤال بتاريخ 26/6/2012 ما يلي: (فإن النظام في بورما الذي كان يسيطر عليه الجنرالات مباشرة بلباس عسكري وأصبح يسيطر عليه حالياً الجنرالات المتقاعدون بلباس مدني ما زال يوالي الإنجليز، وقد دعمه الإنجليز سراً وعلناً، مباشرة وغير مباشرة عن طريق عملاء بريطانيا في الهند، كما أن الإنجليز قد دعموا البوذيين في قتل المسلمين والتنكيل بهم، ليس هذه الأيام فحسب، بل منذ أن انتهى الحكم الإسلامي في تلك البلاد... أما أمريكا فتدعم الحزب الوطني الديمقراطي بزعامة أونج تسو تشي التي جعلتها تنال جائزة نوبل للسلام عام 1991م وكان والدها أونج سانج يعارض البريطانيين فقتل عام 1947م... وهكذا فإن أمريكا غير راضية عن الوضع السياسي في بورما...).

6- عليه فقد كانت ردة الفعل الأمريكية قوية إذ قالت المتحدثة باسم البيت الأبيض جين بساكي: (الولايات المتحدة تعارض أي محاولة لتغيير نتائج الانتخابات الأخيرة أو إعاقة التحول الديمقراطي في ميانمار، وستتخذ إجراءات ضد المسؤولين إذا لم يتم التراجع عن هذه الخطوات... بي بي سي، فرانس برس 1/2/2021). ودعا وزير خارجية أمريكا أنتوني بلينكين إلى ("إطلاق سراح جميع المسؤولين الحكوميين وقادة المجتمع المدني" في ميانمار وقال "يجب على الجيش التراجع عن هذه الإجراءات على الفور... بي بي سي 1/2/2021) ووصف دانييل راسل كبير الدبلوماسيين الأمريكيين لشرق آسيا في عهد الرئيس أوباما والذي أقام علاقات وثيقة مع أونغ سو كي (سو تشي)، وصف الاستيلاء على السلطة بأنه (ضربة للديمقراطية في المنطقة... فرانس برس 1/2/2021) ونقلت وكالة رويترز عن مسؤول أمريكي يوم 2/2/2021 أن رئيس هيئة الأركان المشتركة الأمريكية الجنرال مارك ميلي حاول بلا جدوى الاتصال بجيش ميانمار بناء على طلب البيت الأبيض، وأشارت الوكالة إلى أن (جيش ميانمار يتمتع بعلاقات قوية مع الصين ولا يتفاعل كثيرا مع الجيش الأمريكي). وهكذا يتأكد أن الذي وراء سو تشي هو أمريكا، وأن اهتمام أمريكا بميانمار هو بسبب محاذاتها للصين في الدرجة الأولى فهي تريد أن تطوق الصين من كل جانب وتحول دون تمددها في إقليمها لتبقى محصورة في أرضها الصين فقط، فتريد أمريكا أن تصفي النفوذ البريطاني من هذا البلد كما تعمل على تصفيته من كل مناطقه وخاصة شبه الجزيرة الهندية.

7- ومع ذلك فإن بريطانيا بخبثها السياسي قد جعلت عملاءها في الجيش البورمي يظهرون الصداقة للصين ويتقربون للشيوعيين للتغطية على حقيقتهم منذ الانقلاب الأول للجيش عام 1962 كما يتقربون لروسيا، ومن ثم أطمعت الصين وروسيا بدعم النظام البورمي في مواجهة أمريكا. ولهذا عندما حصل هذا الانقلاب على حكومة سو تشي قامت بريطانيا بتخفيف ردات الفعل بأن قدمت مشروع قرار لمجلس الأمن يتعلق بإدانة الانقلاب وإعادة السلطة وهي تعلم أن ذلك سيصطدم بالرفض الصيني الذي يظهر دعماً للنظام بقيادة الجيش. وقد تكلمت مندوبة بريطانيا في مجلس الأمن باربرا وودورد بلهجة دبلوماسية لينة وهي تعرض مشروع القرار البريطاني فقالت: (سنرغب في إجراء مناقشة بناءة بقدر الإمكان والنظر في مجموعة من الإجراءات.. نريد العودة نحو احترام الإرادة الديمقراطية للشعب... عربي21 2/2/2021) وبالفعل فعندما تقدمت بريطانيا بمشروع القرار لمجلس الأمن يوم 2/2/2021 عارضته الصين، وكانت قد أعلنت موقفها الصريح المؤيد للانقلابيين منذ البداية فقال المتحدث باسم الخارجية الصينية وانغ وينبين: (الصين جارة صديقة لميانمار، نأمل أن تتمكن جميع الأطراف في ميانمار من التعامل بشكل مناسب مع خلافاتهم بموجب الدستور والإطار القانوني وحماية الاستقرار السياسي والاجتماعي. لقد لاحظنا ما حدث في ميانمار ونحاول زيادة فهم الوضع... شينخوا 1/2/2021). وكذلك فإن روسيا لم تدن الانقلاب، فقالت وزارة الخارجية الروسية (نأمل في تسوية سلمية للوضع وفقا للتشريعات الحالية من خلال استئناف الحوار السياسي والحفاظ على التنمية الاجتماعية والاقتصادية المستدامة للبلاد... نوفوستي الروسية 1/2/2021)، وهكذا فقد وقفت الصين وروسيا مع الجيش ونجح خبث بريطانيا ودهاؤها!

8- وأما بالنسبة للمسلمين في ميانمار، فإن قائد الانقلاب هو المسؤول الأول عن اضطهاد المسلمين عام 2017 وتهجيرهم. وقد صرح المتحدث باسم الأمم المتحدة ستيفان دوجاريك يوم 1/2/2021 قائلا: (هناك حوالي 600 ألف من الروهينغا بقوا في ولاية راخين "أراكان"، منهم 120 ألفا هم حبيسوا المخيمات لا يمكنهم التنقل بحرية كما أن حصولهم على الخدمات الصحية والتعليمية الأساسية محدود للغاية. لذلك نخشى أن تجعل الأحداث الوضع أسوأ بالنسبة لهم... رويترز 1/2/2021). ومن الجدير ذكره أن اضطهاد المسلمين يشترك فيه الطرفان حتى وإن اختلفت الأساليب، وقد ذكرنا في جواب سؤال بتاريخ 26/6/2012: (وعلى الرغم من الصراع السياسي بين أمريكا وبريطانيا في بورما إلا أنهما متفقتان في دعم البوذيين في التنكيل بالمسلمين دون أن تهتز للغرب أية مشاعر إنسانية مزعومة سوى تصريحات عامة جوفاء). وهذا ما حدث بالفعل فعندما قام الجيش وعامة البوذيين المتعصبين وفي مقدمتهم رهبانهم الحاقدون باضطهاد المسلمين عام 2017 لم تفعل أمريكا شيئا يذكر وعميلتهم سو تشي الحائزة على جائزة نوبل للسلام (!) دافعت عن عمليات الجيش في الاضطهاد والتهجير القسري لمئات الآلاف من المسلمين، إذ بلغ تعداد المهجرين نحو 700 ألف مسلم من الروهينجا من إقليمهم أراكان، واستولوا على أموالهم وأراضيهم. وقد فاح من فم قائد الجيش البورمي الجنرال مين أونغ هلينغ على صفحته في الفيسبوك يوم 16/9/2017 كلامه الحاقد على المسلمين وإنكاره لوجودهم ولكيانهم وحقهم، وذلك بلا خوف من الردود الدولية معتمدا على دعم بريطانيا وأوروبا له، فكتب يقول: ("يطالبون بالاعتراف بهم كروهينغا، الجماعة التي لم تكن يوما مجموعة اتنية في ميانمار" واعتبرهم بنغاليين فقال "قضية البنغاليين قضية وطنية، ونحتاج إلى الوحدة لجلاء الحقيقة حولها". وقال الجيش "إن العمليات التي يقوم بها في شمال راخين تهدف إلى القضاء على متمردي الروهينغا الذين هاجموا مراكز الشرطة في 25 آب الماضي"... هيئة الإذاعة البريطانية 17/9/2017) وأضافت هيئة الإذاعة البريطانية قائلة (وقد قام قائد الجيش هلاينغ بزيارة أوروبا في تشرين الثاني العام الماضي "عام 2016"، وكان يستقبل بالترحاب في أوروبا عقب دعوته لحضور مؤتمر لقادة الجيوش، ولم تستقبله أية احتجاجات سواء في إيطاليا أو بلجيكا")، فالغرب بجناحيه المتصارعين في بورما لا يهمه ما يحدث للمسلمين هناك وهو قد ذبحهم في مناطق أخرى أيام استعماره وغض الطرف عن مذابحهم في البوسنة وغيرها، ويدعم كيان يهود المغتصب لفلسطين والذي هجر وقتل الكثير من أهلها وما زال يفعل تحت سمعهم وبصرهم، ولكن كل طرف منهما يقوم باستغلال محنة المسلمين في ميانمار لدوافع سياسية عندما يلزم ذلك. وأما العقوبات الأمريكية على بعض القادة العسكريين ومنهم قائد الانقلاب الحالي فما هي إلا لأنهم عملاء إنجليز معارضون للنفوذ الأمريكي وليس لأنهم اضطهدوا المسلمين وهجروهم، وإلا كان يجب على أمريكا أن تفرض عقوبات كذلك على رئيسة الوزراء سو تشي حيث بررت هذا الاضطهاد ورفضت أن تستنكره أو تدين الجيش أو البوذيين، ومع ذلك فلم تشملها العقوبة...

9- أما الأنظمة القائمة في العالم الإسلامي فلا يهمها أمر المسلمين فلم تقم بأدنى عمل للضغط على النظام هناك في السابق ولا يتوقع أن تقوم هذه الأنظمة بأي عمل حالياً لنصرة المسلمين هناك، وصارت تنغِّم على أوتار أمريكا والغرب باستنكار الانقلاب على الديمقراطية، وليس موضوع المسلمين بوارد في بالهم، فإن درع المسلمين - الخليفة الإمام - لم يعد قائماً! «الْإِمَامُ جُنَّةٌ يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ»، ولو كان لما سكت عن أن تظلم امرأة واحدة من الروهينجا تستغيث وا معتصماه! ناهيك عن الآلاف الذين يقتلون ويهجرون من بلادهم، فصار من أوجب الواجبات العمل الجاد المجد لإقامة النظام الذي سينصر المسلمين بإذن الله في كل زاوية من زوايا الأرض التي ستزوى لأمة محمد ﷺ، وهو نظام الخلافة الراشدة على منهاج النبوة الذي بشر به رسول الله ﷺ بقوله: «ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» أخرجه أحمد. ﴿وَيَقُولُونَ مَتَى هُوَ قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ قَرِيباً.

في الثاني والعشرين من رجب 1442هـ

2021/3/6م

More from پوښتنې او ځوابونه

ځواب سوال: پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

ځواب سوال

پر ایران باندې د یهودو د دولت تېری او پایلې یې

پوښتنه:

العربیه په خپله وېبپاڼه کې د ۲۰۲۵/۶/۲۷ خپور کړ: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې له ایران سره د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو لپاره تر ۳۰ میلیارده ډالرو پورې مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند هوکړې ته له رسېدو وروسته روانې دي. د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"). ټرمپ د ایران او یهودو د دولت ترمنځ د اوربند اعلان وکړ (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا ټول وروسته له هغې وشول چې د ټرمپ ځواکونو د ۲۰۲۵/۶/۲۲ په ایران کې اټومي تاسیسات ووهل، او وروسته له هغې چې د یهودو دولت د ۲۰۲۵/۶/۱۳ راهیسې په ایران باندې یو پراخ ناڅاپي یرغل پیل کړ. نو دلته پوښتنه دا ده چې ولې د یهودو دولت دا ناڅاپي یرغل وکړ، په داسې حال کې چې دا کار یوازې د امریکا په امر کوي؟ ایا ایران د امریکا په مدار کې نه دی، نو څنګه امریکا د ایران په اټومي تاسیساتو په وهلو کې برخه واخیسته؟ او مننه.

ځواب:

د دې لپاره چې ځواب روښانه شي، لاندې ټکي بیا کتنه کوو:

۱- هو، د ایران اټومي پروګرام د یهودو دولت ته یو ګواښ دی، نو له همدې امله غواړي چې په هره ممکنه لاره له منځه یوسي. د دې موخې لپاره، د ۲۰۱۸ کال د ولسمشر ټرمپ د وتلو لپاره یې خوشالي وکړه، د ۲۰۱۵ کال د تړون څخه، د یهودو دولت دریځ څرګند و چې دوی یوازې د لیبیا ماډل مني او د ایران د اټومي پروګرام له مینځه وړل، دا پدې مانا ده چې ایران په بشپړه توګه خپل اټومي پروګرام پریږدي. له همدې امله یې په ایران کې خپل جاسوسان ډېر کړل. د یهودو د دولت لومړۍ ورځ په برید کې په ایران کې د اجنټانو یو پوځ ښکاره شو چې د ایران په دننه کې څارنه کوي او د یهودو د استخباراتي دستګاه "موساد" سره د لږو پیسو په بدل کې همکاري کوي، دوی د بې پیلوټه الوتکو پرزې واردوي او د ایران په دننه کې په کوچنیو ورکشاپونو کې یې راټولوي او په اهدافو باندې یې توغوي، چې د ایران د نظام د مشرانو کورونه هم پکې شامل دي، په یوه داسې سناریو کې چې لبنان کې د ایران ګوند ته ورته وه، کله چې د یهودو دولت د دوی مشران له منځه یوړل!

۲- د امریکا دریځ د یهودو د دولت بنسټیز ملاتړ و، بلکې د ایران د اټومي پروژې پر ضد د هغوی محرک هم و، خو ټرمپ د دې د ترلاسه کولو لپاره په میز باندې کېښودل: مذاکراتي حل او نظامي حل. په دې توګه امریکا او ایران د ۲۰۲۵ په اپریل کې د مذاکراتو لپاره د عمان مسقط ته لاړل، او د ټرمپ ادارې د اټومي مذاکراتو کې د ژورو امتیازاتو ستاینه کوله، او داسې ښکارېده چې یو نوی اټومي تړون نږدې دی. ټرمپ د دې تړون د بشپړولو لپاره دوه میاشتې مهلت ټاکلی و، او د یهودو د دولت چارواکو د سیمې لپاره د امریکا استازي او د ایران لپاره له لومړي مذاکره کوونکي ویتکوف سره نږدې هره لیدنه د ایران له پلاوي سره مخکې کوله، ترڅو د امریکا مذاکره کوونکی په مذاکراتو کې څه روان دي، هغه ته خبر ورکړي.

۳- د ټرمپ ادارې د خپلو ځینو سرلارو سخت دریځی نظر غوره کړ، هغه نظر چې د یهودو له دولت سره سمون لري. دا د دې سره په یوه وخت کې راڅرګند شو چې په اروپا کې هم سخت دریځي نظرونه راڅرګند شول، اروپايي هیوادونه په غوسه وو چې امریکا یوازې له ایران سره خبرې کوي، په دې مانا چې امریکا به له ایران سره د هر ډول تړون څخه ډیره برخه ترلاسه کړي، په ځانګړې توګه دا چې ایران د ټرمپ ادارې ته د سلګونو میلیارډونو ډالرو په اړه خبرې کولې چې امریکایی شرکتونه یې په ایران کې پانګونه او ګټه ترلاسه کولی شي، لکه د تېلو او ګازو قراردادونه، د هوايي شرکتونو او نور ډیر څه، د دغو سختو نظرونو پایله د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې یو سخت دریځی راپور و: (د شاوخوا ۲۰ کلونو راهیسې د لومړي ځل لپاره د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې د مدیرانو بورډ نن پنجشنبه "د جون ۱۲، ۲۰۲۵" اعلان وکړ چې ایران د اټومي وسلو د نه خپرولو په برخه کې خپلې ژمنې تر پښو لاندې کړي دي. دويچه ویله آلمان، ۲۰۲۵/۶/۱۲)، له دې وړاندې د ایران مشر د بډاینې د بندولو څخه انکار کړی و: (خامنه ای وویل: "څرنګه چې خبرې اترې روانې دي، زه غواړم بل لوري ته یو خبرداری ورکړم. امریکایي اړخ چې په دې غیر مستقیمو خبرو اترو کې برخه اخلي او بحثونه کوي، باید بې ځایه خبرې ونه کړي. د دوی دا خبره چې "موږ به ایران ته اجازه ورنکړو چې یورانیم بډاینه کړي" یوه لویه تېروتنه ده؛ ایران د دې کس او هغه کس اجازه ته انتظار نه کوي"... او ویتکوف، منځني ختیځ ته د ټرمپ استازي، د یکشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن به له تهران سره په احتمالي تړون کې د یورانیمو د بډاینې هیڅ کچه ونه مني. ویتکوف د "ای بي سي نیوز" شبکې ته په یوه مرکه کې زیاته کړه: "موږ د خپل نظر له مخې نشو کولی حتی د بډاینې د ظرفیت یو سلنه هم اجازه ورکړو. هر څه زموږ له نظره د یوه داسې تړون سره پیل کیږي چې په کې بډاینه شامله نه وي". د ایران انټرنیشنل ورځپاڼه، ۲۰۲۵/۵/۲۰).

۴- د بډاینې د بندولو څخه د ایران له انکار او د امریکا د ټینګار سره، د امریکا او ایران مذاکرات یوې بې لارې ته ورسېدل، حتی که د مذاکراتو پای ته رسیدل اعلان نشي، خو د ۲۰۲۵/۶/۱۲ د اټومي نړیوالې ادارې د راپور له خپرېدو سره سم، د یهودو دولت د امریکا سره په یوه پټ پلان کې چټک اقدام وکړ او د ۲۰۲۵/۶/۱۳ په ورځ یې یو ناڅاپي برید وکړ چې په ترڅ کې یې د ایران اټومي تاسیسات په نتنز سیمه کې ووهل، چې د یورانیمو د بډاینې لپاره د ایران ترټولو لویه فابریکه ده او ۱۴ زره سینټرفیوګونه لري، او د ایران د پوځ او سپاه پاسداران د مشرانو او همدارنګه د اټومي ساینس پوهانو یو لړ ترورونه یې ترسره کړل، او د توغندیو د توغولو سکو یې ووهلې، پرته له دې چې د یهودو دولت د خپل برید لاملونه توجیه کړي چې ایران د اټومي وسلو څیړنې او پراختیا بیا پیل کړې، د نتنیاهو په وینا (آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴)، خو دا ټول د ایران د ډېرو څرګندونو له خوا رد شوي چې ایران د اټومي وسلو د تولید پلان نه لري، او دا چې دوی د خپل اټومي پروګرام د سولې ساتلو لپاره د نړیوالې څارنې هرې کچې ته غاړه ږدي. خو دا هم ثابته ده چې د یهودو دولت د پلي کولو لپاره د امریکا شین څراغ ته انتظار کاوه، او کله چې د یهودو دولت ولیدل چې دا کړکۍ د شین څراغ سره پرانیستل شوې، نو برید یې پیل کړ.

۵- په دې توګه هیڅ هوښیار کس داسې انګیرنه نه شي کولی چې د یهودو دولت به د امریکا د شین څراغ پرته داسې برید وکړي، دا په هیڅ صورت کې ممکن نه ده (په اسراییلو کې د امریکا سفیر مایک هاکابي نن پنجشنبه وویل چې هغه تمه نه لري چې اسراییل به د امریکا د "شین څراغ" له ترلاسه کولو پرته پر ایران برید وکړي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۲). د ټرمپ او نتنیاهو ترمنځ د ۴۰ دقیقو ټیلیفوني اړیکې وروسته (یوه اسراییلي چارواکي نن جمعه د "ټایمز آف اسراییل" ورځپاڼې ته څرګنده کړه چې تل ابیب واشنګټن د ډونالډ ټرمپ په فعاله ګډون سره د "د رسنیو او امنیتي تېروېستنې پراخه کمپاین" ترسره کړ، ترڅو ایران ته قناعت ورکړي چې د دوی په اټومي تاسیساتو باندې برید نږدې نه دی ... او څرګنده کړه چې اسراییلي رسنیو په هغه وخت کې داسې افشاګري ترلاسه کړې وه چې ګواکې ټرمپ نتنیاهو ته د ایران د برید په اړه خبرداری ورکړی و، او دا افشاګري یې "د فریب د عملیاتو یوه برخه" وبلله. الجزیره نټ، ۲۰۲۵/۶/۱۳). دې ټولو ته د امریکا لخوا د برید څخه مخکې د یهودو دولت ته د ځانګړو وسلو برابرول هم اضافه کیدی شي، او په برید کې کارول شوي: (رسنیو راپور ورکړی چې متحده ایالاتو تیره سه شنبه په پټه توګه اسراییلو ته شاوخوا ۳۰۰ AGM-114 هیل فایر توغندي ولیږدول، د امریکایی چارواکو په وینا. د جیرو زالم پوسټ ورځپاڼې په وینا، چارواکو تایید کړه چې واشنګټن د جمعې په ورځ د سهار په سهار د ایران په اټومي او نظامي اهدافو د برید لپاره د اسراییلو له پلانونو څخه مخکې خبر و. دوی دا هم وویل چې د امریکا د هوايي دفاع سیسټمونو وروسته له ۱۵۰ څخه ډیر ایراني بالستیک توغندي په نیولو کې مرسته وکړه چې د برید په ځواب کې توغول شوي وو. یوه لوړپوړي امریکایي دفاعي چارواکي وویل چې د هیل فایر توغندي "د اسراییلو لپاره ګټور وو"، او زیاته یې کړه چې د اسراییلو هوايي ځواک د سپاه پاسداران د لوړ رتبه افسرانو، اټومي ساینس پوهانو او د اصفهان او تهران په شاوخوا کې د کنټرول مرکزونو د وهلو لپاره له ۱۰۰ څخه ډیرو الوتکو څخه کار اخیستی دی. آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۴).

۶- په دې توګه د ټرمپ ادارې ایران چې له هغې سره خبرې اترې کوي، تېرو ایستل، ترڅو د یهودو د دولت برید د شاک او ویرې سره اغیزمن وي، امریکایي څرګندونې دې ته اشاره کوي، دا پدې مانا ده چې امریکا د یهودو د دولت له برید څخه دا غوښتل چې ایران په اټومي مذاکراتو کې امتیازات ورکړي، دا پدې مانا ده چې برید د امریکا د خبرو اترو یوه وسیله وه، او دا د یهودو د دولت له برید څخه د امریکا د ښکاره دفاع سره یوځای دی، او دا چې د ځان څخه دفاع ده او دولت ته وسلې ورکول او د ایران د ځواب د مخنیوي لپاره د امریکایی الوتکو او د امریکایی هوايي دفاع سیسټمونو چلول، دا ټول دې ته اړ کوي چې یو نیمه مستقیم امریکایی برید وي، او له دې امریکایي څرګندونو څخه د کاناډا په هاګ کې د جي ۷ سرمشریزې ته د تګ په وخت کې د خبریالانو سره په خپلو څرګندونو کې د ټرمپ خبره ده، یکشنبه چې ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي"). او له "ای بي سي" شبکې سره په مرکه کې ټرمپ دې ته اشاره وکړه چې متحده ایالات د ایران د اټومي پروګرام په له مینځه وړلو کې د اسراییلو د ملاتړ لپاره مداخله کولی شي. عرب ۴۸، ۲۰۲۵/۶/۱۶).

۷- امریکا جګړه د ایران د تابع کولو لپاره د یوې وسیلې په توګه کاروي لکه څنګه چې د ټرمپ په پخوانۍ څرګندونه کې ویل شوي ("ځینې جګړې د تړون ته رسیدو دمخه حتمي دي")، هغه څه چې دا تاییدوي هغه د ټرمپ لخوا د دې برید تشریح ده او ویې ویل "پر ایران د اسراییلو برید عالي دی"، او ویې ویل "ایرانیانو ته یې یوه موقع ورکړه او دوی یې ګټه پورته نه کړه او ډیره سخته ضربه یې وخوړه او ټینګار یې وکړ چې په راتلونکي کې به نوره هم وي"... ای بي سي امریکایی ۲۰۲۵/۶/۱۳). ټرمپ وویل ("ایرانیان" خبرې اترې غواړي، خو دوی باید له دې وړاندې دا کار کړی وای، ما ۶۰ ورځې درلودې، او دوی ۶۰ ورځې درلودې، او په ۶۱ ورځ مې وویل چې موږ هیڅ تړون نه لرو"... سي این این امریکایی، ۲۰۲۵/۶/۱۶). دا څرګندونې روښانه دي چې امریکا د یهودو دولت ته اجازه ورکړې چې دا یرغل وکړي، بلکې هغوی ته یې د دې کار کولو اشاره هم کړې ده. ټرمپ په "ټروث سوشیال" پلیټ فارم کې لیکلي: ("ایران باید د "خپل اټومي پروګرام په اړه تړون" لاسلیک کړی وای چې ما له دوی څخه د لاسلیک کولو غوښتنه کړې وه...") او زیاته یې کړه: "په لنډه توګه ایران نشي کولی اټومي وسلې ولري. ما دا څو ځله ویلي دي". آر ټي، ۲۰۲۵/۶/۱۶). د یهودو د دولت یوه چارواکي په ایران کې د ځمکې لاندې په فوردو سیمه کې د امریکا د ګډون په اړه وویل (چې متحده ایالات ممکن د ایران په وړاندې په جنګي عملیاتو کې برخه واخلي، او دې ته یې اشاره وکړه چې ټرمپ د اسراییلو له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په خبرو کې دې ته اشاره کړې چې که اړتیا وه هغه به دا کار وکړي. العربیه، ۲۰۲۵/۶/۱۵).

۸- دا هغه څه دي چې په حقیقت کې رامنځته شو، ټرمپ د یکشنبې په ورځ د سهار په سهار د ۲۰۲۵/۶/۲۲ اعلان وکړ (د ایران په ۳ اټومي تاسیساتو باندې برید او ټینګار یې وکړ چې د امریکا برید بریالی و، او ټرمپ د فودرو، نطنز او اصفهان اټومي سیمو په نښه کولو ته اشاره وکړه او له ایران څخه یې وغوښتل چې سوله وکړي او جګړه پای ته ورسوي، له بلې خوا د امریکا د دفاع وزیر بیرټ هیګیسیت ټینګار وکړ چې د امریکا برید د ایران اټومي هیلو ته د پای ټکی کېښود. بي بي سي، ۲۰۲۵/۶/۲۲) او بیا (سي این این شبکې د دوشنبې په ماښام څرګنده کړه چې ایران په قطر کې د العدید امریکایی اډه په لنډ واټن او متوسط واټن ویشتونکو توغندیو ویشتلې او دې ته یې اشاره وکړه چې په هوايي اډه کې میشت امریکایی نظامي الوتکې د تیرې اونۍ په پای کې لیږدول شوي دي... رویټرز خبري اژانس هم وویل: "ایران څو ساعته مخکې امریکا ته په قطر باندې د بریدونو کولو په اړه خبر ورکړی و او دوحې ته یې هم خبر ورکړی و". سکای نیوز عربی، ۲۰۲۵/۶/۲۳) او ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل ("زه غواړم له ایران څخه مننه وکړم چې موږ ته یې مخکې خبر ورکړ چې د قربانیانو د نه رامینځته کیدو اجازه ورکړي". سکای نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۹- بیا د امریکا او د یهودو د دولت له دې بریدونو او د ایران له ځوابونو وروسته، چیرته چې مالي زیانونه ډیر وو سربیره پر بشري زیانونو: (د ایران د روغتیا وزارت ویاند وویل چې د اسراییلو بریدونو د جګړې له پیل راهیسې د ۶۱۰ کسانو د شهادت او د ۴۷۴۶ نورو د ټپي کیدو لامل شوي دي ... د اسراییلو د روغتیا وزارت په وینا ... د مړو شمیر د جون له ۱۳ راهیسې ۲۸ تنو ته لوړ شو. بي بي سي نیوز، ۲۰۲۵/۶/۲۵)، له دې بریدونو وروسته ټرمپ لکه څنګه چې یې د یهودو د دولت په هڅولو سره پر ایران باندې یرغل پیل کړ او پخپله یې پکې برخه واخیسته، اوس بیرته د اوربند اعلان کوي، او یهود او ایران دواړه موافقه کوي، او داسې ښکاري چې ټرمپ هغه څوک دی چې د دواړو خواوو ترمنځ جګړه اداره کوي او همدارنګه هغه څوک دی چې هغه بندوي! (ټرمپ د ایران او د یهودو د دولت ترمنځ د خپل وړاندیز شوي اوربند نافذیدل اعلان کړل). (نتنیاهو وویل چې هغه د ټرمپ له وړاندیز سره موافقه کړې ... رویټرز خبري اژانس د یوه لوړپوړي ایراني چارواکي له قوله ویلي چې تهران د قطر په منځګړتوب او د امریکا په وړاندیز د اوربند سره موافقه کړې ده. الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴). دا پدې مانا ده چې دا جګړه چې د ټرمپ لخوا پیل او پای ته ورسول شوه د دې لپاره وه چې د ایران څخه د اټومي وسلو او توغندیو اغیزمنتیا له مینځه یوسي (او په هاګ کې د شمالي اتلانتیک "ناټو" سرمشریزې ته د تګ دمخه خبریالانو ته په وینا کې ټرمپ وویل ("د ایران اټومي وړتیاوې پای ته رسیدلي او دوی به هیڅکله خپل اټومي پروګرام بیا ونه جوړوي" او زیاته یې کړه "اسراییل به پر ایران برید ونه کړي ... او اوربند نافذ دی". الجزیره، ۲۰۲۵/۶/۲۴).

۱۰- اما په امریکا کې د ایران څرخیدو ته، هو ایران هغه هېواد دی چې د امریکا په مدار کې ګرځي، نو له دې لارې د امریکا په ګټو په ترلاسه کولو سره د خپلو ګټو د ترلاسه کولو هڅه کوي. او په دې توګه یې د افغانستان او عراق په نیولو او هلته د خپل اشغال په تمرکز کې له امریکا سره مرسته وکړه ... همدارنګه یې د امریکا د اجیر بشار الاسد د ساتنې لپاره په سوریه کې مداخله وکړه، او همداسې په یمن او لبنان کې. او دوی په دې هیوادونو کې خپلې ګټې ترلاسه کول غواړي او په سیمه کې یو لوی سیمه ایز دولت وي، حتی که د امریکا په مدار کې وګرځي! خو هغوی ته دا هېره ده چې که امریکا وويني چې د دوی ګټې له مدار څخه له یوه هیواد څخه پای ته رسیدلي او غواړي د دوی رول او ځواک کم کړي، نو په ډیپلوماټیکه توګه پرې فشار راوړي، او که اړتیا وي په نظامي توګه، لکه څنګه چې په وروستیو بریدونو کې له ایران سره کیږي، ترڅو د هیواد لپاره تال برابر کړي چې په مدار کې ګرځي ... او له همدې امله هغه د دې برید له لارې چې د هغې په امر او د یهودو د دولت په اجرا او د هغې په ملاتړ سره ترسره شو، نظامي رهبري په ځانګړې توګه اټومي څانګه او هغه سلاکاران له منځه وړي چې په وروستیو وختونو کې یې هڅه کوله چې د امریکا له خوښې پرته د یهودو له دولت سره په چلند کې نظر ولري، او هغه دې هیوادونو ته پام نه کوي ځکه چې هغه پوهیږي چې دا هیوادونه به په پای کې هغه حل ومني چې امریکا یې جوړوي!

۱۱- دا هغه څه دي چې د اوربند څخه وروسته په امریکایی پلان کې په ښکاره توګه راڅرګندیدل پیل شوي، او دا د ایران د نظامي اټومي وسلو د پای ته رسولو لپاره دی: (۴ باخبره سرچینو وویل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې د انرژۍ د تولید لپاره د اټومي پروګرام د جوړولو، د بندیزونو د نرمولو او د محدودو ایراني پیسو د میلیاردونو ډالرو د خوشې کولو لپاره تر ۳۰ میلیارد ډالرو پورې له ایران سره د مرستې کولو امکان په اړه بحث وکړ او دا ټول د تهران د بیرته راوستلو لپاره د یوې جدي هڅې یوه برخه ده د امریکا د سي این این شبکې په وینا، د خبرو اترو میز ته. سرچینو وویل چې د امریکا او منځني ختیځ مهمو لوبغاړو د ایران او اسراییلو په اټومي بریدونو کې هم د پردې تر شا له ایرانیانو سره خبرې اترې وکړې. سرچینو زیاته کړه چې دا خبرې اترې د اوربند له هوکړې وروسته روانې دي ... د ټرمپ ادارې چارواکو د څو وړاندیزونو د وړاندې کولو ډاډ ورکړ، چې لومړني او پرمختللي وړاندیزونه دي چې یوازې یو ثابت او د بحث وړ نه دی هغه دا دی چې "د ایران د یورانیمو بډاینه په بشپړه توګه ودرول شي"... العربیه، ۲۰۲۵/۶/۲۷).

۱۲- په پای کې د دې امت مصیبت په خپلو واکمنانو کې دی، ایران د برید له ګواښ سره مخ دی او هغه په ځان باندې د دفاع لپاره په برید کولو اقدام نه کوي، او برید له یهودو څخه د ځان د دفاع لپاره ترټولو غوره لار ده، بلکې هغه تر هغه وخته پورې چوپ پاتې کیږي چې تاسیسات یې ووهل شي او پوهان یې ووژل شي، بیا ځواب ورکول پیل کوي، او همداسې د امریکا د برید په اړه... بیا ټرمپ د اوربند اعلان کوي او یهود او ایران دواړه موافقه کوي... او له دې وروسته دا امریکا ده چې خبرې اترې اداره کوي او وړاندیزونه وړاندې کوي، او د "ایران د یورانیمو د بډاینې په بشپړه توګه بندول" په اړه وايي چې دا ثابت دی او د بحث وړ نه دی! او موږ خبرداری ورکوو چې دا جګړه د یهودو له دولت سره د هر ډول سولې یا د ایران د بې وسلې کیدو لامل نه شي... او اما د مسلمانانو په نورو هیوادونو کې واکمنان، په ځانګړې توګه هغه کسان چې د یهودو د دولت په شاوخوا کې دي، د دښمن الوتکې د دوی له سرونو څخه تیریږي او د مسلمانانو هیوادونه بمباروي او پرته له دې چې په دوی باندې ډزې وشي، په ډاډ سره بیرته ځي!! دوی د امریکا د ګوتو تر منځ دي ... دوی ناستې توجیه کوي او پولې مقدس کوي، او هیر کړي یې دي یا یې هیرولو ته اړولي چې د مسلمانانو هیوادونه یو دي، که د ځمکې په لرې برخه کې وي یا نږدې! او د مومنانو تسلیمیدل یو دي او جګړه یې یوه ده، سمه نه ده چې د دوی مذهبونه د دوی ترمنځ توپیر وکړي، ترڅو چې مسلمانان وي ... بې ګټې دي هغه څه چې دوی پکې دي دوی فکر کوي چې دوی په دې امریکا ته په تسلیمیدو سره ژغورل کیږي، او دوی نه پوهیږي چې امریکا به په دوی باندې تسلط ومومي او هغه وسلې به ترې واخلي چې د یهودو دولت ته ګواښ پیښولی شي، لکه څنګه چې په سوریه کې یې وکړل کله چې د یهودو دولت ته اجازه ورکړه چې د هغې نظامي تاسیسات له مینځه یوسي، او همداسې په ایران کې هم کوي، او بیا دوی په دنیا او اخرت کې له دې واکمنانو څخه کوچنیان وراث کوي ﴿سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ﴾ ایا دوی فکر کوي؟ او یا دوی ﴿صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ﴾، ایا؟

ای مسلمانانو: تاسو وینئ او اورئ هغه څه چې ستاسو واکمنانو له تاسو سره د