د ټرمپ د نوښت چل: د ایران نظام په ځپلو سره د غزې له کړاو څخه خلاصون – د موخو په ساتلو سره د لومړیتوبونو بیا تنظیمول
September 27, 2025

د ټرمپ د نوښت چل: د ایران نظام په ځپلو سره د غزې له کړاو څخه خلاصون – د موخو په ساتلو سره د لومړیتوبونو بیا تنظیمول

د ټرمپ د نوښت چل: د ایران نظام په ځپلو سره د غزې له کړاو څخه خلاصون

د موخو په ساتلو سره د لومړیتوبونو بیا تنظیمول

د امریکا ولسمشر ټرمپ د 2025 کال د سپتمبر په 23 مه د مسلمانانو د اتو واکمنانو څخه وغوښتل چې د غزې د جګړې د بندولو په اړه په ملګرو ملتونو کې د هغه په ځانګړې ناسته کې سره راټول شي. د غونډې په پای کې یوه 7 ماده ایزه اعلامیه خپره شوه چې تر ټولو مهمه یې د اوربند ټینګول، د یهودي بندیانو خوشې کول، د مرستو رسول، بیارغونه، د جبري بې ځایه کیدو مخالفت، د فلسطیني ادارې ملاتړ او په غزه کې د حماس لپاره هیڅ رول نه درلودل وو. ټرمپ د دې غونډې په اړه وویل: "زما د عرب او مسلمان مشرانو سره د غزې په اړه غونډه خورا ښه وه، دا ترټولو مهمه غونډه ده چې زه یې کوم، ځکه چې موږ به هغه څه پای ته ورسوو چې باید نه وای شوي."

دا ډول خبرونه، په خپل لنډیز کې، له هغو ناخوالو ډک دي چې شمېرل یې ګران دي، ځکه چې ډېر رسوايي دي، که هغه د عقلونو د ګمراهۍ او د پوهې د کمزورۍ له امله وي، یا د نفسونو د انحطاط او د ذلت د خوښۍ له امله وي. ټرمپ د ترکیې، مصر، پاکستان، اندونیزیا، سعودي عربستان، اردن، قطر او متحده عربي اماراتو واکمنان غوره کړل او هغوی یې غونډې ته راوبلل او هغوی هم ومنله. ولې یې راوبلل؟ ترڅو په غزه کې د جګړې د بندولو په اړه بحث وکړي! لکه څنګه چې هغه یو عادلانه قاضي وي چې په حقیقت کې سوله غواړي! او هغه دا هم وویل چې هغه د سولې سړی او د جګړو د بندولو سړی دی، او هغه غواړي په غزه کې جګړه ودروي، او دا چې حماس دی چې دا کار ردوي، او مخکې یې د جګړې د بندولو لپاره د هغه ټول نوښتونه رد کړي دي. او دوی د یو ذلیل اقرار کونکي په توګه غوږ نیسي، په داسې حال کې چې ټوله نړۍ پوهیږي چې هغه، د هغه اداره او د هغه هیواد په غزه کې د ټولو قتل عامونو تر شا ولاړ دي، او په امنیت شورا او نورو ځایونو کې د جګړې د بندولو لپاره ټول نوښتونه او پروژې له منځه وړي.

دا نور پټه نه ده چې په غزه کې جګړه د امریکا جګړه ده، ځکه چې هغه په هر ممکنه توګه د هغې ملاتړ کوي. هغه د یهودو د رژیم تر شا ولاړ دی چې په یمن، لبنان، ایران، سوریه او قطر باندې بریدونه کوي. او هر هغه څه چې هغه د دې برعکس ادعا کوي، دروغ او فریب دی. او له بدبختیو څخه دا ده چې هغه په ​​ورته دروغو او ورته ژمنو سره خپل فریب تکراروي، او دا خلک او د هغوی په څیر نور خلک ځواب ورکوي، نو دوی د ویرې او لالچ له امله د ټرمپ او د هغه استازو په وړاندې زنګون وهي، او د نتنیاهو په فشار راوړلو او د هغه د تجاوزاتو په محدودولو کې د هغه د مداخلې غوښتنه کوي. او دوی په حقیقت کې د هغه څه په اړه چې دوی یې نوې منځني ختیځ بولي، په بشپړه توګه همغږي او موافق دي.

له بلې خوا، دلته یوه پوښتنه راڅرګندیږي: ولې ټرمپ په غزه کې د جګړې د بندولو لپاره دا بدلون راوست، او د جګړې له پیل څخه تر نن ورځې پورې د ټولو پخوانیو نوښتونو په خلاف، د حماس د له منځه وړلو بندیز پرته یو نوښت وړاندې کوي؟

په دې بدلون کې هر څومره نظرونه وي، له چل څخه خالي نه دي. د دې بدلون د پوهیدو لپاره ترټولو نږدې لار دا ده چې دا غونډه د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په څنډه کې ترسره شوه، چې په کې د ډیری هیوادونو ویناوې په غزه او سیمه کې د یهودو د رژیم، د هغوی د قتل عامونو او د هغوی د ملاتړو په وړاندې وې، یعنې د متحده ایالاتو او ټرمپ په وړاندې. اروپا له یو کال څخه زیات دا لاره په غاړه اخیستې ده، او د فرانسې مشري په کې ښکاره شوې، او هغې د سعودي عربستان سره په ګډه د 2025 کال د سپتمبر په 22 مه د دې کنفرانس د جوړولو نوښت وکړ، چې موخه یې د دوو دولتونو د حل لارې او د هغې اړتیاوو ته وده ورکول وه. د یهودو د قتل عامونو په وړاندې په نړۍ کې د دې کنفرانس، نړیوال او ولسي دریځونو په امریکا فشار راوړ، چې د خپلو پلانونو په اړه بیا غور وکړي. مګر ایا دا فشارونه دومره وو چې امریکا په غزه کې خپله تګلاره بدله کړي؟ په حقیقت کې، دا کافي نه ده. د یهودو د قتل عامونو او د امریکا د دریځونو په اړه اعتراضونه، او د جګړې د بندولو هڅې نوې نه دي، مګر دا به د نورو عواملو پرته اغیزمن نه وي.

له دغو عواملو څخه یو هم د اروپا تقریبا یوه خوله کېدل او د یهودو د رژیم په وړاندې د پرله پسې اقداماتو پیلول، او په غزه او لویدیځه غاړه کې د امریکا د سیاست په وړاندې دریځ نیول دي. له هغې جملې څخه هغه لویه بیړۍ ده چې پر غزې باندې د محاصرې د ماتولو لپاره روانه ده او د اروپا د هیوادونو لخوا یې ملاتړ کیږي.

له هغې جملې څخه په سیمه کې د عربي هیوادونو او نورو هیوادونو ناخوښي او د امریکا له سیاست څخه ویره ده، وروسته له هغې چې دا روښانه شوه چې هغه د دوو دولتونو د حل په موضوع کې جدي نه ده، او دا چې د سیمې لپاره د هغې ستراتیژي (نوی منځنی ختیځ) د دې حل لپاره هیڅ پام نه لري، او پرځای یې، هغه د یهودو رژیم ته اجازه ورکوي چې د امریکا په امر د سیمې پولیس او واکمن وي، هغه څه چې په عمل کې د دوحې په یهودي برید وروسته تایید شوه، او د سیمې ټول واکمن یې له امریکا او دې بې رحمه رژیم څخه وډار کړل. دې برید په نړیواله کچه پراخې پایلې درلودې، چې له هغې جملې څخه د 2025 کال د سپتمبر په 15 مه په دوحه کې د عرب او اسلامي هیوادونو غونډه وه، چې امریکا ته یې خبرداری ورکړ چې د هغې سیاست ګړندی دی، او سیمه هڅوي چې ژر یا وروسته د بدیلو لارو په لټه کې شي، که څه هم په پټه او په ویره کې وي.

له مهمو عواملو څخه چې کیدای شي پریکړه کونکی وي په غزه کې د امریکا او د یهودو رژیم ناکامي ده. له دې برید څخه دوه کاله تیر شوي دي پرته له کومې پایلې، بلکې له امله یې د یهودو پوځ کمزوری او بې وسه شوی دی. او دا په ځمکه کې د وحشتونو پرته بل څه نه ترلاسه کوي چې ټوله نړۍ د دوی د رژیم او د امریکا په وړاندې راپاروي.

دا عوامل د دې لپاره کافي دي چې امریکا وهڅوي چې خپله ستراتیژي له سره غور وکړي او هغه څه چې ورته مناسب نه وي تعدیل کړي. داسې ویل کیدی شي چې د امریکا د سیاست په وړاندې د اروپا مخ په زیاتیدونکي دریځ، د دې ترڅنګ هغه صدمه چې د سیمې هیوادونو او اسلامي هیوادونو ته ورسیده، د دې بدلون ګړندی کړ.

څرنګه چې بدلون څه دی، د امریکا د پخوانیو نوښتونو په تعقیب سره څرګندیږي، کوم چې امریکایان وايي چې 27 نوښتونو ته رسیدلي دي، دا ټول د حماس په له منځه وړلو ټینګار کوي، چې دا د نوښت له زیږیدو دمخه د هغې د مړینې معنی لري، او دا د امریکا او یهودو اراده ده. خو اوسنی نوښت له دې بندیز څخه خالي دی. دا د امریکا د جديت احتمال په ګوته کوي، نه د هغې د بریا تضمین.

دلته یوه پوښتنه راپورته کیږي، ایا امریکا په حقیقت کې په غزه کې د جګړې پای ته رسول غواړي، په داسې حال کې چې دا د هغې او د یهودو د رژیم لپاره د ناکامۍ اعلان دی، او د غزې لپاره د دوی له پلان څخه لاس اخیستل دي، او پایله یې د دوو دولتونو حل ته تلل دي؟ ځواب: نه، دا بدلون او لاره د دې نښه نه ده، او طبیعي خبره دا ده چې هغه څه چې هغه غواړي د ستونزو له امله په پلانونو کې تعدیل دی، په داسې حال کې چې ټاکل شوې موخې ساتل کیږي.

د احتمالي بدیل پلان په اړه یو څه څرګند شوي، په سوریه کې د امریکا ځانګړي استازي توماس براک سره د 2025 کال د سپتمبر په 22 مه د سکای نیوز په مرکه کې، youtube.com/watch؟v=Yppp_DKa0sw. هغه په ​​کې وویل چې د لبنان حکومت د حزب الله په بې وسلې کولو کې پاتې راغلی دی، او یوازې دا پاتې ده چې د یهودو رژیم دا کار په غاړه واخلي، او په لبنان او غزه کې وضعیت پیچلی دی، او په عربي او اسلامي سیمه کې د حل لاره نشته پرته له ځواک څخه، ځکه چې په سیمه کې د امریکا د واکمنۍ منلو او د هغې ارادې ته تسلیمیدو لپاره هیڅ وړتیا نشته. هغه په داسې ډول چې د خپلې ناکامۍ له امله یې کړاو څرګند کړ او ویې ویل چې د دوی په قاموس کې د "تسلیمیدو" اصطلاح نشته، نو ځکه باید په زور تسلیم شي، او دا د مار د سر پرې کولو سره، یعنې ایران سره کیږي. هغه وویل: "حزب الله زموږ دښمن دی، او ایران زموږ دښمن دی، او موږ اړتیا لرو چې د دې مارانو سرونه پرې کړو، او د پیسو جریان بند کړو، او دا د حزب الله د بندولو یوازینۍ لار ده." د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د مار د سر پرې کولو لپاره د ایران پر وړاندې یو بل پریکړه کونکی برید ته اړتیا ده؟ هغه وویل: "دا نظام په ځنډولو او انتظار کولو کې ډیر ماهر دی، ځکه چې هغه فکر کوي چې اوباما به بیرته راشي ... داسې ښکاري چې اسرائیل د ټولې ستونزې د حل په لور روان دی، او ستونزه غزه ده. زه فکر کوم چې پر غزې کنټرول، پر حزب الله کنټرول او پر حوثیانو کنټرول به ګټور نه وي که چیرې پر ایران کنټرول ونشي."

د ټام براک دا خبرې ښایي د غزې په اړه د ټرمپ له خوا وړاندې شوي امتیازات تشریح کړي، ځکه چې دا د امکاناتو د راټولولو او د مار د سر په لور د هغوی د لارښوونې لپاره لنډمهاله دي. او وروسته به دوی د تړونونو د ماتولو او په غزه، لبنان، یمن او نورو ځایونو کې د خپلو موخو د ترلاسه کولو او د نوي منځني ختیځ د پروژې د پلي کولو لپاره بیرته راستانه شي. سره له دې چې دا موضوع د ستونزو ډکه ده، خو داسې ښکاري چې د سیالانو د راپورته کیدو، د کړکیچونو د ډیریدو، د ناکامۍ دوام او د لارو د بندیدو او له ټولو پورته د سیاسي اسلام د نه منلو له امله امریکا ته سخته اړتیا ده.

﴿وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُونَ

د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر لپاره لیکل شوی

محمود عبدالهادي

More from null

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

په نومونو مه غوليږئ، ځکه عبرت په دریځونو کې دی نه په نسبونو کې

هر کله چې موږ ته یو "نوی سمبول" وړاندې کیږي چې مسلمانی ریښې یا ختیځي بڼې لري، ډیری مسلمانان خوشحالیږي، او په داسې کافر نظام کې د "سیاسي نمایندګۍ" په نامه په یو وهم باندې هیلې جوړیږي چې اسلام د حکومت، عقیدې او شریعت په توګه نه مني.

موږ ټول هغه سخته خوشحالي یادوو چې په 2008 کې د اوباما په بریا سره د ډیری خلکو په احساساتو کې خپره شوه. هغه د کینیا زوی دی او یو مسلمان پلار لري! دلته ځینو فکر کاوه چې اسلام او مسلمانان د امریکایی نفوذ ته نږدې شوي، مګر اوباما د مسلمانانو لپاره ترټولو زیات ځورونکي ولسمشرانو څخه و، هغه لیبیا ویجاړه کړه، د سوریې په ناورین کې یې مرسته وکړه، او د خپلو الوتکو او سرتیرو سره یې افغانستان او عراق ته اور واچاوه، بلکې د خپلو وسیلو له لارې په یمن کې د وینو تویونکی و او د هغه دوره د امت په وړاندې د سیستماتیکې دښمنۍ دوام و.

نن ورځ دا صحنه تکراریږي، مګر په نویو نومونو سره. ځکه چې زوهران ممداني ته د یو مسلمان، مهاجر او ځوان په توګه ډیره پاملرنه کیږي، لکه څنګه چې هغه ژغورونکی وي! مګر لږ خلک د هغه سیاسي او فکري دریځونو ته ګوري. دا سړی د همجنس بازانو د سختو پلویانو څخه دی، د دوی په فعالیتونو کې برخه اخلي، او د دوی انحراف د بشري حقونو په توګه ګڼي!

دا څه ډول شرم دی چې خلک په هغه باندې هیلې لري؟! ایا دا د هماغه سیاسي او فکري ناکامۍ تکرار نه و چې امت پکې څو ځله ښکیل شوی دی؟! هو، ځکه چې دا په شکل سره ازمویل کیږي نه په جوهر سره! دا په موسکا سره غولیږي، او په عقیدې سره نه بلکې په احساساتو سره، په نومونو سره نه بلکې په مفاهیمو سره، او په سمبولونو سره نه بلکې په اصولو سره معامله کوي!

په شکلونو او نومونو باندې دا ډول لیوالتیا د مشروع سیاسي پوهاوي د نشتوالي پایله ده، ځکه چې اسلام په اصل، نوم یا نژاد نه اندازه کیږي، بلکې په بشپړ ډول د اسلام اصولو ته په ژمنتیا سره؛ د نظام، عقیدې او شریعت په توګه. او د هغه مسلمان لپاره هیڅ ارزښت نشته چې په اسلام حکومت نه کوي او نه یې نصرت کوي، بلکې کافر پانګوال نظام ته غاړه ږدي، او د "آزادۍ" په نوم کفر او انحراف ته توجیه ورکوي.

او ټول هغه مسلمانان دې پوه شي چې د هغه په ​​بریا خوشحاله شول او فکر یې کاوه چې دا د خیر تخم یا د پاڅون پیل دی، چې پاڅون د کفر له نظامونو څخه نه کیږي، نه د هغوی په وسایلو سره، نه د دوی د رایې ورکولو د صندوقونو له لارې، او نه د هغوی د اساسي قوانینو تر چت لاندې.

څوک چې ځان د دیموکراتیک نظام له لارې وړاندې کوي، د خپلو قوانینو د احترام قسم خوري، بیا د جنسي انحراف څخه دفاع کوي او هغه لمانځي، او هغه څه ته بلنه ورکوي چې خدای غصه کوي، هغه د اسلام نصرت کوونکی او د امت لپاره امید نه دی، بلکې د ښایسته کولو او نرمولو وسیله ده، او یو جعلي استازیتوب دی چې هیڅ ګټه نه رسوي.

په لویدیځ کې د ځینو هغو شخصیتونو لپاره چې اسلامي نومونه لري سیاسي بریاوې بلل کیږي، یوازې هغه ټوټې دي چې امت ته د تسکین په توګه وړاندې کیږي، ترڅو ورته وویل شي: وګورئ، زموږ د نظامونو له لارې بدلون ممکن دی.

 د دې "استازیتوب" حقیقت څه دی؟

لویدیځ د اسلام لپاره د حکومت دروازې نه خلاصوي، بلکې یوازې د هغو کسانو لپاره یې خلاصوي چې د دوی په ارزښتونو او افکارو کې ورسره یوځای کیږي. او هرڅوک چې د دوی نظام ته ننوځي باید د دوی اساسي قانون او وضعي قوانین ومني، او د اسلام له حکم څخه انکار وکړي، که هغه په دې راضي شي، هغه یو منل شوی ماډل کیږي، مګر ریښتینی مسلمان د دوی په وړاندې له خپلو ریښو څخه رد دی.

زهران ممداني څوک دی؟ او ولې دا وهم جوړیږي؟

هغه یو داسې شخص دی چې یو مسلمان نوم لري، مګر د اسلام د فطرت سره په بشپړه توګه مخالف یو منحرف اجنډا غوره کوي، د همجنس بازانو څخه ملاتړ کوي، او هغه څه ته وده ورکوي چې د "دوی حقونه" بلل کیږي، او هغه د دې څرګنده بیلګه ده چې څنګه لویدیځ خپل ماډلونه جوړوي: په نوم مسلمان، په عمل کې سیکولر، د لویدیځ لیبرال اجنډا ته خدمت کوي نور څه نه. بلکې د دې لپاره چې امت له خپلې اصلي لارې مشغول کړي، نو د دې پر ځای چې د اسلام او خلافت د دولت غوښتنه وکړي، د کفر په نظامونو کې د پارلماني څوکیو او پوستونو په اړه اندیښمن شي! او د دې پر ځای چې د فلسطین د آزادولو لپاره مخه کړي، د هغو کسانو په تمه دي چې د امریکا له کانګرس یا د اروپا له پارلمان څخه "د غزې دفاع" وکړي!

د دې حقیقت دا دی چې دا د ریښتیني بدلون د لارې تحریف دی، کوم چې د نبوت په طريقه د راشده خلافت تاسیس دی، چې د اسلام بیرغ اوچتوي، د خدای شریعت پلي کوي، او امت د یو خلیفه تر شا متحد کوي چې د هغه تر شا جنګیږي او له هغه څخه وېره کیږي.

نو په نومونو مه غولیږئ، او په هغه چا مه خوشحالیږئ چې تاسو ته په ظاهره منسوب وي او په محتوا کې ستاسو سره مخالفت لري، ځکه چې هرڅوک چې د سعید، علي یا زهران نوم لري زموږ د نبي محمد ﷺ په لاره نه دی.

او پوه شئ چې بدلون د کفر له پارلمانونو څخه نه راځي، بلکې د امت له لښکرو څخه راځي چې وخت یې رارسیدلی چې حرکت وکړي، او د هغوی له پوهو ځوانانو څخه چې شپه او ورځ د لویدیځ او د هغه د ملاتړو او په اسلامي او مسلمانو هیوادونو کې د خاینو پیروانو په سرونو د میز د اړولو لپاره کار کوي.

مسلمانان د دیموکراسۍ په ټاکنو او نه د لویدیځ د صندوقونو له لارې نه پاڅیږي، بلکې د اسلامي عقیدې پر بنسټ په ریښتیني پاڅون سره، د راشده خلافت د دولت په تاسیس سره چې اسلام ته خپل مقام بیرته ورکوي، مسلمانانو ته عزت ورکوي، او د دیموکراسۍ وهمونه ماتوي.

په نومونو مه غولیږئ، او خپلې هیلې په کفر په نظامونو کې په افرادو مه ځړئ، بلکې خپلې لویې پروژې ته وګرځئ: د اسلامي ژوند بیا پیل، دا یوازې د عزت، بریا او واک لار ده.

صحنه د پخوانیو غمونو یو سپکاوی تکرار دی: جعلي سمبولونه، لویدیځو نظامونو ته وفاداري، او د اسلام له لارې څخه انحراف. او هر څوک چې دې لارې ته لاسونه پړکوي، هغه امت ګمراه کوي. نو د خلافت پروژې ته راوګرځئ، او د اسلام دښمنانو ته اجازه مه ورکوئ چې ستاسو مشران او استازي جوړ کړي. عزت د دیموکراسۍ په چوکیو کې نه دی، بلکې د خلافت په تخت کې دی چې حزب التحریر ورته کار کوي او امت د دې فکري او سیاسي انحطاط څخه خبرداری ورکوي. موږ ته پرته د خلافت له دولت څخه بله خلاصی نشته، کوم چې اجازه نه ورکوي چې مسلمانان د هغه چا لخوا اداره شي چې د اسلام څخه پرته په بل دین باور لري، نه د هغه چا لخوا چې انحراف او ګمراهۍ ته جواز ورکوي، او نه د هغه چا لخوا چې خلکو ته د خدای له نازل شوي پرته بل څه قانون کوي.

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره ده

عبدالمحمود العامري – د یمن ولایت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ - د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

مصر د حکومتي شعارونو او تریخ واقعیت ترمنځ

د بې وزلۍ، او سرمایه دارۍ سیاستونو په اړه بشپړ حقیقت

د الاهرام ویب پاڼې د ۲۰۲۵ کال د نومبر په ۴مه نېټه د سه شنبې په ورځ خبر ورکړ چې د مصر لومړي وزیر د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ټولنیزې پراختیا په دویمه نړیواله غونډه کې د ولسمشر په استازیتوب په خپله وینا کې وویل چې مصر په خپلو ټولو بڼو او اړخونو کې د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره یوه هر اړخیزه تګلاره پلي کوي، چې "څو اړخیزه بې وزلي" هم پکې شامله ده.

له کلونو راهیسې، په مصر کې هېڅ رسمي وینا داسې عبارتونه نه لري لکه "د بې وزلۍ د له منځه وړلو لپاره هر اړخیزه تګلاره" او "د مصر اقتصاد لپاره حقیقي پیل". چارواکي دا شعارونه په کنفرانسونو او غونډو کې تکراروي، چې د پانګونې پروژو، هوټلونو او تفریحي ځایونو ځلیدونکي انځورونه هم ورسره مل وي. خو واقعیت، لکه څنګه چې نړیوال راپورونه یې شاهدي ورکوي، بالکل توپیر لري. په مصر کې بې وزلي لا هم یوه پخه، بلکې مخ په زیاتیدونکې پدیده ده، سره له دې چې حکومت په پرله پسې توګه د ښه والي او پرمختګ ژمنه کوي.

د یونیسف، ایسکوا او د خوړو نړیوال پروګرام د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو د راپورونو له مخې، نږدې یو له پنځو مصریانو څخه په څو اړخیزه بې وزلۍ کې ژوند کوي، په دې مانا چې دوی د ژوند له بنسټیزو اړخونو لکه تعلیم، روغتیا، کور، کار او خدماتو څخه بې برخې دي. همدارنګه، معلومات دا تاییدوي چې له ۴۹٪ څخه زیاتې کورنۍ د کافي خوړو په ترلاسه کولو کې له ستونزو سره مخ دي، دا یو ټکان ورکوونکی شمېر دی چې د ژوند د بحران ژورتیا منعکس کوي.

خو مالي بې وزلي، یعنې د ژوند د لګښتونو په پرتله د عاید کموالی، په تېزۍ سره زیات شوی، چې د انفلاسیون د پرله پسې څپو له امله د خلکو معاشونه، هڅې او سپما له منځه تللي دي، تر دې چې د مصریانو لویه برخه د دایمي کار کولو سره سره د مالي بې وزلۍ تر کرښې لاندې ده.

په داسې حال کې چې حکومت د "تکافل او کرامه" او "حياة كريمة" په څېر نوښتونو په اړه خبرې کوي، نړیوالې شمېرې ښيي چې دې پروګرامونو د بې وزلۍ جوړښت په بنسټیزه توګه نه دی بدل کړی، بلکې یوازې د لنډمهاله ارام بښونکو په څېر دي، لکه څاڅکي چې په دښته کې توی شي. د مصر کلیوالي سیمې چې د نفوس نیمایي برخه پکې ژوند کوي، لا هم د خدماتو د کمښت، د وړ کار د نشتوالي او د زیربناوو د خرابوالي له امله کړېږي. د ایسکوا راپور ټینګار کوي چې په کلیو کې بې برخېتوب په ښارونو کې څو چنده زیات دی، چې دا د شتمنۍ د ناسم ویش او پرله پسې بې پامۍ ښکارندویي کوي.

کله چې لومړی وزیر د هیواد له زوی څخه مننه کوي "چا چې له حکومت سره د اقتصادي سمون اقدامات زغملي"، نو په حقیقت کې هغه د هغو سیاستونو له امله د رښتینې کړاو شتون مني. خو دا اعتراف د کړنلارې د بدلون لامل نه ګرځي، بلکې د هماغې سرمایه دارۍ په لاره کې د لا زیات تګ لامل کیږي چې دا بحران یې رامنځته کړی دی.

هغه تش په نامه اصلاحات چې په ۲۰۱۶ کال کې د "تعویم" پروګرام، د سبسایډي د زیاتوالي او د مالیاتو د زیاتوالي سره پیل شول، اصلاح نه وه، بلکې د پورونو او کسر لګښت په بې وزلو بارول وو. په داسې حال کې چې چارواکي د "پیل" په اړه خبرې کوي، سترې پانګونې د لوکسو املاکو او سیاحتي پروژو په لور روانې دي چې د پانګوالو خدمت کوي، په داسې حال کې چې میلیونونه ځوانان د کار یا هستوګنې لپاره فرصتونه نه مومي. بلکې ډیری دا پروژې، لکه په مطروح کې د علم الروم سیمه چې پانګونه یې ۲۹ میلیارده ډالره اټکل شوې، د بهرنیو سرمایه دارۍ شراکتونه دي چې ځمکې او شتمنۍ ترلاسه کوي او هغه د پانګوالو لپاره د ګټې سرچینې ته بدلوي، نه د خلکو لپاره د رزق سرچینې ته.

نظام ځکه نه ناکامېږي چې فاسد دی، بلکې ځکه چې په یوه باطله فکري بنسټ روان دی چې هغه سرمایه داري نظام دی، کوم چې پیسې د دولت د ټولو سیاستونو محور ګرځوي. سرمایه داري په مطلقه توګه د مالکیت په ازادۍ ولاړه ده او اجازه ورکوي چې شتمني د هغه لږ شمېر خلکو په لاس کې راټوله شي چې د تولید وسیلې لري، په داسې حال کې چې اکثریت د مالیاتو، بیو او عمومي پورونو بار په غاړه اخلي.

له همدې امله، هغه څه چې د "ټولنیزې ساتنې پروګرامونه" بلل کیږي، یوازې د سرمایه دارۍ د وحشي څېرې د ښکلا کولو هڅه ده، او د یوه ظالم نظام عمر اوږدوي چې د بډایانو خیال ساتي او له بې وزلو څخه پیسې اخلي. د ناروغۍ د اصل په درملنې پر ځای؛ یعنې د شتمنۍ انحصار او په نړیوالو بنسټونو باندې د اقتصاد انحصار، یوازې د نقدي مرستو په ویش باندې بسنه کیږي، چې نه بې وزلي له منځه وړي او نه عزت ساتي.

سرپرستي په رعیت باندې د حاکم احسان نه دی، بلکې شرعي وجیبه ده، او هغه مسؤلیت دی چې الله تعالی به په دنیا او آخرت کې ترې پوښتنه کوي. هغه څه چې نن ورځ روان دي، د خلکو چارو ته قصدي بې پامي ده، او د پیسو نړیوال صندوق او نړیوال بانک څخه د مشروطو پورونو په ګټه د سرپرستۍ له وجیبې څخه لاس اخیستل دي.

دولت د بې وزله او بهرني پور ورکوونکي ترمنځ منځګړی ګرځېدلی، مالیات وضع کوي، سبسایډي کموي او عامه شتمنۍ پلوري ترڅو هغه لوی کسر ډک کړي چې پخپله سرمایه داري نظام جوړ کړی دی. په دې ټولو کې هغه شرعي مفاهیم غیر حاضر دي چې اقتصاد تنظیموي، لکه د سود حرامول، د عامو شتمنیو د افرادو لخوا د مالکیت منع کول، او د مسلمانانو له بیت المال څخه په رعیت باندې د نفقه کولو وجوب.

اسلام یو بشپړ اقتصادي نظام وړاندې کړی چې بې وزلي له خپلو ریښو څخه له منځه وړي، نه یوازې د نقدي مرستو یا ښکلاکوونکو پروژو سره. دا نظام په ثابتو شرعي بنسټونو ولاړ دی، چې تر ټولو مهم یې دا دي:

۱- د سود او سودي پورونو حرامول چې دولت سره تړلي او منابع یې له منځه وړي، د سود په له منځه تلو سره له نړیوالو بنسټونو څخه د اقتصاد انحصار له منځه ځي، او د امت مالي خپلواکي بېرته راګرځول کېږي.

۲- د ملکیتونو درې ډوله کول:

شخصي ملکیت: لکه کورونه، هټۍ او شخصي کروندې...

عامه ملکیت: په دې کې لویې شتمنۍ شاملې دي لکه تېل، ګاز، منرالونه او اوبه...

د دولت ملکیت: لکه د فیء ځمکې، رکاز او خراج...

په دې وېش سره عدالت ټینګېږي، ځکه چې لږ شمېر خلکو ته د امت د منابعو د انحصار کولو اجازه نه ورکول کېږي.

۳- د رعیت د هر فرد لپاره د کفایت ضمانت: دولت په خپله سرپرستۍ کې د هر انسان لپاره د خوراک، جامو او کور په څېر بنسټیزو اړتیاوو ضمانت کوي، که چیرې هغه د کار کولو توان ونلري، نو د بیت المال په هغه باندې نفقه کول واجب دي.

۴- زکات او لازمي نفقه: زکات احسان نه دی، بلکې فریضه ده، دولت یې راټولوي او د خپلو شرعي مصرفونو لپاره یې بې وزلو، مسکینانو او پورمندانو ته مصرفوي. دا د وېش یوه اغېزمنه وسیله ده چې پیسې په ټولنه کې د ژوند دورې ته بېرته راګرځوي.

د تولیدي کار هڅولو او د استحصال منع کولو، او په ریښتینو ګټورو پروژو کې د منابعو پانګونې ته هڅولو سره، لکه درنې او نظامي صنعتونه نه په قمار او لوکسو املاکو او فرضي پروژو کې. د دې تر څنګ د بیو تنظیم د حقیقي عرضې او تقاضا سره نه د احتکار او نه د تعویم سره.

یوازې د نبوت په منهج خلافت دی چې د دې احکامو په عملي کولو قادر دی، ځکه چې هغه د اسلامي عقیدې پر بنسټ جوړ شوی، او موخه یې د خلکو د چارو پالنه ده نه د هغوی د پیسو راټولول. د خلافت په سیوري کې، نه سود شته او نه مشروطه پورونه، او نه پردیو ته د عامو شتمنیو پلورل شته، بلکې منابع د امت د ګټو د ترلاسه کولو په موخه اداره کیږي، او بیت المال د دولتي منابعو، خراج، انفال او عامه ملکیت څخه د روغتیايي پاملرنې، تعلیم او عامه اسانتیاوو د تمویل مسؤلیت په غاړه اخلي.

خو د بې وزلو بنسټیزې اړتیاوې د هر فرد په توګه تضمین کیږي، نه د لنډمهاله صدقاتو له لارې بلکې د یوه تضمین شوي شرعي حق په توګه. له همدې امله په اسلام کې د بې وزلۍ سره مبارزه یو سیاسي شعار نه دی، بلکې د ژوند یو بشپړ نظام دی چې عدالت قایموي او ظلم منع کوي او شتمني خپلو مالکینو ته بېرته سپاري.

د رسمي وینا او ژوندي واقعیت ترمنځ لویه فاصله ده چې له هیچا څخه پټه نه ده. په داسې حال کې چې حکومت د خپلو "ستر" پروژو او "حقیقي پیل" په اړه سندرې وايي، میلیونونه مصریان د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي، د لوړې بیې، بې روزګارۍ او د امید نشتوالي څخه کړېږي. حقیقت دا دی چې دا کړاو به تر هغه وخته پورې له منځه لاړ نشي تر څو چې مصر د سرمایه دارۍ په لاره روان وي، خپل اقتصاد سود خورو ته سپاري او د نړیوالو بنسټونو سیاستونو ته غاړه ږدي.

د مصر کړکېچونه او ستونزې انساني ستونزې دي نه مادي، او هغه شرعي احکام ورسره تړلي دي چې د اسلام پر بنسټ یې د چلند او درملنې څرنګوالی څرګندوي، او حل لارې د سترګو پټولو په پرتله اسانه دي، مګر هغه باوري ادارې ته اړتیا لري چې آزاده اراده ولري او وغواړي په سمه لاره ولاړ شي او په ریښتیا سره د مصر او د هغې د خلکو لپاره ښه وغواړي، او بیا دا اداره باید ټول هغه قراردادونه بیاکتنه کړي چې پخوا شوي او د ټولو هغو شرکتونو سره کیږي چې د هیواد شتمنۍ انحصاروي او څه چې د هغې عامه ملکیت دی، په ځانګړې توګه د ګاز، تېلو، سرو زرو او نورو منرالونو او شتمنیو د سپړلو شرکتونه، او دا ټول شرکتونه وباسي ځکه چې دوی په اصل کې استعماري شرکتونه دي چې د هیواد شتمنۍ لوټ کوي، او بیا یو نوی تړون جوړ کړي چې خلکو ته د هیواد په شتمنیو واک ورکړي او داسې شرکتونه جوړ یا په کرایه ونیسي چې د تیلو، ګازو، سرو زرو او نورو منرالونو له زیرمو څخه د شتمنیو په تولید بوخت وي او دا شتمنۍ بیا په خلکو وویشي، بیا به خلک د دې جوګه شي چې هغه مړې ځمکې وکري چې دولت به دوی ته د هغې د حق په توګه د ګټې اخیستنې توان ورکړي، او دوی به دا هم وکولی شي چې هغه څه جوړ کړي چې باید جوړ شي ترڅو د مصر اقتصاد لوړ کړي او د هغې خلکو ته کفایت وکړي، او دولت به دوی په دې لاره کې ملاتړ وکړي، او دا ټول تصور نه دی او نه د پیښېدو وړ نه دی او نه یوه پروژه ده چې موږ یې د تجربې لپاره وړاندې کوو چې بریالۍ شي یا ناکامه شي، بلکې دا شرعي احکام دي چې په دولت او رعیت لازم دي، نو دولت ته دا اجازه نشته چې د هیواد شتمنۍ چې د خلکو ملکیت دی په داسې پلمو ضایع کړي چې تړونونه یې منظور کړي او ملاتړ یې کړی او ظالمانه نړیوالو قوانینو یې ساتنه کوي، او نه ورته دا اجازه شته چې خلک ترې منع کړي بلکې باید هر هغه لاس پرې کړي چې د خلکو شتمنیو ته د لوټ په توګه اوږدېږي، دا هغه څه دي چې اسلام وړاندې کوي او باید پلي شي، مګر دا د اسلام د نورو نظامونو څخه جلا نه پلي کېږي بلکې دا یوازې د نبوت په منهج د خلافت د دولت له لارې پلي کېږي، دا هغه دولت دی چې د هغې غم او دعوت د تحریر ګوند په غاړه لري او مصر او د هغې خلک، ملت او پوځ ته د دې لپاره له هغه سره په ګډه کار کولو ته بلنه ورکوي، خدای دې د خپل لوري څخه فتحه ولیکي او موږ هغه په ​​داسې واقعیت کې وینو چې اسلام او د هغه خلک عزتمن کړي، ای الله ژر تر ژره.

﴿وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

د تحریر ګوند مرکزي مطبوعاتي دفتر لخوا لیکل شوی

سعید فضل

په مصر کې د تحریر ګوند د مطبوعاتي دفتر غړی