خبري اعلامیه

مصر د تندې او سېلاب په وسلو کې!

د بې غورۍ او بې پروايۍ د لسیزو بیه

د سېلابونو ناورین چې د مصر ځینې کلي یې وځپل او د لسګونو کورنیو کورونه یې ډوب کړل، د یوې ژورې او خطرناکې ناورین یوه بڼه ده، چې د مصر د اوبو په حقونو کې د نظام بې پروایي، د خلکو په چارو کې د هغه دوامداره غفلت، او د هېواد د سرچینو اداره کول په داسې ډول چې د هغې امنیت او د هغې د خلکو ګټې خوندي کړي. دا ناورین د یوې شیبې زیږنده نه دی، بلکې د ناکامو سیاستونو د پرله پسې جمع کیدو پایله ده، چې دولت یې د اوبو د دفاع له وسایلو تش کړ او ایتوپیا ته یې د مصر او سوډان د ژوند رګ د النهضه بند له لارې کنټرولولو ته لاره هواره کړه.

د مصر بې پروا سیاستونو ایتوپیا ته په سیمه کې په تاریخ کې بې ساري ستراتیژیک وسله ورکړه، چې هغه د نیل آبي اوبو کنټرول دی چې مصر ته د اوبو د اړتیاو څخه 80٪ څخه ډیر برخه ورکوي. د النهضه بند په اړه د لومړۍ اعلاناتو راهیسې، مصر یو کمزوری مذاکراتي طریقه غوره کړه، چې په واقعیت اعتراف، او نړیوالو ژمنو ته تکیه کول وو، د دې پر ځای چې داسې ټینګ دریځونه غوره کړي چې خپل حقونه خوندي کړي او مصر او د هغې خلک خوندي کړي.

وروسته له هغه چې ایتوپیا د لازمي تړون پرته د بند د ډکولو مرحلې یوه په بل پسې بشپړې کړې، د مصر او سوډان په لور د اوبو د بهیر کنټرول په لاس کې لري؛ دروازې یې د خپلو ګټو سره سم خلاصوي او تړي، یا لکه څنګه چې ځینې ایتوپیايي چارواکي اشاره کوي، "د هغه څه له مخې چې ادیس ابابا مناسب ګڼي"، یا د امریکا له خوا په دیکته کولو سره. په دې توګه، بند په یو سیاسي، اقتصادي او امنیتي فشار وسله بدل شو چې هرکله چې ایتوپیا او د هغې باداران وغواړي، مصر ته لارښوونه کیدی شي.

دا وسله په دواړو لارو کارول کیدی شي؛ لومړی تنده، کله چې ایتوپیا بند وتړي یا د اوبو خوشې کول کم کړي، کوم چې مصر د اوبو له سخت کمښت سره ګواښي، چې کرنه، صنعت او د څښاک اوبه زیانمنوي. او دوهم سیلاب، کله چې په لنډ وخت کې د اوبو ډیر مقدار خوشې کړي لکه څنګه چې پدې وروستیو کې پیښیږي، کلي ډوب شي او کورونه ونړیږي، او لوی بند د جدي خطر سره مخ کوي. په نیل باندې کنټرول نور د مصر په لاس کې نه دی، بلکې د یوې بهرنۍ ارادې یرغمل شوی، ځکه چې نظام د ځواک په پاڼو کې بې پروايي وکړه، او په خپله خوښه یې د مصر د اوبو له حقونو څخه لاس واخیست.

هغه څه چې د اوسني سیلابونو اغیزې ډیرې زیانمنونکې کوي هغه دا دی چې مصر د خپلو اوبو زیربناوې له منځه وړې چې د هر احتمالي سیلاب جذبولو توان یې درلود. ځکه چې کانالونه، فرعي سیندونه او د اوبو ایستلو کانالونه د اوبو د اضافي جذب او ویش لپاره یوه طبیعي او بشپړه انجینري شبکه وه، چې کرنیزې ځمکې او کلي یې د ډوبیدو څخه ساتلي. مګر دا شبکې په تیرو لسیزو کې د شدیدې غفلت او په ډیری مواردو کې قصدي ډکولو سره مخ شوې.

همدارنګه رسمي راپورونه په دې اشاره کوي چې په تیرو دوو لسیزو کې د کانالونو د تیري او ډکولو لسګونه زره قضیې ثبت شوي، ځکه چې یوازې په 2025 کې په نیل باندې له 18 زرو څخه ډیر د تیري قضیې ثبت شوي، سربیره پردې له 2021 راهیسې له 20 زرو څخه ډیر غیرقانوني ودانۍ د نیل په حرم او د "سیند په ځمکه" کې جوړې شوي. دا تیري په پټه نه دي شوي، بلکې د دولت د ادارو په وړاندې شوي، چې د فساد، ملاتړ یا اداري بې کفایتۍ له لارې یې په لرې کولو کې زړه نازړه وه یا یې په ښکاره ډول اجازه ورکړې.

د دې پر ځای چې دولت د سیند کانالونه پراخه کړي او د سیلابونو د جذبولو او د نویو ځمکو د بیا رغونې لپاره د هغې څخه ګټه پورته کولو لپاره زړې فرعي سیندونه بیا پرانیزي، برعکس لاره یې غوره کړه: کانالونه یې ډک کړل، او ځینو ته یې اجازه ورکړه چې په کرنه او ودانیو کې د نیل له کانال څخه کار واخلي، کوم چې د اوبو د نظام توان د هر ناڅاپي سیلاب د جذبولو لپاره کم کړ.

هغه ځمکې چې د اوبو د ایستلو لپاره ځانګړې شوې وې، په غیر منظمو استوګنځایونو یا غیر جواز لرونکو کرنیزو ځمکو بدلې شوې، چې هرکله چې د نیل کچه لوړه شي، د خطر سره مخ کیږي. د اغیزمنو مخکینۍ خبرتیاوو د نشتوالي سره، ډیری خلکو ځانونه د ګړندیو اوبو سره مخامخ وموندل، او کورونه یې ونړیدل، پرته له دې چې د دولت لخوا ریښتینې ساتنه وشي.

دا غفلت د مصر په کرنه کې له یوې لویې بې پروایۍ څخه جلا نه دی؛ د اوبو لګولو د سیسټمونو د پراختیا، د ویالو د شبکو ساتلو، او د کرنیزو ځمکو د پراخولو پر ځای چې د خوړو امنیت ساتي، دولت په ظاهري پروژو بوخت دی چې د ځمکې د بیا ژوندي کولو سره هیڅ تړاو نلري، بلکې برعکس، د پانګوونې یا کور جوړولو پروژو په ګټه یې د حاصلخیزو ځمکو له مینځه وړلو ته اجازه ورکړه، نو مصر په وروستیو لسیزو کې میلیونونه کرنیز جریبه ځمکه له لاسه ورکړه، او د اوبو د هر ډول کمښت سره د مقابلې توان یې کم شو.

اوبه د ژوند له سترو اړتیاوو څخه دي چې اسلام دولت ته د هغې د ساتلو او ښه اداره کولو حکم کوي، د دولت دنده ده چې خپل ټول ځواک او وړتیاوې د اوبو د سرچینو ساتلو او د خلکو د خطراتو څخه د ساتلو لپاره وکاروي، که هغه سیلابونه وي یا وچکالي. او په دې کې بې پروايي یوازې اداري تېروتنه نه ده، بلکې د هغې امانت سره خیانت دی چې خدای حاکم ته سپارلی، او په دنیا او آخرت کې یې سزا لویه ده.

همدارنګه اسلام د بهرنیو فشارونو ته تابعیت یا تسلیمیدل نه مني، بلکې د امت د ملکیتونو د ساتلو لپاره د سیاسي او نظامي پریکړه کونکو دریځونو غوره کول لازمي کوي، او هیڅ هیواد ته اجازه نه ورکوي چې د مسلمانانو د ژوند رګ کنټرول کړي. د النهضه بند پریښودل تر هغه وخته پورې چې د ایتوپیا په لاسونو کې "د ژوند نل" شو، یو خطرناک سیاسي بې پروایي ده چې د امت د ګټو د ساتنې په برخه کې د حاکم له دندې سره په ټکر کې ده.

پایله دا ده چې مصر د بهرنۍ اوبو وسلې ته مخامخ شوی دی، او نن مصر د یوه سخت معادله سره مخامخ دی:

• د اوبو زیربناوې د لسیزو غفلت او فساد له امله ویجاړې شوې.
• د نیل کانال تنګ شوی او فرعي سیندونه یې ډک شوي.
• کلي او ښارګوټي د نیل په حرم کې پرته له مخنیوي څخه جوړ شوي.
• یو داسې هیواد چې د اوبو په قضیه کې یې د ځواک پاڼې له لاسه ورکړي او ایتوپیا ته یې سپارلي دي.

د دې وضعیت دوام یوازې د اوبو د خوشې کولو په فصلونو کې د سیلابونو زیاتوالی، د اوبو د ساتلو په فصلونو کې د تندې زیاتوالی، او په بهرنۍ ارادې باندې د تسلط زیاتوالی دی چې په هغه سیند باندې کنټرول لري چې خدای د مصر خلکو ته ورکړی دی.

اصلي حل د ظاهري مذاکراتو له لارې نه کیږي، یا د نړیوالو مرستو او د نړیوال بانک د ژمنو په تمه نه وي، بلکې د دولت لخوا د خپلو شرعي مسؤلیتونو په بشپړه توګه غوره کولو له لارې دی، د خپلو اوبو سیسټم په سمو بنسټونو باندې بیا رغول، د تابعیت څخه د خپل سیاسي پریکړې ازادول، د امت د اوبو حقونو د ساتلو لپاره د ځواک د وسیلو کارول، د اداري فساد له منځه وړل، د کانالونو او ویالو بیا پرانیستل، په نیل باندې د ودانیو په جوړولو باندې په بشپړه توګه بندیز لګول، او د اوبو د مدیریت تنظیمول په داسې ډول چې د ټولو خلکو ګټو سره سمون ولري نه د یوې محدودې ډلې ګټې، او دا هغه څه دي چې یو داسې نظام به یې ترسره نکړي چې فاسد سرمایه داري پلي کوي، بلکې داسې دولت ته اړتیا لري چې په ریښتیا سره د اسلام سره سم د خلکو پالنه وکړي.

اسلام د امت د ګټو ساتنه د دولت دنده بولي، نه په بهر باندې تکیه کول، او د "شرعیت حاکمیت او د امت لپاره واک" په اساس د خپلو پروژو بیا رغول، نه د مرستندویه هیوادونو په لارښوونو باندې، او دا یوازې د یو داسې نظام په واسطه ترسره کیدی شي چې په رښتیني توګه د اسلام سره سم حکومت وکړي، سیاست د اصولو سره وتړي، او د خلکو پالنه خپله اساسي موخه وګرځوي، نه یوازې د رسنیو د مصرف لپاره شعار.

ای الله، موږ ته د اسلام دولت او واک او شریعت بیرته راوګرځوه ترڅو موږ یو ځل بیا د هغې په سیوري کې آرام شو؛ د نبوت په طریقه راشده خلافت.

﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ وَلَـكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ﴾

د حزب التحریر مطبوعاتي دفتر

په مصر ولایت کې