2025-08-06
El Raya Gazetesi: 25. Avrupa Çin Zirvesi
Aralarındaki Anlaşmazlıkları Çözdü mü?
Avrupa Çin Zirvesi, ilişkilerinin ellinci yılını kutlamak için 24 Temmuz 2025'te Pekin'de düzenlendi. Çin Devlet Başkanı Şi, Avrupalılara "Çin, Avrupa'nın karşı karşıya olduğu mevcut zorlukların kaynağı değil. Çin ve Avrupa Birliği arasında çıkar çatışması ve temel jeopolitik anlaşmazlıklar yok" diyerek katı bir tutumla açılışını yaptı. Bu, iki taraf arasındaki anlaşmazlıkların derinliğini gösteriyor. Bu nedenle onları anlayışa davet ederek, "Uluslararası durum ne kadar tehlikeli ve karmaşık hale gelirse, Çinli ve Avrupalı liderlerin iletişimi yoğunlaştırması, karşılıklı güveni artırması ve işbirliğini derinleştirmesi o kadar zorunludur... Halkın beklentilerini karşılayan ve tarihin seçimine dayanan doğru stratejik seçimi yapmak için ileri görüşlülük, bağlılık göstermek" dedi.
Avrupalı liderler de Çin ile olan anlaşmazlıklarını gösterdiler. Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen, "Çin ve Avrupa'nın birbirlerinin endişelerini tanıması ve somut çözümler sunması esaslıdır... İşbirliğimiz derinleştikçe aksaklıklar da derinleşti... İkili ilişkimizi yeniden dengelemek esastır" dedi. Avrupa Konseyi Başkanı Costa ise "Avrupa Birliği, ticaret ve ekonomiyle ilgili konularda somut ilerleme görmek istiyor" dedi.
Bu nedenle iki taraf arasında derin anlaşmazlıklar var ve bu zirve bunları çözmedi. Bunu doğrulayan şey, Çin'in başlangıçta iki gün olarak planlanan zirvenin bir günle sınırlı kalacağını açıklaması oldu. Ayrıca Şi, Avrupa'nın kendisini ziyaret etme ve zirveyi Brüksel'de yapma davetini önceden reddetti. Bunun üzerine Avrupa, Pekin'de yapılmasına razı oldu, bu da Çin ile ilişkilerini iyileştirme ihtiyacının şiddetini gösteriyor. Ancak Mayıs ayında, İkinci Dünya Savaşı'ndaki zafer gününü kutlamak için Rusya'yı ziyaret ederek, Çin'in Ukrayna'daki savaşı nedeniyle Batı ile olan savaşında Rusya'yı desteklediği mesajını gönderdi. Dışişleri Bakanı Wang Yi, 3 Temmuz 2025'te Brüksel'de bu zirveye hazırlanmak için Avrupalı mevkidaşı Kaya Callas ile görüştüğünde, "Çin, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı kaybetmesini istemiyor" diyerek bunu açıkça belirtmişti.
Rusya'nın savaşı kazanması, Çin'in Batı'ya karşı konumunu güçlendirir ve Tayvan'ı ilhak etmeye teşvik eder. Ancak bu, Avrupa için hayati önem taşıyor, çünkü Rusya Doğu Ukrayna'yı işgal ederek onları tehdit ediyor ve kazanırsa, Rus Kaliningrad'ı çevreleyen Baltık ülkelerini ve ardından da stratejisinin bir parçası olarak Polonya'yı işgal etmeyi arzulayacaktır. Devlet Başkanı Putin, Rusya'nın Berlin Duvarı'nın yıkılmasını kabul etmesinin ve Doğu Avrupa'dan çekilmesinin Amerikan bir aldatmacası ve tarihi bir hata olduğunu kabul etti. Sovyet lideri Stalin'in de belirttiği gibi, "Polonya, Batı'ya karşı ilk savunma hattıdır."
Amerika'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesi için ajanı Zelenski'yi Rusya'yı kışkırtmaya teşvik etmesiyle başlayan Ukrayna savaşı, Rusya ve Avrupa arasında bir uçurum yaratarak güçlerini tüketmiş, aralarındaki yakınlaşmayı engellemiş ve birbirlerine karşı güçlenmelerini önlemiş, aynı zamanda Çin ile olan ilişkilerini de baltalamıştır.
Çin'in Avrupa Birliği Büyükelçisi Tsai Run, Çin'i "işbirliği ortağı, ekonomik rakip ve sistematik hasım olarak tanımladı. Bu, yeşil, turuncu ve kırmızı ışıkları yakan bir trafik ışığına benziyor, ancak sadece hareketi düzenlemekle kalmıyor, aynı zamanda zorluklar ve engeller de yaratıyor." Çin, Avrupa ile ortaklık olmasına rağmen rekabet ve düşmanlık olduğunun farkında ve bu nedenle onlardan şüpheleniyor.
Avrupa, Avrupa ihracatına uygulanan gümrük tarifelerini yükseltmesi ve Avrupa ekonomisinin esnekliği için hayati öneme sahip olan tedarik zincirlerini aksatması nedeniyle Amerika ile ekonomik ilişkilerin gerginleştiği bir ortamda, Çin ile ticari ilişkilerini güçlendirmeye ihtiyaç duyuyor.
Çin, Avrupa Birliği'nin ithalatının en büyük kaynağı, ihracatının ve şirketlerinin en büyük üçüncü pazarı ve %43,8 oranında nadir metallerin ve pillerin, %97 oranında güneş panellerinin, ilaçlar için aktif bileşenlerin ve diğer ürünlerin önemli bir kaynağıdır. Avrupa sanayisinin temellerini etkiliyor.
Fransız gazetesi Le Monde, 26 Temmuz 2025'te "Amerikan gümrük tarifesi politikalarının sıkılaşmasıyla birlikte Avrupa çıkış yolu bulmakta zorlanıyor. Amerika, Avrupa'nın Çin'e karşı durmasını umuyor, ancak Almanya gibi Çin ile ticaretine önem veren bazı Avrupa Birliği ülkelerinin tutumları Amerika'yı memnun etmiyor ve Çin ile düşmanlığa girmek istemiyorlar" diye yazdı. Amerika, kendisi için rakip iki güç olarak gördüğü Avrupa ve Çin arasında bir ayrılık yaratmaya çalışıyor.
Gazete, "Zirve, Çin'in gücünü ve Eski Kıta'yı Çin'den ayıran ticari ve diplomatik alanlardaki derin anlaşmazlıkların boyutunu ortaya çıkardı. Von der Leyen, ziyareti sırasında belki de "Çin'de yeni bir dünyanın ortaya çıktığını: Çoğunluğu elektrikli veya hibrit olan yeni arabalar, yeni markalar, eşsiz hale gelen bir endüstriyel deneyim" olduğunu fark etti" diye yazdı. Von der Leyen, "ilişkilerin açık bir dönüm noktasına ulaştığını, ancak Avrupa Birliği'nin bu sorunlara bir çözüm başlangıcına sahip olduğuna dair hiçbir şeyin olmadığını" kabul etti.
Gazete, "Zirve, sağırlara bir diyaloga dönüştü, üzerinde anlaşılması gereken iklim konusunda bile bir anlaşmaya varılamadı, bu da ortak bir bildiri oluşturmak için büyük çaba gerektirdi, anlaşmazlıklar açıkça ortaya çıktı. Ticari cephede, Avrupa'nın Çin ile olan ticaret açığı on yılda ikiye katlanarak yıllık 300 milyar avroyu aşıyor, bu da devlet desteği ve koruyucu önlemlerin alınması nedeniyle rekabeti adaletsiz hale getiriyor ve Avrupa işlerini ve sanayisini tehdit ediyor" diye ekledi.
Böylece Avrupa, çatlak ekonomisini onarmak ve Amerika'nın kendisine karşı yürüttüğü ticari savaşa karşı koyabilmek için boşuna Çin ile anlaşmaya varmaya çalışıyor. Amerika, Avrupa'yı kendisine rakip olarak görüyor. Başkanı Trump, 27 Şubat 2025'te "Avrupa Birliği, Amerika'yı aldatmak için kuruldu... Ve iyi bir iş çıkardılar. Ancak bu, benim başkanlığımda derhal durdurulacak" dedi. 11 Temmuz 2025'te Von der Leyen'e gönderdiği bir mesajda "Avrupa Birliği'nin gümrük ve gümrük dışı politikalarından ve ticari engellerinden" şikayet etti.
Avrupa zor bir duruma düştü ve bundan çıkması daha da zor. Kardeşi ve müttefiki Amerika, bir yandan birliğini parçalamaya yönelik siyasi savaşın yanı sıra Ukrayna savaşında güçlerini tüketerek, Avrupa'ya karşı acımasız bir ekonomik savaş yürütüyor. Avrupa, Çin'de bir müttefik veya rahatlıkla başa çıkabileceği tarafsız bir güç bulamıyor.
Avrupa Parlamentosu Çin Delegasyonu Başkanı Engin Eroğlu, "Çin ve Avrupa Birliği arasındaki kırılgan güven, bu stratejik güvensizlik ortamında yeni bir düşüş seviyesi kaydetti, gerginlik hakim ancak bir durgunluk durumu yok" diyerek bu durumu ifade etti.
Çin, Avrupa'nın zayıf noktalarının farkında ve bu nedenle Avrupa ile daha katı davranarak, Avrupa'ya karşı güçlü bir pozisyonda kalmak ve ticaret açığı konusunda taviz vermemek istiyor. Rusya'yı kaybetti ve ondan çok faydalanıyordu. Durumu kötüleşiyor ve bir çözüm bulamıyor. Fransa, Almanya ve İngiltere gibi büyük Avrupa güçleri kendi kendine yetmeye çalışıyor ve ortak işler yapmaya çalışıyor, ancak tüm bu sorunların yakın zamanda çözülmesi zor.
Böylece Doğu ve Batı'daki kötülük güçleri, kendileri için bir kurtarıcı arayan insanların sefaletini artırmak için yarışıyor. Ve onlar, nübüvvet yoluyla Râşidî Hilafet Devleti'nde somutlaşan İslam olan bu kurtarıcının ortaya çıkmasını engellemek için komplo kuruyorlar.
Yazan: Üstad Esad Mansur
Kaynak: El Raya Gazetesi
