Cevap Soru: Hızlı Destek Güçlerinin El-Faşer'i Kontrol Altına Almasından Sonra Sudan

Cevap Soru

Hızlı Destek Güçlerinin El-Faşer'i Kontrol Altına Almasından Sonra Sudan

Soru:

(ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu işlerinden sorumlu kıdemli danışmanı Musaad Bolus, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Güçleri'nin, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD, Suudi Arabistan ve Mısır'dan oluşan Dörtlü Grup'un 12 Eylül'de açıklanan planına dayanarak üç ay sürecek bir ateşkes üzerinde anlaştığını doğruladı... Sky News Arapça, 03/11/2025). Sudanlı tarafların, rejim ve Hızlı Destek Güçleri'nin Amerikan planını onaylaması, Hızlı Destek Güçleri'nin Sudan'ın El-Faşer kentini kontrol altına almasından sonra geldi.. Peki bu Amerikan planına yönelik onayların arkasında ne var? Sonra Sudan ordusuna ne oldu da Hızlı Destek Güçleri, Darfur bölgesinin başkenti "El-Faşer"i kontrol altına alabildi? El-Faşer son derece büyük ve müstahkem bir şehir ve ordu uzun süre Hızlı Destek Güçlerinin saldırılarına karşı şiddetle savunuyordu. Peki şehir nasıl ele geçirildi? Bunun boyutları ve yansımaları nelerdir?

Cevap:

Bu soruların cevabını açıklığa kavuşturmak için aşağıdaki hususları gözden geçireceğiz:

Birincisi: El Cezire, 28/10/2025 tarihinde web sitesinde şunları bildirdi: (Hızlı Destek Güçleri Pazar sabahı El-Faşer'in kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu, bu bir yıldan uzun süren bir kuşatmanın ardından geldi, bu da güçlerin Darfur'un beş eyaletinin tamamı üzerindeki nüfuzunu genişlettiği ve ülkenin doğusu Sudan Ordusu'nun kontrolünde ve batısı da Hızlı Destek Güçleri'nin kontrolünde olmak üzere ikiye bölündüğü anlamına geliyor). El Cezire tarafından belirtilen bu özete göre, Hızlı Destek Güçleri'nin El-Faşer şehrini kontrol altına alması bir şehirdeki bir savaştaki zaferden daha büyük, hatta dikkat çekici bir şekilde tüm bir bölgenin kontrol altına alınması! Hızlı Destek Güçleri şehri bir yıldır kuşatıyordu ve Sudan ordusunun şehri savunan birliklerine karşı bir zafer elde etmesini sağlayacak önemli bir nitelikli silaha sahip değillerdi, bu birlikler bir yıl boyunca şehri ustaca savunmaya devam ettiler, ancak aniden Burhan hükümeti şehri ayrılıkçı isyancı Hamdan Daklu'ya (Hamideti) Hızlı Destek Güçleri'nin liderine teslim etti ve teslim süreci gözle görülür ve açık bir şekilde gerçekleşti:

1- (Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan Sudan halkının ve silahlı kuvvetlerin galip geleceğini, El-Faşer'deki (Kuzey Darfur Eyaleti'nin başkenti) liderliğin takdirinin şehrin sistematik olarak tahrip edilmesinden dolayı şehri terk etmek olduğunu teyit ettiğini söyledi. El Cezire Net, 27/10/2025), ardından sözlerini işe yaramaz bir şekilde takip etti: (Burhan televizyonda yayınlanan bir konuşmada "Güçlerimiz zafere ulaşmaya, işleri tersine çevirmeye ve toprakları geri almaya muktedir" dedi ve "Tüm şehitlerimizin intikamını almaya kararlıyız" diye ekledi).

2- (Sudanlı askeri kaynaklar El Cezire'ye, Sudan ordusunun "taktik nedenlerle" El-Faşer'deki bir tümen komuta merkezini boşalttığını söyledi. El Cezire Net, 27/10/2025).

Abdulfettah el-Burhan ve askeri kaynaklarından gelen bu açıklamalar, ordunun El-Faşer şehrini boşalttığını ve Hızlı Destek Güçleri'nin yağmasına bıraktığını ima etmeden açıkça belirtiyor.

İkincisi: Burhan hükümeti ve askeri liderliği, merkezi kontrol altındaki bölgelerden El-Faşer'deki ordu güçlerine bir yıl boyunca askeri ve lojistik destek sağlamaktan kaçındı, bu nedenle kuşatma altında kaldı ve Hızlı Destek Güçleri'nin saldırılarına şehir içindeki imkanlarıyla karşılık verdi. Hartum, Umdurman ve Bahri'yi Hızlı Destek Güçleri'nden temizlemekle övünen Burhan hükümetinin ordu liderliği, El-Faşer şehrindeki büyük sektörlerini kesinlikle destekleyebilirdi, ancak bir yıl boyunca bunu yapmadı, yani plan bu sektörleri çökene kadar terk etmekti.

Üçüncüsü: Dikkatli bir inceleme yaptığımızda, ayrılıkçı isyancı Hamideti'ye teslim sürecinin, Amerika'nın Sudanlı taraflar arasında Amerika'da ateşkes sağlamak amacıyla yürüttüğü görüşmelerle aynı zamana denk geldiğini görüyoruz: (Sudan Egemenlik Konseyi'nin Washington'da Hızlı Destek Güçleri heyetiyle doğrudan veya dolaylı herhangi bir müzakere yapıldığını reddetmesinin ardından, diplomatik kaynaklar Sudan Dışişleri Bakanı Muhyiddin Salim'in iki yıldan uzun süredir Sudan'da devam eden savaşı durdurma çabalarını görüşmek üzere resmi bir ziyaret için Amerika Birleşik Devletleri'ne geldiğini açıkladı. El Arabiya, 24/10/2025).

Bu, Amerika'nın Washington'da Sudan'daki iki ajanının heyetini topladığı anlamına gelir; ajanı Burhan'ın heyeti ve ikinci ajanı Hamideti'nin heyeti ve Sudan Egemenlik Konseyi'nin Washington'da Hızlı Destek Güçleri ile müzakere yapıldığını reddetmesi bunun bir kanıtı niteliğindedir ve Amerika'nın iki ajanına emrettiği şeyin El-Faşer'de iki veya üç gün sonra açıkça gerçekleştiği anlamına gelir. Aynı kaynağa göre (Kaynaklar El Arabiya/El Hadath'a Cuma günü Sudanlı bakanın Washington'da, ABD Başkanı'nın Orta Doğu ve Afrika işlerinden sorumlu kıdemli danışmanı Musaad Bolus da dahil olmak üzere ABD yönetimi yetkilileriyle bir dizi toplantı yapacağını söyledi. Ayrıca Salim'in bazı Arap mevkidaşlarıyla da görüşeceği ve ziyaretin Amerikan yönetimi tarafından bazı ortak çıkar alanlarına ilişkin dosyaları görüşmek üzere resmi davet üzerine gerçekleştiği belirtildi. Ayrıca bir Amerikalı yetkili El Arabiya/El Hadath'a Bolus'un Sudan krizine ilişkin Dörtlü Devlet toplantılarına başkanlık edeceğini açıkladı).

Amerika'nın Washington'da iki ajanının heyetini topladığını da doğrulayan şey: [Bir diplomatik yetkili dün Perşembe günü, Dörtlü Devletin (Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır) bugün Washington'da Sudan ordusu ve Hızlı Destek Güçleri temsilcileriyle tarafları üç ay sürecek bir insani ateşkes için itmek üzere bir araya geleceğini doğruladı. Hedefin "ateşkesi sabitlemek ve sivillere insani yardım girişine izin vermek için birleşik bir şekilde baskı yapmak" olduğunu söyledi, El Arabiya, 24/10/2025]

Yani Hızlı Destek Güçleri'nin El-Faşer'e saldırması ve Sudan ordusunun Washington'daki toplantıyla aynı zamana denk gelmesi, stratejik şehrin Hızlı Destek Güçleri'ne teslim edilme kararının Washington'da alındığına ve Sudanlı tarafların iki gün sonra hemen toprakta uygulamaya başladığına şüphe bırakmayacak şekilde işaret ediyor ve sonuç üçüncü günde gerçekleşti.

Dördüncüsü: Washington'daki bu söz konusu toplantı, ilk adımı takip eden ikinci adımdır Amerika'nın bölgedeki ajanlarını ve takipçilerini Dörtlü (Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır) olarak adlandırılan yapıda bir araya getirdiği ve Sudan'da ateşkes sağlama konusundaki iradesini uygulamaya başladığı zaman ve El Arabiya, 12/09/2025 tarihinde bu toplantıdan çıkan açıklamayı şu şekilde aktardı:

(Ortak bildirinin metninde şu ifadelere yer verildi: "Amerika Birleşik Devletleri'nin daveti üzerine, Amerika Birleşik Devletleri, Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanları, Sudan'daki çatışma hakkında derinlemesine istişarelerde bulundular ve bunun dünyadaki en kötü insani krize neden olduğunu ve bölgesel barış ve güvenlik için ciddi riskler oluşturduğunu hatırlattılar. Bakanlar, Sudan'daki çatışmayı sona erdirmek için ortak bir dizi ilkeye bağlılıklarını teyit ettiler), bildirinin dördüncü maddesinde şu ifadelere yer verildi: Sudan'daki yönetimin geleceğine, Sudan halkı savaşan herhangi bir tarafın kontrolüne tabi olmayan kapsamlı ve şeffaf bir geçiş süreci yoluyla karar verecektir), ayrıca bir noktasında şu ifadelere yer verildi: (Sudan Silahlı Kuvvetleri ve Hızlı Destek Güçleri'nin etkin katılımıyla çatışmaya yönelik müzakereli bir çözümü desteklemek için her türlü çabayı göstermek).

Bir yandan bu Dörtlü, Amerika'nın Sudan'daki çözümünün bölgesel bir karaktere de sahip görünmesi için seçtiği bir formüldür, yani bölgedeki ana ülkelerin onayıyla, ancak bu ülkeler Washington onları harekete geçirmediği sürece hareket etmiyorlar ve Amerika olmadan herhangi bir adım atmıyorlar ve diğer yandan, açıklamanın metni Sudan'daki çatışmanın taraflarını eşit olarak tanımaya işaret ediyor ve onlardan etkin katılım talep ediyor, yani açıklama Hızlı Destek Güçleri'ne ayrılıkçı ve isyancı güçler olarak atıfta bulunmuyor ve özellikle Sudan'ı bölmek için ayrılıkçı bir hükümet kurduklarından, isyanlarını durdurmaya çağırmıyor.

Beşincisi: Hızlı Destek Güçleri'nin El-Faşer şehrini kontrol altına almasından sonra, bu stratejik bir şehir ve bunun kontrol altına alınması tüm Darfur bölgesini, daha önce büyük bir kısmı fiili kontrolü altında olan beş eyaletiyle birlikte alması anlamına geliyor ve dolayısıyla üç aylık bir ateşkesi onaylamak, hatta talep etmek, Amerika'nın Hızlı Destek Güçleri'nin Darfur bölgesindeki ve bölgenin en önemli şehri olan El-Faşer'deki kontrolünü ve meşru varlığını tanıması anlamına geliyor, çünkü Amerika'nın önerdiği ve "Dörtlü" elbisesi giydirdiği bu ateşkesi, Amerika'nın planlarının Hızlı Destek Güçleri'ni tüm Darfur'dan uzaklaştırmasından ve Amerika ajanı Hamdan Daklu (Hamideti)'nin Şubat 2025'in sonunda Kenya'nın başkenti Nairobi'de başkanlığında ilan ettiği ayrılıkçı bir hükümet kurmasından sonra, bu hükümet Güney Darfur Eyaleti'nin başkenti olan Nyala şehrinden faaliyet gösteriyordu ve şimdi Hamideti'nin ayrılıkçı hükümetinin El-Faşer şehrine taşınmasının yolu kesinlikle tamamen açıldı.

Altıncısı: Amerika'nın tutumu açıktı ve Hızlı Destek Güçleri'nin El-Faşer'i kontrol altına almasından duyduğu memnuniyetsizliği bile ifade etmedi, aksine Sudan için Amerikan planının bir sonraki adımı olan ateşkesi talep etti, yani Sudan ordusunun El-Faşer'i geri almasının önünü tamamen kapattı ve Hamideti'nin kontrolünü herhangi bir çatışma ile rahatsız edilmeyen istikrarlı bir hale getirdi:

[ABD Başkanı Donald Trump'ın Afrika işlerinden sorumlu danışmanı Musaad Bolus, Sudan'daki savaşan taraflardan insani ateşkes önerisini görüşmelerini ve acilen onaylamalarını istedi. 3 aylık bir insani ateşkes belgesi sunduğunu ve bunun Sudan'daki savaşan taraflar tarafından memnuniyetle karşılandığını ve Hızlı Destek Güçleri'nden insani ateşkese doğru ilerlemesini ve çatışmayı durdurmasını istediğini ekledi. Bolus dün yaptığı açıklamalarda, dünyanın Hızlı Destek Güçleri'nin eylemlerini ve El-Faşer şehrindeki durumu büyük bir endişeyle izlediğini ve sivillerin korunmasını talep ettiğini söyledi. El Cezire Net, 27/10/2025].

Daha sonra Sky News'in kendisinden aktardığı gibi 03/11/2025 tarihinde bunu tekrar doğruladı [ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu işlerinden sorumlu kıdemli danışmanı Musaad Bolus, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Güçleri'nin, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD, Suudi Arabistan ve Mısır'dan oluşan Dörtlü Grup'un 12 Eylül'de açıklanan planına dayanarak üç ay sürecek bir ateşkes üzerinde anlaştığını doğruladı. Bolus, Pazartesi günü Kahire'den yaptığı açıklamalarda, ateşkesin nihai olarak imzalanmasından önce teknik ve lojistik görüşmelerin devam ettiğini ve tarafların temsilcilerinin bir süredir detayları görüşmek üzere Washington'da bulunduğunu belirtti. Ateşkes önerisinin krizi sona erdirmek için gerçek bir fırsat olduğunu ve ordunun ve Hızlı Destek Güçleri'nin Amerika Birleşik Devletleri tarafından Dörtlü'nün desteğiyle sunulan ve barışı amaçlayan bir belgeyi görüşmeye dahil olduğunu ve Sudan'daki çatışmanın özellikle Kızıldeniz'in güvenliği için bölgeyi ve dünyayı tehdit etmeye başladığını da sözlerine ekledi. Sky News Arapça, 03/11/2025]

Yedincisi: ABD Başkanı Trump'ın barış yapıcı ve savaşları sona erdiren biri olarak övünmesinin etkisiyle, Amerika bu şekilde açıkça ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde Sudan'ı bölme ve daha önce güneyini böldüğü gibi Darfur bölgesini de ondan ayırma planını hızlandırıyor ve bu konuda defalarca uyarmıştık, (İHA saldırıları ve Sudan'daki savaşın gelişmeleri) başlıklı bir soruya cevaben 21/05/2025 tarihinde şunları söyledik:

[(Bütün bunlardan, özellikle stratejik Port Sudan şehrindeki tesislere yönelik olmak üzere, Sudan'ın doğusundaki büyük saldırıların Darfur'daki savaşla bağlantılı olduğu, yani ordunun El-Faşer'e saldırmaktan uzaklaştırılması ve Port Sudan'ı savunmak için doğuya yönelmesi için olduğu anlaşılıyor) ve ekledik: (Dördüncüsü: Kafir sömürgeci Amerika'nın Sudan'da can alan bir savaşı yönetebilmesi ve ajanlarını bunu alenen, gizlice değil, açıkça, gizli değil, uygulamak için seferber edebilmesi üzücü.. Burhan ve Hamideti, Sudan halkının kanıyla savaşıyorlar, ancak Amerika'nın çıkarlarına hizmet etmek dışında hiçbir şey için değil, çünkü Amerika Sudan'ı güneyi Sudan'dan ayırdığı gibi tekrar bölmek istiyor ve şu anda Darfur'u Sudan'ın geri kalanından ayırmak için elinden geleni yapıyor, bu nedenle ordu ilgisini Sudan'ın geri kalan bölgelerine odaklıyor ve Hızlı Destek Güçleri ilgisini Darfur'a odaklıyor, eğer ordudaki dürüstler Darfur'un kontrolünü yeniden ele geçirmek için harekete geçerlerse, Hızlı Destek Güçleri orduyu meşgul etmek için savaşı Sudan'ın diğer bölgelerine taşıyacak, böylece birlikleri Darfur'dan doğu Sudan'a çekilecek ve Hızlı Destek Güçleri'nin İHA'lar ile saldırmayı yoğunlaştırdığı.. Bu da Hızlı Destek Güçleri'nin Darfur'un tam kontrolünü ele geçirmesini sağlamak içindir!)]