آب بین سهل انگاری و توطئه
سد النهضه سلاح آمریکایی است که مصر را خفه می کند و هستی آن را تهدید می کند.
موجودیت مصر از دیرباز با رود نیل گره خورده است، زیرا این رود شریان زندگی و منبع بقای مردم آن است. مصر تقریباً 97 درصد از نیازهای آبی خود را از نیل تامین می کند، زیرا کل منابع آبی سالانه آن حدود 60 میلیارد متر مکعب است که 55.5 میلیارد آن از نیل تامین می شود، در حالی که نیازهای واقعی بیش از 114 میلیارد متر مکعب است. یعنی حدود 54 میلیارد متر مکعب شکاف وجود دارد که از طریق استفاده مجدد از آب زهکشی کشاورزی و آب های زیرزمینی جبران می شود. با این کمبود بزرگ، هرگونه کمبود بیشتر، حتی چند میلیارد، به معنای یک فاجعه وجودی است.
این واقعیت، موضوع سد النهضه اتیوپی را به خطرناک ترین تهدیدی تبدیل می کند که مصر در تاریخ معاصر خود با آن روبرو بوده است. این فقط یک پروژه توسعه ای نیست، همانطور که ادعا می کنند، بلکه یک سلاح استراتژیک در دست آمریکاست که زندگی بیش از 110 میلیون مصری را تهدید می کند و آینده آنها را گروگان تصمیمات خارجی قرار می دهد.
از زمان آغاز پروژه در سال 2011، مصر - که بیشترین آسیب را دیده است - می توانست آن را در نطفه با فشار سیاسی یا اقدام نظامی متوقف کند، اما این کار را نکرد! بلکه نظام در پی توهم راه حل های دیپلماتیک رفت، تا اینکه در مارس 2015 توافقنامه اعلامیه اصول را در خارطوم امضا کرد، که برای اولین بار مشروعیت ساخت سد را به رسمیت شناخت و پوشش قانونی و بین المللی لازم را به اتیوپی داد.
این توافقنامه شامل هیچ تعهد صریحی به سهمیه تاریخی مصر نبود، بلکه عملاً آنچه را که در توافقنامه 1959 تصریح شده بود و سهمیه مصر و سودان را تضمین می کرد، لغو کرد. از این بدتر، این توافقنامه مصر را ملزم به همکاری با اتیوپی کرد، به جای اینکه اتیوپی را ملزم به عدم آسیب رساندن به کشورهای پایین دست کند!
پس از آن، دورهای مذاکره بیهوده تحت حمایت آمریکا، اروپا و آفریقا ادامه یافت. با هر دور جدید، اتیوپی مرحله ای از ساخت سد یا پر کردن آن را تکمیل می کرد. امروز، پس از چندین عملیات پر کردن و راه اندازی جزئی، مصر فقط داده های ساختاری از نوع "آب یک موضوع وجودی است"، "ما اجازه نمی دهیم امنیت ملی ما به خطر بیفتد" را دارد. در حالی که واقعیت این است که سد به یک واقعیت تبدیل شده است که زندگی مصری ها را تهدید می کند.
اشتباه است که به اتیوپی به عنوان صاحب تصمیم در این موضوع نگاه کنیم. ایالات متحده حامی واقعی این پروژه و بزرگترین ذینفع آن است، از نظر تامین مالی و حمایت بین المللی، شرکت های آمریکایی و غربی در مطالعات، تامین مالی و پشتیبانی فنی شرکت داشتند، در حالی که پوشش سیاسی از طریق نهادهای بین المللی ارائه شد. همچنین آمریکا می داند که آب برای مصر خطرناک تر از نفت برای کشورهای دیگر است. بنابراین، این سد را به یک اهرم فشار بر نظام فعلی تبدیل کرده است تا تحت دیکته های خود باقی بماند، و یک کارت ذخیره که علیه هرگونه تغییر سیاسی یا انقلاب آینده استفاده می کند، این جدای از تهدید مستقیم به مصر از وجود سد یا فروپاشی آن است. کاهش جریان آب حتی به میزان 10٪ (5.5 میلیارد متر مکعب) به معنای خروج یک میلیون فدان از زمین های کشاورزی است. و اگر آب 20 درصد کاهش یابد، زندگی 20 میلیون نفر مستقیماً تحت تأثیر قرار می گیرد. این به تنهایی برای فلج کردن اقتصاد مصر و غرق کردن کشور در هرج و مرج کافی است، جدا از بلایایی که ممکن است در صورت فروپاشی سد، سودان و مصر را در برگیرد، که بر اتیوپی تأثیر نمی گذارد.
بنابراین، سد فقط یک پروژه اتیوپی نیست، بلکه یک سلاح استراتژیک آمریکایی است که به قلب مصر نشانه رفته است.
اسلام به آب به عنوان مالکیت عمومی امت نگاه می کند، که نباید احتکار شود یا به دشمن تحویل داده شود. پیامبر ﷺ فرمودند: «مسلمانان در سه چیز شریک هستند: آب، مرتع و آتش». بر این اساس، هرگونه سهل انگاری در آب نیل یک خیانت بزرگ است، زیرا سهل انگاری در حق همه امت است. وظیفه دولت است که از منابع آب محافظت کند و از رسیدن آن اطمینان حاصل کند، حتی اگر مستلزم استفاده از زور باشد.
همچنین شریعت قاعده را مقرر می کند (آنچه واجب جز با آن تمام نمی شود، واجب است) و حفظ جان مردم، بنابراین کنترل منابع نیل و تامین امنیت آن یک وظیفه شرعی است. به هیچ وجه جایز نیست که اتیوپی یا هر نیروی خارجی ای که تصمیم گیرنده زندگی مصر و مردم آن است، رها شود.
اگر ما دولت و خلیفه داشتیم چه؟
اگر مسلمانان یک دولت واقعی داشتند که بر اساس اسلام بر آنها حکومت می کرد، سد النهضه حتی یک روز هم رها نمی شد تا ساخته شود، بلکه دولت از همان لحظه اول با تمام راه ها برای جلوگیری از هرگونه تهدید به آب های خود اقدام می کرد، و منابع نیل را برای تامین حق امت در آب کنترل می کرد، و اگر یک نیروی متخاصم بر ساخت سدی که زندگی مسلمانان را تهدید می کند اصرار می ورزید، با زور از آن جلوگیری می کرد. خداوند متعال فرمود: ﴿وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ﴾. اما آنچه امروز اتفاق می افتد این است که نظام مصر سرنوشت کشور را به قانون بین المللی که استعمارگر وضع کرده است گره می زند و از تنها سلاحی که می توانست اتیوپی را باز دارد، چشم پوشی می کند.
گزارش های بین المللی و محلی تاکید می کنند که مصر در آستانه یک فاجعه واقعی است.
سهم هر فرد از آب: به حدود 550 متر مکعب در سال کاهش یافته است (کمتر از خط فقر آبی 1000 متر مکعب)، و انتظار می رود تا سال 2050 به 330 متر مکعب کاهش یابد.
کشاورزی: بیش از 8 میلیون فدان به آب نیل وابسته است، و هرگونه کمبود آب منجر به نابودی مناطق وسیعی، و کاهش تولید گندم، برنج و ذرت می شود، که وابستگی به واردات را افزایش می دهد.
غذا: مصر در حال حاضر بیش از 12 میلیون تن گندم در سال وارد می کند، و با هرگونه کمبود اضافی در آب، وابستگی بیشتری به خارج پیدا خواهد کرد.
انرژی: سد اتیوپی بیش از 6 هزار مگاوات تولید می کند، در حالی که مصر خطر کمبود آب را بدون هیچ گونه عوضی متحمل می شود، که شکاف اقتصادی را افزایش می دهد.
بهداشت و محیط زیست: کاهش جریان نیل شوری آب در دلتا را افزایش می دهد و زندگی میلیون ها نفر را با مشکلات بهداشتی و کشاورزی تهدید می کند.
نظام مصر نه تنها در برابر سد و تهدیدات آن ناتوان ایستاده است، بلکه از این فراتر رفته و به سیاست های بیهوده ای که زندگی و سلامت مردم را تحت تاثیر قرار می دهد روی آورده است، زیرا به استفاده از آب فاضلاب تصفیه شده، و حتی گاهی اوقات تصفیه نشده، برای جبران کمبود آب روی آورده است. به جای اینکه برای آزاد کردن منابع نیل یا تامین سهمیه های قانونی مصر تلاش کند، به بازیافت آب فاضلاب و پمپاژ آن در استفاده کشاورزی و حتی گاهی اوقات در مصارف مربوط به زندگی روزمره مردم روی آورده است!
این رفتار فقط یک شکست مدیریتی یا کمبود فنی نیست، بلکه یک جنایت سیاسی سازمان یافته است، زیرا مردم را در میان بیماری ها و اپیدمی ها زندگی می دهد و بهای بحرانی را که خود نظام با مشروعیت بخشیدن به سد و امضای توافقنامه اصول ایجاد کرده است، به آنها تحمیل می کند، سپس به تسلیم شدن به مذاکرات بیهوده رضایت می دهد. از این بدتر، رسانه های رسمی این رویکرد را به عنوان "راه حل هوشمندانه" یا "خلاقیت ملی" ارائه می دهند، در حالی که در واقع مجازات دسته جمعی برای مردم و اصرار بر تحمیل هزینه جنایت و سهل انگاری نظام بر آنها است.
گزارش های پزشکی و مطالعات زیست محیطی نشان داده است که تکیه بر آب فاضلاب در کشاورزی منجر به انتقال بیماری های خطرناک مانند نارسایی کلیه، بیماری های کبدی (هپاتیت ویروسی) و سرطان های ناشی از آلودگی شیمیایی می شود. همچنین، آلودگی خاک و آب های زیرزمینی با این استفاده، اثرات بلندمدتی را به جا می گذارد که درمان آن دشوار است. انگار نظام به مردم می گوید: "ما برای بازپس گیری حق شما در آب نخواهیم جنگید، بلکه چیزی را به شما می دهیم که زندگی شما را تهدید می کند"!
این رفتار کاملاً با نقش ترسیم شده برای نظام در مصر مطابقت دارد و آن: رام کردن مردم و مشغول کردن آنها به بحران های داخلی، و تبدیل هر حق طبیعی به منتی که حاکم بر مردم می گذارد. آبی که زندگی مردم و حق شرعی آنهاست، به ماده ای برای باج خواهی تبدیل شده است: "خدا را شکر کنید که ما جایگزینی برای شما پیدا می کنیم"، در حالی که جایگزین، سم آهسته است.
در مقابل، اسلام توضیح می دهد که آب از منابع عمومی است که شریعت آن را به مالکیت مشترک بین مسلمانان قرار داده است، که نباید دستکاری شود یا احتکار شود یا تحت رحمت دشمن رها شود، چگونه می توان آب نیل را به گروگان اتیوپی با مدیریت آمریکا رها کرد، در حالی که مردم با آب فاضلاب آلوده سیراب می شوند؟!
این سیاست نشان می دهد که نظام به دنبال حل بحران نیست، بلکه به دنبال مدیریت آن به گونه ای است که تداوم تسلیم و تبعیت را تضمین کند و آب را از منبع زندگی به وسیله ای برای تحقیر تبدیل کند. با این کار، سد و آب به یک سلاح دوگانه تبدیل می شوند: یک سلاح خارجی که آمریکا و ابزارش اتیوپی در دست دارند و یک سلاح داخلی که نظام برای مجازات و تنبیه مردم از آن استفاده می کند.
راه حل های جزئی - مانند شیرین کردن آب یا توسعه آبیاری - ممکن است از بحران بکاهد، اما مصر و مردم آن را از خطر وجودی محافظت نمی کند، و تنها راه، رهایی از وابستگی به آمریکا، و متحد کردن مصر، سودان و سایر کشورهای مسلمان در یک دولت قوی است، و سپس کنترل منابع نیل، و تامین جریان آب به عنوان یک حق شرعی برای امت است.
این دیدگاه تنها در سایه خلافت راشده بر اساس روش پیامبری محقق می شود، که حاکمیت را برای شریعت و قدرت را برای امت قرار می دهد، و با آب به عنوان سلاح زندگی برخورد می کند نه به عنوان سلاحی در بازارهای سیاست.
ای مردم مصر: آب زندگی است و سهل انگاری در آن خیانت است. و سدی که به عنوان نماد توسعه در اتیوپی به شما عرضه می شود، در واقع سلاح آمریکایی است که بر گردن شما قرار گرفته است. و نظامی که ادعا می کند از امنیت ملی شما محافظت می کند، همان نظامی است که با چشم پوشی از آن موافقت کرده است. وظیفه امروز این است که درک کنید نجات شما نه در تداوم این نظام است، و نه در انتظار نظام بین المللی، بلکه در طرفداری از پروژه اسلامی است که زندگی، امنیت و کرامت شما را حفظ می کند. ﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ﴾. پس برای حمل این پروژه بزرگ به پا خیزید و بخشی از یک امت واحد، و یک دولت واحد باشید که از آب، سرزمین و موجودیت خود محافظت می کند.
خداوندا دولت اسلام و سلطنت و شریعت آن را به ما بازگردان تا بار دیگر در سایه آن قرار گیریم. خلافت راشده بر اساس روش پیامبری.
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ﴾
نوشته شده برای دفتر اطلاع رسانی مرکزی حزب التحریر
سعید فضل
عضو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر در ولایت مصر