التدخل الروسي في سوريا - الدوافع والأبعاد
October 03, 2015

التدخل الروسي في سوريا - الدوافع والأبعاد

التدخل الروسي في سوريا - الدوافع والأبعاد


دفعت روسيا بجنودها وعتادها إلى سواحل سوريا بشكل مفاجئ في أيلول 2015، وأعلن بيسكوف الناطق باسم الكرملين بأن روسيا مستعدة لبحث إرسال قوات برية إلى سوريا إذا طلب منها الرئيس بشار الأسد ذلك، ولم تصرح روسيا بذلك علناً بل إن أندريه فيودوروف النائب السابق لوزير الخارجية الروسي نفى وجود قوات روسية على الأرض في سوريا، لكنه اعترف بإرسال موسكو لمعدات عسكرية متطورة وأسلحة للجيش السوري بعد أن أصبح في وضع سيئ. وفي ظل هذا المناخ الجديد في سوريا أعلنت الولايات المتحدة قلقها من التدخل العسكري الروسي، لكنها سرعان ما استجابت لدعوة موسكو لإجراء محادثات عسكرية بهدف منع التصادم في أجواء سوريا، فأعلنت وزارة الدفاع الأمريكية يوم 2015/9/18 أن وزيري دفاع الولايات المتحدة وروسيا تحادثا هاتفيا وتطرقا إلى الأزمة في سوريا واتفقا على مواصلة هذه المحادثات في المستقبل. وصرّح المتحدث باسم البنتاغون بيتر كوك أن وزير الدفاع الأمريكي آشتون كارتر ونظيره الروسي سيرغي شويغو أجريا مكالمة هاتفية لبحث الوضع في سوريا. وتكثفت بعد ذلك الاتصالات الأمريكية الروسية وطفا على السطح توافق أمريكي روسي علني وغير سري بشأن التدخل الروسي وإن غلفته الدولتان بغلاف مكافحة "الإرهاب" في سوريا، فقللت أمريكا من شأن الوجود العسكري الروسي في سوريا ومن هذا القبيل ما نقلته وكالة الأنباء رويترز عن مسؤولين أمريكيين وجود أربع مقاتلات روسية ظهرت في مطار الباسل في منطقة قرب اللاذقية في سوريا ووصفت أمريكا هذا التدخل بأنه دفاعي، في الوقت الذي بث فيه ناشطون في الثورة السورية تسجيلات صوتية ومرئية تظهر مشاركة الجنود الروس في القتال الفعلي في سوريا. وأجرت روسيا مناورات بحرية يوم 2015/9/22 وحظرت الطيران في المنطقة الواقعة بين طرطوس وقبرص.


وإذا أضيف إلى ذلك زيارة رئيس وزراء كيان يهود إلى موسكو يوم 2015/9/21 يرافقه كبار الجنرالات، ومن بينهم رئيس هيئة الأركان غادي إيزنقوط ورئيس شعبة الاستخبارات العسكرية هرتسي ليفي، واتفاقهما على اقتسام الأجواء السورية لمنع حدوث مواجهات بين القوات الروسية واليهودية. وإذا عرفنا أن حكومة الأسد تقوم بإخلاء شقق في الساحل وطرد السكان حتى العلويين منها لتوفير سكن للقوات الروسية، فإنه يمكن الاستنتاج بأن مسألة التدخل العسكري الروسي في سوريا هي خطوة خطيرة للغاية ومتدحرجة في حجمها تعود بالأذهان إلى الغزو الروسي لأفغانستان أكثر من إدراجها في سياق دعم روسيا التقليدي لنظام الأسد، وتفصيل ذلك على النحو التالي:


1. بعد انهيار الاتحاد السوفييتي ينتاب روسيا شعور لدرجة العقدة بواقع عظمة روسيا، وتبني سياساتها الدولية على أساس اعتراف الدول الكبرى بمكانتها الدولية. وظلت مكانة روسيا الدولية هائمة منذ بداية التسعينات حتى جاءت الثورة السورية فكانت المصلحة الأمريكية بحمل روسيا للدفاع عن العميل الأمريكي بشار الأسد، فعادت لروسيا عظمتها، واستخدمت حق الفيتو، وبرزت كطرف رئيس في الأزمة السورية، وصار لها مكانة دولية.


2. دفع هذا الوضع الجديد بروسيا إلى غزو جزيرة القرم وإشعال شرق أوكرانيا، عندها فرضت العقوبات الأوروبية والأمريكية ضد روسيا، وتضرر اقتصادها بشكل كبير هدد بانكفاء روسيا عن المسرح الدولي. وشهد المسرح السوري شبه غياب لروسيا عن الأزمة منذ نيسان/أبريل 2014، وشكلت أمريكا حلفاً دولياً للتدخل في سوريا تحت ذريعة محاربة تنظيم الدولة بغياب تام لروسيا، وتم توزيع أدوار حل الأزمة السورية على الدول الإقليمية، وعسكرياً أخذت جامعة الدول العربية بتشكيل قوة عربية مشتركة بتخطيط أمريكي للتدخل في مناطق الأزمات وأهمها سوريا.


3. في ظل هذه العزلة الدولية لروسيا بسبب حرج أمريكا الناتج عن أزمة أوكرانيا، أدركت روسيا أن طريقها لفك العزلة الدولية عنها والعقوبات هو عرض مزيد من الخدمات لأمريكا في الأزمة السورية، فلا يمكن الحديث عن أي دور عالمي لروسيا دون موافقة أمريكا، وهذه الفكرة راسخة في أذهان الروس منذ فترات الوفاق الأمريكي- السوفييتي بعد الستينات. فكانت روسيا تعرض وكانت أمريكا تطلب المزيد، وتبقي الباب موارباً لإعادة روسيا إلى الساحة الدولية.


4. وليس هذا فحسب، فروسيا تعلن عداءها للإسلام السياسي علناً وتشترك مع الغرب في مكافحة بروز الإسلام تحت ذرائع الإرهاب، وتزيد أنها تتخوف على القفقاس المسلم فيها من تطورات إسلامية في سوريا إذ لا يفصل بينهما إلا تركيا.


5. فشلت الخطط الأمريكية في سوريا تماماً، ففشل برنامج تدريب المعارضين المعتدلين، ولم تتمكن من خلال تحالفها الدولي لحرب تنظيم الدولة من تسديد ضربات قوية للثورة السورية، وكانت ضرباتها القليلة لجبهة النصرة وأحرار الشام وجماعة خراسان تواجه برفض كبير في الداخل السوري، يضع القوات الجوية الأمريكية في كفة النظام السوري بشكل مكشوف الأمر الذي لا تريده. وفشلت تماماً في العثور على عميل قوي في الثورة السورية، فقد لفظت ثورة الشام كافة أزلام أمريكا وأسقطت عنهم القناع، ولا يوجد أي أمل لأمريكا بالنفاذ من داخل الثورة في سوريا. صحيح أن بعض القوى على الأرض قد وافقت على التنسيق معها، ولكن من ناحية فإن هذه القوى غير رئيسية، ومن ناحية أخرى فإن القوى المعتبرة تتقدم على الاتجاه الأمريكي ببطء كبير، وأمريكا صارت تستعجل الحل إذ إن الأزمة السورية صارت تكدس مخاطر أيديولوجية فعلية في سوريا وحولها وفي كافة ديار المسلمين.


6. وأما إيران فقد استنفدت الكثير من قواها المالية والعسكرية في تجنيد الدعم لنظام الأسد ولم تصل لأي درجة تقربها من الحسم بسبب صلابة الثورة السورية وعدم تجاوبها مع المشاريع الأمريكية، وصارت إيران تنتظر رفع العقوبات عنها بعد اتفاقها النووي وانكشف تنسيقها مع أمريكا، وشدة رفض الإقليم لها ولتدخلاتها فيه، فكانت كل هذه الظروف تشكل مناخاً حرجاً لتوفير التنفس الاصطناعي للنظام السوري الذي يتنفس به بعد 2012، فعاد النظام السوري للوقوف على حافة الانهيار لا سيما بعد معارك محافظة إدلب وانهيار القطاعات العسكرية الكبيرة في إدلب ودرعا، فكان لا بد لأمريكا من توفير مخرج آخر.


7. وترافق مع كل ذلك فشل المشروع الأمريكي في إنشاء قوة عربية مشتركة يمكن إدخالها لسوريا لتثبيت عملاء جدد لأمريكا، فقد طالت الأزمة اليمنية وتمكنت بريطانيا من الاستفادة من التحالف العربي بقيادة السعودية أكثر من استفادة أمريكا من ذلك، فأصبح التحالف العربي أداة لإعادة نفوذ بريطانيا إلى اليمن وليس لهدمه وبناء نفوذ أمريكا عن طريق الحوثيين، عندها لم تعد فكرة التحالف العربي والقوة العربية المشتركة واردة عند أمريكا في سوريا لتخوفها من تمكن الدول الأوروبية من حرف التحالف العربي عن مساره كما هو حاصل في اليمن، فتجددت في أمريكا فكرة العودة إلى روسيا.


8. إن العودة إلى روسيا تتضمن في معناها شدة العقدة العراقية عند الأمريكان، وأن أمريكا ليس بمقدورها القيام بحملة عسكرية كبيرة في سوريا من ناحية، ومن ناحية أخرى فإن أمريكا تريد التفرغ لإرهاق الصين بالنزاعات في الشرق الأقصى، وهي فعلاً بصدد نقل الجيوش الأمريكية لمحيط الصين، ولا يمكنها القيام بذلك وترك الشرق الأوسط ملتهباً بعد سلسلة من فشلها السياسي فيه.


وهكذا ظنت أمريكا أنها قد أحكمت خطة جديدة للحفاظ على نفوذها في سوريا تحت عنوان التدخل العسكري الروسي، ومهدت لروسيا الطريق فدفعت عملاءها في الإقليم للتعاون مع روسيا، فأعلن بالأمس عن إنشاء مركز معلومات في بغداد لمكافحة تنظيم الدولة تشترك فيه هيئات الأركان في العراق وإيران وسوريا وروسيا. ووافق كيان يهود على اقتسام الأجواء السورية مع روسيا على أن تلحق إيران لاحقاً بهذا الاتفاق، وبذلك يتشكل حلف مساند للتدخل الروسي يشارك فيه كيان يهود أيضاً ولا تكون إيران بعيدة عنه. وبمرافقة ذلك تشهد الساحة الداخلية في سوريا فتوراً كبيراً، فلا الائتلاف ولا قوى المعارضة في صورة ما يجري من سيناريوهات، ولا الدول الأوروبية كذلك. أما كيف يمكن أن تتطور الأمور العسكرية في سوريا وحدود التدخل العسكري الروسي في ظل المناخ القائم فيمكن رسم الصورة على النحو التالي:


أولاً: المناخ الداخلي في سوريا هو مناخ إسلامي بامتياز، فالثورة السورية بمجملها تتصلب خلف إقامة الخلافة على منهاج النبوة بديلاً لنظام الأسد، والقوى المعارضة لذلك إما قوى ضعيفة لا تؤثر في مسار الثورة أو قوى خجولة لا تقوى على الإعلان عن بديل غير إسلامي صريح. وهذا المناخ ليس مقصوراً على حملة السلاح، بل ممتد وبعمق داخل المجتمع في سوريا، ويمكن القول بأن المشروع الوحيد المطروح في سوريا هو مشروع الخلافة الإسلامية، وقد ساهم حزب التحرير إسهاماً كبيراً في ترسيخ هذا المشروع، وأصبح عنواناً بارزاً في الداخل السوري لا يمكن تجاوزه بسهولة. وبسبب ذلك فقد وجدت رؤية أمريكية روسية وأوروبية موحدة بضرورة الحفاظ على الأسد حتى يتشكل بديل غير إسلامي في سوريا، وحول هذه الفكرة تجتمع كافة القوى الدولية والإقليمية من حكام العرب وتركيا وإيران وكيان يهود.


والهدف الأول للتدخل العسكري الروسي:


منع انهيار طارئ للنظام، وهو الوارد في كلام فيودروف بأن الجيش السوري أصبح في وضع سيئ جداً، وهو ما قاله لافروف لممثلة الاتحاد الأوروبي موغيريني أول أمس في مكالمة هاتفية بأن النظام السوري على وشك السقوط، وهو ما عبر عنه وزير الخارجية الأمريكي كيري (2015/9/19 الجزيرة نت) بلفظ آخر حين قال "بأن هناك حاجة عاجلة لتجديد جهود التوصل لتسوية سياسية في سوريا". وهو ما قاله اليوم عميل أمريكا السيسي بأن النظام السوري قد يسقط وتنتقل أسلحته لجهات متطرفة تشكل خطراً على الجميع. ومن زاوية أخرى فإن هذا يؤكد انتهاء زخم التنفس الاصطناعي الذي وفرته إيران وحزبها اللبناني وجمعهما الطائفي لنظام الأسد وأن هذا الدعم قد بلغ قمته وأخذ منحاه باتجاه السقوط، ويؤكد أيضاً بأن الثورة السورية قد أصبحت أكثر خطراً وأكثر قدرةً على إسقاط النظام عسكرياً بسبب الناحية الإسلامية المتعمقة فيها والخبرات العسكرية المتراكمة والوعي السياسي الذي أبعدها بشكل إجمالي عن السقوط في شراك المخابرات الأمريكية والأوروبية وتوابعهما العربية والتركية.


والهدف الثاني للتدخل الروسي:


تخويف الثوار بقوة روسيا وجيشها وأسلحتها المتطورة ودقة إصابتها على أمل أن يندفعوا إلى طاولة الحوارات السياسية مع نظام الأسد برعاية أمريكية ودولية، وهو أمر غير متوقع، اللهم إلا من بعض ضعاف النفوس في الثورة.


والهدف الثالث: هو الحفاظ على الساحل السوري دويلة منفصلة بشوكة عسكرية روسية إذا ما انهار حكم الأسد في دمشق، وهذه الدويلة تتوافق مع مخططات تقسيم سوريا التي ترسمها أمريكا وتتوافق مع الخطة الروسية للحفاظ على قاعدة عسكرية لها شرقي المتوسط.


والهدف الرابع: هو توريط روسيا في سوريا، أي صناعة أفغانستان جديدة لروسيا متى لزم الأمر، ووضعها في مستنقع لا يمكنها الخروج منه إلا كسيرة الجناح مرهقة الاقتصاد، فيكون جرها لمزيد من خدمة أمريكا في الشرق الأقصى ضد الصين أسلس. وهذا السيناريو وارد ليس فقط بهدف إرهاق روسيا، وإنما لحل الأزمة السورية، فقد يزداد استعصاء الحل في سوريا ما يدفع بأمريكا إلى اعتماد سيناريو غير تقليدي بتسليم مفاتيح الحكم في دمشق لحركة واحدة تنعتها بالإرهاب كما تم تسليم تدمر، لتندفع تلك الحركة وتستأصل غيرها من الجماعات المسلحة لتقف في النهاية في مواجهة الجيش الروسي في الساحل. والدافع لمثل هذا السيناريو هو كثرة الجماعات المسلحة وتعددها وهذا من أسباب تعقيد السير بحلول أمريكية للأزمة في سوريا. ووفق هذا السيناريو تغوص سوريا في فوضى عارمة واقتتال كثير بين تلك الجماعة التي لا تمتلك حنكة سياسية لتصفية باقي الجماعات المسلحة أو إضعافها بدرجة لا يمكنها من تعطيل الحلول الأمريكية، وتكون القوات الروسية وفق هذا السيناريو العنوان الأبرز والحامي لدويلة علوية في الشمال، وتكون دولة حامية لدويلة درزية في الجنوب. عندها يمكن لأمريكا تقديم الحل دون وجود قوى مناوئة معتبرة تعارضه في الداخل، بل إن الخروج من هذا المستنقع السوري سيصير حلماً روسياً كما كان في أفغانستان. وهذا سيناريو بالغ الخطورة لما فيه من الاقتتال الداخلي المحرم بين المسلمين.


وإذا كانت روسيا تخطط لإبعاد المخاطر الإسلامية عنها وتعزيز مكانتها الدولية عبر تدخلها في سوريا وعبر المزيد من التصاقها بالسياسة الأمريكية وهي مستعدة لخوض المعارك ضد الثورة السورية تحت عنوان مكافحة الإرهاب، فإنها لا تدرك أبعاد ورطتها هذه، ربما ظنت أن النصر في سوريا يتمثل بهزيمة تنظيم أو فصيل أو غير ذلك كما توهمت قبلها إيران وحزبها اللبناني، فالثورة في سوريا قد تأصلت داخل شعبها بشكل عميق خلال خمس سنوات، وأن هذه الثورة لبناء الإسلام، وأن أحداث سوريا ليست منفصلة عن محيطها العربي والإسلامي الذي يناضل وينتفض هو الآخر لبناء الإسلام ودولة الخلافة. ثم إن تحقيق نصر عسكري لروسيا في سوريا ليس بالأمر الممكن، فقد ينفجر القفقاس في وجهها من جديد أثناء حربها في سوريا، وقد تخسر من حلفائها (حلفاء أمريكا)، فالثورة في جنوب العراق تهدد حكومة العبادي وتهدد النفوذ الإيراني وتهدد أمريكا وروسيا، وقد تنقلب الموازين من مكان غير متوقع فيحصل الفرج للأمة الإسلامية التي تصير قادرة على تجييش الجيوش لغزو آسيا الوسطى والقفقاس وحوض الفولغا الإسلامي داخل روسيا نفسها، فتجد روسيا نفسها أول من يدفع ثمن عدائه للمسلمين، وليس فقط في سوريا.


ومن ناحية أخرى فإن الدول الأوروبية قاطبةً ترفض التدخل الروسي في سوريا، وقد عبرت فرنسا وألمانيا عن قلقها من أبعاد هذا التدخل، ويذكر التدخل الروسي في سوريا الدول الأوروبية بفترات الوفاق السوفييتي الأمريكي، فكانت الدول الأوروبية الخاسر الأكبر منه. ولذلك فإن بريطانيا وفرنسا وألمانيا ومعها باقي الدول الأوروبية ستجند أدواتها أيضاً لإفشال التدخل الروسي في سوريا، والمزيد من العمل ضد السياسات الأمريكية في العالم، وتحذير الصين من خطورة التحالف الأمريكي الروسي الذي يمكن أن ينتقل للعمل ضدها في الشرق الأقصى.


لكل ذلك فإن خيار أمريكا هذا باستخدام الجيش الروسي للدفاع عن نفوذها في سوريا قد يفجر الساحة الدولية برمتها، فقد تعمل الدول الأوروبية على تخريب الاتفاق النووي مع إيران أو تأخيره، وقد تشعل أوروبا أوكرانيا من جديد،


وقد تزيد معاندة كيان يهود لأمريكا إذا رأت أنها يمكن أن تستظل بالمظلة الأمنية الروسية القريبة بدل الأمريكية، وقد ترى روسيا من مغانم الشرق الأوسط ما يحملها على بناء نفوذ لنفسها بدل خدمة أمريكا في سوريا بعد أن تكون قد وطدت نفسها عسكريا في شرق المتوسط، وقد تأتي الانتخابات التركية بما لا تهوى أمريكا وأردوغان، فيتسلل إلى تركيا نفوذ الإنجليز من جديد، ويصير لتركيا دور آخر في الأزمة السورية. وفي ضوء كل هذه التطورات الممكنة فإن خطة أمريكا بإلزام سوريا لروسيا قد تؤتي غير أكلها، وقد يزداد تفجر المنطقة الإسلامية تبعاً لجرائم روسية متوقعة في سوريا، ويزداد الغليان فتبتعد المنطقة أكثر عن سيطرة الدول الكبرى.


وإذا كانت الخطة الأمريكية هذه تقتضي القتال حتى آخر جندي روسي في سوريا ولمدة طويلة، إلا أن الواضح أن أمريكا لا يمكنها فهم ردات الفعل الإسلامية، أو أنها لا تقيم لها وزناً بسبب العنجهية، ولكن يمكن أن يكون التدخل الروسي وسيلة لتوحيد كافة الجهود المسلحة في سوريا على مشروع الخلافة، والثورة السورية تمتلك من القدرة ما يمكنها من هزيمة روسيا في سوريا، فالشعب السوري كان يُقتل عبر أكثر من أربع سنوات بأسلحة روسية متطورة يشغلها خبراء روس ويستخدمها جنود النظام ومرتزقة إيران في سوريا، والآن لن يتبدل شيء إلا وضع الجندي الروسي محل جندي النظام، وليس في هذا إضافة نوعية كبيرة. بل إن الجندي الروسي قد هزم مرات ومرات في الشيشان، وأنه أضعف وأجبن ما يكون في القتال خارج حدود بلاده. وإذا كان التدخل الطائفي الإيراني قد أخر سقوط نظام الأسد فترة من الزمن فإن أقصى ما يمكن للتدخل الروسي أن يحرزه هو تأخير السقوط الحتمي للنظام فقط فترة أخرى، وعند سقوطه تكون روسيا نفسها في وضع أضعف ويكون المسلمون أشد عداءً لها وعلى أهبة الاستعداد للعمل ضدها دولياً وفي محيطها بل وفي داخلها نفسها.


وإذا كانت أمريكا تندفع لخدمة مصالحها ونفوذها باستخدام روسيا وجيشها، وإذا كانت روسيا مندفعة بعدائها للإسلام ومستعدة لتقديم تضحيات كبيرة مقابل أن يكون لها دور في العالم تقبل به أمريكا، فإن الأمة الإسلامية وفي مقدمتها الشعب السوري الثائر تعي جيداً عداء كليهما وغيرهما من الدول الكبرى للإسلام، فإن هذه الأمة تجمع طاقاتها لتخوض جهادها ضد قوى الكفر كلها بصفتها دول كفر محاربة، وأن هذا التدخل الروسي يزيد في غليان الدماء في عروق المسلمين للنيل من روسيا وأمريكا وكل قوى الكفر التي تتآمر على الإسلام وعودته إلى الحياة. وإذا كانت أمريكا وروسيا دولاً كبرى فإن إيمان المسلمين بدينهم يحتم عليهم الإيمان بأن الله العظيم أكبر من تلك القوى، وأن مكره أعظم من مكرهم، فلا يخيف كل ذلك المسلمين المتوكلين على ربهم، بل يزيد في حرارتهم ورفع هممهم ليس لهزيمة نظام الأسد فقط، وإنما لمنازلة الدول الكبرى وهزيمتها، فهذا هو المستوى الذي يود المؤمنون أن يقاتلوا فيه ليروا ربهم من أنفسهم ما يرضيه عنهم.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
عصام الشيخ غانم

More from null

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

هر بار که "نماد جدیدی" با ریشه های مسلمان یا ویژگی های شرقی به ما ارائه می شود، بسیاری از مسلمانان هلهله می کنند و امیدها بر توهمی به نام "نمایندگی سیاسی" در یک نظام کافرانه استوار می شود که اسلام را نه به عنوان حکومت، نه به عنوان عقیده و نه به عنوان شریعت به رسمیت نمی شناسد.

همه ما شادی عظیمی را به یاد می آوریم که با پیروزی اوباما در سال 2008 احساسات بسیاری را فرا گرفت. او پسر کنیا است و پدرش مسلمان است! و در اینجا برخی توهم کردند که اسلام و مسلمانان به نفوذ آمریکا نزدیک شده اند، اما اوباما یکی از آزاردهنده ترین روسای جمهور برای مسلمانان بود، زیرا لیبی را ویران کرد و در فاجعه سوریه سهیم شد و افغانستان و عراق را با هواپیماها و سربازانش به آتش کشید، بلکه خونریز یمن از طریق ابزارهای خود بود و دوران او ادامه خصومت نظام مند علیه امت بود.

امروز این صحنه تکرار می شود، اما با نام های جدید. زوهران ممدانی به این دلیل مورد تجلیل قرار می گیرد که مسلمان، مهاجر و جوان است، انگار که او منجی است! اما فقط تعداد کمی به مواضع سیاسی و فکری او نگاه می کنند. این مرد از حامیان سرسخت همجنس‌بازان است و در فعالیت‌های آنها شرکت می‌کند و انحراف آنها را حقوق بشر می‌داند!

چه ننگی است که مردم به آن امید می بندند؟! آیا این تکرار همان شکست سیاسی و فکری نبود که امت بارها و بارها در آن افتاده است؟! بله، زیرا او شیفته ظاهر است نه ذات! با لبخندها فریب می خورد و با احساسات برخورد می کند نه با عقیده، و با نام ها نه با مفاهیم، و با نمادها نه با اصول!

این شیفتگی به شکل ها و نام ها نتیجه غیبت آگاهی سیاسی شرعی است، زیرا اسلام با اصل و نسب یا نام یا نژاد سنجیده نمی شود، بلکه با التزام به اصل اسلام به طور کامل؛ نظام، عقیده و شریعت. و هیچ ارزشی برای مسلمانی نیست که به اسلام حکومت نکند و از آن یاری ندهد، بلکه تابع نظام سرمایه داری کافر است و کفر و انحرافات را به نام "آزادی" توجیه می کند.

و تمام مسلمانانی که از پیروزی او خوشحال شدند و گمان کردند که او بذر خیر یا آغاز بیداری است، بدانند که بیداری از درون نظام های کفر، نه با ابزارهای آن، نه از طریق صندوق های رای آن، و نه زیر سقف قانون اساسی آن صورت نمی گیرد.

کسی که خود را از طریق نظام دموکراتیک ارائه می دهد و به احترام به قوانین آن سوگند یاد می کند، سپس از انحراف جنسی دفاع می کند و آن را جشن می گیرد و به چیزی که خدا را خشمگین می کند دعوت می کند، یاور اسلام و امید امت نیست، بلکه ابزاری برای صیقل دادن و رقیق کردن است، و نمایندگی دروغینی است که هیچ سود و زیانی ندارد.

آنچه که به اصطلاح موفقیت های سیاسی در غرب برای برخی از شخصیت ها با نام های اسلامی خوانده می شود، چیزی جز خرده هایی نیست که به عنوان مسکن برای امت ارائه می شود، تا به آنها گفته شود: ببینید، تغییر از طریق نظام های ما امکان پذیر است.

 حقیقت این "نمایندگی" چیست؟

غرب درهای حکومت را به روی اسلام باز نمی کند، بلکه فقط به روی کسانی باز می کند که با ارزش ها و افکار آن همخوانی داشته باشند. و هر کسی که وارد نظام آنها شود باید قانون اساسی آنها و قوانین عرفی آنها را بپذیرد و از حکومت اسلام چشم پوشی کند، اگر به این راضی شود، به یک الگوی قابل قبول تبدیل می شود، اما مسلمان واقعی، از ریشه مورد قبول آنها نیست.

زوهران ممدانی کیست؟ و چرا این توهم ساخته می شود؟

او فردی است که نام مسلمان دارد اما دستور کار منحرفی را اتخاذ می کند که کاملاً مخالف فطرت اسلام است، از حمایت از همجنس گرایان و ترویج آنچه "حقوق" آنها نامیده می شود، و او یک الگوی زنده برای چگونگی ساخت الگوهای خود توسط غرب است: مسلمان به نام، سکولار در عمل، خدمتگزار دستور کار لیبرالیسم غربی نه بیشتر. بلکه برای مشغول کردن امت از مسیر واقعی خود، به جای اینکه خواستار دولت اسلامی و خلافت شود، درگیر کرسی های پارلمانی و مناصب در نظام های کفر می شود! و به جای اینکه برای آزادی فلسطین رو کند، منتظر کسی می ماند که "از غزه" از داخل کنگره آمریکا یا پارلمان اروپا "دفاع کند"!

حقیقت این است که این تحریف مسیر تغییر واقعی است، که برپایی خلافت راشده بر منهج نبوت است، که پرچم اسلام را بالا می برد، شریعت خدا را برپا می کند و امت را پشت سر یک خلیفه متحد می کند که از پشت سرش می جنگند و از او تقوا می کنند.

پس فریب نام ها را نخورید و از کسانی که از نظر ظاهری به شما تعلق دارند و از نظر محتوایی با شما مخالفند، خوشحال نشوید، زیرا هر کس نام سعید یا علی یا زوهران را یدک می کشد در راه پیامبر ما محمد ﷺ نیست.

و بدانید که تغییر از داخل پارلمان های کفر نمی آید، بلکه از ارتش های امت می آید که زمان آن رسیده است که به حرکت درآیند، و از جوانان آگاه آن که شب و روز برای براندازی غرب و مزدوران و پیروان خائن آن در سرزمین های اسلام و مسلمانان تلاش می کنند.

مسلمانان از طریق انتخابات دموکراسی و نه از طریق صندوق های غرب به پا نخواهند خاست، بلکه با یک بیداری واقعی بر اساس عقیده اسلامی، با برپایی دولت خلافت راشده که جایگاه اسلام را باز می گرداند، عزت مسلمانان را باز می گرداند و توهمات دموکراسی را درهم می شکند.

فریب نام ها را نخورید و امید خود را به افراد در نظام های کفر نبندید، بلکه به پروژه بزرگ خود بازگردید: از سرگیری زندگی اسلامی، این تنها راه عزت و پیروزی و تمکین است.

صحنه تکرار خفت باری از مصیبت های قدیمی است: نمادهای جعلی، وفاداری به نظام های غربی، و انحراف از مسیر اسلام. و هر کس این مسیر را تشویق کند، امت را گمراه می کند. پس به پروژه خلافت بازگردید و اجازه ندهید دشمنان اسلام رهبران و نمایندگان شما را بسازند. عزت در کرسی های دموکراسی نیست، بلکه در منصب خلافت است که حزب التحریر برای آن تلاش می کند و امت را از این انحطاط فکری و سیاسی برحذر می دارد. پس هیچ نجاتی برای ما نیست جز با دولت خلافت، که اجازه نمی دهد کسانی که به دینی غیر از اسلام معتقدند بر مسلمانان حکومت کنند، نه کسانی که انحراف و انحراف را توجیه می کنند، و نه کسانی که برای مردم غیر از آنچه خدا نازل کرده است قانونگذاری می کنند.

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

عبدالمحمود العامری - ولایت یمن

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ  حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ

حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

درگاه الاهرام روز سه شنبه 4 نوامبر 2025 گزارش داد که نخست وزیر مصر در سخنانی که به نیابت از رئیس جمهور در دومین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی در دوحه، پایتخت قطر، ایراد کرد، گفت که مصر رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر در همه اشکال و ابعاد آن، از جمله "فقر چند بعدی" را اعمال می کند.

سال‌هاست که تقریباً هیچ سخنرانی رسمی در مصر خالی از عباراتی مانند «رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر» و «شروع واقعی اقتصاد مصر» نیست. مقامات این شعارها را در کنفرانس‌ها و مناسبت‌ها تکرار می‌کنند و با تصاویری براق از پروژه‌های سرمایه‌گذاری، هتل‌ها و استراحتگاه‌ها همراه است. اما واقعیت، همانطور که گزارش های بین المللی گواه است، کاملاً متفاوت است. فقر در مصر همچنان یک پدیده ریشه دار است، بلکه با وجود وعده‌های مکرر دولت برای بهبود و نوسازی، رو به وخامت است.

بر اساس گزارش های یونیسف، اسکوا و برنامه جهانی غذا برای سال های 2024 و 2025، حدود یک نفر از هر پنج مصری در فقر چند بعدی زندگی می کنند، یعنی از بیش از یک جنبه از جنبه های اساسی زندگی مانند آموزش، بهداشت، مسکن، کار و خدمات محروم هستند. داده ها همچنین تأیید می کنند که بیش از 49٪ از خانواده ها در دسترسی به غذای کافی با مشکل مواجه هستند، که این رقم تکان دهنده ای است که عمق بحران معیشتی را منعکس می کند.

اما فقر مالی، یعنی کاهش درآمد در مقایسه با هزینه های زندگی، به شدت افزایش یافته است، در نتیجه امواج متوالی تورم که دستمزدها، تلاش ها و پس انداز مردم را خورده است، تا جایی که درصد زیادی از مصری ها علی رغم کار مداوم زیر خط فقر مالی هستند.

درحالی که دولت از ابتکاراتی مانند "تکافل و کرامه" و "زندگی کریمانه" صحبت می‌کند، آمارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این برنامه‌ها ساختار فقر را اساساً تغییر نداده‌اند، بلکه به مسکن‌های موقتی شبیه هستند که مانند قطره‌ای است که در صحرا ریخته می‌شود. روستا نشین مصر که بیش از نیمی از جمعیت را در خود جای داده است، همچنان از ضعف خدمات، فقدان فرصت‌های شغلی مناسب و فرسودگی زیرساخت‌ها رنج می‌برد. گزارش اسکوا تأیید می کند که محرومیت در روستا چندین برابر بیشتر از شهرها است که نشان دهنده توزیع ناعادلانه ثروت و غفلت مزمن از حاشیه ها است.

هنگامی که نخست وزیر از پسر وطن "که با دولت اقدامات اصلاحات اقتصادی را تحمل کرد" تشکر می کند، در واقع به وجود رنج واقعی ناشی از این سیاست ها اعتراف می کند. با این حال، این اعتراف با تغییری در رویکرد همراه نیست، بلکه ادامه حرکت در همان مسیر سرمایه‌داری است که باعث بحران شد.

اصلاحات ادعایی که در سال 2016 با برنامه "شناورسازی"، افزایش یارانه ها و افزایش مالیات ها آغاز شد، اصلاح نبود، بلکه تحمیل هزینه بدهی ها و کسری به فقرا بود. در حالی که مقامات از "شروع" صحبت می کنند، سرمایه گذاری های هنگفت به سمت املاک لوکس و پروژه های توریستی که در خدمت صاحبان سرمایه هستند، می رود، در حالی که میلیون ها جوان فرصتی برای کار یا مسکن پیدا نمی کنند. بلکه بسیاری از این پروژه‌ها، مانند منطقه علم الروم در مطروح که سرمایه‌گذاری آن 29 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، مشارکت‌های سرمایه‌داری خارجی هستند که زمین‌ها و ثروت‌ها را به دست می‌آورند و آن‌ها را به منبع سود برای سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کنند، نه منبع درآمد برای مردم.

این نظام شکست می خورد نه تنها به این دلیل که فاسد است، بلکه به این دلیل که بر اساس یک ایده باطل یعنی نظام سرمایه داری عمل می کند، که پول را محور تمام سیاست های دولت قرار می دهد. سرمایه داری بر آزادی مطلق مالکیت استوار است و اجازه می دهد ثروت در دست اقلیتی که ابزار تولید را در اختیار دارند، انباشته شود، در حالی که اکثریت بار مالیات ها، قیمت ها و بدهی های عمومی را بر دوش می کشند.

به همین دلیل، تمام آنچه «برنامه‌های حمایت اجتماعی» نامیده می‌شود، تلاشی برای زیبا جلوه دادن چهره وحشی سرمایه‌داری و طولانی کردن عمر نظامی ناعادلانه است که به ثروتمندان اهمیت می‌دهد و از فقرا مالیات می‌گیرد. به جای درمان ریشه درد؛ یعنی انحصار ثروت و تبعیت اقتصاد از مؤسسات بین‌المللی، تنها به توزیع خرده‌ای از کمک‌های نقدی بسنده می‌شود که نه فقری را از بین می‌برد و نه عزتی را حفظ می‌کند.

مراقبت، لطفی از سوی حاکم به رعیت نیست، بلکه یک وظیفه شرعی و مسئولیتی است که خداوند در دنیا و آخرت او را به خاطر آن بازخواست خواهد کرد. آنچه امروز در حال وقوع است، غفلت عمدی از امور مردم و دست کشیدن از وظیفه مراقبت به نفع وام های مشروط از صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است.

دولت واسطه ای بین فقیر و طلبکار خارجی شده است، مالیات وضع می کند، یارانه ها را کاهش می دهد و اموال عمومی را برای جبران کسری متورم که توسط خود نظام سرمایه داری ایجاد شده است، می فروشد. در این میان، مفاهیم شرعی که اقتصاد را تنظیم می کنند، مانند حرام بودن ربا، ممنوعیت تملک ثروت های عمومی توسط افراد و وجوب نفقه بر رعیت از بیت المال مسلمین، غایب است.

اسلام یک نظام اقتصادی یکپارچه ارائه کرده است که فقر را از ریشه درمان می کند، نه فقط با کمک های نقدی یا پروژه های زیبایی. این نظام بر مبانی شرعی ثابتی استوار است که مهمترین آنها عبارتند از:

1- حرام بودن ربا و بدهی های ربوی که دولت را مقید می کند و منابع آن را تحلیل می برد، با از بین رفتن ربا، وابستگی اقتصاد به مؤسسات بین المللی از بین می رود و حاکمیت مالی به امت باز می گردد.

2- قرار دادن مالکیت ها در سه نوع:

مالکیت فردی: مانند خانه ها، مغازه ها و مزارع خصوصی...

مالکیت عمومی: شامل ثروت های بزرگ مانند نفت، گاز، معادن و آب...

مالکیت دولت: مانند زمین های فیء، رکاز و خراج...

با این توزیع، عدالت محقق می شود، زیرا از انحصار منابع امت توسط گروهی اندک جلوگیری می شود.

3- تضمین کفایت برای هر فرد از رعیت: دولت نیازهای اساسی هر انسانی را در رعیت خود از خوراک، پوشاک و مسکن تامین می کند، اگر از کار ناتوان باشد، بیت المال باید از او انفاق کند.

4- زکات و انفاق اجباری: زکات احسان نیست بلکه فریضه است، دولت آن را جمع آوری می کند و در مصارف شرعی آن برای فقرا، مساکین و بدهکاران صرف می کند. این یک ابزار توزیع موثر است که پول را به چرخه زندگی در جامعه باز می گرداند.

همراه با تشویق به کار مولد و منع بهره کشی، و ترغیب به سرمایه گذاری منابع در پروژه های مفید واقعی مانند صنایع سنگین و نظامی، نه در سفته بازی ها، املاک لوکس و پروژه های خیالی. علاوه بر تنظیم قیمت ها با عرضه و تقاضای واقعی، نه با انحصار و نه با شناورسازی.

تنها دولت خلافت بر منهاج نبوت قادر به اجرای عملی این احکام است، زیرا بر اساس عقیده اسلامی بنا شده است و هدف آن مراقبت از امور مردم است نه جمع آوری اموال آنها. در سایه خلافت، نه ربا وجود دارد و نه وام های مشروط، و نه فروش ثروت های عمومی به خارجی ها، بلکه منابع به گونه ای اداره می شوند که مصلحت امت را تامین کند، و بیت المال تامین مالی مراقبت های بهداشتی، آموزش و پرورش و تاسیسات عمومی را از منابع دولت، خراج، انفال و مالکیت عمومی بر عهده می گیرد.

اما نیازهای اساسی فقرا، یکایک آنها تامین می شود، نه از طریق صدقات موقت، بلکه به عنوان یک حق شرعی تضمین شده. بنابراین، مبارزه با فقر در اسلام یک شعار سیاسی نیست، بلکه یک نظام زندگی یکپارچه است که عدالت را برقرار می کند، از ظلم جلوگیری می کند و ثروت را به صاحبانش باز می گرداند.

بین سخنان رسمی و واقعیت زندگی، فاصله بسیار زیادی وجود دارد که از دید هیچ کس پنهان نیست. در حالی که دولت از پروژه‌های «غول‌پیکر» و «آغاز واقعی» خود می‌خواند، میلیون‌ها مصری زیر خط فقر زندگی می‌کنند و از گرانی، بیکاری و ناامیدی رنج می‌برند. حقیقت این است که این رنج از بین نخواهد رفت تا زمانی که مصر در راه سرمایه‌داری گام بردارد، اقتصاد خود را به رباخواران تسلیم کند و تابع سیاست‌های مؤسسات بین‌المللی باشد.

بحران ها و مشکلات مصر، مشکلات انسانی هستند نه مادی، و احکام شرعی مربوط به آن، چگونگی برخورد و درمان آن بر اساس اسلام را نشان می دهد، و راه حل ها آسان تر از چشم پوشی هستند، اما نیاز به مدیریت مخلصانه ای دارند که اراده ای آزاد داشته باشد و بخواهد در مسیر درست گام بردارد و واقعاً خیر مصر و مردم آن را بخواهد، و در این صورت این مدیریت باید تمام قراردادهایی را که قبلاً منعقد شده و با تمام شرکت هایی که دارایی های کشور و آنچه از دارایی های عمومی آن است را در انحصار خود دارند و در راس آنها شرکت های اکتشاف گاز، نفت، طلا و سایر معادن و ثروت ها هستند، بازبینی کند و تمام این شرکت ها را اخراج کند زیرا آنها اصولا شرکت های استعماری غارتگر ثروت های کشور هستند، سپس پیمانی جدید تدوین کند که بر توانمندسازی مردم از ثروت های کشور استوار باشد و شرکت هایی را ایجاد یا اجاره کند که خود به تولید ثروت از منابع نفت، گاز، طلا و سایر معادن بپردازند و این ثروت ها را دوباره در بین مردم توزیع کنند، در این صورت مردم قادر خواهند بود زمین های موات را کشت کنند که دولت آنها را قادر می سازد از حق خود در آن بهره برداری کنند و همچنین قادر خواهند بود آنچه را که باید تولید کنند تا اقتصاد مصر را ارتقا دهند و نیازهای مردم آن را برآورده سازند و دولت در این راه از آنها حمایت خواهد کرد و تمام اینها ضرب المثل خیالی نیست و نه غیرممکن است و نه پروژه ای که برای آزمایش ارائه می دهیم که ممکن است موفق شود یا شکست بخورد، بلکه احکام شرعی لازم الاجرا برای دولت و رعیت است، پس دولت نمی تواند از ثروت های کشور که متعلق به مردم است به بهانه قراردادهایی که قوانین بین المللی ناعادلانه تصویب، تایید و حمایت می کند، چشم پوشی کند و نه می تواند مردم را از آن منع کند، بلکه باید هر دستی را که غارتگرانه به ثروت های مردم دراز می شود، قطع کند، این چیزی است که اسلام ارائه می دهد و باید اجرا شود، اما به طور جدا از سایر نظام های اسلام اجرا نمی شود، بلکه تنها از طریق دولت خلافت راشده بر منهاج نبوت اجرا می شود، این دولتی است که حزب التحریر دغدغه و دعوت به آن را دارد و از مصر و مردم آن، مردم و ارتش، می خواهد که با آن برای رسیدن به آن همکاری کنند، باشد که خداوند پیروزی را از جانب خود بنویسد و آن را واقعیتی ببینیم که اسلام و پیروانش را عزیز می دارد، خدایا هر چه زودتر.

﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

نوشته شده برای دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

سعید فضل

عضو دفتر رسانه ای حزب التحریر در ولایت مصر