بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح155) معاون التفويض حاكم, وولايته عامة
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح155) معاون التفويض حاكم, وولايته عامة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
December 01, 2024

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح155) معاون التفويض حاكم, وولايته عامة

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

 (ح155) معاون التفويض حاكم, وولايته عامة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا "بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام" وَمَعَ الحَلْقَةِ الخَامِسَةِ وَالخَمْسِينَ بَعدَ المِائَةِ, وَعُنوَانُهَا: "مُعَاوِنُ التَّفوِيضِ حَاكِمٌ, وَوِلَايَتُهُ عَامَّةٌ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَتَينِ الثَّالِثَةِ وَالرَّابِعَةِ بَعدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ "نظامُ الإسلام" لِلعَالِمِ والـمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

المادة 48- لَا يُخَصَّصُ مُعَاوِنُ التَّفوِيضِ بِأَيِّ دَائِرَةٍ مِنْ دَوَائِرِ الجِهَازِ الإِدَارِيِّ، وَإِنَّمَا يَكُونُ إِشرَافُهُ عَامّاً، لِأَنَّ الَّذِينَ يُبَاشِرُونَ الأُمُورَ الإِدَارِيَّةَ أُجَرَاءُ وَلَيسُوا حُكَّاماً، وَمُعَاوِنُ التَّفوِيضِ حَاكِمٌ، وَلَا يُقَلَّدُ تَقلِيداً خَاصّاً بِأَيٍّ مِنَ الأَعْمَالِ لِأَنَّ وِلَايَتَهُ عَامَّةٌ.

المادة 49- يُعَيِّنُ الخَلِيفَةُ مُعَاوِناً لِلتَّنفِيذِ، وَعَمَلُهُ مِنَ الأَعْمَالِ الإِدَارِيَّةِ، وَلَيسَ مِنَ الحُكْمِ وَدَائِرَتُهُ هِيَ جِهَازٌ لِتَنفِيذِ مَا يَصدُرُ عَنِ الخَلِيفَةِ لِلجهَاتِ الدَّاخِلِيَّةِ وَالخَارِجِيَّةِ، وَلِرَفْعِ مَا يَرِدُ إِلَيهِ مِنْ هَذِهِ الجِهَاتِ، فَهِيَ وَاسِطَةٌ بَينَ الخَلِيفَةِ وَغَيرِهِ، تُؤَدِّي عَنهُ، وَتُؤَدِّي إِلَيهِ فِي الأُمُورِ الآتِيَةِ:

أ -العَلَاقَاتِ مَعَ الرَّعِيَّةِ.

ب-العَلَاقَاتِ الدَّولِيَّةِ.

ج-الجَيشُ أَوْ الجُندُ.

د-أَجهِزَةُ الدَّولَةِ الأُخرَى غَيرِ الجَيش.ِ

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: أَيُّهَا الصَّائِمُونْ, يَا أُمَّةَ الإِيمَانْ, يَا أُمَّةَ القُرآنْ, يَا أُمَّةَ الإِسلَامْ, يَا أُمَّةَ التَّوحِيدْ, يَا مَنْ آمَنتُمْ بِاللهِ رَبّاً, وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيّاً وَرَسُولاً, وَبِالقُرآنِ الكَرِيمِ مِنهَاجاً وَدُستُوراً, وَبِالإسلَامِ عَقِيدَةً وَنِظَاماً لِلْحَياَة,ِ أَيُّهَا الـمُسلِمُون فِي كُلِّ مَكَانْ, فَوقَ كُلِّ أَرضٍ, وَتَحتَ كُلِّ سَمَاءْ, يَا خَيرَ أُمَّةٍ أُخرِجَتْ لِلنَّاسِ, أَيُّهَا الـمُؤمِنُونَ الغَيُورُونَ عَلَى دِينِكُمْ وَأُمَّتِكُمْ.

أعَدَّ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ هُوَ وَإِخوَانُهُ العُلَمَاءُ فِي حِزْبِ التَّحرِيرِ دُستُورَ الدَوْلَةِ الإِسْلامِيَّةِ, وَهَا هُوَ يُوَاصِلُ عَرْضَهُ عَلَيكُمْ حَتَّى تدرُسُوهُ وَأنتمْ تَعْمَلُونَ مَعَنَا لإِقَامَتِهَا, وَهَاتَانِ هُمَا الـمَادَّتَانِ الثَّامِنَةُ وَالأَربَعُونَ, وَالتَّاسِعَةُ وَالأَربَعُونَ. وَإِلَيكُمْ بَيَانَ أَدِلَّةِ هَاتَينِ الـمَادَّتين مِنْ كِتَابِ مَقَدِّمَةِ الدُّستُورِ, وهِيَ عَلَى النَّحْوِ الآتِي:

أولا: المادة 48: دَلِيلُهَا هُوَ مَا تَعنِيهِ كَلِمَةُ "وَزِيرَايَ" فِي الحَدِيثِ الَّذِي أَخرَجَهُ التِّرمِذِيُّ، مِنْ أَنَّ الـمُعَاوِنَ هُوَ مُعَاوِنٌ لِلخَلِيفَةِ فِي الخِلَافَةِ أَيْ فِي الحُكْمِ، فَهُوَ حَاكِمٌ وَلَيسَ أَجِيراً. وَلِذَلِكَ لَا يَجُوزُ مُبَاشَرَتُهُ الأُمُورَ الإِدَارِيَّةَ فَإِنَّ الَّذِينَ يُبَاشِرُونَ الأُمُورَ الإِدَارِيَّةَ أُجَرَاءُ, وَلَيسُوا حُكَّاماً. وَالـمُعَاوِنُ حَاكِمٌّ وَلَيسَ بِأَجِيرٍ، فَعَمَلُهُ رِعَايَةُ الشُّؤُونِ, وَلَيسَ القِيَامَ بِالأَعمَالِ الَّتِي يُستَأْجَرُ الأُجَرَاءُ لِلقِيَامِ بِهَا. وَمِنْ هُنَا جَاءَتْ عَدَمُ مُبَاشَرَتِهِ الأُمُورَ الإِدَارِيَّةَ. وَلَيسَ مَعنَى هَذَا أَنَّهُ مَمنُوعٌ مِنَ القِيَامِ بِأَيِّ عَمَلٍ إِدَارِيٍّ، بَلْ مَعنَاهُ أَنَّهُ لَا يَختَصُّ بِأَعْمَالِ الإِدَارَةِ بَلْ لَهُ عُمُومُ النَّظَرِ.

أَمَّا عَدَمُ تَقلِيدِهِ تَقلِيداً خَاصّاً فَلِأَنَّهُ مُعَاوِنٌ، وَالمُعَاوِنُ يُقَلَّدُ بِالنِّيَابَةِ وَعُمُومِ النَّظَرِ. وَلِهَذَا فَهُوَ لَا يَحتَاجُ إِلَى تَقلِيدٍ جَدِيدٍ لِكُلِّ أَمْرٍ يَستَعِينُ الخَلِيفَةُ بِهِ، أَو لِأَيَّ مَكَانٍ يُرسِلُهُ إِلَيهِ، وَذَلِكَ لِأَنَّ تَقلِيدَهُ لَيسَ خَاصّاً. أَمَّا الَّذِي يُقَلَّدُ تَقلِيداً خَاصّاً فَإِنَّهُ يَكُونُ وَالِياً وِلَايَةً خَاصَّةً مِثْلُ قَاضِي القُضَاةِ, وَأَمِيرِ الجَيشِ, وَوَالِي الصَّدَقَاتِ وَأَمثَالِهَا، وَهَذَا يَحتَاجُ إِلَى تَقلِيدٍ جَدِيدٍ فِي كُلِّ وِلَايَةٍ خَاصَّةٍ يُكَلَّفُ بِهَا.

ثانيا: المادة 49: وَزِيرُ التَّنفِيذِ هُوَ الوَزِيرُ الَّذِي يُعيِّنُهُ الخَلِيفَةُ لِيَكُونَ مُعَاوِناً لَهُ فِي التَّنفِيذِ وَالـمُلَاحَقَةِ وَالأَدَاءِ، وَيَكُونُ وَسِيطاً بَينَ الخَلِيفَةِ وَبَينَ أَجْهِزَةِ الدَّولَةِ وَالرَّعَايَا وَالخَارِجِ: يُؤَدِّي عَنهُ، وَيُؤَدِّي إِلَيهِ. فَهُوَ مُعِينٌ فِي تَنفِيذِ الأُمُورِ، وَلَيسَ بِوَالٍ عَلَيهَا، وَلَا مُتَقَلِّدٍ لَهَا. فَعَمَلُهُ مِنَ الأَعْمَالِ الإِدَارِيَّةِ، وَلَيسَ مِنَ الحُكْمِ. وَدَائِرَتُهُ هِيَ جِهَازٌ لِتَنفِيذِ مَا يَصدُرُ عَنِ الخَلِيفَةِ لِلجهَاتِ الدَّاخِلِيَّةِ، وَالخَارِجِيَّةِ، وَلِرَفْعِ مَا يَرِدُ إِلَيهِ مِنْ هَذِهِ الجِهَاتِ، فَهِيَ وَسِيطَةٌ بَينَ الخَلِيفَةِ وَبَينَ غَيرِهِ: تُؤَدِّي عَنهُ، وَتُؤَدِّي إِلَيهِ.

وَقَد كَانَ وَزِيرُ التَّنفِـيذِ يُسَمَّى (الكَاتِبَ) عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ r وَالخُلَفَاءِ الرَّاشِـدِينَ، ثُمَّ صَـارَ يُسَـَّمى (صَاحِبَ دِيوَانِ الرَّسَائِلِ) أو المُكَاتَبَاتِ، ثُمَّ استَقَرَّ عَلَى (كَاتِبِ الإِنشَاءِ) أَوْ (صَاحِبِ دِيوَانِ الإِنشَاءِ)، ثُمَّ سُمِّيَ (وَزِيرَ تَنفِيذٍ) عِندَ الفُقَهَاءِ.

وَأَمَّا عَنْ أَعْمَالِهِ فِي الأُمُورِ الأَربَعَةِ المَذكُورَةِ، فَمِنَ استِقرَاءِ الأَدِلَّةِ المُتَعَلِّقَةِ بِالكَاتِبِ (وَزِيرِ التَّنفِيذِ) فِي عَهْدِ الرَّسُولِ r وَالخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ عَلَى مَلأٍ مِنَ الصَّحَابَةِ:

أ - العَلَاقَاتُ مَعَ الرَّعِيَّةِ: وَمِنَ الأَمثِلَةِ عَلَيهَا: الكُتُبُ المُوَجَّهَةُ إِلَى الرَّعِيَّةِ بِشَكلٍ مُبَاشَرٍ. وَمِنهَا: كتابُهُ r لأهـلِ نَجـرَانَ: رَوَاهُ أَبُو عُبَيدٍ فِي الأَموَالِ عَنْ أَبِي المُلَيحِ الهُذَلِيِّ وَفِي آخِرِهِ: «شَهِدَ بِذَلِكَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَمُعَيْقِيبُ، وَكَتَبَ». وَرَوَاهُ أَبُـو يُوسُفُ فِي الخَرَاجِ، وَذَكَرَ أَنَّ الكَاتِبَ هُوَ المُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ. ثُمَّ ذَكَرَ أَبُو يُوسُفَ كِتَابَ أِبِي بَكْرٍ لَهُمْ, وَأَنَّ الكَاتِبَ هُوَ المُغِيرَةُ، ثُمَّ ذَكَرَ كِتَابَ عُمَرَ, وَالكَاتِبُ مُعَيقِيبَ، ثُمَّ كِتَابَ عُثمَانَ لَهُمْ, وَالكَاتِبُ مَولَاهُ حَمرَانَ، ثُمَّ كِتَابَ عَلِيٍّ, وَالكَاتِبُ عَبدُ اللهِ بْنَ أَبِي رَافِعٍ.

وَمِنهَا: كِتَابُهُ r لِتَميمٍ الدَّارِيِّ: ذَكَرَ أَبُو يُوسُفُ فِي الخَرَاجِ قَالَ: «قَامَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ وَهُوَ تَمِيمُ بْنُ أَوْسٍ - رَجُلٌ مِنْ لَخْمٍ - فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ لِي جِيرَةً مِنَ الرُّومِ بِفِلَسْطِينَ، لَهُمْ قَرْيَةٌ يُقَالُ لَهَا حِبْرَى، وَأُخْرَى يُقَالُ لَهَا عَيْنُونُ، وَإِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ الشَّامَ فَهَبْهُمَا لِي، فَقَالَ: هُمَا لَكَ. قَالَ: فَاكْتُبْ لِي بِذَلِكَ، فَكَتَبَ لَهُ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِتَمِيمِ بْنِ أَوْسِ الدَّارِيِّ، أَنَّ لَهُ قَرْيَةَ حِبْرَى وَبَيْتَ عَيْـنُونَ قَرْيَتُهَا كُلُّهَا، وَسَهْلُهَا وَجَبَلُهَا وَمَاؤُهَا وَحَرْثُهَا وَأَنْبَاطُهَا وَبَقَرُهَا وَلِعَقِبِهِ مِنْ بَعْدِهِ، لاَ يُحَاقُّهُ فِيهَا أَحَدٌ، وَلاَ يُلْحِدُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ بِظُلْمٍ، فَمَنْ ظَلَمَ وَأَخَذَ مِنْهُمْ شَيْئاً فَإِنَّ عَلَيْهِ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ. وَكَتَبَ عَلِيٌ».

فَلَمَّا وَلِيَ أَبُو بَكْرٍ كَتَبَ لَـهُمْ كِتَاباً نُسختُهُ: «بسم الله الرحمن الرحيم، هَذَا كِتَابٌ مِنْ أَبِي بَكْرٍ أَمِينِ رَسُولِ اللهِ r الَّذِي استُخلِفَ فِي الأَرْضِ، كَتَبَهُ لِلدَّارِيِّينَ، أَنْ لَا يُفسَدَ عَلَيهِمْ مَا بِيَدِهِمْ مِنْ قَريَةِ حِبْرَى وَعينُونَ، فَمَنْ كَانَ يَسمَعُ وَيُطِيعُ للهِ فَلَا يُفْسِدْ مِنهُمَا شَيئاً، وَلِيُقِمْ عَمُودَي البَابَينِ عَلَيهِمَا، وَلْيمَنَعْهُمَا مِنَ المُفسِدِينَ».

ب- العَلَاقَاتُ الدَّولِيَّةُ. وَمِنَ الأَمثِلَةِ عَلَيهَا: صُلْحُ الحُدَيبِيَةِ: جاء في ما رواه البخاري من طريق المسور ومروان: «فَدَعَا النَّبِيُّ r الكَاتِبَ ...». ورواه أبو يوسف في كتاب الخراج قال أبو يوسف: «وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ وَالكَلْبِيُّ، زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الحَدِيثِ، وَفِيهِ: وَقَالَ: اكْتُبُوا ...» ولم يذكر اسم الكاتب. ورواه ابن كثير قال: «قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ ... ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ r عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبَ t فَقَالَ: اكْتُبْ ...».

وَرَوَاهُ أَبُو عُبَيدٍ فِي الأَموَالِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَفِيهِ: «... فَقَالَ لِعَلِيٍّ: أُكْـتُبْ يَا عَلِيُّ ...». وَرَوَاهُ الحَاكِمُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَصَحَّحَهُ وَوَافَقَهُ الذَّهَبِيُّ وَفِيهِ: «... اُكْتُبْ يَا عَلِيُّ ...». وَنَصَّ هَذَا الصُّلْحُ مَشهُورٌ, وَلَا حَاجَةَ لِذِكْرِهِ هُنَا.

ج -  الجَيشُ أَوِ الجُندُ. وَمِنْ مُكَاتَبَاتِهِ: كِتَابُ أَبِي بَكْرٍ إِلَى خَالِدٍ يَأمُرُهُ بِالمَسِيرِ إِلَى الشَّامِ. قَالَ أَبُو يُوسُفَ فِي كِتَابِ الخَرَاجِ: «وَكَانَ خَالِدٌ أَرَادَ أَنْ يَتَّخِذَ الحِيرَةَ دَاراً يُقِيمُ بِهَا، فَأَتَاهُ كِتَابُ أَبِي بَكْرٍ يَأمُرُهُ بِالمَسِيرِ إِلَى الشَّامِ مَدَداً لِأَبِي عُبَيدَةَ وَالمُسلِمِينَ ...».

د -  أَجهِزَةُ الدَّولَةِ الأُخرَى غَيرِ الجَيش.ِ وَمِنْ مُرَاسَلَاتِ هَذَا النَّوعِ وَكُتُبِهِ: كِتَابُهُ r فِي العُشْرِ إِلَى مُعَاذٍ: رَوَى يَحْيَى بْنُ آدَمَ فِي كِتَابِ الخَرَاجِ عَنِ الحَسَنِ قَالَ: «كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ r إِلَى مُعَاذٍ بِالْيَمَنِ: فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً العُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالغَرْبِ فَنِصْفُ العُشْرِ». وَرُوِيَ عَنِ الشَّعبِيِّ مِثلُهُ. وَرَوَاهُ ابنُ أَبِي شَيبَةَ فِي مُصَنَّفِهِ عَنِ الحُكْمِ.

وَلِلخَلِيفَةِ أَنْ يُعَيِّنَ كتَّاباً بِالقَدْرِ الَّذِي يَحتَاجُهُ فِي مُكَاتَبَاتِهِ، بَلْ إِنَّهُ يَصِلُ إِلَى حَدِّ الوَاجبِ إِنْ كَانَ لَا يَتِمُّ القِيَامُ بِالوَاجِبِ إِلَّا بِتَعيِينِهِمْ. وَقَدْ ذَكَرَ أَصْحَابُ السِّيَرِ أَنَّهُ كَانَ لِرَسُولِ اللهِ r حَوَالَي عِشرِينَ كَاتِبا.

Boloogh02 12 2024

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم, وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت پانزدهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

تهیه کننده: استاد محمد احمد النادی

قسمت پانزدهم

الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی امام المتقین، و سید المرسلین، مبعوث رحمت للعالمین، سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین، و اجعلنا معهم، و احشرنا فی زمرتهم برحمتک یا ارحم الراحمین.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، و بعد: در این قسمت، تأملات خود را در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

در قسمت گذشته گفتیم: برای مسلمان نیز سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند، همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند، و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و در این قسمت اضافه می کنیم و می گوییم: برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد، به دلیل حدیث ابوهریره که بخاری در الأدب المفرد و ابویعلی در مسندش و نسائی در الکنی و ابن عبدالبر در التمهید آورده اند، و عراقی گفته است: سند آن خوب است، و ابن حجر در تلخیص الحبیر گفته است: سند آن حسن است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "به همدیگر هدیه دهید تا یکدیگر را دوست داشته باشید".

و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد، به دلیل حدیث عایشه نزد بخاری که گفت: "رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه را می پذیرفت و در مقابل آن پاداش می داد".

و حدیث ابن عمر نزد احمد و ابوداود و نسائی، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به خدا پناه برد، به او پناه دهید، و هر کس از شما به نام خدا چیزی خواست، به او بدهید، و هر کس از خدا طلب پناهندگی کرد، به او پناه دهید، و هر کس به شما احسانی کرد، به او پاداش دهید، و اگر نیافتید، برای او دعا کنید تا بدانید که به او پاداش داده اید".

و این بین برادران است، و هیچ ارتباطی با هدایای رعیت به حاکمان ندارد، زیرا آنها مانند رشوه حرام هستند، و از پاداش دادن این است که بگوید: خدا به تو جزای خیر دهد.

ترمذی از اسامه بن زید رضی الله عنهما روایت کرده و گفته است حسن صحیح است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به او احسانی شود و به کننده آن بگوید: "خدا به تو جزای خیر دهد" به درستی که در ستایش مبالغه کرده است". و ستایش شکر است، یعنی پاداش دادن، به ویژه از کسی که غیر از آن چیزی نمی یابد، به دلیل آنچه ابن حبان در صحیح خود از جابر بن عبدالله روایت کرده است، گفت: شنیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس نیکی کند و جز ستایش برای او خیری نیابد، پس او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به باطل زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و با سند حسن نزد ترمذی از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس عطایی کند و چیزی بیابد، باید آن را جبران کند، و اگر نیابد، باید او را ستایش کند، پس هر کس او را ستایش کند، او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به چیزی که به او داده نشده است زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و کفر ورزیدن به عطاء یعنی پنهان کردن و پوشاندن آن.

و با سند صحیح ابوداود و نسائی از انس روایت کرده اند که گفت: "مهاجرین گفتند ای رسول خدا، انصار همه پاداش را بردند، ما قومی را ندیدیم که بهتر از آنها در دادن چیزهای زیاد بذل و بخشش کنند، و نه بهتر از آنها در همدردی در چیزهای کم، و آنها مخارج ما را کفایت کردند، فرمود: آیا شما آنها را به خاطر آن ستایش نمی کنید و برای آنها دعا نمی کنید؟ گفتند: آری، فرمود: پس آن در مقابل آن است".

و شایسته است که مسلمان کم را مانند زیاد شکر کند، و از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند، به دلیل آنچه عبدالله بن احمد در زوائد خود با سند حسن از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس کم را شکر نکند، زیاد را شکر نکرده است، و هر کس از مردم تشکر نکند، خدا را شکر نکرده است، و سخن گفتن از نعمت خدا شکر است، و ترک آن کفر است، و جماعت رحمت است، و تفرقه عذاب است".

و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند، به دلیل آنچه بخاری از ابوموسی روایت کرده است، گفت: "پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود که مردی آمد و سؤال کرد، یا نیازمندی حاجتی را طلب کرد، رو به ما کرد و فرمود: شفاعت کنید تا پاداش داده شوید و خداوند بر زبان پیامبرش آنچه را که می خواهد جاری کند".

و به دلیل آنچه مسلم از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت کرده است که فرمود: "هر کس برای برادر مسلمانش به صاحب قدرتی برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری واسطه شود، در روزی که قدم ها می لغزند، برای عبور از صراط یاری می شود".

و همچنین برای مسلمان مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، به دلیل آنچه ترمذی روایت کرده و گفته است این حدیث حسن است از ابودرداء از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: "هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، خداوند در روز قیامت آتش را از صورتش دور می کند". و حدیث ابودرداء را احمد آورده و گفته است سندش حسن است، و هیثمی نیز همین را گفته است.

و آنچه اسحاق بن راهویه از اسماء بنت یزید روایت کرده است که گفت: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، بر خدا حق است که او را از آتش آزاد کند".

و قضاعی در مسند الشهاب از انس آورده است، که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس در غیاب برادرش را یاری کند، خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند". و قضاعی همچنین از عمران بن حصین با این اضافه آورده است: "و او توانایی یاری کردن او را دارد". و به دلیل آنچه ابوداود و بخاری در الأدب المفرد آورده اند، و زین عراقی گفته است: سندش حسن است از ابوهریره که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "مؤمن آینه مؤمن است، و مؤمن برادر مؤمن است، از هر کجا که او را ملاقات کند، زیان او را از او دفع می کند و از پشت سر از او محافظت می کند".

ای مسلمانان:

از طریق احادیث نبوی شریفی که در این قسمت و قسمت قبل وارد شده است، دانستید که برای کسی که برادری را در راه خدا دوست دارد، سنت است که او را از دوست داشتن خود آگاه کند و به او اطلاع دهد. و همچنین برای مسلمان سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند. همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند. و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد. و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد.

و شایسته است که مسلمان از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند. و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند. و همچنین برای او مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند. پس آیا به این احکام شرعی و سایر احکام اسلام پایبند باشیم؛ تا همانگونه باشیم که پروردگارمان دوست دارد و از آن راضی می شود، تا آنچه را که در ماست تغییر دهد، و احوال ما را اصلاح کند، و به خیر دنیا و آخرت دست یابیم؟!

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به این مقدار بسنده می کنیم، به این امید که تأملات خود را در قسمت های آینده ان شاء الله تعالی تکمیل کنیم، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می گذاریم. از حسن توجه شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

بدانید ای مسلمانان! - قسمت 15

بدانید ای مسلمانان!

قسمت 15

اینکه از دستگاههای دولت خلافت، یاری دهندگان هستند، و آنها وزیرانی هستند که خلیفه آنها را با خود منصوب می کند، تا در تحمل بارهای خلافت و انجام مسئولیت های آن به او کمک کنند، زیرا فراوانی بارهای خلافت، به ویژه هر چه دولت خلافت بزرگتر و گسترده تر شود، خلیفه به تنهایی از حمل آن ناتوان می شود و نیاز به کسی دارد که در حمل آن برای انجام مسئولیت هایش به او کمک کند، اما درست نیست که آنها را بدون قید و شرط وزیر بنامیم تا معنای وزیر در اسلام که به معنای معاون است، با معنای وزیر در نظام های عرفی کنونی بر اساس دموکراسی سرمایه داری سکولار یا سایر نظام هایی که در عصر حاضر شاهد آن هستیم، اشتباه نشود.