لسنا طوباويين حالمين   حوار مع صديق   كيف سيبني حزب التحرير دولة الخلافة الراشدة؟!
January 28, 2018

لسنا طوباويين حالمين حوار مع صديق كيف سيبني حزب التحرير دولة الخلافة الراشدة؟!

لسنا طوباويين حالمين

حوار مع صديق

كيف سيبني حزب التحرير دولة الخلافة الراشدة؟!

الجزء الأول

☆ هذا حوار ثنائي جرى بيني وبين صديق مسلم ملتزم، يظهر عليه التزامه بأوامر دينه وغيرته عليه، مهتم ﻷمر اﻹسلام والمسلمين، يكره الحديث في السياسة شأنه في ذلك شأن أغلب شبابنا المسلم التواق إلى أن يعيش عيشا إسلاميا في مجتمع يحل الحلال ويحرم الحرام يأمر بالمعروف وينهى عن المنكر، وﻻ يدرك أن هذا الذي تتوق نفسه إليه هو عين السياسة.

☆ أختلف أنا وصديقي هذا - الذي أحب - بأنني أنتمي إلى حزب التحرير صاحب مشروع بناء دولة الخلافة، في حين إنه ﻻ ينتمي إلى أي توجه كحزب أو حركة أو جماعة إسلامية، ﻻ بل فإن كثرة الحركات اﻹسلامية على الساحة واختلاف أهدافها ومناهجها يسبب له نوعا من التشويش والحيرة.

☆ وما إن تفاعلت معه ذات مرة بإعطائه كتاب "نظام اﻹسلام" أحد منشورات الحزب المتبناة حتى عاد لي خلال بضعة أيام تقرببا ليطلب مني أن نجلس جلسة خاصة للنقاش، اللهم لك الحمد رددت في خلدي ولسان حالي مفعم بمشاعر سعادة تغمر ملامحي، فتهلل الوجه مني واستبشر واجتاح السرور كياني كله، فنحن غالبا ما يسرنا أن نلقى من أبناء أمتنا آذانا صاغية ونحن نطرق أبواب فهمهم لمفاهيم اﻹسلام التي نحمل إليهم.

☆ ألف أهلا وسهلا واحدا قلت مداعبا، حياك الله عندي في بيتي في الوقت الذي تريد، وهكذا كان فالتقينا وﻻ أظنني احتفيت بضيف احتفائي بصديقي هذا.

☆ لكنني لم أتخيل للحظة أن صديقي أبو براء جاء مثقلا بحمل سلة من التساؤﻻت الاستنكارية القاتلة فإن لم أحسن التعامل معها بإجابة مقنعة فلا تقوم لي عنده قائمة وأكون بذلك حجته اﻷبدية على عدم جدوى حمل الدعوة معنا، رغم أنني لست متأكدا بأنه سيلتحق بنا ليحمل الدعوة معنا إن أنا أقنعته بإجاباتي، أدركت هذا من أول قنبلة ألقاها علي بسؤاله قائلا:

¤ أبو براء: اسمع أخي أبا حذيفة لن أجاملكم ولن أتجنى عليكم قلبي وعقلي مفتوحان للحق بغض النظر مع من كان، وعليه أقول: إنه ﻻ أحد من المسلمين يستطيع أن ينكر عليكم سمو الهدف الذي تنشدون، وهو بناء دولة الخلافة اﻹسلامية، فمن من المسلمين ﻻ يتطلع إلى أن تكون له دولة كدولة أبي بكر وعمر ﻻ بل كدولة من دول بني أمية أو بني العباس أو بني عثمان؟! لكن خوفي الشديد أن تكونوا حالمين منظرين فقط، وعليه فأنا هنا ﻷفهمكم وأفهم منكم:

كيف سيبني حزب التحرير دولة الخلافة؟!

وشعاركم "خلافة على منهاج النبوة"، وكلي آذان صاغية وستجدني متفهما جدا ﻷي طرح واضح معقول وقابل للفهم، فإياك أن ﻻ أفهم، أو أن ﻻ تكون مقنعا، والابتسامة تعلو محياه.

¤ أبو حذيفة: حياك الله أخي أبا البراء، هذا تقديم رائع لهذه الجلسة، وأرجو أن تأذن لي بأن أشترط لنفسي كما اشترطت لنفسك.

¤ أبو براء: هذا حقك فتفضل.

¤ أبو حذيفة: ابتداء فهذا الموضوع سيحتاج منا إلى جلسات عديدة، أما ما أشترطه فهو: أن ننطلق في حديثنا من خلال ثوابت ﻻ نختلف على صحتها لنبني فهمنا عليها فلا نعود لنقاشها أثناء سيرنا في البحث.

¤ أبو براء: نعم هذا شيء يساعدنا للوصول إلى نتيجة ذات ثمرة.

¤ أبو حذيفة: ولكن قبل أن نذهب إلى التفاصيل فما هي الضرورة لأن نبني دولة إسلامية؟!

¤ أبو براء: ﻷننا مأمورون من الله بأن نحكم بما أنزل الله ونقيم الدين في أرض الواقع.

¤ أبو حذيفة: طيب ما رأيك لو أن العرب أو المسلمين اليوم توحدوا وصاروا دولة ديمقراطية واحدة كأمريكا مثلا وتحرروا من التبعية للمستعمر وحكموا العالم كما تحكم أمريكا اليوم، أيبقى هناك ضرورة لبناء دولة اسمها "دولة الخلافة اﻹسلامية"؟! أم أن ذلك يكفي فالمطلوب مجرد دولة لنا توحدنا نحن العرب أو المسلمين بغض النظر أكانت رأسمالية أو شيوعية أو قومية أو وطنية أو أي شيء وسميناها الولايات العربية المتحدة USA ما رأيك؟!

¤ أبو براء: سامحك الله أخي أتستخف بي؟!

¤ أبو حذيفة: معاذ الله أخي بل أحاول أن أحفر أساسات إجابتي لينطق بها لسانك مع لساني، فأنا جاد جدا فيما أطرح فليتسع صدرك لي.

¤ أبو براء: أخي ألسنا مسلمين ووجهة نظرنا في الحياة هي "ﻻ إله إﻻ الله محمد رسول الله"؟! فأنا كمسلم أعتقد وأفهم أنه ﻻ بد من أن تكون لنا نحن المسلمين دولة على أساس منهاج اﻹسلام وليس وفق أي منهاج آخر، دولة كتلك التي بناها رسولنا ﷺ في المدينة.

¤ أﻻ تعلم أن إيماننا ﻻ يكتمل إﻻ بتحكيم شرع الله فينا عن رضا وتسليم بدليل قوله تعالى: ﴿فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [النساء: 65]؟

¤ أﻻ تعلم أنه بقيام دولة للإسلام وتحكيم شرع الله فينا تقوم باقي فروض اﻹسلام من صلاة وزكاة وحج وجهاد وغيرها، بدليل قوله تعالى: ﴿الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ﴾ [الحج: 42]؟

¤ أم أنك لم تسمع قول الله تعالى وهو يصف بالكفر مرة وبالظلم مرة وبالفسق مرة من يحكم بغير ما أنزل الله؟!

فقال سبحانه: ﴿وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ﴾ [المائدة: 44]

وقال سبحانه: ﴿وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ﴾ [المائدة:45]

وقال سبحانه: ﴿وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ﴾ [المائدة: 47]؟

¤ أبو حذيفة: أحسنت أخي وهذا يسهل المهمة علينا فنحن نتفق إذن على ثوابت كثيرة منها:

- أننا مسلمون ومأمورون بأن نحكم بما أنزل الله، أي أن الحكم بما أنزل الله فرض علينا كالصلاة ﻻ بل أهم.

- أن الدولة التي نريد بناءها هي تماما كالدولة التي بناها رسولنا الكريم ﷺ وليست كدولة فارس أو دولة الروم، وﻻ هي كدولة أمريكا أو كأي دولة مما نشاهد من دول عالم اليوم.

- وأن الدولة التي بناها رسولنا الكريم ﷺ بناها بكيفية محددة أتى بها الوحي وليست خاضعة لابتداع العقول في تحقيق ما تراه ممكنا لمجرد الوصول للحكم أيّ حكم، بل ينحصر دور العقل في الاجتهاد لفهم الكيفية التي أتى بها الوحي ليس إﻻ، ثم التقيد بحسن السير والاتباع لتحقيق ما حققه رسولنا الكريم من إقامة دولة اﻹسلام.

¤ أبو براء: نعم يا أخي نتفق على هذه الثوابت وأكثر.

¤ أبو حذيفة: ولكن اسمح لي أبا براء فالحديث عن بناء الدولة أي دولة، والعمل له هو حديث وعمل في السياسة بالضرورة، أليس كذلك؟!

¤ أبو براء: بلى، هذا صحيح وهذه هي مشكلتي معكم من وجهة نظري.

¤ أبو حذيفة: إذن كيف سنستمر في حديثنا وأنت تكره الحديث في السياسة، وأنت تعلم أننا حزب سياسي مبدؤه اﻹسلام لكن عمله هو السياسة؟!

¤ أبو براء: بصراحة أخي هذا الذي يشوش أفكاري، فقد قرأت في كتبكم ومنشوراتكم كلاما فكريا دينيا رائعا، أو قل ثقافة إسلامية نقية، لكنني في المقابل ﻻ أستطيع أن أتخيل حزبا إسلاميا يعمل وسط هذه اﻷوحال واﻷوساخ السياسية التي يغرق السياسيون ويغرقون الناس معهم فيها، وهذه من النقاط المهمة التي يجب عليك أن توضحها لي، بمعنى أن تجعلني أطمئن إليكم كحزب سياسي وإلى عملكم في السياسة.

¤ أبو حذيفة: لكي أستطيع إجابتك بشكل صحيح على سؤالك اﻷساسي وملحقاته فلا بد أن نتفق على تعريف لمفهوم السياسة ومفهوم الحزب ومفهوم الدولة، فنحن حزب وسياسي ونعمل لبناء دولة.

¤ أبو براء: هل تعني أن لكل كلمة من هذه الكلمات مفهوماً محدداً معروفاً ﻻ يعرفه كثير من الناس؟!

¤: نعم فالحزب يعمل في السياسة وكذلك الدولة، ولكن الحزب ليس دولة وﻻ الدولة حزبا، والعمل في السياسة هو أساس من اﻷسس اللازمة لعمل الحزب والدولة، والعمل في السياسة ﻻزم أيضا لبناء دولة الخلافة ولعملها بعد قيامها.

¤ أبو براء: كيف ذلك؟ لو سمحت وضح.

¤ أبو حذيفة: السياسة ليست كلها شرّاً أخي الكريم، فهل عمل الرسول ودعوته للناس للإسلام وللحكم باﻹسلام كانت سياسة أم ﻻ؟!

¤ أبو براء: نعم كان عمله كله على اﻷغلب سياسة، ولكنه كان صادقا أمينا في تعامله مع كل التفاصيل.

¤ أبو حذيفة: هذا جميل جدا، إذن فالسياسة ليست عملا محرما من ناحية شرعية وﻻ ممنوعة ما دام مارسها رسولنا ﷺ.

¤ أبو براء: صحيح أخي هذه إضاءة جميلة، لكن أليست السياسة اليوم كما يقولون أنها فن الممكن والكذب، وأين هذا من عمل رسولنا السياسي؟!

¤ أبو حذيفة: انظر يا أخي، لا بد لكل من يتصدر للعمل بالسياسة أن يفهم طبيعة هذا العمل ومعناه.

- فمعنى السياسة في اللغة هو الرعاية وتعني الترويض.

- وفي اﻹصطلاح أو في أرض الواقع تعني رعاية شؤون الناس.

- لكن بماذا نرعى شؤون الناس، أي ما هي اﻷفكار والمفاهيم والقوانين التي نريد للناس أن يفهموها ويقتنعوا بها فيحتكموا لها ونرعى شؤونهم بها وكيف؟ هذا ما سيتضح معنا ﻻحقا.

- والسياسة ليست كما يسوق لها الرأسماليون العلمانيون وغيرهم على أنها فن الممكن وفن الكذب، وأن الغاية تبرر الوسيلة، وإن كانوا هم يمارسون هذا المفهوم في الواقع من تفنن في صيد الممكنات بالكذب والتدليس والمخادعة واستغلال ضعف الشعوب تارة وبالمؤامرات والكذب السياسي تارة أخرى، للوصول إلى مآربهم غير المعلنة، وﻻ أدل على ذلك من قيام أمريكا باحتلال العراق بحجة امتلاكه ﻷسلحة الدمار الشامل وأنه بذلك يشكل خطرا على أمنهم القومي، نعم السياسة ليست كذبا وإن كانوا كذابين في سياستهم، بل السياسة عمل مهم منتج، وأهم منتجاته العدل أو الظلم، الغنى والرخاء أو الفقر وضنك العيش، اﻷمن والاستقرار أو الخوف والفوضى والتشرد.

* أبو براء: لكن الناس بعمومهم ﻻ يفكرون بهذه الطريقة؟

* أبو حذيفة: وهذه هي المشكلة، أن هؤﻻء المحتكرين ﻷعمال السياسة لم يسمحوا للناس أن يفهموا ويعملوا بالسياسة كما سمحوا لهم بالعمل بالزراعة والصناعة والتجارة وكل شؤون الحياة وأن يتطوروا فيها، لماذا؟!

- لماذا ﻻ يريدون للناس أن يفهموا ويعملوا في السياسة؟!

ببساطة ﻷن الناس إذا فهموا وعملوا في السياسة سيتغير حالهم حتما، وسيغيرون أحوال من بيدهم اﻷمور، وهذا ما ﻻ يريده المتحكمون بأمور البلاد والعباد من شرار الخلق، كي يبقوا هم المتصدرين لصناعة القرار في الناس وهذه طبيعة الاستبداد والطغاة.

وبالتالي لو تفحصت نظرة الناس إلى السياسة لوجدتهم معرضين عنها خوفا من المساءلة، فمن يخيفهم؟! إنهم الممسكون بزمام أمور السياسة، ولماذا يخيفونهم؟ لا بل ومن أعطاهم الحق في كبت حريتهم والتضييق عليهم؟ ألم نخلق أحراراً؟! لماذا تريد هذه الفئة استعباد الناس؟! فئة قليلة من الناس استطاعت وفي غفلة من الناس عن هذا الجانب أن تتحكم في الدولة بأجنحتها الثلاثة "السلطة والمال والقوة".

وهنا أطرح عليك هذه اﻷحجية: السياسيون والطغاة المتحكمون في شؤون الناس ﻻ يريدون لنا أن نعمل معهم بالسياسة بحجة أنها خطر وقذارة و"ما بتطعم خبز"، ويحتكرون هم كل المناصب السياسية لأبنائهم وأحفادهم، فكدسوا اﻷموال ونهبوا ثروات شعوبهم، حتى إنك ربما تجد في بلد من بلادنا أن دولة سمير باشا كان رئيسا للوزراء ثم صار ابنه دولة زيد باشا رئيسا للوزراء وكذلك أصبح دولة سمير باشا الحفيد رئيسا للوزراء، أﻻ ترى معي كم هو خطر أن نقترب من العمل في السياسة يا أبا براء؟ أﻻ ترى كم هو ضروري فن الكذب في السياسة ليصبح المستحيل ممكنا، ولتبقى الدولة دولة الباشا؟!

في الجزء الثاني نطلعلكم إن شاء الله على مجريات أحداث النقاش الذي استمر لعدة ليال مع أخينا أبي براء، نتناول فيه مفهوم الحزب؛ ما له وما عليه من أجل إجابته عن سؤاله: كيف سنبني نحن حزب التحرير دولة الخلافة الراشدة؟ فإلى لقاء قريب بإذن الله.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

عبد الرؤوف بني عطا "أبو حذيفة"

More from null

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

هر بار که "نماد جدیدی" با ریشه های مسلمان یا ویژگی های شرقی به ما ارائه می شود، بسیاری از مسلمانان هلهله می کنند و امیدها بر توهمی به نام "نمایندگی سیاسی" در یک نظام کافرانه استوار می شود که اسلام را نه به عنوان حکومت، نه به عنوان عقیده و نه به عنوان شریعت به رسمیت نمی شناسد.

همه ما شادی عظیمی را به یاد می آوریم که با پیروزی اوباما در سال 2008 احساسات بسیاری را فرا گرفت. او پسر کنیا است و پدرش مسلمان است! و در اینجا برخی توهم کردند که اسلام و مسلمانان به نفوذ آمریکا نزدیک شده اند، اما اوباما یکی از آزاردهنده ترین روسای جمهور برای مسلمانان بود، زیرا لیبی را ویران کرد و در فاجعه سوریه سهیم شد و افغانستان و عراق را با هواپیماها و سربازانش به آتش کشید، بلکه خونریز یمن از طریق ابزارهای خود بود و دوران او ادامه خصومت نظام مند علیه امت بود.

امروز این صحنه تکرار می شود، اما با نام های جدید. زوهران ممدانی به این دلیل مورد تجلیل قرار می گیرد که مسلمان، مهاجر و جوان است، انگار که او منجی است! اما فقط تعداد کمی به مواضع سیاسی و فکری او نگاه می کنند. این مرد از حامیان سرسخت همجنس‌بازان است و در فعالیت‌های آنها شرکت می‌کند و انحراف آنها را حقوق بشر می‌داند!

چه ننگی است که مردم به آن امید می بندند؟! آیا این تکرار همان شکست سیاسی و فکری نبود که امت بارها و بارها در آن افتاده است؟! بله، زیرا او شیفته ظاهر است نه ذات! با لبخندها فریب می خورد و با احساسات برخورد می کند نه با عقیده، و با نام ها نه با مفاهیم، و با نمادها نه با اصول!

این شیفتگی به شکل ها و نام ها نتیجه غیبت آگاهی سیاسی شرعی است، زیرا اسلام با اصل و نسب یا نام یا نژاد سنجیده نمی شود، بلکه با التزام به اصل اسلام به طور کامل؛ نظام، عقیده و شریعت. و هیچ ارزشی برای مسلمانی نیست که به اسلام حکومت نکند و از آن یاری ندهد، بلکه تابع نظام سرمایه داری کافر است و کفر و انحرافات را به نام "آزادی" توجیه می کند.

و تمام مسلمانانی که از پیروزی او خوشحال شدند و گمان کردند که او بذر خیر یا آغاز بیداری است، بدانند که بیداری از درون نظام های کفر، نه با ابزارهای آن، نه از طریق صندوق های رای آن، و نه زیر سقف قانون اساسی آن صورت نمی گیرد.

کسی که خود را از طریق نظام دموکراتیک ارائه می دهد و به احترام به قوانین آن سوگند یاد می کند، سپس از انحراف جنسی دفاع می کند و آن را جشن می گیرد و به چیزی که خدا را خشمگین می کند دعوت می کند، یاور اسلام و امید امت نیست، بلکه ابزاری برای صیقل دادن و رقیق کردن است، و نمایندگی دروغینی است که هیچ سود و زیانی ندارد.

آنچه که به اصطلاح موفقیت های سیاسی در غرب برای برخی از شخصیت ها با نام های اسلامی خوانده می شود، چیزی جز خرده هایی نیست که به عنوان مسکن برای امت ارائه می شود، تا به آنها گفته شود: ببینید، تغییر از طریق نظام های ما امکان پذیر است.

 حقیقت این "نمایندگی" چیست؟

غرب درهای حکومت را به روی اسلام باز نمی کند، بلکه فقط به روی کسانی باز می کند که با ارزش ها و افکار آن همخوانی داشته باشند. و هر کسی که وارد نظام آنها شود باید قانون اساسی آنها و قوانین عرفی آنها را بپذیرد و از حکومت اسلام چشم پوشی کند، اگر به این راضی شود، به یک الگوی قابل قبول تبدیل می شود، اما مسلمان واقعی، از ریشه مورد قبول آنها نیست.

زوهران ممدانی کیست؟ و چرا این توهم ساخته می شود؟

او فردی است که نام مسلمان دارد اما دستور کار منحرفی را اتخاذ می کند که کاملاً مخالف فطرت اسلام است، از حمایت از همجنس گرایان و ترویج آنچه "حقوق" آنها نامیده می شود، و او یک الگوی زنده برای چگونگی ساخت الگوهای خود توسط غرب است: مسلمان به نام، سکولار در عمل، خدمتگزار دستور کار لیبرالیسم غربی نه بیشتر. بلکه برای مشغول کردن امت از مسیر واقعی خود، به جای اینکه خواستار دولت اسلامی و خلافت شود، درگیر کرسی های پارلمانی و مناصب در نظام های کفر می شود! و به جای اینکه برای آزادی فلسطین رو کند، منتظر کسی می ماند که "از غزه" از داخل کنگره آمریکا یا پارلمان اروپا "دفاع کند"!

حقیقت این است که این تحریف مسیر تغییر واقعی است، که برپایی خلافت راشده بر منهج نبوت است، که پرچم اسلام را بالا می برد، شریعت خدا را برپا می کند و امت را پشت سر یک خلیفه متحد می کند که از پشت سرش می جنگند و از او تقوا می کنند.

پس فریب نام ها را نخورید و از کسانی که از نظر ظاهری به شما تعلق دارند و از نظر محتوایی با شما مخالفند، خوشحال نشوید، زیرا هر کس نام سعید یا علی یا زوهران را یدک می کشد در راه پیامبر ما محمد ﷺ نیست.

و بدانید که تغییر از داخل پارلمان های کفر نمی آید، بلکه از ارتش های امت می آید که زمان آن رسیده است که به حرکت درآیند، و از جوانان آگاه آن که شب و روز برای براندازی غرب و مزدوران و پیروان خائن آن در سرزمین های اسلام و مسلمانان تلاش می کنند.

مسلمانان از طریق انتخابات دموکراسی و نه از طریق صندوق های غرب به پا نخواهند خاست، بلکه با یک بیداری واقعی بر اساس عقیده اسلامی، با برپایی دولت خلافت راشده که جایگاه اسلام را باز می گرداند، عزت مسلمانان را باز می گرداند و توهمات دموکراسی را درهم می شکند.

فریب نام ها را نخورید و امید خود را به افراد در نظام های کفر نبندید، بلکه به پروژه بزرگ خود بازگردید: از سرگیری زندگی اسلامی، این تنها راه عزت و پیروزی و تمکین است.

صحنه تکرار خفت باری از مصیبت های قدیمی است: نمادهای جعلی، وفاداری به نظام های غربی، و انحراف از مسیر اسلام. و هر کس این مسیر را تشویق کند، امت را گمراه می کند. پس به پروژه خلافت بازگردید و اجازه ندهید دشمنان اسلام رهبران و نمایندگان شما را بسازند. عزت در کرسی های دموکراسی نیست، بلکه در منصب خلافت است که حزب التحریر برای آن تلاش می کند و امت را از این انحطاط فکری و سیاسی برحذر می دارد. پس هیچ نجاتی برای ما نیست جز با دولت خلافت، که اجازه نمی دهد کسانی که به دینی غیر از اسلام معتقدند بر مسلمانان حکومت کنند، نه کسانی که انحراف و انحراف را توجیه می کنند، و نه کسانی که برای مردم غیر از آنچه خدا نازل کرده است قانونگذاری می کنند.

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

عبدالمحمود العامری - ولایت یمن

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ  حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ

حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

درگاه الاهرام روز سه شنبه 4 نوامبر 2025 گزارش داد که نخست وزیر مصر در سخنانی که به نیابت از رئیس جمهور در دومین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی در دوحه، پایتخت قطر، ایراد کرد، گفت که مصر رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر در همه اشکال و ابعاد آن، از جمله "فقر چند بعدی" را اعمال می کند.

سال‌هاست که تقریباً هیچ سخنرانی رسمی در مصر خالی از عباراتی مانند «رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر» و «شروع واقعی اقتصاد مصر» نیست. مقامات این شعارها را در کنفرانس‌ها و مناسبت‌ها تکرار می‌کنند و با تصاویری براق از پروژه‌های سرمایه‌گذاری، هتل‌ها و استراحتگاه‌ها همراه است. اما واقعیت، همانطور که گزارش های بین المللی گواه است، کاملاً متفاوت است. فقر در مصر همچنان یک پدیده ریشه دار است، بلکه با وجود وعده‌های مکرر دولت برای بهبود و نوسازی، رو به وخامت است.

بر اساس گزارش های یونیسف، اسکوا و برنامه جهانی غذا برای سال های 2024 و 2025، حدود یک نفر از هر پنج مصری در فقر چند بعدی زندگی می کنند، یعنی از بیش از یک جنبه از جنبه های اساسی زندگی مانند آموزش، بهداشت، مسکن، کار و خدمات محروم هستند. داده ها همچنین تأیید می کنند که بیش از 49٪ از خانواده ها در دسترسی به غذای کافی با مشکل مواجه هستند، که این رقم تکان دهنده ای است که عمق بحران معیشتی را منعکس می کند.

اما فقر مالی، یعنی کاهش درآمد در مقایسه با هزینه های زندگی، به شدت افزایش یافته است، در نتیجه امواج متوالی تورم که دستمزدها، تلاش ها و پس انداز مردم را خورده است، تا جایی که درصد زیادی از مصری ها علی رغم کار مداوم زیر خط فقر مالی هستند.

درحالی که دولت از ابتکاراتی مانند "تکافل و کرامه" و "زندگی کریمانه" صحبت می‌کند، آمارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این برنامه‌ها ساختار فقر را اساساً تغییر نداده‌اند، بلکه به مسکن‌های موقتی شبیه هستند که مانند قطره‌ای است که در صحرا ریخته می‌شود. روستا نشین مصر که بیش از نیمی از جمعیت را در خود جای داده است، همچنان از ضعف خدمات، فقدان فرصت‌های شغلی مناسب و فرسودگی زیرساخت‌ها رنج می‌برد. گزارش اسکوا تأیید می کند که محرومیت در روستا چندین برابر بیشتر از شهرها است که نشان دهنده توزیع ناعادلانه ثروت و غفلت مزمن از حاشیه ها است.

هنگامی که نخست وزیر از پسر وطن "که با دولت اقدامات اصلاحات اقتصادی را تحمل کرد" تشکر می کند، در واقع به وجود رنج واقعی ناشی از این سیاست ها اعتراف می کند. با این حال، این اعتراف با تغییری در رویکرد همراه نیست، بلکه ادامه حرکت در همان مسیر سرمایه‌داری است که باعث بحران شد.

اصلاحات ادعایی که در سال 2016 با برنامه "شناورسازی"، افزایش یارانه ها و افزایش مالیات ها آغاز شد، اصلاح نبود، بلکه تحمیل هزینه بدهی ها و کسری به فقرا بود. در حالی که مقامات از "شروع" صحبت می کنند، سرمایه گذاری های هنگفت به سمت املاک لوکس و پروژه های توریستی که در خدمت صاحبان سرمایه هستند، می رود، در حالی که میلیون ها جوان فرصتی برای کار یا مسکن پیدا نمی کنند. بلکه بسیاری از این پروژه‌ها، مانند منطقه علم الروم در مطروح که سرمایه‌گذاری آن 29 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، مشارکت‌های سرمایه‌داری خارجی هستند که زمین‌ها و ثروت‌ها را به دست می‌آورند و آن‌ها را به منبع سود برای سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کنند، نه منبع درآمد برای مردم.

این نظام شکست می خورد نه تنها به این دلیل که فاسد است، بلکه به این دلیل که بر اساس یک ایده باطل یعنی نظام سرمایه داری عمل می کند، که پول را محور تمام سیاست های دولت قرار می دهد. سرمایه داری بر آزادی مطلق مالکیت استوار است و اجازه می دهد ثروت در دست اقلیتی که ابزار تولید را در اختیار دارند، انباشته شود، در حالی که اکثریت بار مالیات ها، قیمت ها و بدهی های عمومی را بر دوش می کشند.

به همین دلیل، تمام آنچه «برنامه‌های حمایت اجتماعی» نامیده می‌شود، تلاشی برای زیبا جلوه دادن چهره وحشی سرمایه‌داری و طولانی کردن عمر نظامی ناعادلانه است که به ثروتمندان اهمیت می‌دهد و از فقرا مالیات می‌گیرد. به جای درمان ریشه درد؛ یعنی انحصار ثروت و تبعیت اقتصاد از مؤسسات بین‌المللی، تنها به توزیع خرده‌ای از کمک‌های نقدی بسنده می‌شود که نه فقری را از بین می‌برد و نه عزتی را حفظ می‌کند.

مراقبت، لطفی از سوی حاکم به رعیت نیست، بلکه یک وظیفه شرعی و مسئولیتی است که خداوند در دنیا و آخرت او را به خاطر آن بازخواست خواهد کرد. آنچه امروز در حال وقوع است، غفلت عمدی از امور مردم و دست کشیدن از وظیفه مراقبت به نفع وام های مشروط از صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است.

دولت واسطه ای بین فقیر و طلبکار خارجی شده است، مالیات وضع می کند، یارانه ها را کاهش می دهد و اموال عمومی را برای جبران کسری متورم که توسط خود نظام سرمایه داری ایجاد شده است، می فروشد. در این میان، مفاهیم شرعی که اقتصاد را تنظیم می کنند، مانند حرام بودن ربا، ممنوعیت تملک ثروت های عمومی توسط افراد و وجوب نفقه بر رعیت از بیت المال مسلمین، غایب است.

اسلام یک نظام اقتصادی یکپارچه ارائه کرده است که فقر را از ریشه درمان می کند، نه فقط با کمک های نقدی یا پروژه های زیبایی. این نظام بر مبانی شرعی ثابتی استوار است که مهمترین آنها عبارتند از:

1- حرام بودن ربا و بدهی های ربوی که دولت را مقید می کند و منابع آن را تحلیل می برد، با از بین رفتن ربا، وابستگی اقتصاد به مؤسسات بین المللی از بین می رود و حاکمیت مالی به امت باز می گردد.

2- قرار دادن مالکیت ها در سه نوع:

مالکیت فردی: مانند خانه ها، مغازه ها و مزارع خصوصی...

مالکیت عمومی: شامل ثروت های بزرگ مانند نفت، گاز، معادن و آب...

مالکیت دولت: مانند زمین های فیء، رکاز و خراج...

با این توزیع، عدالت محقق می شود، زیرا از انحصار منابع امت توسط گروهی اندک جلوگیری می شود.

3- تضمین کفایت برای هر فرد از رعیت: دولت نیازهای اساسی هر انسانی را در رعیت خود از خوراک، پوشاک و مسکن تامین می کند، اگر از کار ناتوان باشد، بیت المال باید از او انفاق کند.

4- زکات و انفاق اجباری: زکات احسان نیست بلکه فریضه است، دولت آن را جمع آوری می کند و در مصارف شرعی آن برای فقرا، مساکین و بدهکاران صرف می کند. این یک ابزار توزیع موثر است که پول را به چرخه زندگی در جامعه باز می گرداند.

همراه با تشویق به کار مولد و منع بهره کشی، و ترغیب به سرمایه گذاری منابع در پروژه های مفید واقعی مانند صنایع سنگین و نظامی، نه در سفته بازی ها، املاک لوکس و پروژه های خیالی. علاوه بر تنظیم قیمت ها با عرضه و تقاضای واقعی، نه با انحصار و نه با شناورسازی.

تنها دولت خلافت بر منهاج نبوت قادر به اجرای عملی این احکام است، زیرا بر اساس عقیده اسلامی بنا شده است و هدف آن مراقبت از امور مردم است نه جمع آوری اموال آنها. در سایه خلافت، نه ربا وجود دارد و نه وام های مشروط، و نه فروش ثروت های عمومی به خارجی ها، بلکه منابع به گونه ای اداره می شوند که مصلحت امت را تامین کند، و بیت المال تامین مالی مراقبت های بهداشتی، آموزش و پرورش و تاسیسات عمومی را از منابع دولت، خراج، انفال و مالکیت عمومی بر عهده می گیرد.

اما نیازهای اساسی فقرا، یکایک آنها تامین می شود، نه از طریق صدقات موقت، بلکه به عنوان یک حق شرعی تضمین شده. بنابراین، مبارزه با فقر در اسلام یک شعار سیاسی نیست، بلکه یک نظام زندگی یکپارچه است که عدالت را برقرار می کند، از ظلم جلوگیری می کند و ثروت را به صاحبانش باز می گرداند.

بین سخنان رسمی و واقعیت زندگی، فاصله بسیار زیادی وجود دارد که از دید هیچ کس پنهان نیست. در حالی که دولت از پروژه‌های «غول‌پیکر» و «آغاز واقعی» خود می‌خواند، میلیون‌ها مصری زیر خط فقر زندگی می‌کنند و از گرانی، بیکاری و ناامیدی رنج می‌برند. حقیقت این است که این رنج از بین نخواهد رفت تا زمانی که مصر در راه سرمایه‌داری گام بردارد، اقتصاد خود را به رباخواران تسلیم کند و تابع سیاست‌های مؤسسات بین‌المللی باشد.

بحران ها و مشکلات مصر، مشکلات انسانی هستند نه مادی، و احکام شرعی مربوط به آن، چگونگی برخورد و درمان آن بر اساس اسلام را نشان می دهد، و راه حل ها آسان تر از چشم پوشی هستند، اما نیاز به مدیریت مخلصانه ای دارند که اراده ای آزاد داشته باشد و بخواهد در مسیر درست گام بردارد و واقعاً خیر مصر و مردم آن را بخواهد، و در این صورت این مدیریت باید تمام قراردادهایی را که قبلاً منعقد شده و با تمام شرکت هایی که دارایی های کشور و آنچه از دارایی های عمومی آن است را در انحصار خود دارند و در راس آنها شرکت های اکتشاف گاز، نفت، طلا و سایر معادن و ثروت ها هستند، بازبینی کند و تمام این شرکت ها را اخراج کند زیرا آنها اصولا شرکت های استعماری غارتگر ثروت های کشور هستند، سپس پیمانی جدید تدوین کند که بر توانمندسازی مردم از ثروت های کشور استوار باشد و شرکت هایی را ایجاد یا اجاره کند که خود به تولید ثروت از منابع نفت، گاز، طلا و سایر معادن بپردازند و این ثروت ها را دوباره در بین مردم توزیع کنند، در این صورت مردم قادر خواهند بود زمین های موات را کشت کنند که دولت آنها را قادر می سازد از حق خود در آن بهره برداری کنند و همچنین قادر خواهند بود آنچه را که باید تولید کنند تا اقتصاد مصر را ارتقا دهند و نیازهای مردم آن را برآورده سازند و دولت در این راه از آنها حمایت خواهد کرد و تمام اینها ضرب المثل خیالی نیست و نه غیرممکن است و نه پروژه ای که برای آزمایش ارائه می دهیم که ممکن است موفق شود یا شکست بخورد، بلکه احکام شرعی لازم الاجرا برای دولت و رعیت است، پس دولت نمی تواند از ثروت های کشور که متعلق به مردم است به بهانه قراردادهایی که قوانین بین المللی ناعادلانه تصویب، تایید و حمایت می کند، چشم پوشی کند و نه می تواند مردم را از آن منع کند، بلکه باید هر دستی را که غارتگرانه به ثروت های مردم دراز می شود، قطع کند، این چیزی است که اسلام ارائه می دهد و باید اجرا شود، اما به طور جدا از سایر نظام های اسلام اجرا نمی شود، بلکه تنها از طریق دولت خلافت راشده بر منهاج نبوت اجرا می شود، این دولتی است که حزب التحریر دغدغه و دعوت به آن را دارد و از مصر و مردم آن، مردم و ارتش، می خواهد که با آن برای رسیدن به آن همکاری کنند، باشد که خداوند پیروزی را از جانب خود بنویسد و آن را واقعیتی ببینیم که اسلام و پیروانش را عزیز می دارد، خدایا هر چه زودتر.

﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

نوشته شده برای دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

سعید فضل

عضو دفتر رسانه ای حزب التحریر در ولایت مصر