من مقومات النفسية الإسلامية الحلقة الثالثة
من مقومات النفسية الإسلامية الحلقة الثالثة

الحمد لله رب العالمين, والصَّلاةُ والسَّلامُ علَى إمامِ المتقين, وسيِّدِ المرسلين, المبعوثِ رحمةً للعالمين, سيدِنا محمدٍ وعلَى آلهِ وصَحبِهِ أجمعين, واجعلنا مَعَهم, واحشرنا في زُمرتهم برَحمتكَ يا أرحمَ الراحمين. ...

0:00 0:00
Speed:
June 02, 2021

من مقومات النفسية الإسلامية الحلقة الثالثة

من مقومات النفسية الإسلامية

الحلقة الثالثة

الحمد لله رب العالمين, والصَّلاةُ والسَّلامُ علَى إمامِ المتقين, وسيِّدِ المرسلين, المبعوثِ رحمةً للعالمين, سيدِنا محمدٍ وعلَى آلهِ وصَحبِهِ أجمعين, واجعلنا مَعَهم, واحشرنا في زُمرتهم برَحمتكَ يا أرحمَ الراحمين.

أيها المسلمون:

أحبتنا الكرام :

السلامُ عليكم ورحمةُ اللهِ وبركاتُه, وبعد: في هذه الحلقة نواصل تأملاتنا في كتاب"من مقومات النفسية الإسلامية". ومن أجل إعطاء نماذج حية للشخصية الإسلامية, مع التركيز على العقلية الإسلامية, نقول وبالله التوفيق: قلنا في الحلقة السابقة: "إن العقلية هي الكيفية التي يجري عليها عقل الأشياء, أي إصدار الحكم عليها وفق القاعدة التي يؤمن بها, ويطمئن إليها". هكذا ينبغي أن يكون المسلم وقافاً عند حدود الله, يقيس الأمور بمقياس الله, ويزنها بميزان الله وهو الحلال والحرام, يأتمر بما أمر به الله ورسوله, وينتهي عما نهى عنه الله ورسوله, يفعل ذلك حتى لو تعارض مع أهوائه ومصالحه ابتغاء رضوان الله, ولسان حاله يقول ما قال الشاعر:

فليتكَ تحلُـو والحياةُ مَريـرَةٌ                وليتكَ تَرضَى والأنامُ  غِضابُ

وليتَ الذي بَيني وَبينَكَ  عَامِرٌ               وبيني وبَيـنَ العالمينَ خَـرَابُ

إذا صحَّ مِنكَ الوُدُّ فالكُلُّ هَيِّنٌ                وكُلُّ الذي فَوقَ التُرابِ تُرابُ

أيها المسلمون:

المؤمنُ صاحب العقلية الإسلامية «هَـيِّنٌ لَـيِّنٌ كَـيِّسٌ فَطِنٌ». كما أخبر حبيبنا المصطفى صلوات الله وسلامه عليه, فالمؤمن يتصف بالفطنة والذكاء, وهو سريع البديهة, بمعنى أنه في المواقف الصعبة والحرجة يتصرف تصرف الحكيم, فيجيب الإجابة المسكتة لخصمه, والتي تنجيه وترفع عنه الضيق والحرج, وتخرجه من المأزق الذي أوقعه فيه خصمه, ونضرب لذلك مثالاً حياً من سيرة المصطفى صلى الله عليه وسلم: جاء في سيرة ابن هشام قال ابن إسحق:"ركب رسول الله صلى الله عليه وسلم هو وأبو بكر رضي الله عنه، حتى وقف على شيخ من العرب فسأله عن قريش وعن محمد وأصحابه وما بلغه عنهم, فقال الشيخ: لا أخبركما حتى تخبراني ممن أنتما. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «إذا أخبرتنا أخبرناك» قال: أذاك بذاك؟ قال: «نعم» قال الشيخ: فإنه بلغني أن محمداً وأصحابَه خرجوا يوم كذا وكذا, فإن كان صدق الذي أخبرني فهم اليوم بمكان كذا وكذا للمكان الذي به رسول الله صلى الله عليه وسلم, وبلغني أن قريشاً خرجوا يوم كذا وكذا فإن كان الذي أخبرني صدقني, فهم اليوم بمكان كذا وكذا, للمكان الذي فيه قريش فلما فرغ من خبره قال: ممن أنتما؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «نحن من ماء». ثم انصرف عنه قال: يقول الشيخ: ما من ماء؟ أمن ماء العراق؟

أيها المسلمون:

هكذا ينبغي أن تكون عقلية المؤمن عقلية إسلامية. يعقل الأشياء, أي يصدر الحكم عليها وفق القاعدة التي يؤمن بها, ويطمئن إليها. ويتصف بالفطنة والذكاء, وهو سريع البديهة, يتصرف تصرف الحكيم, فيجيب الإجابة المسكتة لخصمه, وليس النبي صلى الله عليه وسلم وحده صاحب هذه العقلية الإسلامية, بل إنَّ الصحابة رضي الله عنهم أجمعين وعلى رأسهم الخليفة الأول أبو بكر الصديق رضي الله عنه لهم مثل هذه العقلية, كيف لا وقد تربوا بمدرسة النبوة؟

فالصديق رضي الله عنه صحب رسول الله صلى الله عليه وسلم في هجرته من مكة إلى المدينة. وهو يعلم أن معنى هذه الصحبة، أنه سيكون وحده برفقة رسول رب العالمين بضعة عشرة يوماً على الأقل, وهو الذي سيقدم حياته لسيده وقائده وحبيبه المصطفى صلى الله عليه وسلم ، فأي فوز في هذا الوجود يفوق هذا الفوز؟ أن يتفرد الصديق وحده من دون أهل الأرض، ومن دون الصحب جميعاً برفقة سيد الخلق وصحبته كل هذه المدة؟ وتظهر معاني الحب في الله في خوف أبي بكر وهو في الغار من أن يراهما المشركون، ليكون الصديق مثالاً لما ينبغي أن يكون عليه جندي الدعوة الصادق، مع قائده الأمين، حين يحدق به الخطر من خوف وإشفاق على حياته، فما كان أبو بكر ساعتئذ بالذي يخشى على نفسه الموت، ولو كان كذلك لما رافق رسول الله صلى الله عليه وسلم في هذه الهجرة الخطيرة، وهو يعلم أن أقلَّ جزائه القتلُ إن أمسكه المشركون مع رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ولكنه كان يخشى على حياةِ الرَّسولِ الكريم صلى الله عليه وسلم ، وعلى مُستقبل الإسلام إن وقع الرسول صلى الله عليه وسلم في قبضة المشركين، ويَظهرُ الحسُّ الأمنيُّ الرفيعُ للصديق في هجرته مع النبي صلى الله عليه وسلم في مَواقِفَ كَثيرةٍ منها، حِينَ أجابَ السائلَ: مَن هَذا الرجلُ الذي بَينَ يَديك؟ فقال أبو بكر رضي الله عنه: هذا هادٍ يهديني السبيل، فظن السائل بأن الصِّديقَ يقصدُ الطريق، وإنما كان يقصد سبيل الخير، وهذا يدل على حُسنِ استخدامِ أبي بكرٍ للمعاريض، فراراً من الحرج أو الكذب, ويدلُّ دلالةً واضحةً على العقلية الإسلامية التي يتمتعُ بها.

أيها المسلمون:

هل عقمت النساء عن إنجاب أمثال هؤلاء الرجال أصحاب العقول الإسلامية الراجحة؟ للإجابة نقول: إن الأمهات اللواتي أنجبن هؤلاء الرجال أصحاب العقول الإسلامية المستنيرة, لا زلن قادرات على إنجاب أمثال هؤلاء القادة العظماء الذين لا أبالغ إن قلت: إنهم أمثال الصحابة رضي الله عنهم! ونضرب لذلك مثالاً حياً من عصرنا الحاضر الذي نعيش فيه, وقد كنت شاهد عيان, أرويه بأمانة كما عشته واقعاً محسوساً: فحين شرفني الله بحمل الدعوة مع شباب حزب التحرير, وتم اعتقالي عام ثلاثة وثمانين, من قبل أجهزة المخابرات في ولاية الأردن, وقد كنت حديث العهد بالدعوة, فتعرفت على كثير من شباب الحزب, وتعلمت منهم ومن مواقفهم الجريئة والشجاعة الشيء الكثير. ومن أبرز هؤلاء الشباب الذين تعلمت منهم, واستفدت منهم فائدة عظيمة أميرنا الحالي, أمير حزب التحرير عطاء بن خليل أبي الرشتة حفظه الله ورعاه. فهو بحقٍّ رجُلٌ وأيُّ رجُل! نسيجٌ وَحدَه, ذو شخصيةٍ إسلاميةٍ راقيةٍ, وذو عقليةٍ إسلاميةٍ مُستنيرة, وذو نفسيةٍ إسلاميةٍ من أرقى النفسيات. وهذهِ شهادةُ حَقٍّ أسألُ عَنها يومَ القيامةِ, أؤدِّيها خالصة لوجه اللهِ ربِّ العالمين, وهي شهادةٌ أسوقُها وأقدمُها لأمةِ الإسلام, لعلَّها تهتدي إلى أرشد أمرها, وهي تتلمَّسُ طريقَها نحو العزة, وتبحثُ عن قائدٍ يقودُها إلى برِّ الأمان! ويحكمُها بشرع ربها الرحمن! ويُطبقُ فيها هَديَ القُرآن, ويَعملُ فيها بِسُنةِ النَّبي العدنان صلى الله عليه وسلم.

أيها المسلمون:

سأذكر لكم موقفاً واحداً من المواقف الكثيرة التي تبرز العقلية الإسلامية الراقية التي يتمتع بها أميرُنا أميرُ حزب التحرير, لقد ألقى وهو في عمان محاضرة عن ظهر قلب, وكان وهو يلقيها كأنه يقرأ عن كتاب. وكانت هذه المحاضرة بعنوان: "الأزمات الاقتصادية: واقعها ومعالجاتها من وجهة نظر الإسلام" وبعد أن أنهاها, فسح المجال لطرح الأسئلة من قبل الحضور. غير أن أجهزة المخابرات كانت قد دسَّت أحد المتعاونين معهم ليعكر صفو المحاضرة, فبادر وطرح السؤال الآتي: لقد تأسس حزب التحرير في مطلع الخمسينات, فما الذي فعله حتى الآن؟ فماذا أجابه أبو ياسين يا ترى؟ افتحوا قلوبكم وعقولكم أيها المؤمنون وأصيخوا السمع, لتسمعوا هذه الإجابة التي تُظهر سرعة البديهة لديه, قال أبو ياسين حفظه الله ورعاه: "لقد أديت ما كلفت به وشكراً". فما إن سمع الحاضرون تلك الإجابة حتى ضج من في القاعة كلهم أجمعون بالتصفيق إعجاباً بها.

 أحبتنا الكرام : 

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, عَلَى أنْ نُكمِلَ تأمُّلاتنا في الحَلْقاتِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعالى, فإلى ذَلكَ الحِينِ وَإلى أنْ نَلقاكُم, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ. نَشكُرُكُم وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت پانزدهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

تهیه کننده: استاد محمد احمد النادی

قسمت پانزدهم

الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی امام المتقین، و سید المرسلین، مبعوث رحمت للعالمین، سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین، و اجعلنا معهم، و احشرنا فی زمرتهم برحمتک یا ارحم الراحمین.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، و بعد: در این قسمت، تأملات خود را در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

در قسمت گذشته گفتیم: برای مسلمان نیز سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند، همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند، و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و در این قسمت اضافه می کنیم و می گوییم: برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد، به دلیل حدیث ابوهریره که بخاری در الأدب المفرد و ابویعلی در مسندش و نسائی در الکنی و ابن عبدالبر در التمهید آورده اند، و عراقی گفته است: سند آن خوب است، و ابن حجر در تلخیص الحبیر گفته است: سند آن حسن است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "به همدیگر هدیه دهید تا یکدیگر را دوست داشته باشید".

و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد، به دلیل حدیث عایشه نزد بخاری که گفت: "رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه را می پذیرفت و در مقابل آن پاداش می داد".

و حدیث ابن عمر نزد احمد و ابوداود و نسائی، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به خدا پناه برد، به او پناه دهید، و هر کس از شما به نام خدا چیزی خواست، به او بدهید، و هر کس از خدا طلب پناهندگی کرد، به او پناه دهید، و هر کس به شما احسانی کرد، به او پاداش دهید، و اگر نیافتید، برای او دعا کنید تا بدانید که به او پاداش داده اید".

و این بین برادران است، و هیچ ارتباطی با هدایای رعیت به حاکمان ندارد، زیرا آنها مانند رشوه حرام هستند، و از پاداش دادن این است که بگوید: خدا به تو جزای خیر دهد.

ترمذی از اسامه بن زید رضی الله عنهما روایت کرده و گفته است حسن صحیح است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به او احسانی شود و به کننده آن بگوید: "خدا به تو جزای خیر دهد" به درستی که در ستایش مبالغه کرده است". و ستایش شکر است، یعنی پاداش دادن، به ویژه از کسی که غیر از آن چیزی نمی یابد، به دلیل آنچه ابن حبان در صحیح خود از جابر بن عبدالله روایت کرده است، گفت: شنیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس نیکی کند و جز ستایش برای او خیری نیابد، پس او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به باطل زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و با سند حسن نزد ترمذی از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس عطایی کند و چیزی بیابد، باید آن را جبران کند، و اگر نیابد، باید او را ستایش کند، پس هر کس او را ستایش کند، او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به چیزی که به او داده نشده است زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و کفر ورزیدن به عطاء یعنی پنهان کردن و پوشاندن آن.

و با سند صحیح ابوداود و نسائی از انس روایت کرده اند که گفت: "مهاجرین گفتند ای رسول خدا، انصار همه پاداش را بردند، ما قومی را ندیدیم که بهتر از آنها در دادن چیزهای زیاد بذل و بخشش کنند، و نه بهتر از آنها در همدردی در چیزهای کم، و آنها مخارج ما را کفایت کردند، فرمود: آیا شما آنها را به خاطر آن ستایش نمی کنید و برای آنها دعا نمی کنید؟ گفتند: آری، فرمود: پس آن در مقابل آن است".

و شایسته است که مسلمان کم را مانند زیاد شکر کند، و از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند، به دلیل آنچه عبدالله بن احمد در زوائد خود با سند حسن از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس کم را شکر نکند، زیاد را شکر نکرده است، و هر کس از مردم تشکر نکند، خدا را شکر نکرده است، و سخن گفتن از نعمت خدا شکر است، و ترک آن کفر است، و جماعت رحمت است، و تفرقه عذاب است".

و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند، به دلیل آنچه بخاری از ابوموسی روایت کرده است، گفت: "پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود که مردی آمد و سؤال کرد، یا نیازمندی حاجتی را طلب کرد، رو به ما کرد و فرمود: شفاعت کنید تا پاداش داده شوید و خداوند بر زبان پیامبرش آنچه را که می خواهد جاری کند".

و به دلیل آنچه مسلم از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت کرده است که فرمود: "هر کس برای برادر مسلمانش به صاحب قدرتی برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری واسطه شود، در روزی که قدم ها می لغزند، برای عبور از صراط یاری می شود".

و همچنین برای مسلمان مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، به دلیل آنچه ترمذی روایت کرده و گفته است این حدیث حسن است از ابودرداء از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: "هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، خداوند در روز قیامت آتش را از صورتش دور می کند". و حدیث ابودرداء را احمد آورده و گفته است سندش حسن است، و هیثمی نیز همین را گفته است.

و آنچه اسحاق بن راهویه از اسماء بنت یزید روایت کرده است که گفت: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، بر خدا حق است که او را از آتش آزاد کند".

و قضاعی در مسند الشهاب از انس آورده است، که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس در غیاب برادرش را یاری کند، خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند". و قضاعی همچنین از عمران بن حصین با این اضافه آورده است: "و او توانایی یاری کردن او را دارد". و به دلیل آنچه ابوداود و بخاری در الأدب المفرد آورده اند، و زین عراقی گفته است: سندش حسن است از ابوهریره که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "مؤمن آینه مؤمن است، و مؤمن برادر مؤمن است، از هر کجا که او را ملاقات کند، زیان او را از او دفع می کند و از پشت سر از او محافظت می کند".

ای مسلمانان:

از طریق احادیث نبوی شریفی که در این قسمت و قسمت قبل وارد شده است، دانستید که برای کسی که برادری را در راه خدا دوست دارد، سنت است که او را از دوست داشتن خود آگاه کند و به او اطلاع دهد. و همچنین برای مسلمان سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند. همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند. و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد. و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد.

و شایسته است که مسلمان از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند. و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند. و همچنین برای او مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند. پس آیا به این احکام شرعی و سایر احکام اسلام پایبند باشیم؛ تا همانگونه باشیم که پروردگارمان دوست دارد و از آن راضی می شود، تا آنچه را که در ماست تغییر دهد، و احوال ما را اصلاح کند، و به خیر دنیا و آخرت دست یابیم؟!

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به این مقدار بسنده می کنیم، به این امید که تأملات خود را در قسمت های آینده ان شاء الله تعالی تکمیل کنیم، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می گذاریم. از حسن توجه شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

بدانید ای مسلمانان! - قسمت 15

بدانید ای مسلمانان!

قسمت 15

اینکه از دستگاههای دولت خلافت، یاری دهندگان هستند، و آنها وزیرانی هستند که خلیفه آنها را با خود منصوب می کند، تا در تحمل بارهای خلافت و انجام مسئولیت های آن به او کمک کنند، زیرا فراوانی بارهای خلافت، به ویژه هر چه دولت خلافت بزرگتر و گسترده تر شود، خلیفه به تنهایی از حمل آن ناتوان می شود و نیاز به کسی دارد که در حمل آن برای انجام مسئولیت هایش به او کمک کند، اما درست نیست که آنها را بدون قید و شرط وزیر بنامیم تا معنای وزیر در اسلام که به معنای معاون است، با معنای وزیر در نظام های عرفی کنونی بر اساس دموکراسی سرمایه داری سکولار یا سایر نظام هایی که در عصر حاضر شاهد آن هستیم، اشتباه نشود.