تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" - قسمت نهم
تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" - قسمت نهم

ستایش مخصوص خدا، پروردگار جهانیان است و درود و سلام بر پیشوای متقیان و سرور فرستادگان، فرستاده شده به عنوان رحمتی برای جهانیان، سرورمان محمد و بر خاندان و یارانش همگی، ما را با آنان قرار ده و در گروه آنان با رحمتت محشور کن، ای مهربانترین مهربانان.

0:00 0:00
Speed:
November 08, 2025

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" - قسمت نهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی"

قسمت نهم

ستایش مخصوص خدا، پروردگار جهانیان است و درود و سلام بر پیشوای متقیان و سرور فرستادگان، فرستاده شده به عنوان رحمتی برای جهانیان، سرورمان محمد و بر خاندان و یارانش همگی، ما را با آنان قرار ده و در گروه آنان با رحمتت محشور کن، ای مهربانترین مهربانان.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر مطبوعاتی حزب التحریر:

سلام علیکم و رحمت الله و برکاته، و بعد: در این قسمت به تأملات خود در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

قرآن کریم کلام خداوند سبحان است، که آن را بر پیامبرش محمد صلی الله علیه و سلم توسط وحی، جبرئیل علیه السلام، لفظاً و معناً، نازل کرد، با تلاوت آن عبادت می شود، معجزه است، به صورت متواتر به ما منتقل شده است. خداوند متعال فرمود: {هیچ باطلی از پیش رو و نه از پشت سر به سراغ آن نمی آید، (کتابی است) نازل شده از سوی حکیمی ستوده}. (فصلت 42) با حفظ خداوند متعال محفوظ است، چنانکه فرمود: {بی تردید ما این قرآن را نازل کردیم و قطعاً ما نگهدار آنیم}. (حجر 9)

و قرآن ای مسلمانان: جان ها با آن زنده می شوند، و دل ها با آن آرام می گیرند، و مردم از تاریکی ها به سوی نور به اذن پروردگارشان به سوی راه خدای عزیز و ستوده خارج می شوند. قرآن توشه ای برای مسلمان است و چه توشه ای، و برای حامل دعوت ضروری تر و ضروری تر است، دل ها با آن آباد می شود، و بازوها با آن قوی می شود، و حامل آن مانند کوه های استوار می شود، دنیا در راه خدا برای او ناچیز می شود، حق را می گوید و در راه خدا از سرزنش هیچ سرزنش کننده ای نمی ترسد. به وسیله آن مؤمنی که با وزش باد به خاطر سبکی وزنش به حرکت در می آید، نزد خدا سنگین تر از کوه احد می شود، زیرا او قاری قرآن است، زبانش با آن تر است، انگشتانش بر آن گواه است.

ای مسلمانان:

یاران رسول خدا صلی الله علیه و سلم اینگونه بودند، در دنیا راه می رفتند، گویا قرآنی متحرک هستند، در آیاتش تدبر می کردند و آن را آنگونه که شایسته است تلاوت می کردند، به آن عمل می کردند و به سوی آن دعوت می کردند، آیات عذاب آنان را می لرزاند، و آیات رحمت سینه هایشان را می گشود، چشمانشان از اشک به خاطر خشوع در برابر اعجاز و عظمت آن لبریز می شد، و به خاطر تسلیم در برابر احکام و حکمت آن، آن را از رسول خدا صلی الله علیه و سلم دریافت می کردند، و آیات آن در اعماق اعماق قلب هایشان جای می گرفت، به همین دلیل عزیز و سرور شدند، و سعادتمند و رستگار شدند. پس هنگامی که رسول خدا صلی الله علیه و سلم به سوی بالاترین درجات عروج کرد، آنان به مراقبت از قرآن ادامه دادند، همانطور که رسول امین صلوات الله و سلامه علیه و علی آله و صحبه اجمعین به آنان سفارش کرده بود. پس حافظان قرآن در صف اول امر به معروف و نهی از منکر بودند، و حامل قرآن در هر خیری اول بود، و در وارد شدن به هر سختی در راه خدا اول بود.

ای مسلمانان:

شایسته است که قرآن برای مسلمانان به طور عام، و برای حاملان دعوت به طور خاص، بهار دل هایشان باشد، و همراه همیشگی راهشان باشد، آنان را به سوی هر خیری رهنمون سازد، و آنان را از قله ای به قله دیگر بالا برد، در شب و روز از آن مراقبت کنند، تلاوت و حفظ و عمل کنند تا به حق بهترین جانشین برای بهترین پیشینیان باشند.

و این آیات کریمی در نزول قرآن، و در حفظ آن، و در هدایت بودن آن، و خیر فراوان در آن و از آن و حول آن: خداوند متعال فرمود: {روح الامین آن را بر دلت نازل کرد تا از هشدار دهندگان باشی}. (شعراء 194) و خداوند متعال فرمود: {بی تردید ما این قرآن را نازل کردیم و قطعاً ما نگهدار آنیم}. (حجر 9). و خداوند متعال فرمود: {هیچ باطلی از پیش رو و نه از پشت سر به سراغ آن نمی آید، (کتابی است) نازل شده از سوی حکیمی ستوده}. (فصلت 42). و خداوند متعال فرمود: {یقیناً این قرآن به راهی که استوارتر است هدایت می کند و به مؤمنانی که کارهای شایسته انجام می دهند، مژده می دهد که پاداش بزرگی برای آنان خواهد بود}. (اسراء 9) و خداوند متعال فرمود: {به یقین پیامبر ما به سوی شما آمد، بسیاری از آنچه را که از کتاب پنهان می کردید برای شما روشن می سازد و از بسیاری (از آنها) در می گذرد، به یقین از سوی خدا نوری و کتابی روشنگر به سوی شما آمد که خدا به وسیله آن کسانی را که از خشنودی او پیروی می کنند، به راه های سلامت هدایت می کند و آنان را به توفیق خویش از تاریکی ها به سوی نور بیرون می آورد و به راهی راست هدایت می کند}. (مائده 16) و خداوند متعال فرمود: {کتابی است که آن را به سوی تو نازل کردیم تا مردم را به اذن پروردگارشان از تاریکی ها به سوی نور، به سوی راه خدای عزیز و ستوده بیرون آوری}. (ابراهیم 1) و خداوند متعال فرمود: {آگاه باشید، با یاد خدا دلها آرام می گیرد}. (رعد 28) و خداوند متعال فرمود: {آیا در قرآن تدبر نمی کنند؟ و اگر از جانب غیر خدا بود، در آن اختلاف بسیاری می یافتند}. (نساء 82)

و بعد ای مسلمانان: آنچه گذشت از آیات کریمه، جایگاه عظیم قرآن کریم را بیان می کند، و جایگاه عظیم حامل قرآن عظیم را، که آن را حمل می کند تا در آن تدبر کند و به آن عمل کند، و در حال اقامت و مسافرت از آن مراقبت کند، پس نیرویی عظیم در همه راه های خیر باشد، نه اینکه آن را بر روی طاقچه بگذارد تا گرد و غبار بر آن بنشیند، یا آن را زینت دهد و در خزانه هایش قفل کند تا فراموش شود، پس پناه بر خدا از زیانکاران باشد.

پس از قرآن کریم مراقبت کنید ای برادران عزیز، و به سوی تلاوت آن آنگونه که شایسته است بشتابید، و در آن تدبر کنید آنگونه که شایسته است، و به آن عمل کنید آنگونه که شایسته است، و به آن پایبند باشید آنگونه که شایسته است، تا طعم شما خوش باشد، و بوی شما خوش باشد، و از این رو در صفوف اول حمل دعوت در دنیا باشید، همانطور که در صفوف اول بهشت در آخرت هستید، هنگامی که گفته می شود: بخوان و بالا برو، با این کار شایسته پیروزی بزرگ و رستگاری بزرگ هستید، و خشنودی از جانب خدا بزرگتر است {و مؤمنان را بشارت ده}.

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر مطبوعاتی حزب التحریر:

در این قسمت به همین مقدار بسنده می کنیم، به امید اینکه در قسمت های آینده به تأملات خود ادامه دهیم، ان شاء الله تعالی، تا آن زمان و تا دیداری دیگر، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می سپاریم. از حسن استماع شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

More from null

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت پانزدهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

تهیه کننده: استاد محمد احمد النادی

قسمت پانزدهم

الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی امام المتقین، و سید المرسلین، مبعوث رحمت للعالمین، سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین، و اجعلنا معهم، و احشرنا فی زمرتهم برحمتک یا ارحم الراحمین.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، و بعد: در این قسمت، تأملات خود را در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

در قسمت گذشته گفتیم: برای مسلمان نیز سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند، همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند، و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و در این قسمت اضافه می کنیم و می گوییم: برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد، به دلیل حدیث ابوهریره که بخاری در الأدب المفرد و ابویعلی در مسندش و نسائی در الکنی و ابن عبدالبر در التمهید آورده اند، و عراقی گفته است: سند آن خوب است، و ابن حجر در تلخیص الحبیر گفته است: سند آن حسن است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "به همدیگر هدیه دهید تا یکدیگر را دوست داشته باشید".

و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد، به دلیل حدیث عایشه نزد بخاری که گفت: "رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه را می پذیرفت و در مقابل آن پاداش می داد".

و حدیث ابن عمر نزد احمد و ابوداود و نسائی، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به خدا پناه برد، به او پناه دهید، و هر کس از شما به نام خدا چیزی خواست، به او بدهید، و هر کس از خدا طلب پناهندگی کرد، به او پناه دهید، و هر کس به شما احسانی کرد، به او پاداش دهید، و اگر نیافتید، برای او دعا کنید تا بدانید که به او پاداش داده اید".

و این بین برادران است، و هیچ ارتباطی با هدایای رعیت به حاکمان ندارد، زیرا آنها مانند رشوه حرام هستند، و از پاداش دادن این است که بگوید: خدا به تو جزای خیر دهد.

ترمذی از اسامه بن زید رضی الله عنهما روایت کرده و گفته است حسن صحیح است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به او احسانی شود و به کننده آن بگوید: "خدا به تو جزای خیر دهد" به درستی که در ستایش مبالغه کرده است". و ستایش شکر است، یعنی پاداش دادن، به ویژه از کسی که غیر از آن چیزی نمی یابد، به دلیل آنچه ابن حبان در صحیح خود از جابر بن عبدالله روایت کرده است، گفت: شنیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس نیکی کند و جز ستایش برای او خیری نیابد، پس او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به باطل زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و با سند حسن نزد ترمذی از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس عطایی کند و چیزی بیابد، باید آن را جبران کند، و اگر نیابد، باید او را ستایش کند، پس هر کس او را ستایش کند، او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به چیزی که به او داده نشده است زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و کفر ورزیدن به عطاء یعنی پنهان کردن و پوشاندن آن.

و با سند صحیح ابوداود و نسائی از انس روایت کرده اند که گفت: "مهاجرین گفتند ای رسول خدا، انصار همه پاداش را بردند، ما قومی را ندیدیم که بهتر از آنها در دادن چیزهای زیاد بذل و بخشش کنند، و نه بهتر از آنها در همدردی در چیزهای کم، و آنها مخارج ما را کفایت کردند، فرمود: آیا شما آنها را به خاطر آن ستایش نمی کنید و برای آنها دعا نمی کنید؟ گفتند: آری، فرمود: پس آن در مقابل آن است".

و شایسته است که مسلمان کم را مانند زیاد شکر کند، و از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند، به دلیل آنچه عبدالله بن احمد در زوائد خود با سند حسن از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس کم را شکر نکند، زیاد را شکر نکرده است، و هر کس از مردم تشکر نکند، خدا را شکر نکرده است، و سخن گفتن از نعمت خدا شکر است، و ترک آن کفر است، و جماعت رحمت است، و تفرقه عذاب است".

و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند، به دلیل آنچه بخاری از ابوموسی روایت کرده است، گفت: "پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود که مردی آمد و سؤال کرد، یا نیازمندی حاجتی را طلب کرد، رو به ما کرد و فرمود: شفاعت کنید تا پاداش داده شوید و خداوند بر زبان پیامبرش آنچه را که می خواهد جاری کند".

و به دلیل آنچه مسلم از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت کرده است که فرمود: "هر کس برای برادر مسلمانش به صاحب قدرتی برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری واسطه شود، در روزی که قدم ها می لغزند، برای عبور از صراط یاری می شود".

و همچنین برای مسلمان مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، به دلیل آنچه ترمذی روایت کرده و گفته است این حدیث حسن است از ابودرداء از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: "هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، خداوند در روز قیامت آتش را از صورتش دور می کند". و حدیث ابودرداء را احمد آورده و گفته است سندش حسن است، و هیثمی نیز همین را گفته است.

و آنچه اسحاق بن راهویه از اسماء بنت یزید روایت کرده است که گفت: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، بر خدا حق است که او را از آتش آزاد کند".

و قضاعی در مسند الشهاب از انس آورده است، که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس در غیاب برادرش را یاری کند، خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند". و قضاعی همچنین از عمران بن حصین با این اضافه آورده است: "و او توانایی یاری کردن او را دارد". و به دلیل آنچه ابوداود و بخاری در الأدب المفرد آورده اند، و زین عراقی گفته است: سندش حسن است از ابوهریره که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "مؤمن آینه مؤمن است، و مؤمن برادر مؤمن است، از هر کجا که او را ملاقات کند، زیان او را از او دفع می کند و از پشت سر از او محافظت می کند".

ای مسلمانان:

از طریق احادیث نبوی شریفی که در این قسمت و قسمت قبل وارد شده است، دانستید که برای کسی که برادری را در راه خدا دوست دارد، سنت است که او را از دوست داشتن خود آگاه کند و به او اطلاع دهد. و همچنین برای مسلمان سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند. همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند. و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد. و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد.

و شایسته است که مسلمان از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند. و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند. و همچنین برای او مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند. پس آیا به این احکام شرعی و سایر احکام اسلام پایبند باشیم؛ تا همانگونه باشیم که پروردگارمان دوست دارد و از آن راضی می شود، تا آنچه را که در ماست تغییر دهد، و احوال ما را اصلاح کند، و به خیر دنیا و آخرت دست یابیم؟!

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به این مقدار بسنده می کنیم، به این امید که تأملات خود را در قسمت های آینده ان شاء الله تعالی تکمیل کنیم، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می گذاریم. از حسن توجه شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

بدانید ای مسلمانان! - قسمت 15

بدانید ای مسلمانان!

قسمت 15

اینکه از دستگاههای دولت خلافت، یاری دهندگان هستند، و آنها وزیرانی هستند که خلیفه آنها را با خود منصوب می کند، تا در تحمل بارهای خلافت و انجام مسئولیت های آن به او کمک کنند، زیرا فراوانی بارهای خلافت، به ویژه هر چه دولت خلافت بزرگتر و گسترده تر شود، خلیفه به تنهایی از حمل آن ناتوان می شود و نیاز به کسی دارد که در حمل آن برای انجام مسئولیت هایش به او کمک کند، اما درست نیست که آنها را بدون قید و شرط وزیر بنامیم تا معنای وزیر در اسلام که به معنای معاون است، با معنای وزیر در نظام های عرفی کنونی بر اساس دموکراسی سرمایه داری سکولار یا سایر نظام هایی که در عصر حاضر شاهد آن هستیم، اشتباه نشود.