تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت هشتم
تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت هشتم

حمد و سپاس مخصوص خداوند، پروردگار جهانیان، و درود و سلام بر پیشوای پرهیزگاران، و سرور فرستادگان، فرستاده شده به عنوان رحمتی برای جهانیان، سرور ما محمد و بر خاندان و یاران او همگی، ما را با آنها قرار ده، و در گروه آنها محشور کن، به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.

0:00 0:00
Speed:
November 07, 2025

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت هشتم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

قسمت هشتم

حمد و سپاس مخصوص خداوند، پروردگار جهانیان، و درود و سلام بر پیشوای پرهیزگاران، و سرور فرستادگان، فرستاده شده به عنوان رحمتی برای جهانیان، سرور ما محمد و بر خاندان و یاران او همگی، ما را با آنها قرار ده، و در گروه آنها محشور کن، به رحمتت ای مهربانترین مهربانان.

ای مسلمانان:

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع‌رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، و بعد: در این قسمت به تأملات خود در کتاب "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" ادامه می‌دهیم. و برای ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می‌گوییم و از خدا توفیق می‌طلبیم: ابوداود از صفیه دختر شیبه از عایشه رضی الله عنها روایت کرده است که «او از زنان انصار یاد کرد و از آنها تعریف کرد و به آنها نیکی کرد، و گفت: وقتی سوره نور نازل شد، آنها به سراغ دامن‌ها رفتند و آنها را شکافتند و از آنها روسری درست کردند». ابن اسحاق گفت: ... و اشعث بن قیس در رأس هیئتی از کنده بر رسول خدا صلی الله علیه وسلم وارد شد. زُهری برایم گفت که او با هشتاد سوار از کنده آمد، و به مسجد رسول خدا صلی الله علیه وسلم وارد شدند، موهای سرشان را شانه کرده بودند، و الجُمَم جمع جُمَّة است و آن موی پرپشت سر است، و سرمه کشیده بودند، و جُبَبُ الحِبَرَة بر تن داشتند که با ابریشم آن را حاشیه‌دوزی کرده بودند. وقتی بر رسول خدا صلی الله علیه وسلم وارد شدند، به آنها فرمود: «آیا اسلام نیاورده‌اید؟» گفتند: بله. فرمود: «پس این ابریشم در گردن‌هایتان چیست؟» گفت: پس آن را از خود پاره کردند و انداختند.

و ابن جریر از ابی بریده از پدرش روایت کرده است که گفت: "در حالی که ما بر سر شراب خود نشسته بودیم، و ما بر روی تپه‌ای شنی بودیم، و ما سه یا چهار نفر بودیم، و ظرفی داشتیم و ما حلالاً شراب می‌نوشیدیم، که بلند شدم تا نزد رسول خدا صلی الله علیه وسلم بروم و به او سلام کنم، که تحریم شراب در این گفته خداوند متعال نازل شد: {یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ‌ وَالْمَیْسِرُ‌ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِ‌جْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ. إِنَّمَا یُرِ‌یدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِی الْخَمْرِ‌ وَالْمَیْسِرِ‌ وَیَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ‌ اللَّـهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ}. (مائده 90) تا آخر دو آیه {فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ}. پس نزد یارانم آمدم و آن را بر آنها خواندم تا اینکه فرمود {فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ}. گفت: و بعضی از قوم نوشیدنی‌اش در دستش بود، مقداری از آن را نوشیده بود و مقداری در ظرف باقی مانده بود، پس ظرف را زیر لب بالایی خود برد، همانطور که حجامت‌گر انجام می‌دهد، سپس آنچه در ظرفشان بود را ریختند و گفتند: پروردگارا، دست برداشتیم".

ای مسلمانان:

حنظله بن ابی عامر، غسیل الملائکه رضی الله عنه، ندای جنگ احد را شنید، پس به سرعت به ندا پاسخ داد. و در روز احد به شهادت رسید. ابن اسحاق گفت: رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «فرشته‌ها دوست شما را غسل می‌دهند، از خانواده‌اش بپرسید ماجرایش چیست؟». پس از همسرش پرسیده شد، و او در آن شب عروس او بود. گفت: وقتی صدای هاتف را شنید، در حالی که جنب بود بیرون رفت. رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «همین‌طور است، فرشته‌ها او را غسل دادند». و امام احمد از رافع بن خدیج روایت کرده است که گفت: «ما در زمان رسول خدا صلی الله علیه وسلم زمین را مزارعه می‌کردیم و آن را به یک سوم و یک چهارم و طعام معین اجاره می‌دادیم، پس روزی مردی از عموهایم نزد ما آمد و گفت رسول خدا صلی الله علیه وسلم ما را از کاری که برایمان سودمند بود نهی کرد، و اطاعت از خدا و رسولش برای ما سودمندتر است، ما را نهی کرد از اینکه زمین را مزارعه کنیم و آن را به یک سوم و یک چهارم و طعام معین اجاره دهیم و به صاحب زمین دستور داد که آن را بکارد یا بدهد بکارد و اجاره دادن آن را ناپسند دانست و جز این را». ای برادران ایمانی، دیدید که سرعت اجابت خدا و رسولش نزد صحابه y اجمعین چگونه بود؟

پس اگر مثل آنها نیستید، خود را شبیه آنها کنید       زیرا تشبه به بزرگان رستگاری است

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع‌رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به همین مقدار بسنده می‌کنیم، به امید اینکه در قسمت‌های آینده به تأملات خود ادامه دهیم ان شاء الله تعالی، پس تا آن زمان و تا دیداری دیگر، شما را در پناه خدا و حفظ و امانش می‌سپاریم. از حسن استماع شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

More from null

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت پانزدهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

تهیه کننده: استاد محمد احمد النادی

قسمت پانزدهم

الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی امام المتقین، و سید المرسلین، مبعوث رحمت للعالمین، سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین، و اجعلنا معهم، و احشرنا فی زمرتهم برحمتک یا ارحم الراحمین.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، و بعد: در این قسمت، تأملات خود را در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

در قسمت گذشته گفتیم: برای مسلمان نیز سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند، همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند، و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و در این قسمت اضافه می کنیم و می گوییم: برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد، به دلیل حدیث ابوهریره که بخاری در الأدب المفرد و ابویعلی در مسندش و نسائی در الکنی و ابن عبدالبر در التمهید آورده اند، و عراقی گفته است: سند آن خوب است، و ابن حجر در تلخیص الحبیر گفته است: سند آن حسن است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "به همدیگر هدیه دهید تا یکدیگر را دوست داشته باشید".

و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد، به دلیل حدیث عایشه نزد بخاری که گفت: "رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه را می پذیرفت و در مقابل آن پاداش می داد".

و حدیث ابن عمر نزد احمد و ابوداود و نسائی، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به خدا پناه برد، به او پناه دهید، و هر کس از شما به نام خدا چیزی خواست، به او بدهید، و هر کس از خدا طلب پناهندگی کرد، به او پناه دهید، و هر کس به شما احسانی کرد، به او پاداش دهید، و اگر نیافتید، برای او دعا کنید تا بدانید که به او پاداش داده اید".

و این بین برادران است، و هیچ ارتباطی با هدایای رعیت به حاکمان ندارد، زیرا آنها مانند رشوه حرام هستند، و از پاداش دادن این است که بگوید: خدا به تو جزای خیر دهد.

ترمذی از اسامه بن زید رضی الله عنهما روایت کرده و گفته است حسن صحیح است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به او احسانی شود و به کننده آن بگوید: "خدا به تو جزای خیر دهد" به درستی که در ستایش مبالغه کرده است". و ستایش شکر است، یعنی پاداش دادن، به ویژه از کسی که غیر از آن چیزی نمی یابد، به دلیل آنچه ابن حبان در صحیح خود از جابر بن عبدالله روایت کرده است، گفت: شنیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس نیکی کند و جز ستایش برای او خیری نیابد، پس او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به باطل زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و با سند حسن نزد ترمذی از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس عطایی کند و چیزی بیابد، باید آن را جبران کند، و اگر نیابد، باید او را ستایش کند، پس هر کس او را ستایش کند، او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به چیزی که به او داده نشده است زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و کفر ورزیدن به عطاء یعنی پنهان کردن و پوشاندن آن.

و با سند صحیح ابوداود و نسائی از انس روایت کرده اند که گفت: "مهاجرین گفتند ای رسول خدا، انصار همه پاداش را بردند، ما قومی را ندیدیم که بهتر از آنها در دادن چیزهای زیاد بذل و بخشش کنند، و نه بهتر از آنها در همدردی در چیزهای کم، و آنها مخارج ما را کفایت کردند، فرمود: آیا شما آنها را به خاطر آن ستایش نمی کنید و برای آنها دعا نمی کنید؟ گفتند: آری، فرمود: پس آن در مقابل آن است".

و شایسته است که مسلمان کم را مانند زیاد شکر کند، و از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند، به دلیل آنچه عبدالله بن احمد در زوائد خود با سند حسن از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس کم را شکر نکند، زیاد را شکر نکرده است، و هر کس از مردم تشکر نکند، خدا را شکر نکرده است، و سخن گفتن از نعمت خدا شکر است، و ترک آن کفر است، و جماعت رحمت است، و تفرقه عذاب است".

و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند، به دلیل آنچه بخاری از ابوموسی روایت کرده است، گفت: "پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود که مردی آمد و سؤال کرد، یا نیازمندی حاجتی را طلب کرد، رو به ما کرد و فرمود: شفاعت کنید تا پاداش داده شوید و خداوند بر زبان پیامبرش آنچه را که می خواهد جاری کند".

و به دلیل آنچه مسلم از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت کرده است که فرمود: "هر کس برای برادر مسلمانش به صاحب قدرتی برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری واسطه شود، در روزی که قدم ها می لغزند، برای عبور از صراط یاری می شود".

و همچنین برای مسلمان مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، به دلیل آنچه ترمذی روایت کرده و گفته است این حدیث حسن است از ابودرداء از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: "هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، خداوند در روز قیامت آتش را از صورتش دور می کند". و حدیث ابودرداء را احمد آورده و گفته است سندش حسن است، و هیثمی نیز همین را گفته است.

و آنچه اسحاق بن راهویه از اسماء بنت یزید روایت کرده است که گفت: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، بر خدا حق است که او را از آتش آزاد کند".

و قضاعی در مسند الشهاب از انس آورده است، که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس در غیاب برادرش را یاری کند، خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند". و قضاعی همچنین از عمران بن حصین با این اضافه آورده است: "و او توانایی یاری کردن او را دارد". و به دلیل آنچه ابوداود و بخاری در الأدب المفرد آورده اند، و زین عراقی گفته است: سندش حسن است از ابوهریره که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "مؤمن آینه مؤمن است، و مؤمن برادر مؤمن است، از هر کجا که او را ملاقات کند، زیان او را از او دفع می کند و از پشت سر از او محافظت می کند".

ای مسلمانان:

از طریق احادیث نبوی شریفی که در این قسمت و قسمت قبل وارد شده است، دانستید که برای کسی که برادری را در راه خدا دوست دارد، سنت است که او را از دوست داشتن خود آگاه کند و به او اطلاع دهد. و همچنین برای مسلمان سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند. همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند. و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد. و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد.

و شایسته است که مسلمان از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند. و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند. و همچنین برای او مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند. پس آیا به این احکام شرعی و سایر احکام اسلام پایبند باشیم؛ تا همانگونه باشیم که پروردگارمان دوست دارد و از آن راضی می شود، تا آنچه را که در ماست تغییر دهد، و احوال ما را اصلاح کند، و به خیر دنیا و آخرت دست یابیم؟!

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به این مقدار بسنده می کنیم، به این امید که تأملات خود را در قسمت های آینده ان شاء الله تعالی تکمیل کنیم، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می گذاریم. از حسن توجه شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

بدانید ای مسلمانان! - قسمت 15

بدانید ای مسلمانان!

قسمت 15

اینکه از دستگاههای دولت خلافت، یاری دهندگان هستند، و آنها وزیرانی هستند که خلیفه آنها را با خود منصوب می کند، تا در تحمل بارهای خلافت و انجام مسئولیت های آن به او کمک کنند، زیرا فراوانی بارهای خلافت، به ویژه هر چه دولت خلافت بزرگتر و گسترده تر شود، خلیفه به تنهایی از حمل آن ناتوان می شود و نیاز به کسی دارد که در حمل آن برای انجام مسئولیت هایش به او کمک کند، اما درست نیست که آنها را بدون قید و شرط وزیر بنامیم تا معنای وزیر در اسلام که به معنای معاون است، با معنای وزیر در نظام های عرفی کنونی بر اساس دموکراسی سرمایه داری سکولار یا سایر نظام هایی که در عصر حاضر شاهد آن هستیم، اشتباه نشود.