تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر
تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر

إخواننا الكرام, أخواتنا الكريمات: أيها المؤمنون والمؤمنات: الصائمون والصائمات: مستمعينا الكرام مستمعي إذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير: نحييكم بأطيب تحية: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته. الحمد لله القائل في محكم كتابه وهو أصدق القائلين: (كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

0:00 0:00
Speed:
May 07, 2020

تأملات قرآنية (15) الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر


تأملات قرآنية (15)
الابتلاء والفتنة مدعاة للتوبة والتذكر


إخواننا الكرام, أخواتنا الكريمات:


أيها المؤمنون والمؤمنات: الصائمون والصائمات:


مستمعينا الكرام مستمعي إذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير:


نحييكم بأطيب تحية: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته. الحمد لله القائل في محكم كتابه وهو أصدق القائلين: (كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ) والصلاة والسلام على رسول الله القائل: "إن الله يرفع بهذا الكتاب أقواما ويضع به آخرين". ثم أما بعد: فتعالوا معنا أحبتنا الكرام, وهلم بنا نحن وإياكم نتجه إلى مائدة القرآن الكريم نتأمل ونتدبر آياته جل وعلا عسى أن ينفعنا ويرفعنا بما فيه من الذكر الحكيم إلى أعلى الدرجات في جنات النعيم, إنه ولي ذلك والقادر عليه. ومع الآية السادسة والعشرين بعد المائة من سورة التوبة. يقول الله تعالى: ﴿أَوَلَا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ﴾١٢٦


قال نخبة من المفسرين: "أولا يرى المنافقون أن الله يبتليهم بالقحط والشدة، وبإظهار ما يبطنون من النفاق مرة أو مرتين في كل عام؟ ثم هم مع ذلك لا يتوبون مِن كفرهم ونفاقهم، ولا هم يتعظون ولا يتذكرون بما يعاينون من آيات الله".


معاشر المؤمنين والمؤمنات:


إنَّ ابتلاء الله للناس على مر العصور والأزمان سنة ثابتة من سنن الله التي لا تتخلف. قال تعالى في مطلع سورة العنكبوت: بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ (الم * أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ). (العنكبوت 1, 2). يقول سيد قطب رحمه الله في الظلال: في هذا المقطع القويِّ من السُّورة، يُساق الإيقاعُ الأول في صورة استفهام استنكاري لمفهوم النَّاس للإيمان وحُسبانهم أنَّه كلمة تقال باللسان. إنَّ الإيمان ليس كلمة تقال، إنَّما هُو حقيقة ذات تكاليف! وأمانة ذات أعباء! وجهاد يحتاج إلى صبر! وجهد يحتاج إلى احتمال! فلا يكفي أن يقول الناس: آمنا وهم لا يتركون لهذه الدعوى، حتى يتعرَّضوا للفتنة فيثبتوا عليها، ويَخرُجوا منها صافيةً عناصرُهم! خالصةً قلوبهم! كما تفتن النَّار الذهب! لتفصل بينَه وبينَ العناصر الرَّخيصة العالقة به! وهذا هو أصلُ الكلمة اللغوي، وله دلالته، وظلُّه وإيحاؤه، وكذلك تصنعُ الفتنةُ بالقلوب! هذه الفتنة على الإيمان أصلٌ ثابتٌ، وسنةٌ جاريةٌ في ميزان الله سبحانه وتعالى: ﴿وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّـهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ﴾. (العنكبوت3). واللهُ يعلمُ حقيقة القلوب قبل الابتلاء، ولكن الابتلاء يكشفُ في عالم الواقع، ما هو مكشوفٌ لعلم الله، مُغيَّبٌ عن علم البشر، فيُحاسِبُ النَّاسَ إذاً على ما يقع من عملهم، لا على مُجرَّد ما يعلمُهُ سبحانه من أمرهم. وهو: فضلٌ منَ الله من جَانب! وعدلٌ من جَانب! وتربيةٌ للنَّاس من جَانب! فلا يأخذُوا أحداً إلاَّ بما استعلن من أمره، وبما حقَّقه فعلُه، فليسوا بأعلم من الله بحقيقة قلبه! ونعودُ إلى سنَّة الله في ابتلاء الذين يُؤمنون، وتعريضهم للفتنة حتى يعلم الذين صدقوا منهم، ويعلم الكاذبين. إنَّ الإيمانَ أمانةُ الله في الأرض، لا يحملها إلاَّ من هم لها أهل، وفيهم على حملها قدرة، وفي قلوبهم تجرُّد لها وإخلاص، وإلاَّ الذين يؤثرونها على الرَّاحة والدَّعة، وعلى الأمن والسَّلامة، وعلى المتاع والإغراء! وإنها لأمانة الخلافة في الأرض، وقيادة الناس إلى طريق الله، وتحقيق كلمته في عالم الحياة، فهي أمانة كريمة، وهي أمانة ثقيلة، وهي من أمر الله يضطلع بها الناس، ومن ثمَّ تحتاج إلى طراز خاص يصبر على الابتلاء! ثم يذكر سيد قطب رحمه الله الفتن التي قد يتعرض لها حامل الدعوة:


أولاً: ومن الفتنة أن يتعرض المؤمن للأذى من الباطل وأهله، ثمَّ لا يجد النَّصير الذي يُسانده، ويدفع عنه، ولا يَملكُ النُّصرة لنفسه ولا المنعة، ولا يجد القوة التي يواجه بها الطُّغيان!


ثانياً: وهناك فتنة الأهل والأحبَّة الذين يَخشى عليهم المؤمنُ أن يُصيبهم الأذى بسببه، وهو لا يملك عنهم دفعاً، وقد يَهتفون به ليُسالم أو ليستسلم، ويُنادونه باسم الحبِّ، والقرابة واتِّقاء الله في الرَّحم التي يُعرِّضُها للأذى أو الهلاك!


ثالثاً: وهناك فتنة إقبال الدنيا على الـمُـبطلين, ورؤيةُ النَّاس لهم ناجحين، مَرمُوقين تهتفُ لهم الدُّنيا، وتصفِّق لهم الجَماهير، وتتحطَّم في طريقهم العوائق، وتُصاغ لهم الأمجاد، وتصفُو لهم الحياة، وهو مُهملٌ مُنكرٌ، لا يُحسُّ به أحد، ولا يُحامي عنه أحد، ولا يَشعُر بقيمة الحقِّ الذي مَعهُ إلاَّ القليلون من أمثاله الذين لا يَملكُون من أمر الحَياة شيئاً!


رابعاً: فتنة الغربة في البيئة والاستيحاش بالعقيدة: حين ينظر المؤمن فيرى كلَّ ما حوله، وكلَّ مَن حوله غارقاً في تيار الضَّلالة، وهو وحده، مُوحش، غريبٌ، طَريد!


خامساً: وهناك فتنة من نوع آخر نراها بارزة هذه الأيام، فتنة أن يجد المؤمنُ أمماً، ودولاً غارقةً في الرذيلة، وهي مع ذلك راقية مادياً في مُجتمعها، متحضِّرة في حياتها، يجدُ الفرد فيها من الرِّعاية، والحمَاية ما يناسبُ قيمة الإنسان، ويجدها غنيةً، قويةً وهي مشاققة لله!


سادساً: وهناك الفتنة الكبرى أكبرُ من هذا كلِّه وأعنف، فتنة النَّفس والشَّهوة، وجاذبية الأرض، وثقلة اللَّحم والدَّم، والرَّغبة في المتاع والسلطان، أو في الدَّعة والاطمئنان وصُعوبة الاستقامة على صراط الإيمان، والاستواء على مرتقاه، مع المعوقات، والمثبطات في أعماق النَّفس وفي مُلابسات الحياة، وفي منطق البيئة، وفي تصورات أهل الزَّمان.


سابعاً: فتنة إبطاء نصر الله: فإذا طال الأمد، وأبطأ نصرُ الله، كانت الفتنة أشدَّ وأقسى، وكان الابتلاء أشدَّ وأعنف، ولم يثبت إلاَّ من عصمَ الله، وهؤلاء هم الذين يُحقِّقون في أنفسهم حقيقة الإيمان ويُؤتمنُون على تلك الأمانة الكبرى أمانة السماء في الأرض وأمانة الله في ضمير الإنسان وما الله حاشا الله أن يُعذِّب الـمُؤمنين بالابتلاء، وأن يُؤذيهم بالفتنة، ولكنَّه الإعداد الحقيقي لتحمُّل الأمانة، فهي في حاجة إلى إعداد خاص لا يتمُّ إلاَّ بالمعاناة العملية للمشاق، وإلاَّ بالاستعلاء الحقيقي على الشهوات، وإلاَّ بالصَّبر الحقيقي على الآلام وإلاَّ بالثِّقة الحقيقيَّة في نصر الله أو في ثوابه على الرَّغم من طول الفتنة، وشدة الابتلاء.


الصابرون على المحن, هم الصَّفوة المختارة, وهم الذين يتسلَّمون الرَّاية في النهاية, والفتن تصهرها الشدائد، فتنفي عنها الخبث، وتستجيش كامن قواها المذخورة، فتستيقظ وتتجمَّع وتطرقها بعنف وبشدة، فيشتد عودها، ويصلب ويصقل، وكذلك تفعل الشدائد بالجماعات، فلا يبقى صامداً إلا أصلبها عوداً، وأقواها طبيعةً، وأشدَّها اتصالاً بالله، وثقةً بما عنده من الحسنيين: النَّصر أو الأجر، وهؤلاء هم الذين يُسلَّمون الرَّاية في النهاية، مُؤتمنين عليها بعد الاستعداد والاختبار، وإنَّهم ليتسلَّمون الأمانة وهي عزيزة على نفوسهم بما أدُّوا لها من غالي الثمن، وبما بذلوا لها من الصَّبر على المحن، وبما ذاقوا في سبيلها من الآلام والتَّضحيات، والذي يبذلُ من دمه وأعصابه، ومن راحته واطمئنانه ومن رغائبه ولذاته ثمَّ يصبر على الأذى والحرمان، يشعر ولا شك بقيمة الأمانة التي بذل فيها ما بذل فلا يُسلمُها رخيصةً بعدَ كلِّ هذه التَّضحيات والآلام. فأمَّا انتصارُ الإيمان والحقِّ في النِّهاية فأمرٌ تكفَّل به وعد الله، وما يشكُّ مُؤمنٌ في وعد الله، فإن أبطأ فلحكمة مقدَّرة، فيها الخير للإيمان وأهله، وليسَ أحدٌ بأشدَّ غيرة على الحقِّ وأهله من الله. وحَسبُ الـمؤمنين الذين تصيبُهم الفتنة، ويقع عليهم البلاء أن يكونوا هم المختارين من الله، ليكُونُوا أُمناء على حقِّ الله، وأن يشهد الله لهم بأنَّ في دينهم صلابة، فهو يختارهم للابتلاء. جاء في الصحيح: «أشدُّ النَّاس بلاء الأنبياءُ، ثمَّ الصَّالحون، ثمَّ الأمثلُ فالأمثلُ».


معاشر المؤمنين والمؤمنات: ادعوا الله وأنتم موقنون بالإجابة:


اللهم اجعل شهر القرآن الكريم هذا, شهر عز ونصر وتمكين للإسلام والمسلمين بقيام دولة الخلافة الثانية على منهاج النبوة, واجعلنا اللهمَّ ممَّن يتدبرون آياتك, فيأتمرون بأمرك, وينتهون عن نهيك: يستمعون القول فيتبعون أحسنه, ويقدرونك حق قدرك, ترضى عنهم, ويرضون عنك, واجعلنا اللهم ممن تقبلت منهم الصلاة والصيام, والدعاء والسجود والقيام, ومن عتقائك في هذا الشهر الكريم من النار, وأدخلنا الجنة مع الأبرار, وآخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين.

More from null

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی" - قسمت پانزدهم

تأملاتی در کتاب: "از مؤلفه‌های روانشناسی اسلامی"

تهیه کننده: استاد محمد احمد النادی

قسمت پانزدهم

الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی امام المتقین، و سید المرسلین، مبعوث رحمت للعالمین، سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین، و اجعلنا معهم، و احشرنا فی زمرتهم برحمتک یا ارحم الراحمین.

شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته، و بعد: در این قسمت، تأملات خود را در کتاب: "از مؤلفه های روانشناسی اسلامی" ادامه می دهیم. و به منظور ساختن شخصیت اسلامی، با توجه به ذهنیت اسلامی و روانشناسی اسلامی، می گوییم و از خدا توفیق می طلبیم:

ای مسلمانان:

در قسمت گذشته گفتیم: برای مسلمان نیز سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند، همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند، و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و در این قسمت اضافه می کنیم و می گوییم: برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد، به دلیل حدیث ابوهریره که بخاری در الأدب المفرد و ابویعلی در مسندش و نسائی در الکنی و ابن عبدالبر در التمهید آورده اند، و عراقی گفته است: سند آن خوب است، و ابن حجر در تلخیص الحبیر گفته است: سند آن حسن است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "به همدیگر هدیه دهید تا یکدیگر را دوست داشته باشید".

و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد، به دلیل حدیث عایشه نزد بخاری که گفت: "رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه را می پذیرفت و در مقابل آن پاداش می داد".

و حدیث ابن عمر نزد احمد و ابوداود و نسائی، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به خدا پناه برد، به او پناه دهید، و هر کس از شما به نام خدا چیزی خواست، به او بدهید، و هر کس از خدا طلب پناهندگی کرد، به او پناه دهید، و هر کس به شما احسانی کرد، به او پاداش دهید، و اگر نیافتید، برای او دعا کنید تا بدانید که به او پاداش داده اید".

و این بین برادران است، و هیچ ارتباطی با هدایای رعیت به حاکمان ندارد، زیرا آنها مانند رشوه حرام هستند، و از پاداش دادن این است که بگوید: خدا به تو جزای خیر دهد.

ترمذی از اسامه بن زید رضی الله عنهما روایت کرده و گفته است حسن صحیح است، گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس به او احسانی شود و به کننده آن بگوید: "خدا به تو جزای خیر دهد" به درستی که در ستایش مبالغه کرده است". و ستایش شکر است، یعنی پاداش دادن، به ویژه از کسی که غیر از آن چیزی نمی یابد، به دلیل آنچه ابن حبان در صحیح خود از جابر بن عبدالله روایت کرده است، گفت: شنیدم که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس نیکی کند و جز ستایش برای او خیری نیابد، پس او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به باطل زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و با سند حسن نزد ترمذی از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس عطایی کند و چیزی بیابد، باید آن را جبران کند، و اگر نیابد، باید او را ستایش کند، پس هر کس او را ستایش کند، او را شکر کرده است، و هر کس آن را پنهان کند، کفر ورزیده است، و هر کس به چیزی که به او داده نشده است زینت کند، مانند کسی است که دو لباس دروغ پوشیده است". و کفر ورزیدن به عطاء یعنی پنهان کردن و پوشاندن آن.

و با سند صحیح ابوداود و نسائی از انس روایت کرده اند که گفت: "مهاجرین گفتند ای رسول خدا، انصار همه پاداش را بردند، ما قومی را ندیدیم که بهتر از آنها در دادن چیزهای زیاد بذل و بخشش کنند، و نه بهتر از آنها در همدردی در چیزهای کم، و آنها مخارج ما را کفایت کردند، فرمود: آیا شما آنها را به خاطر آن ستایش نمی کنید و برای آنها دعا نمی کنید؟ گفتند: آری، فرمود: پس آن در مقابل آن است".

و شایسته است که مسلمان کم را مانند زیاد شکر کند، و از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند، به دلیل آنچه عبدالله بن احمد در زوائد خود با سند حسن از نعمان بن بشیر روایت کرده است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس کم را شکر نکند، زیاد را شکر نکرده است، و هر کس از مردم تشکر نکند، خدا را شکر نکرده است، و سخن گفتن از نعمت خدا شکر است، و ترک آن کفر است، و جماعت رحمت است، و تفرقه عذاب است".

و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند، به دلیل آنچه بخاری از ابوموسی روایت کرده است، گفت: "پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نشسته بود که مردی آمد و سؤال کرد، یا نیازمندی حاجتی را طلب کرد، رو به ما کرد و فرمود: شفاعت کنید تا پاداش داده شوید و خداوند بر زبان پیامبرش آنچه را که می خواهد جاری کند".

و به دلیل آنچه مسلم از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم روایت کرده است که فرمود: "هر کس برای برادر مسلمانش به صاحب قدرتی برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری واسطه شود، در روزی که قدم ها می لغزند، برای عبور از صراط یاری می شود".

و همچنین برای مسلمان مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، به دلیل آنچه ترمذی روایت کرده و گفته است این حدیث حسن است از ابودرداء از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که فرمود: "هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، خداوند در روز قیامت آتش را از صورتش دور می کند". و حدیث ابودرداء را احمد آورده و گفته است سندش حسن است، و هیثمی نیز همین را گفته است.

و آنچه اسحاق بن راهویه از اسماء بنت یزید روایت کرده است که گفت: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: "هر کس در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند، بر خدا حق است که او را از آتش آزاد کند".

و قضاعی در مسند الشهاب از انس آورده است، که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "هر کس در غیاب برادرش را یاری کند، خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند". و قضاعی همچنین از عمران بن حصین با این اضافه آورده است: "و او توانایی یاری کردن او را دارد". و به دلیل آنچه ابوداود و بخاری در الأدب المفرد آورده اند، و زین عراقی گفته است: سندش حسن است از ابوهریره که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: "مؤمن آینه مؤمن است، و مؤمن برادر مؤمن است، از هر کجا که او را ملاقات کند، زیان او را از او دفع می کند و از پشت سر از او محافظت می کند".

ای مسلمانان:

از طریق احادیث نبوی شریفی که در این قسمت و قسمت قبل وارد شده است، دانستید که برای کسی که برادری را در راه خدا دوست دارد، سنت است که او را از دوست داشتن خود آگاه کند و به او اطلاع دهد. و همچنین برای مسلمان سنت است که برای برادرش در غیابش دعا کند. همانطور که برایش سنت است که از برادرش بخواهد که برایش دعا کند. و برای او سنت است که پس از دوست داشتن او، از او دیدار کند و با او بنشیند و با او پیوند برقرار کند و در راه خدا با او بذل و بخشش کند. و برای مسلمان مستحب است که با آنچه دوست دارد با برادرش ملاقات کند تا او را با این کار خوشحال کند. و برای مسلمان مستحب است که به برادرش هدیه دهد. و همچنین مستحب است که هدیه او را بپذیرد، و در مقابل آن پاداش دهد.

و شایسته است که مسلمان از مردمی که به او خیری می رسانند تشکر کند. و از سنت است که برای برادرش برای منفعت خیر یا آسان کردن دشواری شفاعت کند. و همچنین برای او مستحب است که در غیاب از آبروی برادرش دفاع کند. پس آیا به این احکام شرعی و سایر احکام اسلام پایبند باشیم؛ تا همانگونه باشیم که پروردگارمان دوست دارد و از آن راضی می شود، تا آنچه را که در ماست تغییر دهد، و احوال ما را اصلاح کند، و به خیر دنیا و آخرت دست یابیم؟!

شنوندگان گرامی: شنوندگان رادیو دفتر اطلاع رسانی حزب التحریر:

در این قسمت به این مقدار بسنده می کنیم، به این امید که تأملات خود را در قسمت های آینده ان شاء الله تعالی تکمیل کنیم، تا آن زمان و تا زمانی که شما را ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا و حفظ و امان او می گذاریم. از حسن توجه شما سپاسگزاریم و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

بدانید ای مسلمانان! - قسمت 15

بدانید ای مسلمانان!

قسمت 15

اینکه از دستگاههای دولت خلافت، یاری دهندگان هستند، و آنها وزیرانی هستند که خلیفه آنها را با خود منصوب می کند، تا در تحمل بارهای خلافت و انجام مسئولیت های آن به او کمک کنند، زیرا فراوانی بارهای خلافت، به ویژه هر چه دولت خلافت بزرگتر و گسترده تر شود، خلیفه به تنهایی از حمل آن ناتوان می شود و نیاز به کسی دارد که در حمل آن برای انجام مسئولیت هایش به او کمک کند، اما درست نیست که آنها را بدون قید و شرط وزیر بنامیم تا معنای وزیر در اسلام که به معنای معاون است، با معنای وزیر در نظام های عرفی کنونی بر اساس دموکراسی سرمایه داری سکولار یا سایر نظام هایی که در عصر حاضر شاهد آن هستیم، اشتباه نشود.