تداعيات سورة المسد على قريش والمسلمين الأوائل وعلى طغاة اليوم وحملة الدعوة
March 12, 2021

تداعيات سورة المسد على قريش والمسلمين الأوائل وعلى طغاة اليوم وحملة الدعوة

تداعيات سورة المسد على قريش والمسلمين الأوائل وعلى طغاة اليوم وحملة الدعوة
(مترجم)


خَرَجَ النبي ﷺ إلى البَطْحَاءِ، فَصَعِدَ إلى الجَبَلِ فَنَادَى: «يا صَبَاحَاهْ» فَاجْتَمعتْ إلَيْهِ قُرَيْشٌ، فَقالَ: «أرَأَيْتُمْ إنْ حَدَّثْتُكُمْ أنَّ العَدُوَّ مُصَبِّحُكُمْ أوْ مُمَسِّيكُمْ، أكُنْتُمْ تُصَدِّقُونِي؟» قالوا: نَعَمْ، قالَ: «فإنِّي نَذِيرٌ لَكُمْ بيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ» فَقالَ أبو لَهَبٍ: ألِهذا جَمَعْتَنَا تَبّاً لَكَ، فأنْزَلَ اللَّهُ عزَّ وجلَّ: ﴿تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ * مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ * سَيَصْلَى نَاراً ذَاتَ لَهَبٍ * وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ * فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ﴾.


نزلت هذه السورة في مكة عندما أراد النبي ﷺ أن يعلن عن نزول الوحي لقريش من خلال تذكيرهم أولاً بأمانته وصدقه، ولكن قام الأقرب إليه عمه أبو لهب بالإهانة والتخريب الصريحين لخطابه في الوادي. اشتهر أبو لهب بعدائه لابن أخيه الذي كان عادة ما يحبط خطاب الرسول ﷺ وهو يحمل رسالة التوحيد إلى قريش. وزوجته أم جميل كانت متآمرة على النبي ﷺ حيث كانت تعرف باسم حمالة الحطب كما جاء في سورة المسد بسبب ضررها للنبي بإلقاء الأشواك والخشب في طريقه. كتب الحسن البصري وقتادة أنها كانت ترتدي قلادة ثمينة وكانت تقول: "واللات والعزى، سأبيع هذا العقد وأنفق ثمنه لإشباع عدائي ضد محمد". كما جادل العلماء بأن هذا وصفها بأنها ناشرة الإشاعات كما اعتادت أن تنشر افتراءً خبيثاً للإضرار بالرسول ﷺ في جميع أنحاء مكة.


وهكذا عندما شتم أبو لهب النبي ﷺ، أُنزلت الآيات فلعنه الله سبحانه وتعالى هو وزوجته، وتليت هذه الآيات بجرأة من رسول الله ﷺ إلى زعيم قريش الثري والمؤثر، وهذا لم يُعثر محمداً ﷺ ولا أخافه. إن هذه الآيات تكررت من كل من سمع السورة بمن فيهم المؤمنون وغير المؤمنين، سورة قصيرة ولكنها قوية؛ فقد توعدت بهلاك أبي لهب وزوجته في نار جهنم، وأن لا ثروته ولا حتى أولاده الذين يتباهى بهم أمام قبيلته لن يكونوا شفعاء له يوم القيامة.


وقد أثر تكرار الناس لهذه السورة على الرأي العام لأنها كانت اتفاقاً من الله سبحانه وتعالى الذي دافع عن رسوله من توبيخ العم الشرير. لقد مات أبو لهب بالفعل موتاً مُهَرّياً وبشعاً في عزلة، بل إن دفنه كان أمراً مخزياً. هذه هي الحقيقة التي أخبر عنها الله لتشهد عليها كل مكة. فشعر المسلمون بالطمأنينة من الآيات القرآنية وشهد المشركون تحذيرا للنخبة القبلية.


ومنذ ذلك الوقت، تعرض المسلمون للذم والتهجم من أولئك الذين يعارضون رسالة التوحيد. ونحن نرى الملاحقة والمضايقات ضد تلك الدعوة للإسلام، فهي مستمرة ودائمة وتأتي في جميع الأشكال من الأساليب التقليدية إلى الاعتداء والقذف والسجن، إلى أكثرها معاصرة كحجب المواقع الإعلامية ورقابة المنشورات على الإنترنت.


من هم أبو لهب وزوجته في عصرنا هذا؟


هم يظهرون بأشكال مختلفة، من أفراد حاقدين إلى أنظمة مستبدة إلى ثأر قديم لا يزال يشن حرباً ضد حملة الإسلام. ولا يوجد فرق في التعقيد والتواطؤ في بلاد المسلمين أو في البلاد غير الإسلامية، حيث إن الأفراد الذين يديمون حملة الكراهية والدمار يتغلغلون عبر جميع الحدود. ويتجلى ذلك في الأجندات الغربية الاستعمارية التي تقوم على إزالة الإسلام من حياة المسلمين لحصرهم بشكل صارم في ممارسة العبادات الفردية في الحياة الخاصة مع خنقهم القمعي لعامة الناس والموارد الطبيعية.


واجه رسول الله ﷺ وأصحابه رضي الله عنهم عقبات صارمة في طريق نشر دعوة الله سبحانه وتعالى من العزلة والنفي والتعذيب والافتراء والملاحقة والقيود المختلفة في الحركة والرزق بسبب تمسكهم بدينهم الجديد. وهذا أيضاً يُشاهد اليوم مع حملة الدعوة، وخاصة مع أعضاء ومؤيدي حزب التحرير، من المؤسس والجيل الأول ومن تلاهم من أعضاء تحملوا التعذيب والملاحقة والموت في سبيل الله والإسلام.


في عهد قريش، رفض المسلمون الأوائل الممارسات والمعتقدات الجاهلية، ودعوا إلى التوحيد والإيمان بالله ورسوله ﷺ وعابوا عبادة الوثنية والممارسات العربية الشائعة في عصر الجاهلية. وبعد هدم دولة الخلافة، عاب المسلمون اللاحقون المبادئ التي صنعها الإنسان من الشيوعية والاشتراكية والرأسمالية، وإحكام قبضة الأنظمة الملكية والديكتاتورية التي أقيمت في جميع أنحاء البلاد الإسلامية التي أرستها الأنظمة الغربية لتأكيد هيمنتها من بعيد. وفي كلتا الحالتين، واجه المسلمون رد فعل عنيف من مثل هذه المعارضة لأنها أخلت بالوضع الراهن للمتنفذين والأثرياء في كلا العصرين. وكما ذُكر أعلاه، فإن التكتيكات المستخدمة تكاد تكون معكوسة لمنع انتشار الدعوة إلى الإسلام ولإخماد تأثير دعوتهم على الجمهور، أي التأثير على الرأي العام.


مثلما تليت سورة المسد على قريش التي أثارت جنوناً في مجتمعهم وحادثة بحث زوجة أبي لهب عن الرسول ﷺ حاملة حجراً بيدها ولم تر سوى أبي بكر رضي الله عنه، فانظروا إلى حملة الدعوة اليوم يقرؤون السورة نفسها في مواجهة الأخطار والمفاسد. قبل ذلك كان في مواجهة المشركين، عبدة الأصنام، الباعة المتجولون بالربا الذي يقصم الظهر إلى الأعمال البذيئة للمجتمع في الجاهلية. في حين إن حملة الدعوة اليوم يعارضون أتباع وأركان الأنظمة الوضعية والمشرعين والأتباع الجشعين للإمبريالية.


على سبيل المثال، أبو لهب المعاصر يشمل استئصال مصطفى كمال الهائل للدولة الإسلامية إلى مجازر عبد العزيز بن سعود، والقذافي الليبي، الطاغية الشهير الذي حكم بقبضة من حديد لمدة 40 عاماً، وصدام حسين العراقي الذي شن حرباً ضد المسلمين بمن فيهم الأكراد بلا رحمة، وكريموف من أوزبيكستان الذي ترسل مستعمرات السجون سيئة السمعة رعشة إلى أسفل العمود الفقري. والمجازر الكاملة التي ارتكبها حافظ الأسد (40 عاماً من الطغيان في سوريا) وغيرهم من الحكام سيئي السمعة أيضاً. والقائمة تطول منذ عام 1919 إلى اليوم من الحكام المجرمين الذين لا يرحمون أحداً من المسلمين. كما فرضت الحكومات الغربية بما في ذلك دول الاتحاد السوفيتي السابق عقوبات على المسلمين وتعبيرهم مثل القانون الجنائي الروسي الذي ينص على أن مختلف النصوص الإسلامية محظورة ولها عواقب وخيمة على حركة الشباب والمسلمين التابعين لحزب التحرير من جراء أحكام السجن اللاإنسانية الطويلة. والحرب الأمريكية على الإرهاب بعد أحداث 11 أيلول/سبتمبر والمملكة المتحدة 7 تموز/يوليو مهدت الطريق لإضفاء الشرعية على استهداف المسلمين والإسلام من إقامة الأمن الداخلي والمنع وفقا لذلك، جاءت هذه مع نتائج كارثية، وضرب الأمثلة كثير ولكن لا تقتصر على إنشاء معسكر الاعتقال في خليج غوانتنامو والقواعد العسكرية، وشن الحروب المروعة في العراق، وأفغانستان، وأكثر من ذلك. ومع ذلك، فإن هؤلاء وغيرهم الكثير من المسلمين عارضوا نظامهم ويدعون إلى تطبيق الإسلام بالكامل بدلاً من أنظمتهم، تخيلوا عواقب هذه المواقف الجريئة. لقد واجه العديد من المسلمين موتهم نتيجة التضحية بأرواحهم الغالية في سبيل الله.


ما هو نوع الشخصية اللازمة لتكون قادرة على معارضة مثل هذه المؤسسات عميقة الجذور في الماضي أو الحاضر؟ ما هي الشخصية التي يجب أن تكون قادرة على تلاوة سورة المسد أمام الطغاة؟ وأن تكون قادرة على الالتزام بحديث الحبيب ﷺ: «يَا عَمُّ، وَاللهِ لَوْ وَضَعُوا الشَّمْسَ فِي يَمِينِي وَالقَمَرَ فَي يَسَارِي عَلَى أَنْ أَتْرُكَ هَذا الْأَمْرَ حَتَّى يُظْهِرَهُ الله أَوْ أَهْلُكَ فِيهِ مَا تَرَكْتُهُ».


عندما تلا النبي ﷺ الآيات، لم تكن لديه سلطة حقيقية ولا حماية من غضب المشركين واستمر هذا لثلاثة عشر عاماً في مكة. وقد تكرر هذا بعد عام 1924م، ولم يكن للمسلمين سلطة حتى اليوم. مائة عام بدون درع حام إلا أن شباب حزب التحرير يقرأون هذه الآيات ومئات الآيات الأخرى بجرأة كل يوم دون خوف أو كلل. لدينا جموع من المسلمين يتأقلمون مع وضعهم الراهن ويندمجون في المجتمعات الغربية، ومع ذلك فإن هناك مجموعة منفصلة وتظل قائمة تدعو إلى إعادة تطبيق الإسلام من خلال إقامة دولة الخلافة لاستعادة العدالة والمجد الذي كان من قبل. إن حزب التحرير، حزب سياسي مبدؤه الإسلام، تأسس عام 1953 على يد الشيخ تقي الدين النبهاني رحمه الله. إن عمل حزب التحرير هو حمل الدعوة الإسلامية من أجل تغيير أوضاع المجتمع الفاسد ليتحول إلى مجتمع إسلامي، وما يتجلى في هذه التصرفات السياسية هو تربية الأمة على الثقافة الإسلامية لصهرها بالإسلام وتطهيرها من العقائد الفاسدة والأفكار الباطلة والمفاهيم الخاطئة بما في ذلك تأثير أفكار الكفر وآرائه.


يجب أن تستلزم صفات المسلمين القناعة الحقيقية بعقيدة الإسلام بأن الله تعالى رب العالمين وأننا عباد مخلصون لتطبيق قانون الله وسنة الرسول ﷺ. ويجب تطوير العقلية بشكل كامل للحفاظ على الإيمان بأن الحياة والرزق بيد الله وحده للسماح بالتوكل الكامل على الله والتحرر من الخوف والخنوع على أيدي الطغاة. حتى قبل ذلك، يجب أن يأتي نظام الحياة من الخالق لأن الأنظمة الوضعية من صنع الإنسان جلبت فقط البؤس للبشرية، لذلك يجب أن تعود شؤون الأمة إلى أصلها تحت درع الخلافة، وهي أمور تُحكم وتُقاس بمعايير إسلامية خالصة خالية تماماً من قوانين الكفر المستحدثة. ويجب أن يؤخذ القرآن على أنه الدستور والبوصلة للمسلمين. علاوة على ذلك، يجب أن يكتنف حامل الدعوة الإسلامية الصبر والمرونة والصمود والرضا في المسار الذي يسلكه المسلم حيث ستجزى جميع المصاعب بالأجر والثواب يوم لا ينفع مال ولا بنون. يجب أن تكون خصائص الاستقامة والثبات موجودة، وإلا فقد يتعثر المرء ويتردد في مواقف المواجهة، فلا يكفي مجرد الإيمان دون اختبار. قال رسول الله ﷺ «الساكت عن الحق شيطان أخرس». يجب أن يكون لدى حملة الدعوة سلوك لا هوادة فيه أمام اللمعان الزائف للأنظمة، وبما أن المجتمع قد يؤثر


عليه أو يبطئ أخلاقيات عملهم؛ حب دعوة الإسلام يجب أن يشعر به المحيطون بحامل الدعوة، أن يشعروا بصدق الدعوة، أن يشعروا برعاية الأمة الإسلامية القريبة والبعيدة دون أي نوايا أو مصلحة ذاتية، ليدعو إلى أن يكون الحكم لله وحده.


كل هذا لتمكين حامل الدعوة من الانخراط في صراع فكري وسياسي ليكون جزءاً من حزب من أجل تحقيق هدف مثلما أحاط الصحابة رضوان الله عليهم بالرسول ﷺ، وثقافته سمحت للصحابة بالصمود أمام كل المصاعب مع اليقين التام بتحقيق وعد الله وأن يكون الصحابة رجال دولة المستقبل بعد أن غُرست فيهم العقيدة كاملة. ولم تكن هناك عودة إلى الوراء بعد أن جاءت الآية لإعلان الإسلام علانية لقريش. بينما اليوم يوجد هجوم عالمي لا يمكن إنكاره على الإسلام والمسلمين، كما يمكن رؤيته في كل بلد مسلم بشكل أو بآخر. وبالتالي، لكي يبلغ المسلمون هدف المجتمع الإسلامي، يجب أن يكون هناك حزب مبدئي سياسي يثقّف أعضاءه ليكونوا مثل الصحابة الكرام الذين قرأوا آيات الله تعارض المجتمعات والزعماء الظالمين. يجب أن يجمع هذا الحزب بين الفكر والطريقة لتحقيق مثل هذا التغيير الجذري.


بينما نتلو آيات التحدي والمعارضة وإنكار الكفر وطرقه، فإن هذا يحتاج إلى أن يكون حافزاً للتغيير والنهضة الإسلامية وإلا فإننا نقرأ ببساطة دون فهم متدبر. يقول الله سبحانه وتعالى: ﴿كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّـهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ﴾. ويقول: ﴿إِنَّ هَـٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِيراً﴾. ويقول أيضا: ﴿وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَـٰذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً﴾.


من القرآن الكريم، نحن كحملة دعوة، نأخذ قوتنا وتوجيهنا لتجميع أنفسنا وننحاز إلى الحقيقة ومواجهة أبي لهب اليوم وغدا ونعمل بجد لإعادة تأسيس مجتمع إسلامي من خلال إقامة الخلافة الراشدة الثانية على منهاج النبوة. هذه الأعمال سوف تشهد لنا يوم القيامة حيث لا ينفع مال ولا بنون. ﴿يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّـهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ * وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ * وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ﴾.


#أقيموا_الخلافة
#ReturnTheKhilafah
#YenidenHilafet
#خلافت_کو_قائم_کرو

كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
منال بدر

More from null

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

هر بار که "نماد جدیدی" با ریشه های مسلمان یا ویژگی های شرقی به ما ارائه می شود، بسیاری از مسلمانان هلهله می کنند و امیدها بر توهمی به نام "نمایندگی سیاسی" در یک نظام کافرانه استوار می شود که اسلام را نه به عنوان حکومت، نه به عنوان عقیده و نه به عنوان شریعت به رسمیت نمی شناسد.

همه ما شادی عظیمی را به یاد می آوریم که با پیروزی اوباما در سال 2008 احساسات بسیاری را فرا گرفت. او پسر کنیا است و پدرش مسلمان است! و در اینجا برخی توهم کردند که اسلام و مسلمانان به نفوذ آمریکا نزدیک شده اند، اما اوباما یکی از آزاردهنده ترین روسای جمهور برای مسلمانان بود، زیرا لیبی را ویران کرد و در فاجعه سوریه سهیم شد و افغانستان و عراق را با هواپیماها و سربازانش به آتش کشید، بلکه خونریز یمن از طریق ابزارهای خود بود و دوران او ادامه خصومت نظام مند علیه امت بود.

امروز این صحنه تکرار می شود، اما با نام های جدید. زوهران ممدانی به این دلیل مورد تجلیل قرار می گیرد که مسلمان، مهاجر و جوان است، انگار که او منجی است! اما فقط تعداد کمی به مواضع سیاسی و فکری او نگاه می کنند. این مرد از حامیان سرسخت همجنس‌بازان است و در فعالیت‌های آنها شرکت می‌کند و انحراف آنها را حقوق بشر می‌داند!

چه ننگی است که مردم به آن امید می بندند؟! آیا این تکرار همان شکست سیاسی و فکری نبود که امت بارها و بارها در آن افتاده است؟! بله، زیرا او شیفته ظاهر است نه ذات! با لبخندها فریب می خورد و با احساسات برخورد می کند نه با عقیده، و با نام ها نه با مفاهیم، و با نمادها نه با اصول!

این شیفتگی به شکل ها و نام ها نتیجه غیبت آگاهی سیاسی شرعی است، زیرا اسلام با اصل و نسب یا نام یا نژاد سنجیده نمی شود، بلکه با التزام به اصل اسلام به طور کامل؛ نظام، عقیده و شریعت. و هیچ ارزشی برای مسلمانی نیست که به اسلام حکومت نکند و از آن یاری ندهد، بلکه تابع نظام سرمایه داری کافر است و کفر و انحرافات را به نام "آزادی" توجیه می کند.

و تمام مسلمانانی که از پیروزی او خوشحال شدند و گمان کردند که او بذر خیر یا آغاز بیداری است، بدانند که بیداری از درون نظام های کفر، نه با ابزارهای آن، نه از طریق صندوق های رای آن، و نه زیر سقف قانون اساسی آن صورت نمی گیرد.

کسی که خود را از طریق نظام دموکراتیک ارائه می دهد و به احترام به قوانین آن سوگند یاد می کند، سپس از انحراف جنسی دفاع می کند و آن را جشن می گیرد و به چیزی که خدا را خشمگین می کند دعوت می کند، یاور اسلام و امید امت نیست، بلکه ابزاری برای صیقل دادن و رقیق کردن است، و نمایندگی دروغینی است که هیچ سود و زیانی ندارد.

آنچه که به اصطلاح موفقیت های سیاسی در غرب برای برخی از شخصیت ها با نام های اسلامی خوانده می شود، چیزی جز خرده هایی نیست که به عنوان مسکن برای امت ارائه می شود، تا به آنها گفته شود: ببینید، تغییر از طریق نظام های ما امکان پذیر است.

 حقیقت این "نمایندگی" چیست؟

غرب درهای حکومت را به روی اسلام باز نمی کند، بلکه فقط به روی کسانی باز می کند که با ارزش ها و افکار آن همخوانی داشته باشند. و هر کسی که وارد نظام آنها شود باید قانون اساسی آنها و قوانین عرفی آنها را بپذیرد و از حکومت اسلام چشم پوشی کند، اگر به این راضی شود، به یک الگوی قابل قبول تبدیل می شود، اما مسلمان واقعی، از ریشه مورد قبول آنها نیست.

زوهران ممدانی کیست؟ و چرا این توهم ساخته می شود؟

او فردی است که نام مسلمان دارد اما دستور کار منحرفی را اتخاذ می کند که کاملاً مخالف فطرت اسلام است، از حمایت از همجنس گرایان و ترویج آنچه "حقوق" آنها نامیده می شود، و او یک الگوی زنده برای چگونگی ساخت الگوهای خود توسط غرب است: مسلمان به نام، سکولار در عمل، خدمتگزار دستور کار لیبرالیسم غربی نه بیشتر. بلکه برای مشغول کردن امت از مسیر واقعی خود، به جای اینکه خواستار دولت اسلامی و خلافت شود، درگیر کرسی های پارلمانی و مناصب در نظام های کفر می شود! و به جای اینکه برای آزادی فلسطین رو کند، منتظر کسی می ماند که "از غزه" از داخل کنگره آمریکا یا پارلمان اروپا "دفاع کند"!

حقیقت این است که این تحریف مسیر تغییر واقعی است، که برپایی خلافت راشده بر منهج نبوت است، که پرچم اسلام را بالا می برد، شریعت خدا را برپا می کند و امت را پشت سر یک خلیفه متحد می کند که از پشت سرش می جنگند و از او تقوا می کنند.

پس فریب نام ها را نخورید و از کسانی که از نظر ظاهری به شما تعلق دارند و از نظر محتوایی با شما مخالفند، خوشحال نشوید، زیرا هر کس نام سعید یا علی یا زوهران را یدک می کشد در راه پیامبر ما محمد ﷺ نیست.

و بدانید که تغییر از داخل پارلمان های کفر نمی آید، بلکه از ارتش های امت می آید که زمان آن رسیده است که به حرکت درآیند، و از جوانان آگاه آن که شب و روز برای براندازی غرب و مزدوران و پیروان خائن آن در سرزمین های اسلام و مسلمانان تلاش می کنند.

مسلمانان از طریق انتخابات دموکراسی و نه از طریق صندوق های غرب به پا نخواهند خاست، بلکه با یک بیداری واقعی بر اساس عقیده اسلامی، با برپایی دولت خلافت راشده که جایگاه اسلام را باز می گرداند، عزت مسلمانان را باز می گرداند و توهمات دموکراسی را درهم می شکند.

فریب نام ها را نخورید و امید خود را به افراد در نظام های کفر نبندید، بلکه به پروژه بزرگ خود بازگردید: از سرگیری زندگی اسلامی، این تنها راه عزت و پیروزی و تمکین است.

صحنه تکرار خفت باری از مصیبت های قدیمی است: نمادهای جعلی، وفاداری به نظام های غربی، و انحراف از مسیر اسلام. و هر کس این مسیر را تشویق کند، امت را گمراه می کند. پس به پروژه خلافت بازگردید و اجازه ندهید دشمنان اسلام رهبران و نمایندگان شما را بسازند. عزت در کرسی های دموکراسی نیست، بلکه در منصب خلافت است که حزب التحریر برای آن تلاش می کند و امت را از این انحطاط فکری و سیاسی برحذر می دارد. پس هیچ نجاتی برای ما نیست جز با دولت خلافت، که اجازه نمی دهد کسانی که به دینی غیر از اسلام معتقدند بر مسلمانان حکومت کنند، نه کسانی که انحراف و انحراف را توجیه می کنند، و نه کسانی که برای مردم غیر از آنچه خدا نازل کرده است قانونگذاری می کنند.

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

عبدالمحمود العامری - ولایت یمن

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ  حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ

حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

درگاه الاهرام روز سه شنبه 4 نوامبر 2025 گزارش داد که نخست وزیر مصر در سخنانی که به نیابت از رئیس جمهور در دومین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی در دوحه، پایتخت قطر، ایراد کرد، گفت که مصر رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر در همه اشکال و ابعاد آن، از جمله "فقر چند بعدی" را اعمال می کند.

سال‌هاست که تقریباً هیچ سخنرانی رسمی در مصر خالی از عباراتی مانند «رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر» و «شروع واقعی اقتصاد مصر» نیست. مقامات این شعارها را در کنفرانس‌ها و مناسبت‌ها تکرار می‌کنند و با تصاویری براق از پروژه‌های سرمایه‌گذاری، هتل‌ها و استراحتگاه‌ها همراه است. اما واقعیت، همانطور که گزارش های بین المللی گواه است، کاملاً متفاوت است. فقر در مصر همچنان یک پدیده ریشه دار است، بلکه با وجود وعده‌های مکرر دولت برای بهبود و نوسازی، رو به وخامت است.

بر اساس گزارش های یونیسف، اسکوا و برنامه جهانی غذا برای سال های 2024 و 2025، حدود یک نفر از هر پنج مصری در فقر چند بعدی زندگی می کنند، یعنی از بیش از یک جنبه از جنبه های اساسی زندگی مانند آموزش، بهداشت، مسکن، کار و خدمات محروم هستند. داده ها همچنین تأیید می کنند که بیش از 49٪ از خانواده ها در دسترسی به غذای کافی با مشکل مواجه هستند، که این رقم تکان دهنده ای است که عمق بحران معیشتی را منعکس می کند.

اما فقر مالی، یعنی کاهش درآمد در مقایسه با هزینه های زندگی، به شدت افزایش یافته است، در نتیجه امواج متوالی تورم که دستمزدها، تلاش ها و پس انداز مردم را خورده است، تا جایی که درصد زیادی از مصری ها علی رغم کار مداوم زیر خط فقر مالی هستند.

درحالی که دولت از ابتکاراتی مانند "تکافل و کرامه" و "زندگی کریمانه" صحبت می‌کند، آمارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این برنامه‌ها ساختار فقر را اساساً تغییر نداده‌اند، بلکه به مسکن‌های موقتی شبیه هستند که مانند قطره‌ای است که در صحرا ریخته می‌شود. روستا نشین مصر که بیش از نیمی از جمعیت را در خود جای داده است، همچنان از ضعف خدمات، فقدان فرصت‌های شغلی مناسب و فرسودگی زیرساخت‌ها رنج می‌برد. گزارش اسکوا تأیید می کند که محرومیت در روستا چندین برابر بیشتر از شهرها است که نشان دهنده توزیع ناعادلانه ثروت و غفلت مزمن از حاشیه ها است.

هنگامی که نخست وزیر از پسر وطن "که با دولت اقدامات اصلاحات اقتصادی را تحمل کرد" تشکر می کند، در واقع به وجود رنج واقعی ناشی از این سیاست ها اعتراف می کند. با این حال، این اعتراف با تغییری در رویکرد همراه نیست، بلکه ادامه حرکت در همان مسیر سرمایه‌داری است که باعث بحران شد.

اصلاحات ادعایی که در سال 2016 با برنامه "شناورسازی"، افزایش یارانه ها و افزایش مالیات ها آغاز شد، اصلاح نبود، بلکه تحمیل هزینه بدهی ها و کسری به فقرا بود. در حالی که مقامات از "شروع" صحبت می کنند، سرمایه گذاری های هنگفت به سمت املاک لوکس و پروژه های توریستی که در خدمت صاحبان سرمایه هستند، می رود، در حالی که میلیون ها جوان فرصتی برای کار یا مسکن پیدا نمی کنند. بلکه بسیاری از این پروژه‌ها، مانند منطقه علم الروم در مطروح که سرمایه‌گذاری آن 29 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، مشارکت‌های سرمایه‌داری خارجی هستند که زمین‌ها و ثروت‌ها را به دست می‌آورند و آن‌ها را به منبع سود برای سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کنند، نه منبع درآمد برای مردم.

این نظام شکست می خورد نه تنها به این دلیل که فاسد است، بلکه به این دلیل که بر اساس یک ایده باطل یعنی نظام سرمایه داری عمل می کند، که پول را محور تمام سیاست های دولت قرار می دهد. سرمایه داری بر آزادی مطلق مالکیت استوار است و اجازه می دهد ثروت در دست اقلیتی که ابزار تولید را در اختیار دارند، انباشته شود، در حالی که اکثریت بار مالیات ها، قیمت ها و بدهی های عمومی را بر دوش می کشند.

به همین دلیل، تمام آنچه «برنامه‌های حمایت اجتماعی» نامیده می‌شود، تلاشی برای زیبا جلوه دادن چهره وحشی سرمایه‌داری و طولانی کردن عمر نظامی ناعادلانه است که به ثروتمندان اهمیت می‌دهد و از فقرا مالیات می‌گیرد. به جای درمان ریشه درد؛ یعنی انحصار ثروت و تبعیت اقتصاد از مؤسسات بین‌المللی، تنها به توزیع خرده‌ای از کمک‌های نقدی بسنده می‌شود که نه فقری را از بین می‌برد و نه عزتی را حفظ می‌کند.

مراقبت، لطفی از سوی حاکم به رعیت نیست، بلکه یک وظیفه شرعی و مسئولیتی است که خداوند در دنیا و آخرت او را به خاطر آن بازخواست خواهد کرد. آنچه امروز در حال وقوع است، غفلت عمدی از امور مردم و دست کشیدن از وظیفه مراقبت به نفع وام های مشروط از صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است.

دولت واسطه ای بین فقیر و طلبکار خارجی شده است، مالیات وضع می کند، یارانه ها را کاهش می دهد و اموال عمومی را برای جبران کسری متورم که توسط خود نظام سرمایه داری ایجاد شده است، می فروشد. در این میان، مفاهیم شرعی که اقتصاد را تنظیم می کنند، مانند حرام بودن ربا، ممنوعیت تملک ثروت های عمومی توسط افراد و وجوب نفقه بر رعیت از بیت المال مسلمین، غایب است.

اسلام یک نظام اقتصادی یکپارچه ارائه کرده است که فقر را از ریشه درمان می کند، نه فقط با کمک های نقدی یا پروژه های زیبایی. این نظام بر مبانی شرعی ثابتی استوار است که مهمترین آنها عبارتند از:

1- حرام بودن ربا و بدهی های ربوی که دولت را مقید می کند و منابع آن را تحلیل می برد، با از بین رفتن ربا، وابستگی اقتصاد به مؤسسات بین المللی از بین می رود و حاکمیت مالی به امت باز می گردد.

2- قرار دادن مالکیت ها در سه نوع:

مالکیت فردی: مانند خانه ها، مغازه ها و مزارع خصوصی...

مالکیت عمومی: شامل ثروت های بزرگ مانند نفت، گاز، معادن و آب...

مالکیت دولت: مانند زمین های فیء، رکاز و خراج...

با این توزیع، عدالت محقق می شود، زیرا از انحصار منابع امت توسط گروهی اندک جلوگیری می شود.

3- تضمین کفایت برای هر فرد از رعیت: دولت نیازهای اساسی هر انسانی را در رعیت خود از خوراک، پوشاک و مسکن تامین می کند، اگر از کار ناتوان باشد، بیت المال باید از او انفاق کند.

4- زکات و انفاق اجباری: زکات احسان نیست بلکه فریضه است، دولت آن را جمع آوری می کند و در مصارف شرعی آن برای فقرا، مساکین و بدهکاران صرف می کند. این یک ابزار توزیع موثر است که پول را به چرخه زندگی در جامعه باز می گرداند.

همراه با تشویق به کار مولد و منع بهره کشی، و ترغیب به سرمایه گذاری منابع در پروژه های مفید واقعی مانند صنایع سنگین و نظامی، نه در سفته بازی ها، املاک لوکس و پروژه های خیالی. علاوه بر تنظیم قیمت ها با عرضه و تقاضای واقعی، نه با انحصار و نه با شناورسازی.

تنها دولت خلافت بر منهاج نبوت قادر به اجرای عملی این احکام است، زیرا بر اساس عقیده اسلامی بنا شده است و هدف آن مراقبت از امور مردم است نه جمع آوری اموال آنها. در سایه خلافت، نه ربا وجود دارد و نه وام های مشروط، و نه فروش ثروت های عمومی به خارجی ها، بلکه منابع به گونه ای اداره می شوند که مصلحت امت را تامین کند، و بیت المال تامین مالی مراقبت های بهداشتی، آموزش و پرورش و تاسیسات عمومی را از منابع دولت، خراج، انفال و مالکیت عمومی بر عهده می گیرد.

اما نیازهای اساسی فقرا، یکایک آنها تامین می شود، نه از طریق صدقات موقت، بلکه به عنوان یک حق شرعی تضمین شده. بنابراین، مبارزه با فقر در اسلام یک شعار سیاسی نیست، بلکه یک نظام زندگی یکپارچه است که عدالت را برقرار می کند، از ظلم جلوگیری می کند و ثروت را به صاحبانش باز می گرداند.

بین سخنان رسمی و واقعیت زندگی، فاصله بسیار زیادی وجود دارد که از دید هیچ کس پنهان نیست. در حالی که دولت از پروژه‌های «غول‌پیکر» و «آغاز واقعی» خود می‌خواند، میلیون‌ها مصری زیر خط فقر زندگی می‌کنند و از گرانی، بیکاری و ناامیدی رنج می‌برند. حقیقت این است که این رنج از بین نخواهد رفت تا زمانی که مصر در راه سرمایه‌داری گام بردارد، اقتصاد خود را به رباخواران تسلیم کند و تابع سیاست‌های مؤسسات بین‌المللی باشد.

بحران ها و مشکلات مصر، مشکلات انسانی هستند نه مادی، و احکام شرعی مربوط به آن، چگونگی برخورد و درمان آن بر اساس اسلام را نشان می دهد، و راه حل ها آسان تر از چشم پوشی هستند، اما نیاز به مدیریت مخلصانه ای دارند که اراده ای آزاد داشته باشد و بخواهد در مسیر درست گام بردارد و واقعاً خیر مصر و مردم آن را بخواهد، و در این صورت این مدیریت باید تمام قراردادهایی را که قبلاً منعقد شده و با تمام شرکت هایی که دارایی های کشور و آنچه از دارایی های عمومی آن است را در انحصار خود دارند و در راس آنها شرکت های اکتشاف گاز، نفت، طلا و سایر معادن و ثروت ها هستند، بازبینی کند و تمام این شرکت ها را اخراج کند زیرا آنها اصولا شرکت های استعماری غارتگر ثروت های کشور هستند، سپس پیمانی جدید تدوین کند که بر توانمندسازی مردم از ثروت های کشور استوار باشد و شرکت هایی را ایجاد یا اجاره کند که خود به تولید ثروت از منابع نفت، گاز، طلا و سایر معادن بپردازند و این ثروت ها را دوباره در بین مردم توزیع کنند، در این صورت مردم قادر خواهند بود زمین های موات را کشت کنند که دولت آنها را قادر می سازد از حق خود در آن بهره برداری کنند و همچنین قادر خواهند بود آنچه را که باید تولید کنند تا اقتصاد مصر را ارتقا دهند و نیازهای مردم آن را برآورده سازند و دولت در این راه از آنها حمایت خواهد کرد و تمام اینها ضرب المثل خیالی نیست و نه غیرممکن است و نه پروژه ای که برای آزمایش ارائه می دهیم که ممکن است موفق شود یا شکست بخورد، بلکه احکام شرعی لازم الاجرا برای دولت و رعیت است، پس دولت نمی تواند از ثروت های کشور که متعلق به مردم است به بهانه قراردادهایی که قوانین بین المللی ناعادلانه تصویب، تایید و حمایت می کند، چشم پوشی کند و نه می تواند مردم را از آن منع کند، بلکه باید هر دستی را که غارتگرانه به ثروت های مردم دراز می شود، قطع کند، این چیزی است که اسلام ارائه می دهد و باید اجرا شود، اما به طور جدا از سایر نظام های اسلام اجرا نمی شود، بلکه تنها از طریق دولت خلافت راشده بر منهاج نبوت اجرا می شود، این دولتی است که حزب التحریر دغدغه و دعوت به آن را دارد و از مصر و مردم آن، مردم و ارتش، می خواهد که با آن برای رسیدن به آن همکاری کنند، باشد که خداوند پیروزی را از جانب خود بنویسد و آن را واقعیتی ببینیم که اسلام و پیروانش را عزیز می دارد، خدایا هر چه زودتر.

﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

نوشته شده برای دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

سعید فضل

عضو دفتر رسانه ای حزب التحریر در ولایت مصر