وسائل التواصل (على الإنترنت): الحسنات والسيئات والوجه القبيح   ضمن حملة القسم النسائي "الشباب المسلم: روّاد التغيير الحقيقي"
April 24, 2016

وسائل التواصل (على الإنترنت): الحسنات والسيئات والوجه القبيح ضمن حملة القسم النسائي "الشباب المسلم: روّاد التغيير الحقيقي"

وسائل التواصل (على الإنترنت): الحسنات والسيئات والوجه القبيح


ضمن حملة القسم النسائي "الشباب المسلم: روّاد التغيير الحقيقي"


(مترجم)


أصبحت مواقع التواصل كإله ظاهر للعيان، منتشرة في كل مكان وتعلّم كل شيء. فهي التي تيسر الأمور، تربي، وتسلي وترفِّه، وتدرب روحيا، تفعل كل ذلك في آن واحد. ومع ذلك، فإننا بحاجة إلى أن نضع في اعتبارنا حقيقة أن مواقع التواصل قد ولجت غرف معيشتنا بكل ما نشرته من أمور جيدة وسيئة وقبيحة.


لقد نما الأولاد وتحولوا من أشخاص كسولين إلى مدمنين على شبكة الإنترنت، لقد غيرت ثورة وسائل التواصل الطريقة التي يفكرون بها ويتصرفون على أساسها. من الصعب تخيل السرعة التي استطاعت بها هذه الوسائل جلب مثل هذا التحول الكبير الذي غير تقريبا الطريقة التي نتواصل بها.


وسواء أحببنا ذلك أم كرهناه، إلا أن غربة الإنترنت قد وجدت لتبقى، ولها تأثير عميق على حياة الشباب، إنها تمطر وسائل تواصل، مع عثور الناس من خلالها على منصة افتراضية للتواصل والانخراط في المجتمع وتبادل أفكارهم ومشاعرهم...


إن قوة هذه الشبكات قد بلغت مبلغا وصل فيه عدد مستخدميها حاليا في جميع أنحاء العالم إلى 2.2 مليار نسمة ومتوقع أن تصل إلى نحو 2.5 مليار نسمة بحلول عام 2018، أي ما يشمل حوالي ثلث سكان الأرض. ومن المتوقع أن يكون عدد مستخدميها من الصين وحدها حوالي نصف مليار ومن الهند ما يقدر بربع مليار. المنطقة التي تعد الأعلى انتشارا للشبكات هذه هي أمريكا الشمالية، حيث إن 60% من السكان يمتلكون حسابا واحدا على الأقل على مواقع التواصل. واعتبارا من عام 2015، كان لدى 70% من سكان الولايات المتحدة "بروفايل" على مواقع التواصل. لدى الفيسبوك ما يزيد عن مليار مستخدم نشط. وكان موقع بنترست الموقع المستقل الأسرع في التاريخ الذي استطاع أن يصل إلى أكثر من 10 مليون زائر جديد شهريا، لكنه لا يزال خلف لاعبين أقوياء آخرين، كشبكات التواصل المعدة لتبادل الصور كالإنستجرام أو منصة المدونات الصغيرة تمبلر.


تقول سونيا ليفينجستون، أستاذة علم النفس الاجتماعي ورئيسة قسم وسائل الإعلام والاتصالات في بورصة لندن "لقد أصبحت شبكة الإنترنت المكان الذي يجد فيه أكثر الشباب فرصة للاستكشاف والتعبير عن هوياتهم وعلاقاتهم، ويتنقلون في طريقهم من خلال القيم التي يجدونها من حولهم". وقد درست ليفينجستون وسائل الإعلام وأثرها على الشباب لعقدين من الزمن.


إن وسائل التواصل جيدة للتواصل مع أصدقائنا وعائلتنا وأقاربنا. فهي تفتح آفاقا للأفكار الجديدة، وتبادل المعلومات، والمصادر العديدة التي تمكننا من الدخول والتعلم والاستفادة، وهي تساعد الفرد على وضع آرائه في شتى مجالات الحياة، سواء أكان ذلك في السياسة أو أمور المجتمع أو الاقتصاد أو التعليم أم غير ذلك، وتمكّنه من مناقشته مع أعداد لا تعد ولا تحصى من الناس. ويستطيع الناس مشاركة أعمالهم الفنية وإبداعاتهم مع الآخرين..


ويمكن للواحد أن يتذكر كيف أن منشورا واحدا على الفيس بوك أشعل ثورة جماهيرية في مصر فترة الربيع العربي عام 2011. وهذه هي قوة وسائل التواصل.


إن لدى الشباب مثل هذه القوة الكامنة التي من شأنها أن تؤدي إلى ثورة جماعية.. لتغيير العالم، وإسماع الأصم، ولطرد الظالمين، لكن ذلك أتى بنتائج عكسية.


فالأداة التي كان بيدها أن تفعل المعجزات تحولت إلى واحدة من أكبر مصادر الانحراف بالنسبة للشباب.


هل سبق أن رأيتم صورة الفوتوشوب التي تظهر بعض المسامير إلى جانب نشاط مغامر، تحمل فيه الكاميرا أو على الأقل تكون نظرات من فيه جادة قوية؟ إن أسوأ تأثير لوسائل التواصل على الشباب هو استعارة الشباب لأفكارهم وثقافتهم من الإنترنت. كما أصبح للشباب علاقات اجتماعية حقيقية قليلة مقارنة بتلك العلاقات الافتراضية. لديهم تواصل ضعيف مع الواقع والناس الحقيقيين والأفكار الحقيقية، إنهم يعيشون في واقع مزيف.


وتشير الدراسات إلى أن العامل الأهم الذي يبحث عنه الشاب عبر مواقع التواصل هو الحصول على القبول. يريدون أن يكونوا "رائعين محبوبين" بين أقرانهم، وأن يكونوا مقبولين. وأصبح وجود الصديقات، واقتناء ماركة غوتشي، والآيفونات هو ما يميلون إليه ويرغبون فيه. يظهرون ذلك كله بلا خجل ليؤثروا في المجهول.


ولمجرد أن يكونوا "رائعين"، يستعد الشباب لفعل أشياء مجنونة. من يستطيع أن ينسى ذاك الرجل في حديقة حيوان دلهي الذي سقط خطأ في قفص نمر؟ ما يثير الاشمئزاز هو أولئك الغوغائيون الذين وقفوا متفرجين بدلا من محاولة إنقاذ حياته بل وبدأوا بالتقاط الصور والفيديوهات له!


انغمس الشباب في البلطجة الإلكترونية والمحتويات الجنسية، وهذه الأمور أصبحت شائعة أخرى. إن تبادل النصوص غير اللائقة أو الصور، ونظرا لاستمرار وتفشي العالم الرقمي، يثبت تغير الحياة في كثير من الأوقات.


أصبح الفتيان والفتيات يتجهون نحو إيجاد شخصيات مثالية لأنفسهم عير الإنترنت. وبفضل ثقافة المشاهير، دُسَّ سم الوصول إلى كمال الشكل الجسدي في عقول الشباب. وكان استخدام الفوتوشوب وأدوات تحرير الصور وتعديلها قبل تحميل صورهم الخاصة مؤشرا على هذه المشكلة الأساسية.


وقد لُسع الشباب بصرعة جديدة من النرجسية، اسمها "السيلفي". ففي كل مرة تخرج فيها إلى الحياة العامة، لن يغيب عنك مشهد من يحاولون التقاط صور لأنفسهم. فيصنعون بوجوههم أشكالا، وإيماءات غريبة، وهم يتعلقون بأشياء أو يجلسون أو يقفون، يفعلون كل ذلك من باب عشقهم لتصوير أنفسهم صور "سيلفي"!


كل هذه الفوضى والضجة هي فقط ليصلوا للقبول، ولإيجاد شخصيات مثالية لأنفسهم عبر الإنترنت. فقد الشباب الخصوصية أيضا، دون أن يملكوا أدنى فكرة على الإطلاق، ما هو القدر الذي يعتبر فوق القدر الطبيعي لينشر على صفحات الإنترنت.


وخلال هذا كله، لا يمكن للواحد استبعاد خطر الألعاب عبر الإنترنت. فهم يمضون الساعات في بناء مزارع وإطلاق النار على الأعداء. فكما التفاعل الشبكي على الإنترنت، فإن الألعاب تتسبب في نوع خاص بها من الإدمان، حيث يصادف المرء مثل هذه الحالة "سأفعل، فقط بمجرد أن تسمحي لي بإنهاء هذه المعركة الأخيرة". لكن المعركة لا تنتهي والوقت يمضي...


إن للألعاب تداعيات حقيقية اجتماعية ونفسية. فالانفصام عن الواقع وإهمال العلاقات الشخصية والإنسانية، كل ذلك نتاج طبيعي لسيطرة الألعاب على كل شيء. إن الحرج الذي خلقته الانعزالية نتيجة لإدمان الألعاب، غذى ظاهرة الإدمان بشكل أكبر. ومن المرجح أن يعود مدمن الألعاب لعالمة الافتراضي على الإنترنت حيث العلاقات أسهل بل وفي انتظاره على المحل.


جانب آخر متعلق بألعاب الإنترنت هو نوع هذه الألعاب التي ينخرطون بها. فالكثير من ألعاب العنف والألعاب الجنسية متوفرة ومتاحة. وتشير الدراسة إلى أن أولئك الذين يدمنون الألعاب ذات المحتوى العنيف، كالقتل والتفجير، ينقلبون إلى عدائيين عنيفين في سلوكياتهم الطبيعية ويؤثر ذلك في مشاعرهم أيضا. وهم معرضون بشكل أكبر للتصرف بعنف، وأقل احتمالا للتصرف بودية كون السلوك العنيف الذي ينتهجونه ومعه الانتقام والعدوان يكافأون عليه في العادة في مثل هذه الألعاب.


أما الألعاب الجنسية فلها دور المحتويات الجنسية ذاته، فهي تركز على إثارة نزعة الفرد الجنسية ومن ثم تركها لتكون هي المسيطرة. مثل هذه الألعاب تشمل الدفع لمومسات من أجل ممارسة الجنس معهن. وهذا يصور المرأة ويضعها في مكانة مهينة وضيعة خالية من الاحترام، ويجعل النظرة إليها على أنها شيء أو سلعة ضعيفة مثيرة جنسيا.


إلى أين يتجه الشباب اليوم؟... إن الشباب اليوم يُساء توجيههم.. وكثير منهم يفتقر إلى الرؤية والهدف الأيديولوجي..
لقد أقحم هذا النظام الشباب عمدا في ألعاب فيديو عقيمة واستغلهم أيما استغلال للسيطرة عليهم من خلالها..
ولن تحل أية رقابة أبوية أو إشراف هذه المشكلة؛ فهي مشكلة نظام والحل فقط يكمن في تغيير هذا النظام..


لقد سمح هذا النظام للسلبية أن تتسلل إلى النفوس، وسمح للفاحشة بأن تفسد عقول الشباب الطيعة، كما سمح لمثل هذه الألعاب العنيفة بأن تلوث عقول الشباب وتملأها بالعنف والرغبة بالانتقام والعدوان؛ وهذا كله كان في محاولة لإنقاذ حب حياة هذه الأنظمة؛ الكرسي والسلطة والمركز والأرباح.


إن الحل داخل النظام ذاته... ليس بجعله يستمر بالعمل، بل بلفظه واستبدال النظام الإسلامي به. إن الإسلام يلعب دورا حيويا في الارتقاء بالشخصيات وإيصالها إلى أعلى القيم الإسلامية الرفيعة مع المحافظة على أرقى أنواع السلوك والانضباط. وإنه والله لشيء مؤسف أن يغيب الإسلام عن واقع الحياة اليوم وعن المجتمع، في وقت يحتاج فيه الواحد حاجة ماسة للتحرر من هذا التدفق المستمر للسموم واللوثات. إن وسائل الإعلام الإسلامية ستكون مختلفة إلى حد كبير مقارنة مع وجهات النظر والمفاهيم هذه.


ستعمل وسائل الإعلام الإسلامية على تشجيع كل ما هو أخلاقي نبيل في المجتمع وستمنع كل رذيلة من مثل تلك التي نراها اليوم؛ مثل تبادل المحتويات الجنسية والإباحية، والتعدي الإلكتروني والصداقات غير المشروعة وجعل المرأة سلعة والعنف وغير ذلك.. وستعمل على تثقيف الناس وتعليمهم السلوكيات وسترتقي بأفكارهم وتنقي عواطفهم ما سيؤدي إلى غرس وجهات النظر الصحيحة عندهم. وهكذا، فإن هذا كله سيؤدي إلى نهضة عظيمة وتوجيه للمجتمع نحو الكمال وسيشمل ذلك غير المسلمين كذلك. أما عن المواد الفاحشة والمهينة فسيتم حظرها في جميع وسائل الإعلام، ولن يكون مسموحا أن تنشر هذه الوسائل صورا لنساء وضيعات تنتظر النقر عليها. ولن يكون هناك أي نوع من حرية التعبير التي لا تعرف حدودا، الحرية التي تتيح له ممارسة أي شيء فاسد يدمر المجتمع بأفراده. سيتم تذكير النساء والرجال بشكل دائم بكيفية التعامل مع بعضهم البعض في الأماكن العامة وعلى كل موقع عام. ولن يكون هناك استغلال واستخدام لهذه الوسائل في انتهاك خصوصية وحقوق الأفراد. وبكل تأكيد، سيتم غرس المفاهيم في الرجال والنساء والشباب والأطفال، تلك المفاهيم المتعلقة بكيفية التصرف والتعامل والتحدث على الإنترنت مع نظرائهم ذكورا كانوا أم إناثا. وبالتالي فإن ذلك سيؤثر في كيفية استخدام العامة وبخاصة الشباب لوسائل التواصل لصالحهم. إن وسائل التواصل ستعمل على تعزيز بيئة رعاية إيجابية تقضي على العنصرية والتمييز والقومية وثقافة المشاهير والشخصية الكاملة المثالية وكشف أصول الممتلكات وغيرها من أمور تقود نحو دوامة من الانحدار نشعر بها نحن المسلمين وندرك نتائجها الكارثية في وقتنا الحالي.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير


نيلوفار شمسي

More from null

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

فریب نام ها را نخورید، اعتبار به مواضع است نه به نسب‌ها

هر بار که "نماد جدیدی" با ریشه های مسلمان یا ویژگی های شرقی به ما ارائه می شود، بسیاری از مسلمانان هلهله می کنند و امیدها بر توهمی به نام "نمایندگی سیاسی" در یک نظام کافرانه استوار می شود که اسلام را نه به عنوان حکومت، نه به عنوان عقیده و نه به عنوان شریعت به رسمیت نمی شناسد.

همه ما شادی عظیمی را به یاد می آوریم که با پیروزی اوباما در سال 2008 احساسات بسیاری را فرا گرفت. او پسر کنیا است و پدرش مسلمان است! و در اینجا برخی توهم کردند که اسلام و مسلمانان به نفوذ آمریکا نزدیک شده اند، اما اوباما یکی از آزاردهنده ترین روسای جمهور برای مسلمانان بود، زیرا لیبی را ویران کرد و در فاجعه سوریه سهیم شد و افغانستان و عراق را با هواپیماها و سربازانش به آتش کشید، بلکه خونریز یمن از طریق ابزارهای خود بود و دوران او ادامه خصومت نظام مند علیه امت بود.

امروز این صحنه تکرار می شود، اما با نام های جدید. زوهران ممدانی به این دلیل مورد تجلیل قرار می گیرد که مسلمان، مهاجر و جوان است، انگار که او منجی است! اما فقط تعداد کمی به مواضع سیاسی و فکری او نگاه می کنند. این مرد از حامیان سرسخت همجنس‌بازان است و در فعالیت‌های آنها شرکت می‌کند و انحراف آنها را حقوق بشر می‌داند!

چه ننگی است که مردم به آن امید می بندند؟! آیا این تکرار همان شکست سیاسی و فکری نبود که امت بارها و بارها در آن افتاده است؟! بله، زیرا او شیفته ظاهر است نه ذات! با لبخندها فریب می خورد و با احساسات برخورد می کند نه با عقیده، و با نام ها نه با مفاهیم، و با نمادها نه با اصول!

این شیفتگی به شکل ها و نام ها نتیجه غیبت آگاهی سیاسی شرعی است، زیرا اسلام با اصل و نسب یا نام یا نژاد سنجیده نمی شود، بلکه با التزام به اصل اسلام به طور کامل؛ نظام، عقیده و شریعت. و هیچ ارزشی برای مسلمانی نیست که به اسلام حکومت نکند و از آن یاری ندهد، بلکه تابع نظام سرمایه داری کافر است و کفر و انحرافات را به نام "آزادی" توجیه می کند.

و تمام مسلمانانی که از پیروزی او خوشحال شدند و گمان کردند که او بذر خیر یا آغاز بیداری است، بدانند که بیداری از درون نظام های کفر، نه با ابزارهای آن، نه از طریق صندوق های رای آن، و نه زیر سقف قانون اساسی آن صورت نمی گیرد.

کسی که خود را از طریق نظام دموکراتیک ارائه می دهد و به احترام به قوانین آن سوگند یاد می کند، سپس از انحراف جنسی دفاع می کند و آن را جشن می گیرد و به چیزی که خدا را خشمگین می کند دعوت می کند، یاور اسلام و امید امت نیست، بلکه ابزاری برای صیقل دادن و رقیق کردن است، و نمایندگی دروغینی است که هیچ سود و زیانی ندارد.

آنچه که به اصطلاح موفقیت های سیاسی در غرب برای برخی از شخصیت ها با نام های اسلامی خوانده می شود، چیزی جز خرده هایی نیست که به عنوان مسکن برای امت ارائه می شود، تا به آنها گفته شود: ببینید، تغییر از طریق نظام های ما امکان پذیر است.

 حقیقت این "نمایندگی" چیست؟

غرب درهای حکومت را به روی اسلام باز نمی کند، بلکه فقط به روی کسانی باز می کند که با ارزش ها و افکار آن همخوانی داشته باشند. و هر کسی که وارد نظام آنها شود باید قانون اساسی آنها و قوانین عرفی آنها را بپذیرد و از حکومت اسلام چشم پوشی کند، اگر به این راضی شود، به یک الگوی قابل قبول تبدیل می شود، اما مسلمان واقعی، از ریشه مورد قبول آنها نیست.

زوهران ممدانی کیست؟ و چرا این توهم ساخته می شود؟

او فردی است که نام مسلمان دارد اما دستور کار منحرفی را اتخاذ می کند که کاملاً مخالف فطرت اسلام است، از حمایت از همجنس گرایان و ترویج آنچه "حقوق" آنها نامیده می شود، و او یک الگوی زنده برای چگونگی ساخت الگوهای خود توسط غرب است: مسلمان به نام، سکولار در عمل، خدمتگزار دستور کار لیبرالیسم غربی نه بیشتر. بلکه برای مشغول کردن امت از مسیر واقعی خود، به جای اینکه خواستار دولت اسلامی و خلافت شود، درگیر کرسی های پارلمانی و مناصب در نظام های کفر می شود! و به جای اینکه برای آزادی فلسطین رو کند، منتظر کسی می ماند که "از غزه" از داخل کنگره آمریکا یا پارلمان اروپا "دفاع کند"!

حقیقت این است که این تحریف مسیر تغییر واقعی است، که برپایی خلافت راشده بر منهج نبوت است، که پرچم اسلام را بالا می برد، شریعت خدا را برپا می کند و امت را پشت سر یک خلیفه متحد می کند که از پشت سرش می جنگند و از او تقوا می کنند.

پس فریب نام ها را نخورید و از کسانی که از نظر ظاهری به شما تعلق دارند و از نظر محتوایی با شما مخالفند، خوشحال نشوید، زیرا هر کس نام سعید یا علی یا زوهران را یدک می کشد در راه پیامبر ما محمد ﷺ نیست.

و بدانید که تغییر از داخل پارلمان های کفر نمی آید، بلکه از ارتش های امت می آید که زمان آن رسیده است که به حرکت درآیند، و از جوانان آگاه آن که شب و روز برای براندازی غرب و مزدوران و پیروان خائن آن در سرزمین های اسلام و مسلمانان تلاش می کنند.

مسلمانان از طریق انتخابات دموکراسی و نه از طریق صندوق های غرب به پا نخواهند خاست، بلکه با یک بیداری واقعی بر اساس عقیده اسلامی، با برپایی دولت خلافت راشده که جایگاه اسلام را باز می گرداند، عزت مسلمانان را باز می گرداند و توهمات دموکراسی را درهم می شکند.

فریب نام ها را نخورید و امید خود را به افراد در نظام های کفر نبندید، بلکه به پروژه بزرگ خود بازگردید: از سرگیری زندگی اسلامی، این تنها راه عزت و پیروزی و تمکین است.

صحنه تکرار خفت باری از مصیبت های قدیمی است: نمادهای جعلی، وفاداری به نظام های غربی، و انحراف از مسیر اسلام. و هر کس این مسیر را تشویق کند، امت را گمراه می کند. پس به پروژه خلافت بازگردید و اجازه ندهید دشمنان اسلام رهبران و نمایندگان شما را بسازند. عزت در کرسی های دموکراسی نیست، بلکه در منصب خلافت است که حزب التحریر برای آن تلاش می کند و امت را از این انحطاط فکری و سیاسی برحذر می دارد. پس هیچ نجاتی برای ما نیست جز با دولت خلافت، که اجازه نمی دهد کسانی که به دینی غیر از اسلام معتقدند بر مسلمانان حکومت کنند، نه کسانی که انحراف و انحراف را توجیه می کنند، و نه کسانی که برای مردم غیر از آنچه خدا نازل کرده است قانونگذاری می کنند.

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

عبدالمحمود العامری - ولایت یمن

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ  حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

مصر بین شعارهای دولتی و واقعیت تلخ

حقیقت کامل درباره فقر و سیاست‌های سرمایه‌داری

درگاه الاهرام روز سه شنبه 4 نوامبر 2025 گزارش داد که نخست وزیر مصر در سخنانی که به نیابت از رئیس جمهور در دومین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی در دوحه، پایتخت قطر، ایراد کرد، گفت که مصر رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر در همه اشکال و ابعاد آن، از جمله "فقر چند بعدی" را اعمال می کند.

سال‌هاست که تقریباً هیچ سخنرانی رسمی در مصر خالی از عباراتی مانند «رویکردی جامع برای ریشه کنی فقر» و «شروع واقعی اقتصاد مصر» نیست. مقامات این شعارها را در کنفرانس‌ها و مناسبت‌ها تکرار می‌کنند و با تصاویری براق از پروژه‌های سرمایه‌گذاری، هتل‌ها و استراحتگاه‌ها همراه است. اما واقعیت، همانطور که گزارش های بین المللی گواه است، کاملاً متفاوت است. فقر در مصر همچنان یک پدیده ریشه دار است، بلکه با وجود وعده‌های مکرر دولت برای بهبود و نوسازی، رو به وخامت است.

بر اساس گزارش های یونیسف، اسکوا و برنامه جهانی غذا برای سال های 2024 و 2025، حدود یک نفر از هر پنج مصری در فقر چند بعدی زندگی می کنند، یعنی از بیش از یک جنبه از جنبه های اساسی زندگی مانند آموزش، بهداشت، مسکن، کار و خدمات محروم هستند. داده ها همچنین تأیید می کنند که بیش از 49٪ از خانواده ها در دسترسی به غذای کافی با مشکل مواجه هستند، که این رقم تکان دهنده ای است که عمق بحران معیشتی را منعکس می کند.

اما فقر مالی، یعنی کاهش درآمد در مقایسه با هزینه های زندگی، به شدت افزایش یافته است، در نتیجه امواج متوالی تورم که دستمزدها، تلاش ها و پس انداز مردم را خورده است، تا جایی که درصد زیادی از مصری ها علی رغم کار مداوم زیر خط فقر مالی هستند.

درحالی که دولت از ابتکاراتی مانند "تکافل و کرامه" و "زندگی کریمانه" صحبت می‌کند، آمارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که این برنامه‌ها ساختار فقر را اساساً تغییر نداده‌اند، بلکه به مسکن‌های موقتی شبیه هستند که مانند قطره‌ای است که در صحرا ریخته می‌شود. روستا نشین مصر که بیش از نیمی از جمعیت را در خود جای داده است، همچنان از ضعف خدمات، فقدان فرصت‌های شغلی مناسب و فرسودگی زیرساخت‌ها رنج می‌برد. گزارش اسکوا تأیید می کند که محرومیت در روستا چندین برابر بیشتر از شهرها است که نشان دهنده توزیع ناعادلانه ثروت و غفلت مزمن از حاشیه ها است.

هنگامی که نخست وزیر از پسر وطن "که با دولت اقدامات اصلاحات اقتصادی را تحمل کرد" تشکر می کند، در واقع به وجود رنج واقعی ناشی از این سیاست ها اعتراف می کند. با این حال، این اعتراف با تغییری در رویکرد همراه نیست، بلکه ادامه حرکت در همان مسیر سرمایه‌داری است که باعث بحران شد.

اصلاحات ادعایی که در سال 2016 با برنامه "شناورسازی"، افزایش یارانه ها و افزایش مالیات ها آغاز شد، اصلاح نبود، بلکه تحمیل هزینه بدهی ها و کسری به فقرا بود. در حالی که مقامات از "شروع" صحبت می کنند، سرمایه گذاری های هنگفت به سمت املاک لوکس و پروژه های توریستی که در خدمت صاحبان سرمایه هستند، می رود، در حالی که میلیون ها جوان فرصتی برای کار یا مسکن پیدا نمی کنند. بلکه بسیاری از این پروژه‌ها، مانند منطقه علم الروم در مطروح که سرمایه‌گذاری آن 29 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، مشارکت‌های سرمایه‌داری خارجی هستند که زمین‌ها و ثروت‌ها را به دست می‌آورند و آن‌ها را به منبع سود برای سرمایه‌گذاران تبدیل می‌کنند، نه منبع درآمد برای مردم.

این نظام شکست می خورد نه تنها به این دلیل که فاسد است، بلکه به این دلیل که بر اساس یک ایده باطل یعنی نظام سرمایه داری عمل می کند، که پول را محور تمام سیاست های دولت قرار می دهد. سرمایه داری بر آزادی مطلق مالکیت استوار است و اجازه می دهد ثروت در دست اقلیتی که ابزار تولید را در اختیار دارند، انباشته شود، در حالی که اکثریت بار مالیات ها، قیمت ها و بدهی های عمومی را بر دوش می کشند.

به همین دلیل، تمام آنچه «برنامه‌های حمایت اجتماعی» نامیده می‌شود، تلاشی برای زیبا جلوه دادن چهره وحشی سرمایه‌داری و طولانی کردن عمر نظامی ناعادلانه است که به ثروتمندان اهمیت می‌دهد و از فقرا مالیات می‌گیرد. به جای درمان ریشه درد؛ یعنی انحصار ثروت و تبعیت اقتصاد از مؤسسات بین‌المللی، تنها به توزیع خرده‌ای از کمک‌های نقدی بسنده می‌شود که نه فقری را از بین می‌برد و نه عزتی را حفظ می‌کند.

مراقبت، لطفی از سوی حاکم به رعیت نیست، بلکه یک وظیفه شرعی و مسئولیتی است که خداوند در دنیا و آخرت او را به خاطر آن بازخواست خواهد کرد. آنچه امروز در حال وقوع است، غفلت عمدی از امور مردم و دست کشیدن از وظیفه مراقبت به نفع وام های مشروط از صندوق بین المللی پول و بانک جهانی است.

دولت واسطه ای بین فقیر و طلبکار خارجی شده است، مالیات وضع می کند، یارانه ها را کاهش می دهد و اموال عمومی را برای جبران کسری متورم که توسط خود نظام سرمایه داری ایجاد شده است، می فروشد. در این میان، مفاهیم شرعی که اقتصاد را تنظیم می کنند، مانند حرام بودن ربا، ممنوعیت تملک ثروت های عمومی توسط افراد و وجوب نفقه بر رعیت از بیت المال مسلمین، غایب است.

اسلام یک نظام اقتصادی یکپارچه ارائه کرده است که فقر را از ریشه درمان می کند، نه فقط با کمک های نقدی یا پروژه های زیبایی. این نظام بر مبانی شرعی ثابتی استوار است که مهمترین آنها عبارتند از:

1- حرام بودن ربا و بدهی های ربوی که دولت را مقید می کند و منابع آن را تحلیل می برد، با از بین رفتن ربا، وابستگی اقتصاد به مؤسسات بین المللی از بین می رود و حاکمیت مالی به امت باز می گردد.

2- قرار دادن مالکیت ها در سه نوع:

مالکیت فردی: مانند خانه ها، مغازه ها و مزارع خصوصی...

مالکیت عمومی: شامل ثروت های بزرگ مانند نفت، گاز، معادن و آب...

مالکیت دولت: مانند زمین های فیء، رکاز و خراج...

با این توزیع، عدالت محقق می شود، زیرا از انحصار منابع امت توسط گروهی اندک جلوگیری می شود.

3- تضمین کفایت برای هر فرد از رعیت: دولت نیازهای اساسی هر انسانی را در رعیت خود از خوراک، پوشاک و مسکن تامین می کند، اگر از کار ناتوان باشد، بیت المال باید از او انفاق کند.

4- زکات و انفاق اجباری: زکات احسان نیست بلکه فریضه است، دولت آن را جمع آوری می کند و در مصارف شرعی آن برای فقرا، مساکین و بدهکاران صرف می کند. این یک ابزار توزیع موثر است که پول را به چرخه زندگی در جامعه باز می گرداند.

همراه با تشویق به کار مولد و منع بهره کشی، و ترغیب به سرمایه گذاری منابع در پروژه های مفید واقعی مانند صنایع سنگین و نظامی، نه در سفته بازی ها، املاک لوکس و پروژه های خیالی. علاوه بر تنظیم قیمت ها با عرضه و تقاضای واقعی، نه با انحصار و نه با شناورسازی.

تنها دولت خلافت بر منهاج نبوت قادر به اجرای عملی این احکام است، زیرا بر اساس عقیده اسلامی بنا شده است و هدف آن مراقبت از امور مردم است نه جمع آوری اموال آنها. در سایه خلافت، نه ربا وجود دارد و نه وام های مشروط، و نه فروش ثروت های عمومی به خارجی ها، بلکه منابع به گونه ای اداره می شوند که مصلحت امت را تامین کند، و بیت المال تامین مالی مراقبت های بهداشتی، آموزش و پرورش و تاسیسات عمومی را از منابع دولت، خراج، انفال و مالکیت عمومی بر عهده می گیرد.

اما نیازهای اساسی فقرا، یکایک آنها تامین می شود، نه از طریق صدقات موقت، بلکه به عنوان یک حق شرعی تضمین شده. بنابراین، مبارزه با فقر در اسلام یک شعار سیاسی نیست، بلکه یک نظام زندگی یکپارچه است که عدالت را برقرار می کند، از ظلم جلوگیری می کند و ثروت را به صاحبانش باز می گرداند.

بین سخنان رسمی و واقعیت زندگی، فاصله بسیار زیادی وجود دارد که از دید هیچ کس پنهان نیست. در حالی که دولت از پروژه‌های «غول‌پیکر» و «آغاز واقعی» خود می‌خواند، میلیون‌ها مصری زیر خط فقر زندگی می‌کنند و از گرانی، بیکاری و ناامیدی رنج می‌برند. حقیقت این است که این رنج از بین نخواهد رفت تا زمانی که مصر در راه سرمایه‌داری گام بردارد، اقتصاد خود را به رباخواران تسلیم کند و تابع سیاست‌های مؤسسات بین‌المللی باشد.

بحران ها و مشکلات مصر، مشکلات انسانی هستند نه مادی، و احکام شرعی مربوط به آن، چگونگی برخورد و درمان آن بر اساس اسلام را نشان می دهد، و راه حل ها آسان تر از چشم پوشی هستند، اما نیاز به مدیریت مخلصانه ای دارند که اراده ای آزاد داشته باشد و بخواهد در مسیر درست گام بردارد و واقعاً خیر مصر و مردم آن را بخواهد، و در این صورت این مدیریت باید تمام قراردادهایی را که قبلاً منعقد شده و با تمام شرکت هایی که دارایی های کشور و آنچه از دارایی های عمومی آن است را در انحصار خود دارند و در راس آنها شرکت های اکتشاف گاز، نفت، طلا و سایر معادن و ثروت ها هستند، بازبینی کند و تمام این شرکت ها را اخراج کند زیرا آنها اصولا شرکت های استعماری غارتگر ثروت های کشور هستند، سپس پیمانی جدید تدوین کند که بر توانمندسازی مردم از ثروت های کشور استوار باشد و شرکت هایی را ایجاد یا اجاره کند که خود به تولید ثروت از منابع نفت، گاز، طلا و سایر معادن بپردازند و این ثروت ها را دوباره در بین مردم توزیع کنند، در این صورت مردم قادر خواهند بود زمین های موات را کشت کنند که دولت آنها را قادر می سازد از حق خود در آن بهره برداری کنند و همچنین قادر خواهند بود آنچه را که باید تولید کنند تا اقتصاد مصر را ارتقا دهند و نیازهای مردم آن را برآورده سازند و دولت در این راه از آنها حمایت خواهد کرد و تمام اینها ضرب المثل خیالی نیست و نه غیرممکن است و نه پروژه ای که برای آزمایش ارائه می دهیم که ممکن است موفق شود یا شکست بخورد، بلکه احکام شرعی لازم الاجرا برای دولت و رعیت است، پس دولت نمی تواند از ثروت های کشور که متعلق به مردم است به بهانه قراردادهایی که قوانین بین المللی ناعادلانه تصویب، تایید و حمایت می کند، چشم پوشی کند و نه می تواند مردم را از آن منع کند، بلکه باید هر دستی را که غارتگرانه به ثروت های مردم دراز می شود، قطع کند، این چیزی است که اسلام ارائه می دهد و باید اجرا شود، اما به طور جدا از سایر نظام های اسلام اجرا نمی شود، بلکه تنها از طریق دولت خلافت راشده بر منهاج نبوت اجرا می شود، این دولتی است که حزب التحریر دغدغه و دعوت به آن را دارد و از مصر و مردم آن، مردم و ارتش، می خواهد که با آن برای رسیدن به آن همکاری کنند، باشد که خداوند پیروزی را از جانب خود بنویسد و آن را واقعیتی ببینیم که اسلام و پیروانش را عزیز می دارد، خدایا هر چه زودتر.

﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ﴾

نوشته شده برای دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر

سعید فضل

عضو دفتر رسانه ای حزب التحریر در ولایت مصر