الرأي العام ودوره في التغيير
November 22, 2015

الرأي العام ودوره في التغيير

الرأي العام ودوره في التغيير

يقول بعض العلماء بأنّ الرأي العام له طبيعة مائعة، فهو قوة حقيقية شأنها شأن الريح، له ضغط لا تراه ولكنه ذو ثقل عظيم. ولأنّنا نبحث في الرأي العام ودوره في التغيير كان لا بدّ لنا من أن نعرّفه التعريف الصحيح، فالرأي العام هو: "الفكر الذي يسود أجواء الجماعة"، عندها يخضع الجميع لهذا الرأي عن قناعة أو عن غير قناعة فيكسب صفة العموم، ويمتلك قوة التأثير والتسيير.


والرأي العام قديم قدم البشرية، فبتدبر آي القرآن الكريم وما يحتويه من قصص للأنبياء مع أقوامهم بالإضافة إلى كيفية تعاملهم مع زعماء أقوامهم نجد أنّ للرأي العام قوة تأثير كبيرة، فكلاهما (الأنبياء والزعماء) يدرسان كيفية إيجاد رأي عام حول الفكرة التي يطرحانها ويعملان على تغييره وتوجيهه لصالحهما. فقصة سيدنا موسى عليه السلام مع فرعون وجمعهم للناس ليكونوا شهداء على التحدي بينهما. وسيرة نبينا محمد صلى الله عليه وسلم وهو قدوتنا الحسنة وطريقته طريقتنا، نرى أنّه كان يعمل على إيجاد الرأي العام على رسالته السماوية فصدع بدعوته وتحدى الأفكار الجاهلية، بينما كانت قريش تؤلِّب الرأي العام ضده حتى تتغلب على دعوته، وقد نجحت دعوته صلى الله عليه وسلم في المدينة بعد أن أوجد لها رأياً عاماً فيها.


بقيت الأفكار الإسلامية هي التي تشكل طبيعة الرأي العام، أي طبيعة الفكر الذي يسود المجتمع الإسلامي، على مدى عصور طويلة حتى غاب الإسلام عن الحكم والسُّلطان، وحلّت محلَّه قوى استعمارية استخدمت شتى الوسائل والأساليب لإخضاع الرأي العام الإسلامي لقوانينها ووجهة نظرها في الحياة. ومن بين هذه الوسائل الإعلام والإعلام البديل.


تطوّرت الوسائل والأساليب لإيصال الأحداث العالمية والمحلية إلى الرأي العام، ولإيصال المعلومات المختلفة والمتنوعة (الاجتماعية والتعليمية والاقتصادية...). في السابق كانت الوسائل لا تعتمد التكنولوجيا، ولكنها ما زالت موجودة كالكتب والمجلات والجرائد، وهي لا تصل إلى كل الناس، فقط من يريد الاطلاع على ما فيها ومن يستطيع دفع ثمنها، وهناك أيضا البيانات والنشرات والتي بمقدور كل الناس أن يقرأها وإن خالفت رأيهم لأنها مجانية... ثم ظهرت وسائل الإعلام المسموعة والمرئية، وهي وسائل تساعد على إيصال الأحداث عبر الصور المؤثرة وخاصة المرئية منها فهي وسيلة جيدة لإيصال الحدث مع التأثير على أفكار ومفاهيم الرأي العام، وقد تم استخدامها من قبل الدول الاستعمارية لتضليل شعوب البلاد الإسلامية وإدخال المفاهيم والمصطلحات الخاصة بالمبدأ الرأسمالي القائم على المادية النفعية البحتة الذي لا يقيم وزناً لعرف أو دين أو خلق أو مُثل، بل الأساس عنده هو فصل الدين عن الحياة، فكانت هذه الوسائل الإعلامية من وسائل الغزو الاستعماري الثقافي الذي اجتاح المشرق الإسلامي لهدم المجتمعات الإسلامية وجعلها مقلدة عمياء لكل ما يصدِّره لها...


ولا نريد هنا أن نستفيض في عرض خطورة هذه الوسائل بشكل تفصيلي في التأثير على الرأي العام خاصة بعد تطوير وسائل الاتصال، فكانت شبكات التواصل (الفيس بوك، والتويتر) وهي أحدث الوسائل في يومنا هذه، وهي التي سيتمحور حديثنا عنها. وذلك لما تتميز به من سرعة وسهولة إيصال الخبر أو الحدث بشكل مباشر بل وفي لحظة حدوثه ومتابعته لحظة بلحظة. فالمتابع يعيش في قلب الحدث ويستطيع إيصاله لكل المتابعين لديه مع كتابة رأيه الشخصي والتحليل المناسب حسب وجهة نظره المتعلقة بكل مناحي الحياة.


كثيراً ما نرى حملات تم الترويج لها على شبكات التواصل وخاصة على التويتر، وتحمل وسماً (هاشتاغ) معيناً للترويج له ولتسليط الضوء على أمر ما ظهر في ذهن صاحبه. منها ما يكون سطحياً لا قيمة له، ومنها ما لا يعبر عن رأي عالمي بل رأي لا يتعدى عقل صاحبه. ولكن الخطير منها هو الذي يكون القصد منه تضليل المتابعين، أي الرأي العام عن الحقيقة، وهذه من الهاشتاغات التي تتحكم فيها سياسات دولية تهدف لترسيخ مفاهيم لطالما سعت إلى إيجادها بين الرأي العام. ومن هذه السياسات تحويل الرأي العام أي الفكر، من فكر شامل إلى فكر ثانوي، من فكر يبحث في ماهية الأحداث وأسبابها ومسبباتها وما يترتب عليها وما الدافع من قيامها أو إنشائها، إلى فكر بسيط مجرد من البحث والتدقيق. من فكر يؤدي إلى عمل نحو تحقيق غاية واضحة المعالم ألا وهو السعي لتغيير جذري، إلى فكر افتراضي يدور بصاحبه في دائرة الضياع والمتاهة التي لا نهاية لها.


لقد أصبحت هذه المواقع أو شبكات التواصل متنفساً لمشاعر الناس الذين أصبحوا يكتفون بكتابة جملة استنكار أو امتعاض للأحوال التي تمر بها الأمة الإسلامية ليصل الأمر في بعض الأحوال بالاكتفاء بوضع الوجه المعبر عن المشاعر فقط، كوجه الغضب أو الاشمئزاز أو حتى اليأس والفرح. فبعد أن كان الساسة يجيشون الرأي العام ويدفعونهم للنزول إلى الشارع والتظاهر للتنفيس عن الاحتقان الموجود جراء السياسات القمعية أو غياب نوع من أنواع الرعاية الواجب على الدولة تأمينها، أصبحنا نرى اليوم كيف أن هذه المشاعر الجزئية والتي كانت بيد هؤلاء الساسة كيف أنها تحولت إلى تعبيرٍ عبر شبكات التواصل فقط.


إن الدول كافة تسعى لأن يكون الرأي العام إلى جانبها حتى تتمكن من تنفيذ سياستها. ولقد رأينا كيف أن أمريكا كذبت على الرأي العام المحلي والدولي لتبرر شن حربها على العراق حتى تتمكن من استعماره ونهب ثرواته وتدمير قوته، وقد جيشت الإعلام بجميع أنواعه لتكسب الرأي العام إلى جانبها في خوض حربها ضد المسلمين لكي لا تقوم لهم قائمة.


إن المتلقي الواعي والمتتبع للأحداث يجب أن لا يفصل الجزئيات المطروحة عن الأساسيات الغائبة عن الرأي العام عمدا عند ذكر الخبر أو الحدث. ويجب أيضا أن يدرك أن كل كيان مركب من أجزاء مرتبطة بعضها ببعض. وصلاح هذا الكيان أو فساده يتوقف على علاقة الأجزاء ببعضها ومصدرها ألا وهو النظام الذي ينظمها. فمثلا لا نستطيع أن نفصل مشكلة الفقر والتي هي مشكلة جزئية عن النظام الاقتصادي، ولا يمكننا أيضا فصل النظام الاقتصادي عن النظام العام، لأن حل مشاكل المجتمع كلها منوطة به.


وعلى كل من يخوض أيضا في الشأن العام ويأخذ على عاتقه إنهاض المجتمع بالعمل على بناء الرأي العام الصحيح والمنتج أن لا يتناول الأحداث بشكل جزئي ولا يطرحها دون ربطها بأساس المشكلة مع تبيان الحل الصحيح والناجع لها.


يجب علينا أن لا ندع أعداء الإسلام والمسلمين يتحكمون بفكرنا ويتلاعبون بمشاعرنا، لكي لا يسوقونا إلى الذبح بملء إرادتنا، بل يجب أن نقف بالمرصاد لكل المخططات والألاعيب الخبيثة. فبفكرنا نعيد ثرواتنا المنهوبة ونستعيد عزتنا ومكانتنا لنعود أصحاب القرار ولنأخذ دور الفاعل لا دور المفعول به.


كتبته لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
رنا مصطفى

More from null

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون - ډينګي تبې او ملاريا

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون

ډينګي تبې او ملاريا

په سوډان کې د ډينګي تبې او ملاريا په پراخه کچه خپرېدو سره، د سخت روغتيايي بحران نښې څرګندېږي، چې د روغتيا وزارت د فعال رول نشتون او د دولت له خوا د وبا د مخنيوي توان نه شتون په ډاګه کوي چې هره ورځ ژوند اخلي. د ناروغيو په علم کې د علمي او ټکنالوژيکي پرمختګ سره سره، حقايق څرګندېږي او فساد ښکاره کېږي.

د روښانه پلان نشتون:

د زرګونو څخه د ډېرو پېښو او د ځينو رسنيو په وينا په ټوليزه توګه د مړينو ثبتولو سره سره، د روغتيا وزارت د وبا د مخنيوي لپاره کوم روښانه پلان ندی اعلان کړی. د روغتيايي ادارو ترمنځ د همغږۍ نشتون او د وبا سره د مقابلې لپاره د مخکينۍ ليد نشتون ليدل کېږي.

د طبي اکمالاتو د سلسلو ړنګېدل

حتی ساده درمل لکه "پندول" په ځینو سیمو کې نایاب شوي دي، کوم چې د اکمالاتو په سلسله کې ړنګېدل او د درملو په ویش باندې د څارنې نشتون منعکس کوي، په داسې حال کې چې یو څوک ساده درد کموونکو او ملاتړ ته اړتیا لري.

د ټولنې د پوهاوي نشتون

د مچانو څخه د مخنیوي د لارو چارو په اړه د خلکو د پوهاوي لپاره اغیزمنې رسنیزې هڅې شتون نلري، یا د ناروغۍ د نښو پیژندلو لپاره، کوم چې د انفیکشن خپریدل زیاتوي او د ټولنې د خپل ځان د ساتنې توان کمزوری کوي.

د روغتيايي زيربنا کمزورتيا

روغتونونه د طبي پرسونل او تجهیزاتو له سخت کمښت سره مخ دي، حتی د لومړني تشخیص وسایلو سره هم، کوم چې وبا ته ځواب ورو او بې ترتیبه کوي او د زرګونو خلکو ژوند له خطر سره مخ کوي.

نورو هېوادونو له وبا سره څنګه چلند وکړ؟

 برازيل:

- د عصري حشره وژونکو په کارولو سره یې د ځمکې او هوا څخه د سپرې کولو کمپاینونه پیل کړل.

- یې پشه خانې وویشلې او د ټولنې د پوهاوي کمپاینونه یې فعال کړل.

- په ناروغیو ځپلو سیمو کې یې په عاجله توګه درمل چمتو کړل.

بنګله ديش:

- یې په بې وزلو سیمو کې موقتي اضطراري مرکزونه جوړ کړل.

- یې د خبرتیا لپاره تودې کرښې او ګرځنده غبرګون ټیمونه چمتو کړل.

فرانسه:

- د وختي خبرتیا سیسټمونه یې فعال کړل.

- د مچیو د کنټرول څارنه یې زیاته کړه او د سیمه ایز پوهاوي کمپاینونه یې پیل کړل.

روغتيا د ټولو نه مهمې دندې او د دولت بشپړه مسؤليت دی

سوډان لاهم د کشف او راپور ورکولو لپاره اغیزمن میکانیزمونه نلري، کوم چې اصلي شمیرې د اعلان شوي څخه خورا لوړې کوي او بحران لا پسې پیچلی کوي. اوسنی روغتیايي بحران د روغتیا پالنې په برخه کې د دولت د فعال رول د نشتون مستقیمه پایله ده، کوم چې د انسان ژوند په خپلو لومړیتوبونو کې ځای لري، یو داسې دولت چې اسلام پلي کوي او د عمر بن الخطاب رضي الله عنه دا خبره پلي کوي چې "که چیرې په عراق کې یو خچر هم ښکته شي، نو الله به د قیامت په ورځ زما څخه د هغې په اړه پوښتنه وکړي".

وړاندیز شوي حلونه

- د روغتیايي نظام جوړول چې لومړی په انسان په ژوند کې د خدای څخه ویره ولري او اغیزمن وي، چې د برخې اخیستو یا فساد تابع نه وي.

- د وړیا روغتیايي پاملرنې چمتو کول د هر تبعه لپاره یو بنسټیز حق ګڼل کیږي. او د شخصي روغتونونو جوازونه لغوه کول او د درملنې په برخه کې د پانګونې منع کول.

- د درملنې څخه دمخه د مخنیوي رول فعالول، د پوهاوي کمپاینونو او د مچانو د کنټرول له لارې.

- د روغتیا وزارت بیا رغول ترڅو د خلکو د ژوند مسؤلیت په غاړه واخلي، نه یوازې یوه اداري اداره.

- د یو سیاسي نظام غوره کول چې د اقتصادي او سیاسي ګټو څخه پورته د انسان ژوند ته لومړیتوب ورکړي.

- د جرمي سازمانونو او د درملو له مافیا سره اړیکې پرې کول.

د مسلمانانو په تاریخ کې، روغتونونه د خلکو لپاره وړیا خدمت کولو لپاره جوړ شوي وو، په لوړه کچه اداره کیدل، او د خلکو د جیبونو څخه نه، بلکې د بیت المال څخه تمویل کیدل. روغتیايي پاملرنه د دولت د مسؤلیت یوه برخه وه، نه احسان او نه تجارت.

په سوډان کې نن ورځ د وبا خپریدل او له صحنې څخه د دولت غیاب یو خطرناک خبرداری دی چې له پامه نشي غورځول کیدی. اړتیا یوازې د پندول چمتو کول ندي، بلکې د ریښتیني پاملرنې دولت جوړول دي چې د انسان ژوند ته پام وکړي او د بحران ریښې درملنه وکړي، نه د هغې نښې، یو داسې دولت چې د انسان او د هغه د ژوند ارزښت او د هغه د پیدا کولو هدف ته پام وکړي، کوم چې د یوازیني الله عبادت دی. او اسلامي دولت یوازینی هغه دی چې د روغتیايي پاملرنې مسلو ته د روغتیايي نظام له لارې رسیدګي کولی شي، کوم چې یوازې د نبوت په طریقه د دویم عادلانه خلافت په سیوري کې پلي کیدی شي، کوم چې د خدای په فضل سره ډیر ژر جوړیږي.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی

حاتم العطار - د مصر ولایت

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ۱۴۴۷ هجري کال د ربیع الاول په دویمه اویشتمه نیټه چې د ۲۰۲۵ میلادي کال د سپتمبر د میاشتې له څوارلسمې نیټې سره سمون خوري، احمد بکر (هزیم) د حزب التحریر په لومړیو کې له اتیا کلنۍ څخه په زیاته عمر خپل رب ته انتقال شو. هغه د ډیرو کلونو لپاره دعوت پورته کړ او د هغه په ​​لار کې یې اوږد بند او سخته عذاب وزغمل، مګر د خدای په فضل او مرسته سره هغه نرم، کمزوری، بدل یا بدل نه شو.

هغه د سوریې د مقبور حافظ د واکمنۍ په اتیایمو کلونو کې ډیر وخت پټ تیر کړ، تر دې چې په ۱۹۹۱ کال کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو لخوا د حزب التحریر له یوې ډلې ځوانانو سره ونیول شو، ترڅو د مجرمینو علي مملوک او جمیل حسن په څارنه کې د شکنجې تر ټولو سخت ډولونه وګوري، چیرته چې هغه چا چې له ابو اسامه او د هغه له ځینو ملګرو سره د یوې دورې له تحقیق وروسته د تحقیق خونې ته ننوت، ما ولیدل چې د تحقیق د خونې په دیوالونو ځینې ټوټې غوښې او وینې خپرې وې.

په المزه کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو په فرعي څانګه کې له یو کال څخه د زیات وخت تیرولو وروسته، هغه له خپلو نورو ملګرو سره د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو او وروسته په لسو کلونو بند محکوم شو، چې اوه کاله یې په صبر او احتساب سره تیر کړل، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او خلاص شو.

له زندان څخه له خلاصون وروسته یې سمدستي دعوت ته دوام ورکړ، تر دې چې د حزب ځوانان ونیول شول، چې په سوریه کې یې په سلګونو کسان د ۱۹۹۹ کال د دولسمې میاشتې په نیمایي کې شامل وو، چیرته چې په بیروت کې په کور باندې چاپه ووهل شوه او وتښتول شو او په المزه هوایي ډګر کې د هوایي ځواکونو د استخباراتو فرعي څانګې ته ولیږدول شو، ترڅو د وحشتناکې شکنجې نوې مرحله پیل شي. د خدای په مرسته، د خپل عمر سره سره، هغه صابر، ثابت او حساب ورکوونکی و.

له نږدې یو کال وروسته هغه بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو د دولت د امنیت په محکمه کې محاکمه شي او وروسته د لسو کلونو لپاره محکوم شو، الله تعالی ورته ولیکل چې نږدې اته کاله یې تیر کړي، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او هغه خلاص شو.

ما په ۲۰۰۱ کال کې یو بشپړ کال د صیدنایا په زندان کې له هغه سره تیر کړ، بلکې زه په پنځمه (الف) کوټه کې د دریم پوړ په کیڼ اړخ کې د هغه تر څنګ وم، ما هغه ته ګران تره ویل.

موږ به یوځای خواړه خوړل او یو بل ته څنګ په څنګ بهیده او موږ به کلتور او نظریات سره شریکول. له هغه څخه مو کلتور زده کاوه او له هغه څخه مو صبر او استقامت زده کاوه.

هغه یو نرم، له خلکو سره مینه کوونکی، ځوانانو ته لیواله و، هغه په ​​هغوی کې د بریا او د خدای د وعدې د رښتیني کیدو په اړه باور پیدا کاوه.

هغه د خدای کتاب حافظ و او هغه به هره ورځ او شپه لوستله او د شپې ډیره برخه به پاڅیده، نو که سهار ته نږدې شو، هغه به ما ولړزوي چې د شپې د لمانځه او بیا د سهار د لمانځه لپاره راویښ کړم.

زه له زندان څخه راووتلم، بیا په ۲۰۰۴ کال کې بیرته هلته لاړم، او د ۲۰۰۵ کال په پیل کې بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو یو ځل بیا له هغو کسانو سره ووینو چې د ۲۰۰۱ کال په پای کې زموږ د لومړي ځل د وتلو پر مهال په زندان کې پاتې وو، او له هغوی څخه ګران تره ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله و.

موږ به د کوټو په وړاندې اوږد مزلونه کول ترڅو د زندان دیوالونه، د اوسپنې میله او د کورنۍ او عزیزان فراق هیر کړو، څنګه نه، په داسې حال کې چې هغه په زندان کې ډیر کلونه تیر کړي او هغه څه یې لیدلي چې لیدل یې!

د هغه سره زما نږدېوالي او اوږدې ملګرتیا سره سره، ما هیڅکله هغه نه دی لیدلی چې شکایت وکړي یا شکایت وکړي، لکه هغه چې په زندان کې نه وي، بلکې د زندان له دیوالونو بهر الوتنه کوي. د هغه قرآن سره الوتنه کوي چې هغه یې په ډیرو وختونو کې تلاوت کوي، د خدای په وعدې او د هغه د رسول ﷺ د بریا او تمکین په اړه د زیري په اړه د باور په وزرونو الوتنه کوي.

موږ په سختو او سختو شرایطو کې د لویې بریا ورځې ته سترګې په لار وو، هغه ورځ چې زموږ د رسول ﷺ زیري به رښتینې شي «بیا به د نبوت پر طريقه خلافت راځي». موږ د خلافت تر سیوري لاندې او د عقاب د بیرغ لاندې یوځای کیدو ته لیواله وو. خو الله تعالی داسې قضا وکړه چې ته له دې ځورونکي ځای څخه د تل پاتې کیدو ځای ته لاړ شه.

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې ته په جنت الفردوس کې اوسې، او موږ په الله تعالی باندې هیڅوک نه ستایو.

زموږ ګران تره ابو اسامه:

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې په تا باندې پراخه رحمت وکړي او په پراخه جنت کې دې ځای درکړي او له صدیقانو او شهیدانو سره دې یوځای کړي او د هغه ځورونې او عذاب په بدل کې دې چې تا ولیدل په جنت کې دې لوړې درجې درکړي، او موږ له هغه جل جلاله څخه غواړو چې موږ له تا سره په حوض کې زموږ د رسول ﷺ سره او د هغه د رحمت په ځای کې یوځای کړي.

زموږ تسلیت دا دی چې ته د مهربانه مهربان ته ځې او موږ یوازې هغه څه وایو چې الله تعالی خوښوي، بېشکه موږ د الله تعالی یو او بېشکه موږ هغه ته ورګرځو.

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی دی

ابو صطیف جیجو