الطب في السودان في ظل انعدام الرعاية
الطب في السودان في ظل انعدام الرعاية

قبل الحديث عن الطب والتطبيب في السودان لا بد من الحديث عن البيئة وأثرها في صحة الإنسان في السودان. ففي بداية كل خريف، وبالذات في النصف الثاني منه تتزاحم أمراض كثيرة عندنا في السودان حتى ظن البعض أن موسم الخريف مربوط بالأوبئة، والأمراض! بينما الخريف معروف بأنه موسم ملؤه الخير والبركة، قال تعالى: ﴿وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ﴾،

0:00 0:00
Speed:
October 08, 2020

الطب في السودان في ظل انعدام الرعاية

الطب في السودان في ظل انعدام الرعاية

قبل الحديث عن الطب والتطبيب في السودان لا بد من الحديث عن البيئة وأثرها في صحة الإنسان في السودان. ففي بداية كل خريف، وبالذات في النصف الثاني منه تتزاحم أمراض كثيرة عندنا في السودان حتى ظن البعض أن موسم الخريف مربوط بالأوبئة، والأمراض! بينما الخريف معروف بأنه موسم ملؤه الخير والبركة، قال تعالى: ﴿وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ﴾، وقال تعالى: ﴿وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُبَارَكاً فَأَنْبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ﴾ وقال تعالى: ﴿وَهُوَ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّيَاحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ وَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً طَهُوراً * لِنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً وَنُسْقِيَهُ مِمَّا خَلَقْنَا أَنْعَاماً وَأَنَاسِيَّ كَثِيراً﴾، وغيرها من الآيات التي تخبرنا بعطاء الخريف الذي لا ينضب، فلو أن شخصا عبر ومر بالسهول والجبال والصحاري قبل مجيء الخريف يراها سوداء مظلمة متهشمة، وجرداء قاحلة، ولكن الأماكن نفسها لو مررت بها بعد مجيء الخريف، ترى العجب؛ فالخضرة والنضرة والورود والرياحين تدخل في النفس المسرّة، تكاد تكون جنة الله في الأرض، ﴿وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ﴾ فضلا عن عطائه سبحانه وخيره، الذي يعود على الإنسان والحيوان.

ولكن بعد مجيء الخريف في القرى والحضر، ولسوء رعاية الشؤون الذي امتازت به الحكومات التي تعاقبت على حكم السودان، منذ خروج الاستعمار إلى يومنا هذا، قرابة السبعة عقود، هناك مجاري المياه لم يجر لها تعديل ولا صيانة، حتى تهشمت وتكسرت، وجرفتها المياه، في وقت تمتلك فيه الدولة الجرافات والجرارات وجيوشاً من العمال فتركت المجاري تنهار وصارت عبارة عن غابات من الأشجار والشوك، وخشاش الأرض، فحالت دون مياه المطر وسيره إلى الأنهار والحفائر، فضلاً عن تراكم الأوساخ التي صارت كالجبال الراسيات في شوارع المدن، بل في العاصمة القومية بمدنها العريقة، فإذا دخلت أسواقها وبالذات أسواق الخضرة والفواكه، واللحوم والأسماك، أو مررت بمجمعات المطاعم الكبيرة فترى العجب! ترى تراكمات من الأوساخ التي مكثت الشهور الطويلة في مكانها فتجد ما يسوؤك قذارة وعفانة ونتانة، وأعجب من ذلك وأقبح وأقذر، هذه البرك من المياه الراكدة، التي خالطت النجاسات من مخلفات الإنسان، والمعروفة بمياه الصرف الصحي، خالطت مياه الشرب، والغريب في المسألة أن هذا العبث لا يحدث في بلاد الواق الواق، وإنما في الخرطوم، أمام أعين المسؤولين وموظفي الدولة في العاصمة، بل في أرقى أحياء العاصمة!

هذه الأوساخ والبيئة الفاسدة مع مجيء الخريف، وانخفاض درجات الحرارة شكلت ملاذاً آمناً لتولد جيوش من البعوض والخنافس والديدان والجنادب والضفادع والفئران والعقارب والحيات والذباب، وتحولت أيام الخريف بدل النضرة والخضرة والجمال، إلى عهود بني إسرائيل عندما خالفوا أمر نبي الله موسى عليه السلام، فأرسل الله عليهم الطوفان والجراد والقمل والضفادع والدم، فهم استحقوا عذاب الله بكفرهم! أما نحن فلسكوتنا على هؤلاء الحكام الفسقة استحققنا العيش في هذه الأوضاع المتردية.

ولا ينصلح هذا الأمر إلا مع وجود راع يرعى شؤون الأمة، فوجود الحشران يعني فساد البيئة ودونكم تداعيات فيروس كورونا الذي راحت ضحيته مئات الآلاف من الأنفس لتخبط الحكام العشوائي، وتعاملهم السيئ مع الواقع، ونحن في السودان نعاني من سلبيات هذه الحشرات والكائنات كلها، ولكن الذباب والبعوض أكثر هذه الكائنات ضرراً وخطراً على حياة الناس، وإن كان كل واحد من هذه الكائنات لها دوره وخطره في إفساد البيئة. غير أن الذباب يعمل بالنهار ليعكر صفو حياة الناس، وهو سريع النقل للأمراض والفيروسات وبالذات وسط الفقراء الذين إذا وجدوا الطعام لا يجدون الكساء، حتى الناموسية في الحد الأدنى لا يستطيع الفقير أن يمتلكها. والغريب أن هذه الأمراض ليست وليدة اللحظة حتى نعذرهم، وإنما هي قديمة قدم الحياة، فهي قتلت الآباء والأجداد والآن أحاطت بالأبناء من كل جهة، وإن كانت هناك أمراض جديدة خطيرة وفتاكة.

أما الطب في السودان فهو كالمُنبتّ الذي لا أرضاً قطع ولا ظهراً أبقى، فلا هو ترك الناس وشأنهم ليتعالجوا بالدواء التقليدي وخبرات العشّابين، وأهل البصيرة، الذين ورثوا هذه الخبرات كابراً عن كابر، فهؤلاء يملكون علاجاً فعالاً؛ كالعسل والحجامة والأعشاب... فالطب في السودان ما ترك الناس وشأنهم بل حجبوه من الإعلام، وعمدوا أن لا يدرجوه مع العلم الأكاديمي حتى مات الكثير من هؤلاء ودفنت معهم خبراتهم، ولا حتى تقدم أكاديميا ليلحق بالركب، ويصل العالم بالحداثة وبالطفرة التكنولوجية في الطب الحديث، وبهذا حق للطب في السودان أن يوصف بالمنبتّ وهو أكثر ما فعله للرعية أن جعل منهم حقل تجارب، ومورداً لجباية المال، فعلى سبيل المثال دخول المريض إلى المشفى الحكومي عليه بمبلغ من المال يدفعه للمقابلة ثم تتوالى الفواتير. ويواصل المريض في دفع الثمن حتى خروجه، أما الزوار الذين جاءوا لعيادة المريض، والذي أمر به ديننا الحنيف، فهو أيضاً يدفع، ثم يفاجأ بحملة رجال الشرطة تطرد الزوار خارج حوش المشفى إلى الشارع من غير مراعاة لحرمة فعلتهم!

أعرفتم كيف يتفنن الطب في السودان في أكل المال الحرام؟! وبهذا نكون لمسنا القارئ بأن الطب في السودان أكثر خدمة يقدمها للرعية هي الإذلال والإهانة، ونهب ماله، لذلك فنحن نشحذ همم أبناء المسلمين ونبين لهم كرامة الإنسان، وأنه لا كرامة في ظل النظام الرأسمالي الذي يتشدق بالإنسانية، فلم يبق للبشرية إلا الإسلام الذي علمنا الرفق بالحيوان، فكيف بالإنسان؟! جاء وفد رفيع المستوى إلى إحدى مستشفيات دولة الخلافة فزار المشفى ودخل جناح النفسانيين (المجانين) فرأوا عناية فائقة، فاندهشوا من هذه العناية، فسألهم أحد أطباء المسلمين ماذا يصنع بالمجانين في بلادهم؟ فقالوا بالحرف الواحد إنه لا وجود للمجانين عندهم لأن الدولة تجمع المجانين وتسكب عليهم الوقود ثم تحرقهم بالنار!! وتكرر ذلك مع كبار السن في القرن الحادي والعشرين مع تداعيات كورونا، فالبشرية لا تنعم ولا يمكن أن يعيش الناس بصحة وعافية ومجتمع معافى، إلا بالإسلام الذي تطبقه دولة الخلافة الراشدة على منهاج النبوة، وهو كائن قريباً، بإذن الله.

كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

الأستاذ علي سوار – ولاية السودان

More from null

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون - ډينګي تبې او ملاريا

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون

ډينګي تبې او ملاريا

په سوډان کې د ډينګي تبې او ملاريا په پراخه کچه خپرېدو سره، د سخت روغتيايي بحران نښې څرګندېږي، چې د روغتيا وزارت د فعال رول نشتون او د دولت له خوا د وبا د مخنيوي توان نه شتون په ډاګه کوي چې هره ورځ ژوند اخلي. د ناروغيو په علم کې د علمي او ټکنالوژيکي پرمختګ سره سره، حقايق څرګندېږي او فساد ښکاره کېږي.

د روښانه پلان نشتون:

د زرګونو څخه د ډېرو پېښو او د ځينو رسنيو په وينا په ټوليزه توګه د مړينو ثبتولو سره سره، د روغتيا وزارت د وبا د مخنيوي لپاره کوم روښانه پلان ندی اعلان کړی. د روغتيايي ادارو ترمنځ د همغږۍ نشتون او د وبا سره د مقابلې لپاره د مخکينۍ ليد نشتون ليدل کېږي.

د طبي اکمالاتو د سلسلو ړنګېدل

حتی ساده درمل لکه "پندول" په ځینو سیمو کې نایاب شوي دي، کوم چې د اکمالاتو په سلسله کې ړنګېدل او د درملو په ویش باندې د څارنې نشتون منعکس کوي، په داسې حال کې چې یو څوک ساده درد کموونکو او ملاتړ ته اړتیا لري.

د ټولنې د پوهاوي نشتون

د مچانو څخه د مخنیوي د لارو چارو په اړه د خلکو د پوهاوي لپاره اغیزمنې رسنیزې هڅې شتون نلري، یا د ناروغۍ د نښو پیژندلو لپاره، کوم چې د انفیکشن خپریدل زیاتوي او د ټولنې د خپل ځان د ساتنې توان کمزوری کوي.

د روغتيايي زيربنا کمزورتيا

روغتونونه د طبي پرسونل او تجهیزاتو له سخت کمښت سره مخ دي، حتی د لومړني تشخیص وسایلو سره هم، کوم چې وبا ته ځواب ورو او بې ترتیبه کوي او د زرګونو خلکو ژوند له خطر سره مخ کوي.

نورو هېوادونو له وبا سره څنګه چلند وکړ؟

 برازيل:

- د عصري حشره وژونکو په کارولو سره یې د ځمکې او هوا څخه د سپرې کولو کمپاینونه پیل کړل.

- یې پشه خانې وویشلې او د ټولنې د پوهاوي کمپاینونه یې فعال کړل.

- په ناروغیو ځپلو سیمو کې یې په عاجله توګه درمل چمتو کړل.

بنګله ديش:

- یې په بې وزلو سیمو کې موقتي اضطراري مرکزونه جوړ کړل.

- یې د خبرتیا لپاره تودې کرښې او ګرځنده غبرګون ټیمونه چمتو کړل.

فرانسه:

- د وختي خبرتیا سیسټمونه یې فعال کړل.

- د مچیو د کنټرول څارنه یې زیاته کړه او د سیمه ایز پوهاوي کمپاینونه یې پیل کړل.

روغتيا د ټولو نه مهمې دندې او د دولت بشپړه مسؤليت دی

سوډان لاهم د کشف او راپور ورکولو لپاره اغیزمن میکانیزمونه نلري، کوم چې اصلي شمیرې د اعلان شوي څخه خورا لوړې کوي او بحران لا پسې پیچلی کوي. اوسنی روغتیايي بحران د روغتیا پالنې په برخه کې د دولت د فعال رول د نشتون مستقیمه پایله ده، کوم چې د انسان ژوند په خپلو لومړیتوبونو کې ځای لري، یو داسې دولت چې اسلام پلي کوي او د عمر بن الخطاب رضي الله عنه دا خبره پلي کوي چې "که چیرې په عراق کې یو خچر هم ښکته شي، نو الله به د قیامت په ورځ زما څخه د هغې په اړه پوښتنه وکړي".

وړاندیز شوي حلونه

- د روغتیايي نظام جوړول چې لومړی په انسان په ژوند کې د خدای څخه ویره ولري او اغیزمن وي، چې د برخې اخیستو یا فساد تابع نه وي.

- د وړیا روغتیايي پاملرنې چمتو کول د هر تبعه لپاره یو بنسټیز حق ګڼل کیږي. او د شخصي روغتونونو جوازونه لغوه کول او د درملنې په برخه کې د پانګونې منع کول.

- د درملنې څخه دمخه د مخنیوي رول فعالول، د پوهاوي کمپاینونو او د مچانو د کنټرول له لارې.

- د روغتیا وزارت بیا رغول ترڅو د خلکو د ژوند مسؤلیت په غاړه واخلي، نه یوازې یوه اداري اداره.

- د یو سیاسي نظام غوره کول چې د اقتصادي او سیاسي ګټو څخه پورته د انسان ژوند ته لومړیتوب ورکړي.

- د جرمي سازمانونو او د درملو له مافیا سره اړیکې پرې کول.

د مسلمانانو په تاریخ کې، روغتونونه د خلکو لپاره وړیا خدمت کولو لپاره جوړ شوي وو، په لوړه کچه اداره کیدل، او د خلکو د جیبونو څخه نه، بلکې د بیت المال څخه تمویل کیدل. روغتیايي پاملرنه د دولت د مسؤلیت یوه برخه وه، نه احسان او نه تجارت.

په سوډان کې نن ورځ د وبا خپریدل او له صحنې څخه د دولت غیاب یو خطرناک خبرداری دی چې له پامه نشي غورځول کیدی. اړتیا یوازې د پندول چمتو کول ندي، بلکې د ریښتیني پاملرنې دولت جوړول دي چې د انسان ژوند ته پام وکړي او د بحران ریښې درملنه وکړي، نه د هغې نښې، یو داسې دولت چې د انسان او د هغه د ژوند ارزښت او د هغه د پیدا کولو هدف ته پام وکړي، کوم چې د یوازیني الله عبادت دی. او اسلامي دولت یوازینی هغه دی چې د روغتیايي پاملرنې مسلو ته د روغتیايي نظام له لارې رسیدګي کولی شي، کوم چې یوازې د نبوت په طریقه د دویم عادلانه خلافت په سیوري کې پلي کیدی شي، کوم چې د خدای په فضل سره ډیر ژر جوړیږي.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی

حاتم العطار - د مصر ولایت

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ۱۴۴۷ هجري کال د ربیع الاول په دویمه اویشتمه نیټه چې د ۲۰۲۵ میلادي کال د سپتمبر د میاشتې له څوارلسمې نیټې سره سمون خوري، احمد بکر (هزیم) د حزب التحریر په لومړیو کې له اتیا کلنۍ څخه په زیاته عمر خپل رب ته انتقال شو. هغه د ډیرو کلونو لپاره دعوت پورته کړ او د هغه په ​​لار کې یې اوږد بند او سخته عذاب وزغمل، مګر د خدای په فضل او مرسته سره هغه نرم، کمزوری، بدل یا بدل نه شو.

هغه د سوریې د مقبور حافظ د واکمنۍ په اتیایمو کلونو کې ډیر وخت پټ تیر کړ، تر دې چې په ۱۹۹۱ کال کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو لخوا د حزب التحریر له یوې ډلې ځوانانو سره ونیول شو، ترڅو د مجرمینو علي مملوک او جمیل حسن په څارنه کې د شکنجې تر ټولو سخت ډولونه وګوري، چیرته چې هغه چا چې له ابو اسامه او د هغه له ځینو ملګرو سره د یوې دورې له تحقیق وروسته د تحقیق خونې ته ننوت، ما ولیدل چې د تحقیق د خونې په دیوالونو ځینې ټوټې غوښې او وینې خپرې وې.

په المزه کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو په فرعي څانګه کې له یو کال څخه د زیات وخت تیرولو وروسته، هغه له خپلو نورو ملګرو سره د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو او وروسته په لسو کلونو بند محکوم شو، چې اوه کاله یې په صبر او احتساب سره تیر کړل، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او خلاص شو.

له زندان څخه له خلاصون وروسته یې سمدستي دعوت ته دوام ورکړ، تر دې چې د حزب ځوانان ونیول شول، چې په سوریه کې یې په سلګونو کسان د ۱۹۹۹ کال د دولسمې میاشتې په نیمایي کې شامل وو، چیرته چې په بیروت کې په کور باندې چاپه ووهل شوه او وتښتول شو او په المزه هوایي ډګر کې د هوایي ځواکونو د استخباراتو فرعي څانګې ته ولیږدول شو، ترڅو د وحشتناکې شکنجې نوې مرحله پیل شي. د خدای په مرسته، د خپل عمر سره سره، هغه صابر، ثابت او حساب ورکوونکی و.

له نږدې یو کال وروسته هغه بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو د دولت د امنیت په محکمه کې محاکمه شي او وروسته د لسو کلونو لپاره محکوم شو، الله تعالی ورته ولیکل چې نږدې اته کاله یې تیر کړي، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او هغه خلاص شو.

ما په ۲۰۰۱ کال کې یو بشپړ کال د صیدنایا په زندان کې له هغه سره تیر کړ، بلکې زه په پنځمه (الف) کوټه کې د دریم پوړ په کیڼ اړخ کې د هغه تر څنګ وم، ما هغه ته ګران تره ویل.

موږ به یوځای خواړه خوړل او یو بل ته څنګ په څنګ بهیده او موږ به کلتور او نظریات سره شریکول. له هغه څخه مو کلتور زده کاوه او له هغه څخه مو صبر او استقامت زده کاوه.

هغه یو نرم، له خلکو سره مینه کوونکی، ځوانانو ته لیواله و، هغه په ​​هغوی کې د بریا او د خدای د وعدې د رښتیني کیدو په اړه باور پیدا کاوه.

هغه د خدای کتاب حافظ و او هغه به هره ورځ او شپه لوستله او د شپې ډیره برخه به پاڅیده، نو که سهار ته نږدې شو، هغه به ما ولړزوي چې د شپې د لمانځه او بیا د سهار د لمانځه لپاره راویښ کړم.

زه له زندان څخه راووتلم، بیا په ۲۰۰۴ کال کې بیرته هلته لاړم، او د ۲۰۰۵ کال په پیل کې بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو یو ځل بیا له هغو کسانو سره ووینو چې د ۲۰۰۱ کال په پای کې زموږ د لومړي ځل د وتلو پر مهال په زندان کې پاتې وو، او له هغوی څخه ګران تره ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله و.

موږ به د کوټو په وړاندې اوږد مزلونه کول ترڅو د زندان دیوالونه، د اوسپنې میله او د کورنۍ او عزیزان فراق هیر کړو، څنګه نه، په داسې حال کې چې هغه په زندان کې ډیر کلونه تیر کړي او هغه څه یې لیدلي چې لیدل یې!

د هغه سره زما نږدېوالي او اوږدې ملګرتیا سره سره، ما هیڅکله هغه نه دی لیدلی چې شکایت وکړي یا شکایت وکړي، لکه هغه چې په زندان کې نه وي، بلکې د زندان له دیوالونو بهر الوتنه کوي. د هغه قرآن سره الوتنه کوي چې هغه یې په ډیرو وختونو کې تلاوت کوي، د خدای په وعدې او د هغه د رسول ﷺ د بریا او تمکین په اړه د زیري په اړه د باور په وزرونو الوتنه کوي.

موږ په سختو او سختو شرایطو کې د لویې بریا ورځې ته سترګې په لار وو، هغه ورځ چې زموږ د رسول ﷺ زیري به رښتینې شي «بیا به د نبوت پر طريقه خلافت راځي». موږ د خلافت تر سیوري لاندې او د عقاب د بیرغ لاندې یوځای کیدو ته لیواله وو. خو الله تعالی داسې قضا وکړه چې ته له دې ځورونکي ځای څخه د تل پاتې کیدو ځای ته لاړ شه.

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې ته په جنت الفردوس کې اوسې، او موږ په الله تعالی باندې هیڅوک نه ستایو.

زموږ ګران تره ابو اسامه:

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې په تا باندې پراخه رحمت وکړي او په پراخه جنت کې دې ځای درکړي او له صدیقانو او شهیدانو سره دې یوځای کړي او د هغه ځورونې او عذاب په بدل کې دې چې تا ولیدل په جنت کې دې لوړې درجې درکړي، او موږ له هغه جل جلاله څخه غواړو چې موږ له تا سره په حوض کې زموږ د رسول ﷺ سره او د هغه د رحمت په ځای کې یوځای کړي.

زموږ تسلیت دا دی چې ته د مهربانه مهربان ته ځې او موږ یوازې هغه څه وایو چې الله تعالی خوښوي، بېشکه موږ د الله تعالی یو او بېشکه موږ هغه ته ورګرځو.

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی دی

ابو صطیف جیجو