سمه لارښوونه: د خلافت تر سیوري لاندې د اسلامي نظام پلي کول
سمه لارښوونه: د خلافت تر سیوري لاندې د اسلامي نظام پلي کول

خبر:

0:00 0:00
Speed:
September 23, 2025

سمه لارښوونه: د خلافت تر سیوري لاندې د اسلامي نظام پلي کول

سمه لارښوونه: د خلافت تر سیوري لاندې د اسلامي نظام پلي کول

(ژباړه)

خبر:

د 2025 د اګست په 25، د اندونیزیا د پارلمان ودانۍ مخې ته لاریون پیل شو. ګڼو خلکو د اقتصادي او قانوني مسایلو په اړه یو لړ غوښتنې وړاندې کړې. دا د پارلمان د غړو د امتیازو د زیاتوالي له امله و، چې هره میاشت 50 میلیونه اندونیزیايي روپۍ وې، یعنې د جاکارتا د لږ تر لږه معاش لس چنده. د 2025 د اګست په 26 په میدان ښار کې هم لاریونونه پیل شول، او د اګست په 27 لاریون کوونکو د تانجنګبورا پوهنتون د زده کوونکو د اجرایوي شورا په مشرۍ پارلمان ته ننوتل. د اګست د میاشتې په 28 مه د زرګونو لاریون کوونکو ترمنځ، چې ډیری یې د پوهنتون محصلین، سیاسي فعالان، د لېسې زده کوونکي، د مسلکي ښوونځیو زده کوونکي او د کارګرانو د اتحادیې غړي وو، په جاکارتا کې نښتې وشوې، او یو لاریون کوونکی وروسته له هغې ووژل شو چې د پولیسو "زغره وال ګاډي" لاندې کړ. په همدې ورځ، لږ تر لږه لس مختلفې سیمې وځپل شوې. د دغو لاریون کوونکو وژنې د خلکو غوسه راپارولې ده. په بله ورځ د 2025 د اګست په 29 د یو شمیر چارواکو کورونه لوټ شول او لاریونونه د 2025 د سپتمبر تر 3 پورې دوام وکړ. بیا د 2025 د سپتمبر له 4 څخه تر 6 پورې، د ټولنې بیلابیلو برخو د بدلون لپاره 25 غوښتنې خپرې کړې، چې د "17+8 غوښتنو" په نوم پیژندل کیږي. د دغو غوښتنو په ځواب کې، ولسمشر پرابوو سوبیانتو، د 2025 د سپتمبر په 8 مه د دغو غوښتنو د پوره کولو لپاره په کابینه کې بدلونونه راوستل. وروسته، د 2025 د سپتمبر په 19 مه یې دوهم ځل په کابینه کې بدلونونه راوستل.

تبصره:

د بدلون لپاره پراخو غوښتنو لږ تر لږه درې ډوله پایلې درلودې. لومړی ډول یې د 1945 اصلي اساسي قانون ته د بیرته ستنیدو غوښتنه وه. دوهم ډول یې د 1945 د تعدیل شوي اساسي قانون ساتل دي، چې ډیری وختونه د 2002 اساسي قانون په نوم پیژندل کیږي. دریم ډول یې د ځینو بدلونونو سره د اوسني نظام د تطبیق ته دوام ورکولو غوښتنه ده، لکه څنګه چې په "17+8 غوښتنو" کې.


په حقیقت کې، د 1945 اصلي اساسي قانون ته د بیرته ستنیدو غوښتنه خورا ستونزمنه ده. له پخواني نظام څخه تر نوي نظام پورې، دا اساسي قانون پلی شوی، مګر پایله یې استبدادي رهبري وه، او اقتصاد د ډلو لخوا کنټرول کیده، او خلک د ظلم او بدبختۍ تر سیوري لاندې ژوند کوي. له همدې امله په 1998 کې د اصلاحاتو غورځنګ راڅرګند شو. بیا، د 1945 په اساسي قانون کې څو ځله تعدیلات وشول تر هغه چې اوسنی 2002 اساسي قانون شو. بیا څه پیښ شول؟ حقیقت دا ښیي چې دې تعدیلاتو په سیاسي ډګر کې د لیبرال ډیموکراسۍ او په اقتصادي ډګر کې د نوي لیبرالیزم زیږون ته لاره هواره کړه.


په سیاسي شرایطو کې، ولسمشر د پراخ ائتلاف پرته د یو باثباته حکومت په جوړولو کې ستونزه لري؛ او د پارلماني ولسمشریز نظام رامنځته کیدل چې سیاسي جوړجاړي او د واک د تبادلې ته لیواله دی. دا د دې لامل شوی چې ګران بیه سیاستونه، سیاسي پراګماتیزم رامنځته شي، او د مشورې اصل له منځه یوسي. د پایلې په توګه، سیاسي انفرادیت، د پیسو سیاست، د بنسټونو ترمنځ شخړې، او د دوه اړخیزې همکارۍ نشتوالی رامنځته شو. سربیره پردې، تعدیلاتو ډیری نوي بنسټونه رامینځته کړل (اساسي قانون محکمه، قضایي کمیټه، د سیمه ایزې استازولۍ شورا او نور). د دې پر ځای چې اغیزمن وي، د واکونو پیچلتیا او دوه ګونی یې زیات کړ او د دولت د بنسټونو ترمنځ یې پرله پسې شخړې رامینځته کړې.

او په اقتصادي لحاظ، تعدیلاتو اقتصادي ازادۍ او خصوصي کولو ته لویه ساحه پرانیستله او واک یې د اولیګارشي په لاس کې ورکړ. اوس مهال، اولیګارشي چې د "نهه ښامارانو" (نهه اولیګارشي) په نوم پیژندل کیږي، د اندونیزیا اقتصاد او سیاستونه کنټرولوي. له بلې خوا، د "17+8" غوښتنې په ځینو افرادو د بدلولو یا د حکومت په تعدیلولو باندې ډیره تمرکز کوي. په حقیقت کې، نافذ شوی نظام لاهم پانګوال دی.

د بدلون لپاره دا درې ډوله غوښتنې یوازې افراد یا نظامونه بدلوي، پداسې حال کې چې موجوده اقتصادي او سیاسي نظامونه په خپل حال پاتې کیږي: پانګوالي او ډیموکراسي، چې د سیکولرزم (له ژوند او دولت څخه د دین جلا کول) څخه سرچینه اخلي. له همدې امله، دا د حیرانتیا خبره نه ده چې د نظامونو بدلونونه دوام لري، پداسې حال کې چې خلک له پامه غورځول کیږي!

په حقیقت کې، د بدلون لپاره یوه بله لار هم شتون لري: هغه لار چې د خلافت تر څارنې لاندې د اسلامي شریعت د هر اړخیز پلي کولو له لارې د اسلامي ژوند بیا پیلولو هڅه کوي. په دې اسلامي نظام کې احکام او قوانین د انسانانو څخه نه، بلکې د الله سبحانه وتعالی څخه سرچینه اخلي. له همدې امله، پلي کیدونکي احکام او قوانین حتما عادلانه دي ځکه چې دوی د الله سبحانه وتعالی، عادل څخه راځي. دا یقینا د سیکولرزم څخه سرچینه اخیستونکو احکامو او قوانینو سره توپیر لري، چې له تناقضاتو او ظلم څخه ډک دي. له بلې خوا، د دې اسلامي نظام پلي کوونکي هغه متقیان دي چې د الله سبحانه وتعالی څخه وېره لري او هغه قوانین به پلي کوي ځکه چې دا د الله سبحانه وتعالی احکام دي. له همدې امله، دا د حیرانتیا خبره نه ده چې دې اسلامي نظام د 13 پیړیو لپاره نړۍ واکمنه کړه. نو ولې د خلافت تر سیوري لاندې د اسلامي نظام د پلي کولو په لور دا لارښوونه یو احتمالي انتخاب نه وي؟

دا لیکنه د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوې

محمد رحمة کورنیا – اندونیزیا

More from null

په غزه کې اوربند د وینو او کنډوالو په واسطه د نوي واقعیت د رامینځته کولو لپاره پرده ده

په غزه کې اوربند د وینو او کنډوالو په واسطه د نوي واقعیت د رامینځته کولو لپاره پرده ده

خبر:

د الجزیرې یوې څېړنې چې د مصنوعي سپوږمکیو د انځورونو پر تحلیل ولاړه ده، په غزه کې د اشغالګرو لخوا د تېر اکتوبر له 10 څخه تر 30 پورې د منظم تخریب نمونې څرګندې کړې.

د الجزیرې شبکې د خبري تصدیق "سند" اژانس، د اوربند د تړون له پیل راهیسې په سیمه کې د اشغالګرو لخوا د انجنیرۍ له لارې د نړولو او ویجاړولو او د درنو هوایي بمباریو عملیات څارلي دي. (الجزیره نت)

تبصره:

د ټرمپ په منځګړیتوب او له ځینو عربي هیوادونو سره په اتفاق په غزې تړانګې باندې د بمونو څخه ډکې جګړې د بندېدو له اعلان وروسته، دا څرګنده وه چې دا د یهودو د دولت په ګټه لاسلیک شوې. دا هغه څه دي چې د سپوږمکۍ انځورونو او د نویو خبري راپورونو د تحلیل له مخې څرګنده شوه، چې د یهودو پوځ په غزه کې په زرګونو ودانۍ نړولي، په ځانګړې توګه په شجاعیه، خان یونس او د هغه سیمو په ختیځ کې چې د دوی تر کنټرول لاندې وې، او همدارنګه په رفح کې یې هم پراخې ویجاړۍ ترسره کړي.

په غزه کې پراخه ویجاړتیا تصادفي نه ده، بلکې اوږدمهاله ستراتیژیک اهداف لري، لکه د مقاومت د پالنې چاپیریال له منځه وړل، په دې توګه د غزې زیربنا، ښوونځي او کورونه له منځه وړل د مقاومت لپاره د خپلو ځانونو بیا تنظیمول یا د خپلو وړتیاوو بیا رغونه ستونزمن کوي، او دا د امکاناتو له منځه وړلو او د نوي واقعیت په تحمیلولو سره اوږدمهاله مخنیوی دی چې غزه ستړې کوي او د اقتصادي پلوه بې کاره او د اوسېدو لپاره نامناسبه کوي، او د هر ډول سیاسي یا امنیتي حل لارو او حتی د کډوالۍ مفکورې منلو ته لاره هواروي، ځکه چې د غزې پریښودل د کنډوالو په توګه دا ستونزمن کوي چې د هغې بیا رغونه یوازې د هغې د خلکو په لاس کې وي، بلکې هیوادونه او سازمانونه به په سیاسي شرایطو کې مداخله وکړي، او اشغالګر په دې پوهیږي چې څوک چې بیا رغونه کوي هغه پریکړه لري. نو د نن ورځې ویجاړول د سبا ورځې د سیاسي کنټرول په بدل کې!

په حقیقت کې په غزه باندې د جګړې د بندیدو د تړون "د بمونو څخه ډک" بلل بې ځایه نه و، ځکه چې دا جزوی و، او له هغې څخه فرضي نظامي اهداف مستثنا وو، چې یهودانو ته دا اجازه ورکوي چې د امنیتي پلمو لاندې بریدونو او ویجاړولو ته دوام ورکړي. همدارنګه، دا د هغه دولت لخوا لاسلیک شوی چې د یهودو د دولت ترټولو لوی ملاتړی دی، پرته له قوي نړیوالو تضمینونو، چې دا نازک او د سرغړونې وړ کوي، په ځانګړې توګه د نړیوالې محاسبې په نشتوالي کې چې د یهودو دولت له محاسبې څخه پورته کوي.

تر څو به موږ یوه تسلیم شوې او فرعي ټولنه پاتې کیږو او د یو کمزوري شوي، ستړي شوي، ورک شوي او وږی شوي ولس ننداره کوو؟! او له دې ټولو سربېره، په هر وخت کې تجاوز روا دی؟! راځئ چې ټول صلاح الدین ایوبي شو، ځکه چې نن ورځ غزه امت ته یادونه کوي چې صلاح الدین یوازې یو زړور سړی نه و، بلکې هغه په ​​یو داسې دولت کې یو مشر و چې پروژه یې لرله او یو پوځ او د هغه تر شا یو واحد امت یې درلود. له همدې امله، د صلاح الدین کېدو لپاره بلنه د انفرادي اتلولۍ معنی نه لري، بلکې د داسې دولت د جوړولو لپاره کار کول دي چې د امت ټول زامن د یوې بیرغ لاندې په یوه صف کې سرتیري کړي.

الله تعالی فرمایي: ﴿ژباړه: او تاسو ته څه شوي دي چې د الله په لار کې او د هغو کمزورو نارینه وو، ښځو او ماشومانو لپاره جګړه نه کوئ؟﴾.

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی

منال ام عبیده

عبدالملک الحوثي د خپلې او د خپل پلار د مال څخه مرسته نه کوي!

عبدالملک الحوثي د خپلې او د خپل پلار د مال څخه مرسته نه کوي!

خبر:

د یمن صنعا تلویزیون د چهارشنبې په ماښام د ۲۰۲۵/۱۱/۱۲ نیټه د "موطني" په نوم بشري خپرونه خپره کړه، او د "موږ ستاسو سره یو" برخه کې د یوې داسې ښځې قضیه وړاندې شوه چې په نادره ناروغۍ اخته شوې وه او هند ته د ۸۰ زره ډالرو په لګښت سفر ته اړتیا لري، چیرې چې د خیریه ټولنو او فعالینو لخوا ۷۰ زره ډالر راټول شوي وو، خو د خپرونې وړاندې کوونکي د وروستي مرسته کوونکي په اړه ډیره ستاینه وکړه چې لس زره ډالر یې مرسته کړې وه، او دا څرګنده شوه چې هغه عبدالملک الحوثي و، او په خپرونه کې یې د بشري قضیو په ملاتړ کې د هغه د پرله پسې رول ستاینه وکړه.

تبصره:

په اسلام کې د حاکم مسئولیت ډیر لوی دی او هغه د خلکو د چارو ساتنه ده، د هغوی په ګټه لګښت کول او د هغوی د آرامۍ لپاره هر څه چمتو کول، هغه په اصل کې د هغوی خادم دی او تر هغه وخته پورې آرام نشي کولی چې د هغوی په احوالو ډاډه شي، او دا د هغه احسان او فضل نه دی، بلکې دا یو شرعي واجب دی چې اسلام هغه ته لازم کړی دی، او که چیرې هغه په دې کې غفلت وکړي نو کم ګڼل کیږي، او اسلام په امت باندې لازم کړی دی چې د هغه د کمښت په وخت کې حساب ترې واخلي، صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: «فَالْإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ»، له همدې امله دا سطحي ده چې موږ د ځینو اړتیاوو لپاره د حاکمانو یا دولت پاملرنې ته خوشحاله شو او دا یو بشري عمل وګڼو، په داسې حال کې چې دا په اصل کې یو لازمي رعایتي عمل دی.

د هغو خطرناکو مفاهیمو څخه چې پانګوالۍ او د هغې حکومت په نړۍ کې ټینګ کړی دا دی چې دولت د سرپرستۍ څخه ځان لرې کوي او د خلکو پالنه خیریه بنسټونو او ټولنو ته پریږدي چې د افرادو یا ډلو لخوا پرمخ وړل کیږي او خلک ډیری وختونه د دوی سره د مرستې او د خپلو اړتیاوو پوره کولو لپاره مخه کوي، د ټولنو مفکوره لومړی په اروپا کې د نړیوالو جګړو په جریان کې راڅرګنده شوه چیرې چې ډیری کورنیو خپل مشران له لاسه ورکړل او سرپرست ته اړتیا وه، او د پانګوالۍ ډیموکراټیک نظام له مخې دولت د چارو پالونکی نه دی بلکې یوازې د ازادیو ساتونکی دی، نو بډایانو له دې ویره درلوده چې بې وزلي به پرې پاڅون وکړي نو ځکه یې دا ټولنې جوړې کړې.

اسلام د امت د چارو د پالنې لپاره د سلطان وجود واجب کړی دی ترڅو د هغوی شرعي حقوق وساتي او د هغوی شپږ اساسي اړتیاوې پوره کړي چې د افرادو او ټولنو لپاره باید پوره شي؛ خواړه، کالي او کور باید دولت د رعیت ټولو افرادو ته په انفرادي توګه مسلمانانو او غیر مسلمانانو ته چمتو کړي، او امنیت، درملنه او تعلیم باید دولت ټولو ته وړیا چمتو کړي، یو سړی د مسلمانانو خلیفه عمر بن الخطاب رضي الله عنه ته راغی او خپلې میرمنې او شپږو لوڼو سره یې وویل: (ای عمره دا زما شپږ لوڼې او د هغوی مور ده، هغوی ته خواړه ورکړه او کالي ورکړه او د زمانې له ناخوالو څخه د هغوی لپاره سپر شه) عمر وویل: (څه به کیږي که زه داسې ونه کړم؟!) اعرابي وویل: (زه به لاړ شم) عمر وویل: (څه به کیږي که ته لاړ شې؟) هغه وویل: (د قیامت په ورځ به د هغوی د حال په اړه وپوښتل شي، د الله تعالی په وړاندې ولاړ یا به دوزخ ته ځي او یا به جنت ته ځي) عمر وویل: (دا امت به تر هغه وخته ضایع نشي تر څو چې په دې کې د دوی په څیر خلک وي).

ای مسلمانانو: دا خیال نه دی بلکې دا هغه اسلام دی چې د رعیت د هر فرد لپاره یې د مسلمانانو په خلیفه باندې پالنه واجب کړې ده، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: «فَالْإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ»، له همدې امله موږ باید دا احکام بیا راژوندي کړو او د تطبیق وړ یې وګرځوو، سبحانه وتعالی فرمایلي دي: ﴿إِنَّ اللهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ﴾ نو هغه څه چې زموږ حالت به عدالت او سوکالۍ ته بدل کړي هغه اسلام دی.

دا لیکنه د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوې

صادق الصراري