هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ - (الحلقة الثامنة – أهم العوامل التي أدت إلى الغشاوة في وضوح الطريقة الإسلامية في تطبيق الفكرة ووضعها في الواقع موضع التطبيق)
هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ - (الحلقة الثامنة – أهم العوامل التي أدت إلى الغشاوة في وضوح الطريقة الإسلامية في تطبيق الفكرة ووضعها في الواقع موضع التطبيق)

عندما ضعفت الدولة العثمانية؛ ومع الاتصال بالحضارة الغربية في القرن التاسع عشر، ومع وصول البعثات التبشيرية الغربية وانتشار ما عُرف بالغزو الفكري، بدأ الكثير من المسلمين يتلمسون أسباب النهضة، ويحاولون الإجابة على سؤال "لماذا تأخر المسلمون وتقدم غيرهم؟" فظهر عدد من الحركات الإسلامية لا سيما بعد سقوط دولة الخلافة العثمانية،  تدعوا إلى الإسلام بشكل مفتوح عام، وتحاول تفسير الإسلام تفسيرا يتفق مع الأوضاع التي كانت قائمة، أو التي يريد البعض أخذها من الأنظمة الأخرى...

0:00 0:00
Speed:
June 02, 2017

هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ - (الحلقة الثامنة – أهم العوامل التي أدت إلى الغشاوة في وضوح الطريقة الإسلامية في تطبيق الفكرة ووضعها في الواقع موضع التطبيق)

هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟

للكاتب والمفكر ثائر سلامة - أبو مالك

(الحلقة الثامنة – أهم العوامل التي أدت إلى الغشاوة في وضوح الطريقة الإسلامية في تطبيق الفكرة ووضعها في الواقع موضع التطبيق)

للرجوع لصفحة الفهرس اضغط هنـا

أهم العوامل التي أدت إلى الغشاوة في وضوح الطريقة الإسلامية في تطبيق الفكرة ووضعها في الواقع موضع التطبيق:

عندما ضعفت الدولة العثمانية؛ ومع الاتصال بالحضارة الغربية في القرن التاسع عشر، ومع وصول البعثات التبشيرية الغربية وانتشار ما عُرف بالغزو الفكري، بدأ الكثير من المسلمين يتلمسون أسباب النهضة، ويحاولون الإجابة على سؤال "لماذا تأخر المسلمون وتقدم غيرهم؟" فظهر عدد من الحركات الإسلامية لا سيما بعد سقوط دولة الخلافة العثمانية،  تدعوا إلى الإسلام بشكل مفتوح عام، وتحاول تفسير الإسلام تفسيرا يتفق مع الأوضاع التي كانت قائمة، أو التي يريد البعض أخذها من الأنظمة الأخرى، ثمّ صار المسلمون، بعد أن فقدوا دولتهم - على ما فيها من هزال وتقصير - يرون عودة الإسلام في بناء المساجد، وإصدار المؤلفات، وتربية الأخلاق، ويسكتون عن سيادة الكفر عليهم[1] واستعماره إياهم، لذلك لم ير بعضهم غضاضة في أن يتصور عودة الإسلام للواقع من خلال الأنظمة السياسية القائمة على الكفر والمشاركة فيها، كالتغيير من خلال البرلمانات، والدخول في اللعبة الديمقراطية، وحسبوا ذلك من طريقة التغيير، ولم يفرق بعضهم بين أحكام إصلاح الأفراد وبين أحكام تغيير المجتمعات، فظنوا أن غاية ما هو مطلوب منهم أن يصلح المرء نفسه وأهل بيته فإن بقي لديه متسع من الوقت زار جاره! مما نتج عنه إهمال أحكام تغيير المجتمعات والصراع الفكري بين الحق والباطل، وأحكام الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، والأحكام المتعلقة بطريقة إقامة الدولة الإسلامية! فاستشرى الباطل في المجتمع من حولنا واشرأب النفاق وفسدت الأخلاق، وتمكنت القيم الفكرية الاستعمارية من النفوس، وطغى الطاغوت، جراء سوء فهم الفكرة أو جراء انفصال الفكرة عن الطريقة!

ومنهم من رآى التغيير من خلال الجهاد والقتال واستعمال القوة، فأنزل أحكاما متعلقة بفكرة أخرى في الإسلام على فكرة إقامة الدولة، فخلط طريقة بطريقة، وللتقريب نشبه حاله بحال من خلط بين مفهوم الوضوء وبين أحكام الزكاة فقال: لا بد أن يزكي المرء وهو متوضئ، واعتبره فرضا! مع أن الوضوء من أحكام الصلاة، والزكاة لها أحكام أخرى محكمة!

ومنهم من رآى التغيير من خلال إنشاء الجمعيات الخيرية، وخلط بين مفهوم عمل الخير على صعيد الفرد، وبين رعاية الشئون التي هي من واجبات الدولة، فعن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «أَلَا كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالْإِمَامُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى أَهْلِ بَيْتِ زَوْجِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَعَبْدُ الرَّجُلِ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ أَلَا فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ». رواه البخاري في كتاب الأحكام. وللحديث حوالي 45 رواية، وقوله ﷺ: «وهو» تفيد الاختصاص، إذن فالرسول ﷺ أناط بالحاكم ـ أي بالإمام أي بالخليفة ـ أي اختصه بمسئوليات رعاية شئون ومصالح الأمة، وبين أنه مسئول عنها، مسئول عن إقامتها، ومسئول عن رعيته وما  صنع في رعايتها، ومسئول هنا بمعنى سيسأله الله تعالى  عن واجبات رعاية شئون الأمة ما فعل فيها، فجعل النبي ﷺ كل ناظر في حق غيره راعياً له. واللفظ مأخوذ من الرعاية والمراعاة. يقول السيوطي رحمه الله في الإتقان في علوم القرآن: النوع الخامس والخمسون في الحصر والاختصاص: أما الحصر، ويقال له: القصر، فهو تخصيص أمر بآخر بطريق مخصوص،...الخ إ.هـ. وهناك أقسام كثيرة للحصر يقع تحتها قوله ﷺ: «وهو مسئول عن رعيته».[2] 

وهكذا أضحت الساحة الإسلامية تضج بالتجارب جراء عدم الربط بين الفكرة وبين الطريقة التي نص الشارع على إقامتها من خلالها!

وكأن ثلاثة عشرة سنة من عمل الرسول ﷺ  لم تكن!

لذلك كان حتميا أن يفرق الحزب بين الفكرة والطريقة ويُفصّل في أحكامهما ليكون العمل على التغيير عن بينة!

"إن الخلط في أحكام الطريقة هو كمن يستخدم دفتر إرشادات لجهاز معين في تشغيل جهاز آخر، فمن يظن مثلا أن الدعاء [وحده] لإقامة الخلافة يمكن أن يحقق شيئاً فهو مخطئ لأن الدعاء لم يشرع طريقة لما وضع له الشرع طريقة معينة خاصة به، وفاعل ذلك إن كان معتقداً به مصراً عليه فقد عصى ربه (إن لم يكن مستهزءاً بشرع الله) وهو كالقائل: نعم يا رب، أنا أعلم أن ثمة طريقة لإقامة الخلافة ولكني لا أقوم بها وأكتفي بالدعاء فأقمها أنت يا رب.[3]


[1] وذلك لأن مقومات الفرد غير مقومات المجتمع، فإصلاح الفرد غير إصلاح المجتمع، وإصلاح الفرد لا ينتج عنه تغيير العلاقات والأنظمة والمشاعر التي تشكل المجتمع، وامتناع الفرد عن المنكرات لا يفضي إلى إلغاء المنكرات من المجتمع والدولة، وكمثال فإن امتناع شخص عن التعامل مع البنوك لا يفضي إلى إغلاق البنوك وتغيير النظام الإقتصادي في الدولة!

[2] أسهبنا في بحث هذا الأمر في كتابنا: "الخلافة والإمامة في الفكر الإسلامي": ونأمل من الله تعالى  أن يمكننا من نشره قريباً. 

[3] أبو الحارث نور الدين التميمي: الطريقة والأسلوب والوسيلة. بحث على الإنترنت.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.