هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الثامنة عشرة - القسم الأول - بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية)
هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الثامنة عشرة - القسم الأول - بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية)

بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية: الرأي العام اسم على مسمى، إذ أنه الرأي الذي يغلب على مجتمع بمجموعه أو على فئة منه أو جماعة كبيرة، أو الذي يغلب على أمة بمختلف شعوبها، أو على مجموعة أمم.[1] أما جون ستيوارت مل فقد ذهب إلى أن الرأي العام هو ما يريده المجتمع أو الجزء القوي فيه أو ما لا يريده، فيعتبر الأمر الحاسم الذي يقرر بصفة علمية القواعد التي يجب مراعاتها وعدم تعارضها مع القانون أو الرأي.

0:00 0:00
Speed:
June 12, 2017

هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الثامنة عشرة - القسم الأول - بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية)

هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟

للكاتب والمفكر ثائر سلامة - أبو مالك

(الحلقة الثامنة عشرة - القسم الأول - بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية)

 

للرجوع لصفحة الفهرس اضغط هنـا

بناء الرأي العام والوعي العام وبناء القاعدة الشعبية:

الرأي العام اسم على مسمى، إذ أنه الرأي الذي يغلب على مجتمع بمجموعه أو على فئة منه أو جماعة كبيرة، أو الذي يغلب على أمة بمختلف شعوبها، أو على مجموعة أمم.[1] أما جون ستيوارت مل فقد ذهب إلى أن الرأي العام هو ما يريده المجتمع أو الجزء القوي فيه أو ما لا يريده، فيعتبر الأمر الحاسم الذي يقرر بصفة علمية القواعد التي يجب مراعاتها وعدم تعارضها مع القانون أو الرأي. في حين رأي  كوليردج أن الرأي العام هو الحكم الذي تصل إليه الجماعة في مسألة ذات اعتبار عام بعد مناقشات علنية ووافية. أما ليونارد دوب LEONARD DOB فيرى في كتابه (الرأي العام والدعاية) أنه يعني اتجاهات ومواقف الناس إزاء موضوع يشغل بالهم بشرط أن تكون هذه الجماهير في مستوى اجتماعي واحد فالرأي العام في نظر(دوب) هو ثمرة الجدال والنقاش بين الأفراد حيث يسود أحد الآراء على بقية الآراء أو تصل الجماعة إلى رأي جديد كان في بادئ الأمر رأيا فرديا ثم تناولته الجماعة بالتحوير والتبديل.[2] أما تعريف وليام ألبيج WILLIAM ALBIG فقد عرف الرأي العام في كتابة (الرأي العام الحديث) على أنه تعبير عن موضوع معين يكون موضوع مناقشة من جماعة ما ويصفه كنتاج للتفاعل بين جماعات من الأفراد يتناولون بالمناقشة قضية أو موضوعا ما جدليا تتعارض الآراء فيه أو تتساوى و (ألبيج) هنا كما يبدو واضحا يؤكد على عملية التفاعل بين الأفراد والجماعات بوصفها أساسا وشرطا للوصول إلى رأي مشترك يعبر عن الأغلبية ويعرف من خلال وسائل الاتصال وفي ذات اتجاه، (ألبيج) ذهب (بلومر) إلى اتفاقه مع (ألبيج) في تعريف مضيفا إليه أن هذا التفاعل الذي يتم بين الأفراد لا يتم من فراغ وإنما يتم من خلال عملية تحدث داخل مجتمع معين وتعكس تنظيمه وبناءه الوظيفي كما اشترط أن تتم عملية الرأي العام في اتجاه اتخاذ القرار وتصل إلى من بيدهم القدرة على اتخاذ القرارات.[3]

تعريف الدكتور أحمد بدر: الرأي العام هو التعبير الحر عن آراء الناخبين أو من في حكمهم بالنسبة للمسائل العامة المختلف عليها على أن تكون درجة إقناع الناخبين بهذه الآراء وثباتهم عليها كافية للتأثير في السياسية العامة والأمور ذات الصالح العام وبحيث يكون هذا التعبير ممثلا لرأي الأغلبية ولرضا الأقلية.[4] ويعرف الرأي العام: بأنه تصوُّر معلَن، إزاء مسألة أو مشكلة هامة وعامة، يترتب عليه موقف عملي إزاء المسألة موضوع الرأي. فهو تصوُّر عام فارَقَ الشخصية أو الفردية وانتقل ليصبح مسألة عامة تعم غالبية قِطاعات المجتمع المعني بذلك الرأي. والرأي يكون عاماً عندما يتعلق بقضية عامة... والرأي العام يتأثر بدرجة كبيرة بجودة وسائل الاتصال وتشعُّبها ومن ثَمَّ فإن التمكن من وسائل الاتصالات شرط مهم لصناعة الرأي العام، كما أنه يتأثر بالفئة المجتمعية التي تنتج هذا الرأي من حيث مستوى علمها وثقافتها ورشدها؛ فالرأي العام يُعَد في غالبه ابنَ بيئته؛ فالرأي العام الذي يسود هو ما كان متآلفاً أو متجانساً مع النسق الفكري العام للوحدة الاجتماعية المعنية بهذا الرأي، وهذا ما قد يفسر موقف الأمم من دعوات الرسل الذين أرسلهم الله - تعالى - لأقوامهم كي يخرجوهم من الظلمات إلى النور، وقد سجل القرآن الكريم مواقفهم فقال الله تعالى: ﴿وَانطَلَقَ الْـمَلأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَاصْبِرُوا عَلَى آلِهَتِكُمْ﴾ [ص: 6]، والملأ سادة المجتمعات، وهم الأقدر على تكوين الرأي العام وحشد البقية خلفه [5]،

وعليه فلصناعة الرأي العام لا بد من العمل على تغيير مجموعة المفاهيم والمقاييس والقناعات لدى المجتمع تجاه قضايا موضع اهتمام الجماعة، حتى تنعكس لديه على صورة رأي عام حول أفكار محددة يراد حمله على أن يتخذها طريقة في العيش.

من جملة هذه التعريفات، نرى أن الرأي العام يتوصل إليه من خلال مناقشات حول قضايا تهم المجتمع، فتحمل الفئة الأقوى في المجتمع هذه الآراء، وتؤثر في السياسة العامة والأمور ذات الصالح العام فتبنى بناء عليها سياسات معينة تسود المجتمع، والعبرة ليست بالأقلية ولا الأكثرية، بل العبرة في قدرة الفئة التي تحمل الآراء على التأثير في المجتمع وسياساته. وقد لا تنعكس الآراء العامة مباشرة في سياسات الدولة، فتحملها الأمة وتنتظر لحظة تغير نظام الحكم لتضعها موضع التطبيق وهي راضية بها، مؤمنة بها، لذلك يحتاج أمر صناعة الرأي العام إلى دوام السقي والتغذية!

"تدرك أهمية وخطورة الرأي العام، حينما ندرك الناحية العملية التي تترتب على وجوده وهي أنه يمكن لمن استطاع أن يوجد رأيا عاما حول غايته أن يسخر الطاقات الفكرية والمادية للمجموعة البشرية التي وجد بينها هذا الرأي العام من أجل إنفاذ خططه وتحقيق غايته، فنجاح الحاكم في سياسة رعيته، أو حكومة في استمرار سياستها، أو حزب في احتضان المجتمع له ولأفكاره، أو دولة في إنجاح مخططاتها، أو استعمار في فرض هيمنته واستمرار نفوذه وإحكام سيطرته على مناطق نفوذه بإنجاح خططه ومشاريعه... كل ذلك يعتمد إلى حد كبير على إيجاد الرأي العام الموالي... ولذلك اهتمت الدول والأحزاب والحكام والساسة بالرأي العام، وأولته عناية فائقة وعملت على صياغته ولو بالكذب والدجل (هذا خاص بالكفار وأذنابهم)"[6].

والرأي العام لا بد أن ينبثق عن وعي عام على القضايا التي يراد أن تسود في المجتمع، ويختلف الوعي العام عن الوعي الخاص، إذ أن الحزب والعلماء وأهل الفكر والرأي يتشكل لديهم الوعي الخاص على تفصيلات الأفكار والتصورات التي يراد حمل الأمة عليها، فيضعون الأفكار التفصيلية مثل تفاصيل أنظمة الحكم والإدارة، وأما الأمة فما يهمنا إيجاده فيها هو الوعي العام على تلك الأفكار، ويتمثل بالخطوط العريضة، والأفكار العامة، ولكن عن إيمان بها، وتصور لها ولأثرها في حياة الأمة، وبربط ذلك الوعي بالإيمان بالله، كي تحمله الأمة على أنه قضيتها المصيرية، قضية حياة أو موت بالنسبة لها، أي أن تلمس الأمة بمجموعها ضرورة الاحتكام إلى الإسلام ضرورة لا تدفعهم إليها عاطفة عاصفة أو رغبة آنية ملحة، وإنما يدفعهم إدراكهم بأن حياتهم وولاءهم يجب أن يكون للإسلام وحده، وهو أمر لا يعني بالضرورة أن يباشر الناس تطبيق الأحكام الشرعية على أنفسهم، وإنما معناه أن يوجد الولاء للإسلام لا لغيره، وهذا لا يظهر أثره ملموساً في الحياة العملية إلا في التطبيق.

وبما أن الغاية إيجاد قاعدة كبرى في الأمة تستعد لتحمل المسؤولية الثقيلة التي ستلقى على عاتقها في مواجهة الأخطار، ومصارعة القوى على المدى الطويل، وبنفس طويل، كان لزاما الاعتماد على إيجاد الوعي العام قبل الرأي العام، والاعتماد على الفكر قبل الاعتماد على المشاعر، (حتى لا يكون الرأي عرضة للتقلب بسرعة تقلب المشاعر، ونفاذ مخزون الغضب)، وإيجاد الإدراك الواقعي والبعد عن الفروض النظرية والتخيلات، فإن الحزب سيقيم الدولة بهذه القاعدة، وسيواجه حرب التدخل بهذه القاعدة، وسيحمل الدعوة دولياً إلى العالم، ويصارع الدول في الموقف الدولي والمجتمع الدولي بهذه القاعدة. ولذلك لا بد أن تكون الأمة كلها أو في مجموعها هي القاعدة، وأن يكون الرأي العام فيها منبثقاً عن الوعي العام مركزاً تمام التركيز وعن إيمان عقلي وتصديق يقيني عن دليل، وأن يكون تأييد الجماهير تأييداً يصل إلى حد الاستعداد للاستشهاد عن رضا واطمئنان، وبشوق لجنات النعيم ورضوان الله. فإن الحزب لا يريد من الأمة لتعطيه أصواتها في الانتخاب، وإنما يريدها لتجاهد الكفار لإعلاء كلمة الله، وفرق بين غاية من يريد أخذ الأصوات للنجاح في أخذ الحكم، وبين غاية من يريد الجهاد في سبيل الله، وخوض المعارك الحاسمة لرفع راية الإسلام[7]. فلا بد أن يكون الفكر عميق الجذور في النفوس.

[1] الرأي العام، محمد عبد القادر، مجلة الوعي الصادرة من بيروت العدد 100.

[2] LEONARD.W. DOOB, PUBLIC OPINION AND PROPAGANDA HAMDEN ARCHON BOOKS,1966, P35

[3] WILLIAM ALBIG MODREN, PUBLIC OPINION MCGRAW, HILL 1956, P31

[4]. احمد بدر، الرأي  العام، ص 25

[5] الرأي العام مفهومه - مكانته – دوره وعلاقته بالسياسة الشرعية، محمد بن شاكر الشريف

[6] الرأي العام، محمد عبد القادر، مجلة الوعي الصادرة من بيروت العدد 100.

[7] بتصرف عن نشرة الخطاب 7/شهر رجب/1381هـ ـــ 29/12/1961م

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.