إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 66) اختلاف الرأسماليين والشيوعيين في تقدير الأجرة
إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 66) اختلاف الرأسماليين والشيوعيين في تقدير الأجرة

الحَمْدُ للهِ الذِي شَرَعَ لِلنَّاسِ أحكَامَ الرَّشَاد, وَحَذَّرَهُم سُبُلَ الفَسَاد, وَالصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى خَيرِ هَاد, المَبعُوثِ رَحمَةً لِلعِبَاد, الَّذِي جَاهَدَ فِي اللهِ حَقَّ الجِهَادِ, وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الأَطهَارِ الأمجَاد, الَّذِينَ طبَّقُوا نِظَامَ الِإسلامِ فِي الحُكْمِ وَالاجتِمَاعِ وَالسِّيَاسَةِ وَالاقتِصَاد, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ يَومَ يَقُومُ الأَشْهَادُ يَومَ التَّنَاد, يَومَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العِبَادِ.

0:00 0:00
Speed:
June 05, 2018

إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 66) اختلاف الرأسماليين والشيوعيين في تقدير الأجرة

بسم الله الرحمن الرحيم

إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي

(ح 66)

اختلاف الرأسماليين والشيوعيين في تقدير الأجرة

الحَمْدُ للهِ الذِي شَرَعَ لِلنَّاسِ أحكَامَ الرَّشَاد, وَحَذَّرَهُم سُبُلَ الفَسَاد, وَالصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى خَيرِ هَاد, المَبعُوثِ رَحمَةً لِلعِبَاد, الَّذِي جَاهَدَ فِي اللهِ حَقَّ الجِهَادِ, وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الأَطهَارِ الأمجَاد, الَّذِينَ طبَّقُوا نِظَامَ الِإسلامِ فِي الحُكْمِ وَالاجتِمَاعِ وَالسِّيَاسَةِ وَالاقتِصَاد, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ يَومَ يَقُومُ الأَشْهَادُ يَومَ التَّنَاد, يَومَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العِبَادِ.

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا إِروَاءُ الصَّادِي مِنْ نَمِيرِ النِّظَامِ الاقتِصَادِي, وَمَعَ الحَلْقَةِ السَّادِسَةِ وَالسِّتِينَ وَمَوضُوعُنَا اختِلافُ الرَّأسمَالِيِّينَ وَالشُّيُوعِيِّينَ فِي تَقدِيرِ الأُجْرَةِ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَفحَةِ الثَّامِنَةِ بَعدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ النِّظَامِ الاقتِصَادِي فِي الإِسلامِ لِلعَالِمِ وَالمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

"وَقَدِ اختَلَفَ الرَّأسمَالِيُّونَ وَالشُّيُوعِيُّونَ فِي تَقدِيرِ الأُجرَةِ لِلأَجِيرِ اختِلافًا جَعَلَهُمَا مُتَبَايِنَينِ. فَالرَّأسمَالِيُّونَ يُعطُونَ العَامِلَ الأجْرَ الطَّبِيعِيَّ. وَالأجْرُ الطَّبِيعِيُّ عِندَهُمْ هُوَ مَا يَحتَاجُ إِلَيهِ العَامِلُ مِنْ أسْبَابِ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا، وَيَزِيدُونَ هَذَا الأجْرَ إِذَا زَادَتْ تَكَالِيفُ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا، وَيُنقِصُونَهُ إِذَا نَقَصَتْ. وَعَلَى ذَلِكَ فَأجْرُ العَامِلِ يُقَدَّرُ بَحَسَبِ تَكَالِيفِ المَعِيشَةِ، بِغَضِّ النَّظَرِ عَنِ المَنفَعَةِ الَّتِي أدَّاهَا جُهدُهُ لِلفَردِ وَالمُجتَمَعِ. وَأمَّا مَا يَأخُذُهُ العُمَّالُ فِي أورُوبَا وَأمرِيكَا مِنَ البُلدَانِ الرَّأسمَالِيَّةِ، فَإِنَّهُ تَعدِيلٌ لِلنِّظَامِ الرَّأسمَالِيِّ فِي إِعطَاءِ العَامِلِ حُقُوقًا تَزِيدُ عَمَّا لَهُ، وَعَمَّا تُعطِيهِ حُرِّيةُ المِلكِيَّةِ، وَمَعَ ذَلِكَ فَإِنَّهُ بِالرَّغْمِ مِنْ هَذَا التَّعدِيلِ، لا يَزَالُ مَا يَأخُذُهُ العَامِلُ هُوَ مِقدَارُ أدْنَى حَدٍّ مِنَ العَيشِ، الَّذِي يَستَطِيعُ أنْ يَعِيشَ بِهِ فِي مُستَوَى لا يَتَضَجَّرُ. وَلَيسَ هُوَ مِقدَارُ مَا يُنتِجُ مِنَ الصِّنَاعَةِ.

عَلَى أنَّ رَفْعَ مُستَوى المَعِيشَةِ فِي المُجتَمَعِ فِي أُورُوبَا وَأمرِيكَا، يَجعَلُ أدْنَى حَدٍّ يَأخُذُهُ مُمَكِّنًا لَهُ مِنْ أنْ يَكُونَ ظَاهِرًا بِالمَظهَرِ الطَّيِّبِ، وَلَكِنَّهُ لا يَأخُذُ مِقْدَارَ مَا يُنتِجُهُ. فَتَقدِيرُ أجْرِ العَامِلِ فِي أُورُوبَا وَأمرِيكَا، وَإِنْ كَانَ لا يَجْعَلُ العَامِلَ فَقِيرًا بِنِسبَتِنَا نَحْنُ، وَيَجعَلَهُ مُشبِعًا حَاجَاتِهِ الأسَاسِيَّةَ، وَبَعضَ حَاجَاتِهِ الكَمَالِيَّةَ، وَلَكِنَّهُ إِذَا قِيسَ فِي مُستَوَىَ مَعِيشَةِ الجَمَاعَةِ الَّتِي يَعِيشُ بَينَهَا هُوَ، يَكُونُ فِي مُستَوَىً مُنخَفِضٍ نِسبِيًّا، وَإِنْ كَانَ مُرتَفِعًا بِالنِّسبَةِ لَنَا. وَعَلَى أيِّ حَالٍ، فَإِنَّهُ بِالرَّغْمِ مِنْ رَفْعِ مُستَوَى مَعِيشَةِ العُمَّالِ فِي أُورُوبَا وَأمرِيكَا، فَإِنَّ تَقدِيرَ الأجْرِ هُنَاكَ، وَفِي كُلِّ البُلدَانِ الرَّأسمَالِيَّةِ، لا يَزَالُ هُوَ بِمِقْدَارِ أدْنَى حَدٍّ مِنَ العَيشِ بِالنِّسبَةِ لِمُجتَمَعِهِ. وَعَلَى أيِّ حَالٍ، فَإِنَّهُ مَا دَامَ التَّقدِيرُ هُوَ بِمَا يَحتَاجُ إِلَيهِ العَامِلُ مِنْ وَسَائِلِ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا، فَإِنَّهُ سَيَتَرَتَّبُ عَلَى ذَلِكَ أنْ يَظَلَّ العُمَّالُ مَحدُودِي المِلْكِيَّةِ، بِحُدُودِ مَا يَحتَاجُونَهُ لِسَدِّ حَاجَاتِهِمْ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا، بِالنِّسبَةِ لِلجَمَاعَةِ الَّتِي يَعِيشُونَ بَينَهَا سَوَاءٌ أكَانَتْ مَعِيشَتُهُمْ لِسَدِّ حَاجَاتِهِمُ الأسَاسِيَّةِ فَقَط، كَمَا هِيَ حَالُ العُمَّالِ فِي البُلدَانِ المُتَأَخِّرَةِ، كَالبِلادِ الإِسلامِيَّةِ، أمْ لِسَدِّ حَاجَاتِهِمُ الأسَاسِيَّةِ وَالكَمَالِيَّةِ، كَمَا هِيَ حَالُ العُمَّالِ فِي البُلدَانِ المُتَقَدِّمَةِ، كَأُورُوبَا وَأمرِيكَا. فَإِنَّ العَامِلَ فِيهَا جَمِيعِهَا مَحدُودُ المِلْكِيَّةِ بِحُدُودِ أدْنَى حَدٍّ لِمَعِيشَتِهِ بِالنِّسبَةِ لِلجَمَاعَةِ الَّتِي يَعِيشُ بَينَهَا، مَهْمَا اختَلَفَ مُستَوَى المَعِيشَةِ ارتِفَاعًا وَانخِفَاضًا، وَمَا دَامَ التَّقدِيرُ هُوَ بِمَا يَحتَاجُ إِلَيهِ العَامِلُ مِنْ أسْبَابِ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا.

أمَّا الشُّيُوعِيُّونَ فَإِنَّهُمْ يَرَونَ أنَّ العَمَلَ الَّذِي قَامَ بِهِ العَامِلُ، لَهُ الفَضْلُ الأوَّلُ فِي إِنتَاجِ السِّلْعَةِ، وَإِتمَامِ صُنعِهَا. وَأنَّ العَمَلَ، أوِ القُدرَةَ عَلَى العَمَلِ تَلعَبُ دَورًا أسَاسِيًّا فِي إِنتَاجِ السِّلعَةِ. وَعَلَى ذَلِكَ، فَالشُّيُوعِيَّةُ تَرَى أنَّ عَمَلَ العَامِلِ هُوَ الأسَاسُ فِي الإِنتَاجِ، فَيَكُونُ أجْرُ العَامِلِ هُوَ مَا يُنتِجُهُ، وَأنَّ جَمِيعَ نَفَقَاتِ الإِنتَاجِ تُرَدُّ إِلَى عُنصُرٍ وَاحِدٍ هُوَ العَمَلُ، وَهَذَا طَبعًا مُخَالِفٌ لِلوَاقِعِ. فَالوَاقِعُ المَحسُوسُ هُوَ أنَّ المَالَ الَّذِي خَلَقَهُ اللهُ فِي الكَونِ، هُوَ أسَاسُ قِيمَةِ السِّلْعَةِ، وَالنَّفَقَاتِ الَّتِي بُذِلَتْ فِي زِيَادَةِ المَنفَعَةِ لِهَذَا المَالِ، أو إِيجَادِ مَنفَعَةٍ فِيهِ مَعَ العَمَلِ، هِيَ الَّتِي جَعَلَتْهُ عَلَى الشَّكْلِ الَّذِي صَارَ إِلَيهِ، يُؤَدِّي مَنفَعَةً مُعَيَّنَةً. فَجَعْلُ العَمَلِ هُوَ الأسَاسُ خَطَأ مُخَالِفٌ لِلوَاقِعِ، وَجَعْلُ السِّلعَةِ المُنتَجَةِ أُجرَةً لِلعَامِلِ إِهْدَارٌ لِلمَادَّةِ الخَامِ، وَلِلنَّفَقَاتِ الَّتِي بُذِلَتْ، وَقَدْ يَكُونُ بَذَلَهَا عَامِلٌ آخَرُ أخَذَ أجْرَهَا.

فَالعَامِلُ الحَالِيُّ لَمْ يُنتِجِ السِّلْعَةَ، وَلا يَرِدُ إِنتَاجُهَا إِلَى عَمَلِهِ مُطلَقًا حَتَّى يُعطَى السِّلْعَةَ أجْرًا لَهُ. عَلَى أنَّهُ لَو فَرَضْنَا أنَّ المَقصُودَ جِنْسُ العَامِلِ، فَإِنَّهُ تَبقَى المَادَّةُ الخَامُ، وَهِيَ قَد خَلَقَهَا اللهُ، فَلا يَصِحُّ أنْ تُهدَرَ وَلا يُحسَبُ حِسَابُهَا. عَلَى أنَّ اعتِبَارِ العَامِلِ جِنْسًا فِي تَقدِيرِ الأُجرَةِ خَطَأً، لأَنَّ العُمَّالَ أفَرَادٌ مُعَيَّنُونَ، وَالأَجْرُ إِنَّمَا هُوَ لِهَؤُلاءِ الأفرَادِ، فَاعتِبَارُ جِنْسِ العَامِلِ لا يُؤَدِّي إِلَى تَقدِيرِ أجْرِ، وَإِنَّمَا يُؤَدِّيِ إِلَى إِلغَاءِ الأجْرِ، وَإِلغَاءِ المِلْكِيَّةِ، وَهَذَا يَتَنَاقَضُ مَعَ فِطْرَةِ الإِنسَانِ، وَهُوَ فِكْرٌ غَلَطٌ، وَلَيسَ لَهُ وَاقِعٌ مَحسُوسٌ. فَالوَاقِعُ المَحسُوسُ يَدُلُّ عَلَى أنَّ الإِنسَانَ يَندَفِعُ لإِشبَاعِ حَاجَاتِهِ بِنَفسِهِ، فَيَجعَلُهُ اندِفَاعُهُ هَذَا يَسعَى لِيَحُوزَهَا مِنَ الكَونِ، أو مِنْ إِنسَانٍ آخَرَ، أو بِإِضَافَةِ جُهْدٍ مِنهُ إِلَى مَا فِي الكَونِ، لِيُصبِحَ المَالُ صَالِحًا لإِشبَاعِ حَاجَاتِهِ. وَلِذَلِكَ كَانَتْ نَظَرِيَّةُ تَقدِيرِ الأجْرِ عِندَ الشًّيُوعِيِّينَ بِأنَّهُ السِّلْعَةَ الَّتِي أنتَجَهَا خَاطِئَةً، وَكَذَلِكَ كَانَ تَحدِيدُ الأجْرِ بِمَا أنتَجَهُ، نَاقِصًا المَادَّةَ الخَامَ، خَاطِئًا أيضًا، لأَنَّ الأدَوَاتِ الَّتِي استَعْمَلَهَا، وَالنَّفَقَاتِ الَّتِي بَذَلَهَا، قَدْ سَاهَمَتْ فِي تَكوِينِ السِّلْعَةِ، وَهِيَ لَيسَتْ جُزءًا مِنْ عَمَلِ العَامِلِ. وَإِذَا اعتُبِرَتْ جُزءًا مِنْ عَمَلِ العَامِلِ، عَلَى اعتِبَارِ أنَّ العَمَلَ جِنْسٌ، أدَّى ذَلِكَ إِلَى إِلغَاءِ الأُجرَةِ، وَهَذَا خَطأ لِمَا تَقَدَّمَ.

وَقَبلَ أَنْ نُوَدِّعَكُمْ أحبتنا الكِرَامَ نُذَكِّرُكُمْ بِأَبرَزِ الأفكَارِ التِي تَنَاوَلهَا مَوضُوعُنَا لِهَذَا اليَومِ:

اختَلَفَ الرَّأسمَالِيُّونَ وَالشُّيُوعِيُّونَ فِي تَقدِيرِ الأُجرَةِ لِلأَجِيرِ اختِلافًا مُتَبَايِنًا:

أولاً: الرَّأسمَالِيُّونَ يُعطُونَ العَامِلَ أجْرَهُ الطَّبِيعِيَّ أيْ مَا يَحتَاجُ إِلَيهِ مِنْ أسْبَابِ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا.

  1. الرَّأسمَالِيُّونَ يَزِيدُونَ الأجْرَ إِذَا زَادَتْ تَكَالِيفُ المَعِيشَةِ عِندَ أدْنَى حَدِّهَا، وَيُنقِصُونَهُ إِذَا نَقَصَتْ.
  2. مَا يَأخُذُهُ العُمَّالُ فِي البُلدَانِ الرَّأسمَالِيَّةِ تَعدِيلٌ لِلنِّظَامِ فِي إِعطَاءِ العَامِلِ حُقُوقًا تَزِيدُ عَمَّا لَهُ.
  3. بِالرَّغْمِ مِنْ التَّعدِيلِ لا يَزَالُ مَا يَأخُذُهُ العَامِلُ هُوَ مِقدَارُ أدْنَى حَدٍّ مِنَ العَيشِ.

ثانيًا: أمَّا الشُّيُوعِيُّونَ فَإِنَّهُمْ يَرَونَ أنَّ العَامِلَ لَهُ الفَضْلُ الأوَّلُ فِي إِنتَاجِ السِّلْعَةِ، وَإِتمَامِ صُنعِهَا.

  1. الشُّيُوعِيَّةُ تَرَى أنَّ عَمَلَ العَامِلِ هُوَ الأسَاسُ فِي الإِنتَاجِ، فَيَكُونُ أجْرُ العَامِلِ هُوَ مَا يُنتِجُهُ.
  2. الشُّيُوعِيَّةُ تَرَى أنَّ جَمِيعَ نَفَقَاتِ الإِنتَاجِ تُرَدُّ إِلَى عُنصُرٍ وَاحِدٍ هُوَ العَمَلُ وَهَذَا مُخَالِفٌ لِلوَاقِعِ.
  3. فِي الوَاقِعِ المَحسُوسِ نَرَى أنَّ العَنَاصِرَ الأربَعَةَ الآتِيَةَ جَعَلَتِ الإِنتَاجَ يُؤَدِّي مَنفَعَةً مُعَيَّنَةً.

- أوَّلاً: المَالُ الَّذِي خَلَقَهُ اللهُ فِي الكَونِ هُوَ أسَاسُ قِيمَةِ السِّلْعَةِ.

   - ثَانِيًا: النَّفَقَاتُ الَّتِي بُذِلَتْ فِي زِيَادَةِ المَنفَعَةِ لِهَذَا المَالِ أو إِيجَادِ مَنفَعَةٍ فِيهِ.

   - ثَالِثًا: العَمَلُ وَالجُهدُ الَّذِي بَذَلَهُ العَامِلُ في إنتاج السلعة.

   - رابعًا: الأدَوَاتِ الَّتِي استَعْمَلَهَا العَامِلُ.

ثالثًا: جَعْلُ العَمَلِ هُوَ الأسَاسُ خَطَأ مُخَالِفٌ لِلوَاقِعِ.

رابعًا: جَعْلُ السِّلعَةِ المُنتَجَةِ أُجرَةً لِلعَامِلِ إِهْدَارٌ لِلمَادَّةِ الخَامِ، وَلِلنَّفَقَاتِ الَّتِي بُذِلَتْ.

خامسًا: اعتِبَارُ جِنْسِ العَامِلِ لا يُؤَدِّي إِلَى تَقدِيرِ أجْرِ وَإِنَّمَا إِلَى إِلغَاءِ الأجْرِ وَإِلغَاءِ المِلْكِيَّةِ يَتَنَاقَضُ مَعَ فِطْرَةِ الإِنسَانِ، وَهُوَ فِكْر غلط، وَلَيسَ لَهُ وَاقِعٌ مَحسُوسٌ.

سادسًا: الوَاقِعُ المَحسُوسُ يَدُلُّ عَلَى أنَّ الإِنسَانَ يَندَفِعُ لإِشبَاعِ حَاجَاتِهِ بِنَفسِهِ، فَيَجعَلُهُ اندِفَاعُهُ هَذَا يَسعَى لِيَحُوزَهَا مِنَ الكَونِ، أو مِنْ إِنسَانٍ آخَرَ، أو بِإِضَافَةِ جُهْدٍ مِنهُ إِلَى مَا فِي الكَونِ، لِيُصبِحَ المَالُ صَالِحًا لإِشبَاعِ حَاجَاتِهِ.

سابعًا: نَظَرِيَّةُ تَقدِيرِ الأجْرِ عِندَ الشًّيُوعِيِّينَ بِأنَّهُ السِّلْعَةَ الَّتِي أنتَجَهَا هِيَ نَظَرِيَّةٌ خَاطِئَةً.

ثامنًا: تَحدِيدُ أجْرِ العَامِلِ بِمَا أنتَجَهُ نَاقِصًا المَادَّةَ الخَامَ خَاطِئًا أيضًا، لأَنَّ الأدَوَاتِ الَّتِي استَعْمَلَهَا، وَالنَّفَقَاتِ الَّتِي بَذَلَهَا، قَدْ سَاهَمَتْ فِي تَكوِينِ السِّلْعَةِ، وَهِيَ لَيسَتْ جُزءًا مِنْ عَمَلِ العَامِلِ.

تاسعًا: إِذَا اعتُبِرَتْ المَادَّةَ الخَامَ والأدَوَاتِ جُزءًا مِنْ عَمَلِ العَامِلِ أدَّى ذَلِكَ إِلَى إِلغَاءِ الأُجرَةِ، وَهَذَا خَطأ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ المَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الراشدة على منهاج النبوة في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم, وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.