د "اسلامي فکر کې خلافت او امامت" لړۍ
د لیکوال او مفکر ثائر سلامة لخوا – ابو مالک
لومړۍ برخه: سریزه
د الله په نامه چې بې اندازه مهربان او رحم کوونکی دی
اې الله! ستا ثنا ده، ته د اسمانونو او ځمکې او په هغو کې د ټولو څیزونو قائیم یې. ستا ثنا ده، ته د اسمانونو او ځمکې او په هغو کې د ټولو څیزونو مالک یې. ستا ثنا ده، ته د اسمانونو او ځمکې او په هغو کې د ټولو څیزونو نور یې. ستا ثنا ده، ته د اسمانونو او ځمکې پاچا یې. ستا ثنا ده، ته حق یې، ستا وعده حق ده، ستا لیدل حق دي، ستا خبره حق ده، جنت حق دی، دوزخ حق دی، پیغمبران حق دي، محمد ﷺ حق دی، قیامت حق دی. اې الله! ما ځان تا ته تسلیم کړ، په تا مې ایمان راوړ، په تا مې توکل وکړ، تا ته مې رجوع وکړه، ستا لپاره مې جنګ وکړ، تا ته مې فیصله راوړه. زما هغه ګناهونه وبښه چې ما مخکې کړي دي او هغه چې وروسته مې کړي دي، هغه چې پټ مې کړي دي او هغه چې ښکاره مې کړي دي. ته وړاندې کوونکی یې او ته وروسته کوونکی یې، له تا پرته بل معبود نشته. او له دې وروسته...
ټول ثنا هغه الله ﷻ ته ده چې د اسلام د پیروانو سینې یې د هدایت په نور سره روښانه کړې، او د سرکښانو په زړونو کې یې داسې کرکه اچولې چې هیڅکله حکمت نه مني، او زه ګواهي ورکوم چې له الله پرته بل معبود نشته، هغه یو دی او هیڅ شریک نلري، هغه یو یوازینی معبود دی، او زه ګواهي ورکوم چې محمد ﷺ د هغه بنده او رسول دی، څومره چې هغه د خپل بنده په توګه عزتمن کړ، او څومره چې یې اصل او نسل لوی کړ، او څومره چې یې ځای او زیږون پاک کړ، او څومره چې یې سینه او مقام ښکلی کړ، الله دې په هغه او د هغه په کورنۍ او ملګرو باندې رحمت نازل کړي، چې د سخاوت باران او د دښمنانو په وړاندې زمریان دي، داسې رحمت او سلام دې تل وي تر هغه ورځې چې خلک بیا را ژوندي کیږي، او له دې وروسته...
سریزه
د دې څیړنې د سرلیک څخه موخه د فرضو ترمنځ غوره والی نه دی، بلکې موخه یې په دین کې د خلافت مقام او مرتبې څرګندول دي، او ټینګار کول دا چې دا د رب العالمین لخوا یو فرض دی، په قطعي ډول ثابت شوی دی، نو په دې اړه فکر وکړئ چې د ډیری واجباتو وجود او نه شتون د خلافت په شتون او نه شتون پورې تړلی دی!
او اصولي قاعده دا ده چې هغه څه چې واجب پرته له هغه نه ترسره کیږي هغه هم واجب دي، نو څنګه د یو داسې فرض (واجب) په اړه چې د اقتصادي نظام، ټولنیز نظام، قضایي نظام، جزاګانو، بهرنۍ یا کورنۍ پالیسۍ، د امت د چارو په اداره کولو او ساتلو، یا د مالي یا نظامي سیاستونو پورې اړوند فرضو، یا د اسلام د ټولو فرضو څخه هیڅ یو هم پرته له هغه څخه نه ترسره کیږي، نو بې له شکه د هغه د وجوب فرض قائم دی، او په اهمیت کې یې مرتبه خورا لوړه ده!
کله چې موږ وایو: د خلافت قیام د ټولو نه مهم، خطرناک او لومړیتوب لرونکی واجب دی، نو موږ د درجو په لحاظ د فرایضو ترمنځ توپیر نه کوو، بلکې موږ خلافت د اسلام څخه د کمپیوټر د عامل سیسټم (operating system) په څیر ګڼو، څومره چې هغه پروګرامونه چې د کار کولو لپاره ډیزاین شوي دي خورا دقیق وي، دوی یوازې هغه وخت په اغیزمنه توګه کار کوي کله چې کمپیوټر یو عامل سیسټم ولري، او موږ د اسلام ټول احکام د یو دولت سره تړلي او متکي موندلي دي ترڅو په ځمکه کې قائم شي لکه څنګه چې به تاسو ته د لږ وخت وروسته د څیړنې څخه معلوم شي ان شاء الله تعالی، نو بې له شکه د خلافت د قیام مرتبه چې د هغه په قیام سره نور فرایض هم ترسره کیږي لومړیتوب لري1.
په داسې حال کې چې دا خبره چې دا تر ټولو مهم واجب دی، یوه نوې خبره نه ده، ځکه چې موږ په دې کتاب کې د اسلامي امت د هغو پوهانو خبرې راوړي دي چې په علم کې ژورې ریښې لري، او دوی خلافت د تر ټولو مهم واجب په توګه بیان کړی دی، ځکه چې دوی هغه د خورا مهمو فرضو سره غوره ګڼلی دی!.
هو، د خلافت قیام، یعنې د اسلامي شریعت پلي کول د فرضو ساتونکی فرض دی! ایا دا د څرګندو خبرو څخه نه ده؟ بلکې دا د هغو شیانو څخه ده چې تواتر2 ته رسیدلې او په قطعي ډول ورته ویل شوي؟ نو راځئ چې فکر وکړو:
۱- لمونځ یو پراخ فرض دی، مکلف ته اجازه ورکوي چې هغه په خپل لومړي وخت یا وروستي وخت کې ادا کړي، او که هغه په خپل لومړي وخت کې وي او د هغه په اړه غالب ګمان نه وي چې هغه به مړ شي، نو هغه ته اجازه ده چې د زکات په څیر نور کارونه مخکې کړي، خو کله چې د ماسپښین د لمانځه د ختمیدو لپاره لږ وخت پاتې شي، نو د هغه د لمانځه فرض په هر هغه فرض باندې مقدم دی چې ورسره ټکر کوي، ترڅو ذمه خلاص شي او د فرض د ضایع کیدو او د سزا د استحقاق څخه مخنیوی وشي، او په دې توګه اهمیت د فرض د ادا کولو لپاره د ذمې خلاصون پورې اړه لري، او د ذمې خلاصون کیدای شي د یو فرد پورې اړه ولري لکه د نورو عیني فرضو په څیر، نو هغه باید د فرض په ادا کولو سره خپله ذمه خلاصه کړي، او کیدای شي د فرضو کفایي په څیر په ټولنې پورې اړه ولري، او کله چې یو عیني فرض د کفایي فرض سره مخالفت وکړي په داسې ډول چې په هغه وخت کې د دواړو څخه د یوه ادا کول ممکن نه وي، نو پوهان په دې اختلاف لري چې کوم یو مخکې کړي؟ او ځینې یې په دې نظر دي چې د کفایي فرض په ادا کولو سره د ټولنې ذمه خلاصیږي او د ټولنې څخه ګناه لرې کیږي، نو هغه د فرد د ذمې خلاصولو څخه مخکې کیږي، او په همدې ډول د اسلامي واکمنۍ د نشتوالي له امله راپورته شوې پایلې او د هغو فرضو جمع کیدل چې په ځمکه کې د خلافت د نشتوالي له امله نشي ترسره کیدی، او کوم چې د ټولو هغو احکامو د ځنډیدو لامل ګرځیدلی دی، او د قتل، جنسي تیري، د بې عقلانو واکمنۍ او د کفر واکمنۍ ته د تسلیمیدو له امله په امت باندې د خلافت د نشتوالي پایلو زیاتیدل، د خلافت د قیام اهمیت لومړیتوب ګرځوي.
۲- د خلافت د وجوب په اړه معنوي تواتر فصل ته مراجعه وکړئ.
