د "د اسلامي نفسياتو له ځانګړنو" کتاب کې فکرونه - دوهمه برخه
د "د اسلامي نفسياتو له ځانګړنو" کتاب کې فکرونه - دوهمه برخه

ټول ثنا د عالمونو رب لره ده، او درود او سلام د پرهیزګارانو په امام، او د رسولانو په سردار، په ټولو عالمونو باندې د رحمت لپاره رالیږل شوي، زمونږ سردار محمد او د هغه په ټولو کورنیو او ملګرو باندې، او مونږ له هغوی سره شامل کړه، او مونږ د خپل رحمت په واسطه د هغوی په ډله کې راپاڅوه، اې د رحم کوونکو تر ټولو رحم کوونکیه.

0:00 0:00
Speed:
November 01, 2025

د "د اسلامي نفسياتو له ځانګړنو" کتاب کې فکرونه - دوهمه برخه

د "د اسلامي نفسياتو له ځانګړنو" کتاب کې فکرونه

دوهمه برخه

ټول ثنا د عالمونو رب لره ده، او درود او سلام د پرهیزګارانو په امام، او د رسولانو په سردار، په ټولو عالمونو باندې د رحمت لپاره رالیږل شوي، زمونږ سردار محمد او د هغه په ټولو کورنیو او ملګرو باندې، او مونږ له هغوی سره شامل کړه، او مونږ د خپل رحمت په واسطه د هغوی په ډله کې راپاڅوه، اې د رحم کوونکو تر ټولو رحم کوونکیه.

اې مسلمانانو:

ګرانو اورېدونکو د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته، وبعد: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسياتو له ځانګړنو" په کتاب کې خپلو فکرونو ته دوام ورکوو. او د دې لپاره چې د "اسلامي ذهنیت" او "اسلامي نفسيات" اصطلاحاتو څخه مراد او د دغو کړیو څخه هدف روښانه شي، وایو او له الله تعالی څخه توفیق غواړو:

د هر انسان شخصیت د هغه له ذهنیت او نفسياتو څخه جوړ دی، ذهنیت هغه کیفیت دی چې د هغه په واسطه عقل په شیانو باندې تیریږي، یعنې په هغه قاعدې باندې چې په هغې باندې باور لري، او هغې ته ډاډه دی، د هغې مطابق په هغې باندې حکم صادروي. نو که د هغه عقل د شیانو لپاره په اسلامي عقیده باندې د احکامو په صادرولو بناء وي، نو د هغه ذهنیت اسلامي دی، او که د احکامو صادورول د پانګوالۍ عقیدې په بنیاد وي نو د هغه ذهنیت پانګوالي دی.

او نفسيات هغه کیفیت دی چې د هغه په واسطه انسان د خپلو غریزو او عضوي اړتیاوو د پوره کولو لپاره تیریږي، یعنې د هغه قاعدې مطابق د اشباع کولو عملیه ترسره کوي چې په هغې باندې باور لري او هغې ته ډاډه دی، نو که د هغه د غریزو او عضوي اړتیاوو اشباع د اسلامي عقیدې په بنیاد ترسره کیږي، نو د هغه نفسيات اسلامي ده، او که اشباع د پانګوالۍ عقیدې په بنیاد ترسره کیږي نو د هغه نفسيات پانګوالي ده.

او که د ذهنیت او نفسياتو لپاره قاعده یو شان وي، نو د انسان شخصیت ممتاز او منظم وي. نو که اسلامي عقیده د هغه د ذهنیت او نفسياتو لپاره اساس وي، نو د هغه شخصیت یو اسلامي شخصیت دی. او که پانګوالي عقیده د هغه د ذهنیت او نفسياتو لپاره اساس وي، نو د هغه شخصیت یو پانګوالي شخصیت دی.

له دې امله دا بسنه نه کوي چې ذهنیت اسلامي وي، بلکې باید نفسيات هم همداسې اسلامي وي. دا بسنه نه کوي چې ذهنیت اسلامي وي او خاوند یې په شیانو او اعمالو باندې د شریعت د احکامو له مخې سم احکام صادروي، نو احکام استنباط کړي، حلال او حرام وپیژني، او په خپل شعور او فکر کې پوه وي، دا بسنه نه کوي تر څو چې نفسيات هم اسلامي نه وي، نو خاوند یې خپل غریزې او عضوي اړتیاوې د اسلام په اساس پوره کړي، لمونځ وکړي، روژه ونیسي، زکات ورکړي او حج وکړي، او حلال ته راشي، او له حرام څخه ځان وساتي، او هلته وي چیرته چې الله تعالی خوښوي چې هغه وي، او هغه ته سبحانه وتعالی د هغه څه په واسطه نږدې شي چې هغه فرض کړي دي، او د نوافلو په کولو باندې حریص وي نو له الله سبحانه وتعالی څخه لا نور هم نږدې شي، او پیښو ته صادقانه او مخلصانه دریځونه غوره کړي، په ښو کارونو باندې امر وکړي، او له بدو کارونو څخه منع وکړي، د الله لپاره مینه وکړي، او د الله لپاره نفرت وکړي، او له خلکو سره په ښه اخلاقو کې تعامل وکړي.

اې مسلمانانو:

او همدارنګه دا هم بسنه نه کوي چې د یو کس نفسيات اسلامي وي، او ذهنیت یې همداسې نه وي، نو په جهالت سره د الله عبادت کول ممکن د خاوند څخه مستقیمه لار ورکه کړي، نو ممکن په حرامه ورځ روژه ونیسي، او چیرته چې د لمانځه څخه کرکه کیږي هلته لمونځ وکړي، او د یو داسې کس په وړاندې چې منکر کوي "لاحول ولا قوة الا بالله" ووایي، د دې په ځای چې هغه ته انکار وکړي او منع یې کړي. یعنې هغه ممکن بد وکړي په داسې حال کې چې ګمان کوي چې ښه کوي، نو د هغه د خپلو غریزو او عضوي اړتیاوو اشباع د هغه څه په خلاف وي چې الله او رسول یې امر کړی دی. او دا د الله جل جلاله د دې قول مصداق دی: {قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُم بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا. الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا}.

بېشکه دا کار سم نه کیږي مګر دا چې د یو کس ذهنیت اسلامي وي، په هغه څه باندې پوه وي چې د احکامو څخه ورته لازم دي، او په ورته وخت کې د هغه نفسيات اسلامي وي نو د شریعت په احکامو باندې قائم وي، نه دا چې یوازې هغه زده کړي، بلکې په خپلو ټولو چارو کې هغه پلي کړي، له خپل خالق سره، او له خپل نفس سره، او له نورو سره، په هغه طریقه چې الله تعالی خوښوي او راضي کیږي.

نو که د هغه ذهنیت او نفسيات په اسلام سره منضبط شي نو یو اسلامي شخصیت به وي چې د ښه والي په لور په ګڼه ګوڼه کې خپله لاره پرانیزي، او د الله په لاره کې د ملامت کوونکي له ملامتیا څخه ونه ویریږي.

او دا پدې معنی نده چې په چلند کې به نیمګړتیاوې نه وي، ځکه چې انسان فرښته نه دی بلکې هغه غلطي کوي نو استغفار کوي او توبه کوي، او سم کار کوي نو الله تعالی د خپل فضل او هدایت له امله شکر ادا کوي. او هر څومره چې مسلمان له اسلامي فرهنګ څخه زیات څه ترلاسه کړي، د هغه ذهنیت وده کوي، او هر څومره چې د اطاعت څخه زیات څه ترلاسه کړي، د هغه نفسيات پیاوړي کیږي، او لوړې کچې ته ځي، او په دې لوړه کچه باندې ثابت پاتې کیږي، بلکې له لوړ څخه تر ډیر لوړ پورې پورته کیږي.

او په دې حالت کې په خپل حق سره په ژوند باندې تسلط کوي، او په آخرت باندې د ایمان په حال کې د هڅې په کولو سره رسیږي، او د محراب ملګری وي او په ورته وخت کې د جهاد اتل وي، د هغه تر ټولو لوړه ځانګړنه دا ده چې هغه د الله تعالی، خپل خالق او پیدا کوونکي بنده دی.

اې مسلمانانو:

او موږ دلته په دې کړیو کې ټولو مسلمانانو ته، او په ځانګړې توګه د دعوت وړونکو ته، د اسلامي نفسياتو ځانګړنې وړاندې کوو ترڅو د دعوت وړونکي ژبه، په داسې حال کې چې د خلافت د قائمولو لپاره کار کوي، د الله په ذکر سره تازه وي، او زړه یې د الله له تقوی څخه ډک وي، او اندامونه یې د نیکیو لپاره ګړندي وي، قرآن تلاوت کړي او په هغې باندې عمل وکړي، او له الله او د هغه له رسول سره مینه وکړي، او د الله لپاره مینه وکړي او د الله لپاره نفرت وکړي، د الله له رحمت څخه هیله ولري او د هغه له عذاب څخه ویریږي، صبر کوونکی، اجر غوښتونکی، الله ته مخلص او په هغه توکل کوونکی وي، په حق باندې د یو کلک غره په څیر ثابت وي، نرم، اسانه او په مؤمنانو باندې مهربان وي، په کافرانو باندې سخت او باعزته وي، د الله په لاره کې د ملامت کوونکي له ملامتیا څخه ونه ویریږي، ښه اخلاق ولري، خوږه خبرې ولري، قوي دلیل ولري، په ښو کارونو باندې امر او له بدو کارونو څخه منع وکړي، په دنیا کې وګرځي او په هغې کې کار وکړي او سترګې یې هلته په هغه ځای پورې تړلې وي، جنت ته چې عرض یې د ځمکې او اسمانونو په اندازه دی، د پرهیزګارانو لپاره تیار شوی دی.

او دا خبره باید له یاده ونه باسو چې د دعوت وړونکو ته یادونه وکړو، هغه کسان چې په ځمکه کې د خلافت د راشده دولت په قائمولو سره د اسلامي ژوند بیا پیلولو لپاره کار کوي، هغوی ته هغه واقعیت یادوو چې هغوی په کې کار کوي، بېشکه د الله او د هغه د رسول د دښمنانو ګڼ شمیر څپې هغوی محاصره کړي دي، او که هغوی د شپې او ورځې په اوږدو کې له الله سره نه وي، نو څنګه به هغوی په ګڼه ګوڼه کې خپله لاره پرانیزي؟ څنګه هغوی هغه څه ته رسیږي چې هیله یې لري؟ څنګه له لوړ څخه تر ډیر لوړ پورې پورته کیږي؟ څنګه؟ او څنګه؟ دا هغه څه دي چې موږ به یې په راتلونکو کړیو کې وپیژنو نو له موږ سره اوسئ.

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، په دې شرط چې په راتلونکو کړیو کې خپل فکرونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته پورې او تر هغې چې له تاسو سره ملاقات کوو، تاسو د الله په پناه او ساتنه کې پریږدو. د ښه اوریدو له امله ستاسو څخه مننه کوو، او السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.