طريقة تفسير القرآن
December 13, 2021

طريقة تفسير القرآن

 

طريقة تفسير القرآن

تفسير القرآن من العلوم الضرورية التي يحتاجها المسلم حتى يفهم كلام الله، إلا أن هذا العلم لم يحظ بالاهتمام الذي لقيته العلوم الإسلامية الأخرى.

وفي هذا الصدد فإننا نرى الإمام السيوطي ينبه إلى هذه النقطة في جملة ذكرها بدر الدين الزركشي في قواعده عندما قسم علوم الثقافة الإسلامية إلى ثلاثة، وذكر علماً لا نضج ولا احترق وهو علم التفسير، في إشارة إلى أن هذا العلم لم يخدم بما فيه الكفاية. أضف إلى ذلك أن كثيرا من الذين تصدروا للتفسير وخصوصا منذ أيام العصر الهابط لم تكن محاولاتهم تعد تفسيرا لأنهم لم يلزموا أنفسهم بضوابط معتبرة عندما شرعوا في شرح آيات القرآن. ويظهر الخطر عندما نرى أن التفسير أصبح علما بدون أصول واضحة بل أصبح أبعد ما يكون عن التفسير، بل وأداة لحرف المسلمين عن منهج القرآن السليم وجعله كتابا مفرغ المضمون وبدون رسالة واضحة.

بل وأصبح مقبولا أن القرآن قد يعني أي شيء وهذا متوقف على فهم المتصدر للتفسير بحسب انطباعه الخاص حول تفسير الآية! وصار قول الإمام علي إن القرآن حمال أوجه سبيلا للقول بالقرآن حسبما يوافق حياة الناس والواقع!

ولهذا كان لا بد لنا بوصفنا حراساً للإسلام أن نكون قادرين على تصور فهم مجمل لطريقة التفسير فنكون قادرين على التمييز بين ما يكون تفسيرا وما لا يكون تفسيرا للقرآن.

فدعونا نتدارس الطريقة التي وضعها علماء الأصول كنموذج يتبع في التفسير للقرآن والذي يجعلنا نأمن من الزلل، وفي الوقت نفسه نطلق لعقولنا المجال للإبداع بحسب هذه الضوابط.

إن طريقة تفسير القرآن تقوم على فهم واقع القرآن والموضوع الذي جاء به.

أما الأدوات التي تقودنا إلى ذلك فهي:

١. اللغة العربية

٢. السنة النبوية.

ولا شيء آخر غيرهما.

وسنأتي على ذلك ببعض من التفصيل؛

أما واقع القرآن من حيث اللغة فهو كلام عربي، فيجب أن يفهم واقعه باعتباره كلاما عربيا، يقول جل وعلا ﴿وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ حُكْماً عَرَبِيّاً﴾... فما معنى هذا؟

هذا يعني أن القرآن:

١. مفرداته عربية وتراكيبه عربية ولا يحتوي إلا ألفاظا عربية.

٢. واقع التصرف في المفردات في تراكيبها والتصرف في التراكيب بوصفها تراكيب إنما هو تصرف عربي في مفردات عربية في تراكيب عربية أو تصرف عربي في تراكيب عربية من حيث التركيب جملة.

٣. القرآن اعتمد النهج العربي في الذوق العالي في أدب الخطابة وأدب الحديث في كلام العرب.

إنْ إدرك هذا الواقع للقرآن بشكل تفصيلي تسنى تفسيره وبدون ذلك لا يكون تفسيرا. وهذا لأن القرآن لم يخرج قيد شعرة عن ألفاظ العرب وعباراتهم ومعهودهم في الكلام.

أما من حيث الموضوع، فكونه رسالة من الله يبلغها الرسول ﷺ للبشر فإن فيه ما يتعلق بهذه الرسالة من العقائد والأحكام والبشارة والإنذار والقصص للعبرة والذكرى، ووصف لمشاهد يوم القيامة والجنة والنار للزجر ولإثارة الشوق، وكذلك القضايا العقلية للإدراك، والأمور الحسية والأمور الغيبية التي هي مبنية على أصل عقلي، للإيمان والعمل، وغير ذلك مما تقتضيه الرسالة، وقد بين الله سبحانه وتعالى أنه أنزل القرآن على النبي ﷺ ليبينه للناس ﴿وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ﴾ وهكذا تكون السنة الثابتة عنه ﷺ من أقوال وأفعال وتقارير مبينة على ذلك.

وهكذا لا بد من الاطلاع على سنة الرسول ﷺ قبل البدء، وعند تفسير القرآن، فلا يمكن فهم موضوع القرآن بدون الاطلاع على سنة الرسول ﷺ. وما يحتاجه المفسر هو إدراك مدلولات الحديث ما دام واثقا من أن الحديث صحيح من مجرد تخريج الحديث.

وسنتناول الآن النقطه الأولى وهي واقع القرآن بشيء من التفصيل:

١. واقع القرآن من حيث مفرداته، فلو نظرنا إلى المفردات فإننا نلاحظ أنها قد ينطبق عليها:

أ) المعنى اللغوي حقيقة والمعنى اللغوي مجازا. وقد يبقى استعمال المعنى اللغوي والمجازي معا ويميز بينهما بالقرينة في كل تركيب.

ب) يتناسى المعنى اللغوي ويبقى المجازي فيكون المجازي هو المقصود.

ج) ينطبق عليها المعنى اللغوي فقط ولم تستعمل في المجازي لعدم وجود قرينة إلى المعنى اللغوي.

د) ينطبق عليها المعنى اللغوي ومعنى شرعي جديد غير اللغوي حقيقة وغير اللغوي مجازا وتستعمل في المعنى اللغوي والشرعي في آيات مختلفة، والتركيب يعين أي معنى مراد منهما.

أمثلة:

استخدمت كلمة قرية بالمعنى اللغوي ﴿حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ﴾ وبالمعنى المجازي ﴿وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيهَا﴾.

وكلمة الغائط في اللغة تعني المكان المنخفض وفي المجاز قضاء الحاجة، استخدم المعنى المجازي وأهمل اللغوي في قوله جل وعلا: ﴿أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ﴾.

والطهر والطهارة من النجاسة استخدم فيه المعنى اللغوي في قوله تعالى: ﴿وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ﴾. ولتعني إزالة الحدث كما هو المعنى الشرعي لاستحالة نجاسة المؤمن في قوله تعالى: ﴿وَإِن كُنتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُواْ﴾.

أما الصلاة فقد استخدمت بالمعنى اللغوي وهو الدعاء في قوله جل وعلا: ﴿يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ﴾ واستخدمت بالمعنى الشرعي في قوله تعالى ﴿يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ﴾.

٢. واقع القرآن من حيث التراكيب. ومن تقصي الألفاظ من حيث وجودها في تراكيب فإنها لا تخرج عن نظرتين:

أ) كونها ألفاظا وعبارات مطلقة دالة على معان مطلقة وهي الدلالة الأصلية. وماذا يعني هذا؟ أي أن اللفظة المفردة في التركيب يتغير معناها بحسب التركيب. فلا ينفع مع ذلك فهم معنى الكلمة بمجرد البحث عنها في القاموس. وهذا لأن اللغة فيها مفردات:

(١) تحمل ألفاظا مشتركة مثل كلمة العين.

(٢) تحمل ألفاظا مترادفة مثل كلمتي ظن وزعم.

(٣) تحمل ألفاظا مضادة مثل كلمة قرء الحيض والطهر. وما ينطبق على المفردات في التراكيب ينطبق كذلك على التراكيب نفسها لأنها ألفاظ وعبارات مطلقة دالة على معان مطلقة وهي دلالتها الأصلية ما لم ترد قرينة تدل على غير ذلك فيكون المعنى المطلق هو المراد وهذا هو الأصل في القرآن.

ب) كون التراكيب ألفاظا وعبارات دالة على معان خادمة للألفاظ والعبارات المطلقة. فكل خبر يقال في الجملة يقتضي بيان ما يقصد في الجملة بالنسبة لذلك الخبر. فنقول قام زيد إن كانت العناية بالخبر ونقول زيد قام إن كانت العناية بالمخبر عنه، ونقول إن زيدا قام في جواب السؤال ونقول والله إن زيدا قام في جواب المنكر. وهكذا تكون الجملة على ما يؤدي ذلك القصد بحسب المخبر والمخبر عنه والأخبار والحال والمساق وفي نوع الأسلوب كذلك. ومثال ذلك أجزاء الآيات المكررة في السورة الواحدة والسور المختلفة وكذلك القصص والجمل التي تتكرر في القرآن بما فيها من أنواع التأكيد والاستفهامات الإنكارية وغير ذلك مما يتضمن أنواع الدلالة التابعة. ولا تكاد تجد تعبيرا حوّل عن وضعه الأصلي كتقديم الخبر أو تأكيد الخبر أو ذكر شيء دون شيء إلا وكان لها نكتة بلاغية لإيجاد معنى خادم للمعاني المطلقة التي تتضمنها الألفاظ والعبارات في الآية.

٣. ومن حيث التصرف في المفردات:

وهي في:

  1. تراكيبها.
  2. أو التصرف في التراكيب. فإنه على معهود العرب كانوا:

أ‌)    لا يرون الألفاظ حتمية الالتزام بها عندما يكون المقصود المحافظة على معنى التركيب.

ب‌)    وكذلك لا ترى جواز العدول عن الألفاظ بحال من الأحوال حين يكون المقصود أداء المعنى التي تقتضي الدقة في أدائها التزام اللفظ الذي يكون به الأداء أدق.

والأول مثاله: قول الرمة: وظاهر لها من يابس الشخت واستعن عليها الصبا واجعل يديك لها سترا، فقال أنشدتني من بائس فقال يائس وبائس واحد. ومثال ذلك قوله تعالى: ﴿مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ﴾ و﴿مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ﴾ فاستغني ببعض الألفاظ عما يرادفها أو يقاربها.

أما الثاني فمثاله: أنشد أحدهم، لعمري وما دهري بتأبين هالكٍ * ولا جَزِعٍ مما أصابَ فأَوجعا

فقال هالك بدل مالك، فقال الرواية مالك وليس بهالك والمرثي هو مالك لا مطلق شخص هالك. وجاء القرآن بألفاظ ملتزمة لا يمكن أن يؤدى المعنى بدونها كقوله تعالى: ﴿إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ﴾. هذان المثالان متعلقان بالمحافظة على التعبير باللفظ نفسه أو عدم المحافظة.

أما من حيث المحافظة على المعنى الإفرادي بتبيانه أو عدم المحافظة فيهتم العرب بالمعاني المحفوظة في الخطاب وهو المقصود الأعظم. هذا يعني أنه إذا كان المقصود في الجملة المعنى التركيبي فإنه يكتفى بالمعنى الإفرادي لئلا يفسد على القارئ معنى الجملة التركيبي، مثال ذلك لما سئل عمر بن الخطاب عن قوله تعالى: ﴿وَفَاكِهَةً وَأَباً﴾ قال: نهينا عن التكلف.

أما إذا كان المعنى الإفرادي ضرورياً لفهم المعنى التركيبي فيجب بذل العناية لفهم المعنى الإفرادي. مثال ذلك لما سأل عمر نفسه عن معنى التخوف في قوله تعالى: ﴿أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ﴾ قام رجل من هذيل فقال: التخوف أي التنقص.

٤. القرآن يراعي عند الكلام تعبيرات يقصد منها مراعاه الأدب العالي. مثال ذلك الإتيان بالكناية عن التصريح فيما يستحى من ذكره مثل الكناية عن الجماع باللباس في قوله تعالى: ﴿هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ﴾. استخدامه أسلوب الغيبة عن الخطاب في معرض العتاب كقوله جل وعلا: ﴿عَبَسَ وَتَوَلَّى﴾ ليكون العتاب أخف على المعاتب. وأمثلة ذلك كثيرة...

٥. أما واقعه من حيث المعاني الشرعية كالصلاة والصيام، والأحكام الشرعية كتحريم الربا، والأفكار التي لها واقع شرعي كالملائكة، فالقرآن جاء في كثير من آياته مجملا وجاء الرسول ﷺ وفصله، وعاما وجاء الرسول ﷺ وخصصه، ومطلقا وجاء الرسول ﷺ وقيده. وهكذا، فإن السنة ضرورية لمعرفة ما في القرآن من معان وأحكام وأفكار.

وفي النهاية طريقة تفسير القرآن هي أن تتخذ اللغة العربية والسنة النبوية الأداتين الوحيدتين لفهم القرآن وتفسيره من حيث مفرداته وتراكيبه؛ من حيث المعاني الشرعية والأحكام الشرعية والأفكار التي لها واقع شرعي. وهكذا يتيسر التمييز بين ما هو تفسير أو ليس بتفسير، ويكون متاحا لمن يسهل الله له أن يخوض هذا الغمار ويريد أن يثري الثقافة الإسلامية بما شحت به مكتبتها سائلين الله العون والتوفيق في الذود عن الإسلام وعلومه وإيقاف هذه الموجة الجائرة في حق علم التفسير.

كتبته للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

مريم بدر (أم مؤمن)

More from null

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون - ډينګي تبې او ملاريا

د روغتيايي ناورين په وړاندې د دولت د رول نشتون

ډينګي تبې او ملاريا

په سوډان کې د ډينګي تبې او ملاريا په پراخه کچه خپرېدو سره، د سخت روغتيايي بحران نښې څرګندېږي، چې د روغتيا وزارت د فعال رول نشتون او د دولت له خوا د وبا د مخنيوي توان نه شتون په ډاګه کوي چې هره ورځ ژوند اخلي. د ناروغيو په علم کې د علمي او ټکنالوژيکي پرمختګ سره سره، حقايق څرګندېږي او فساد ښکاره کېږي.

د روښانه پلان نشتون:

د زرګونو څخه د ډېرو پېښو او د ځينو رسنيو په وينا په ټوليزه توګه د مړينو ثبتولو سره سره، د روغتيا وزارت د وبا د مخنيوي لپاره کوم روښانه پلان ندی اعلان کړی. د روغتيايي ادارو ترمنځ د همغږۍ نشتون او د وبا سره د مقابلې لپاره د مخکينۍ ليد نشتون ليدل کېږي.

د طبي اکمالاتو د سلسلو ړنګېدل

حتی ساده درمل لکه "پندول" په ځینو سیمو کې نایاب شوي دي، کوم چې د اکمالاتو په سلسله کې ړنګېدل او د درملو په ویش باندې د څارنې نشتون منعکس کوي، په داسې حال کې چې یو څوک ساده درد کموونکو او ملاتړ ته اړتیا لري.

د ټولنې د پوهاوي نشتون

د مچانو څخه د مخنیوي د لارو چارو په اړه د خلکو د پوهاوي لپاره اغیزمنې رسنیزې هڅې شتون نلري، یا د ناروغۍ د نښو پیژندلو لپاره، کوم چې د انفیکشن خپریدل زیاتوي او د ټولنې د خپل ځان د ساتنې توان کمزوری کوي.

د روغتيايي زيربنا کمزورتيا

روغتونونه د طبي پرسونل او تجهیزاتو له سخت کمښت سره مخ دي، حتی د لومړني تشخیص وسایلو سره هم، کوم چې وبا ته ځواب ورو او بې ترتیبه کوي او د زرګونو خلکو ژوند له خطر سره مخ کوي.

نورو هېوادونو له وبا سره څنګه چلند وکړ؟

 برازيل:

- د عصري حشره وژونکو په کارولو سره یې د ځمکې او هوا څخه د سپرې کولو کمپاینونه پیل کړل.

- یې پشه خانې وویشلې او د ټولنې د پوهاوي کمپاینونه یې فعال کړل.

- په ناروغیو ځپلو سیمو کې یې په عاجله توګه درمل چمتو کړل.

بنګله ديش:

- یې په بې وزلو سیمو کې موقتي اضطراري مرکزونه جوړ کړل.

- یې د خبرتیا لپاره تودې کرښې او ګرځنده غبرګون ټیمونه چمتو کړل.

فرانسه:

- د وختي خبرتیا سیسټمونه یې فعال کړل.

- د مچیو د کنټرول څارنه یې زیاته کړه او د سیمه ایز پوهاوي کمپاینونه یې پیل کړل.

روغتيا د ټولو نه مهمې دندې او د دولت بشپړه مسؤليت دی

سوډان لاهم د کشف او راپور ورکولو لپاره اغیزمن میکانیزمونه نلري، کوم چې اصلي شمیرې د اعلان شوي څخه خورا لوړې کوي او بحران لا پسې پیچلی کوي. اوسنی روغتیايي بحران د روغتیا پالنې په برخه کې د دولت د فعال رول د نشتون مستقیمه پایله ده، کوم چې د انسان ژوند په خپلو لومړیتوبونو کې ځای لري، یو داسې دولت چې اسلام پلي کوي او د عمر بن الخطاب رضي الله عنه دا خبره پلي کوي چې "که چیرې په عراق کې یو خچر هم ښکته شي، نو الله به د قیامت په ورځ زما څخه د هغې په اړه پوښتنه وکړي".

وړاندیز شوي حلونه

- د روغتیايي نظام جوړول چې لومړی په انسان په ژوند کې د خدای څخه ویره ولري او اغیزمن وي، چې د برخې اخیستو یا فساد تابع نه وي.

- د وړیا روغتیايي پاملرنې چمتو کول د هر تبعه لپاره یو بنسټیز حق ګڼل کیږي. او د شخصي روغتونونو جوازونه لغوه کول او د درملنې په برخه کې د پانګونې منع کول.

- د درملنې څخه دمخه د مخنیوي رول فعالول، د پوهاوي کمپاینونو او د مچانو د کنټرول له لارې.

- د روغتیا وزارت بیا رغول ترڅو د خلکو د ژوند مسؤلیت په غاړه واخلي، نه یوازې یوه اداري اداره.

- د یو سیاسي نظام غوره کول چې د اقتصادي او سیاسي ګټو څخه پورته د انسان ژوند ته لومړیتوب ورکړي.

- د جرمي سازمانونو او د درملو له مافیا سره اړیکې پرې کول.

د مسلمانانو په تاریخ کې، روغتونونه د خلکو لپاره وړیا خدمت کولو لپاره جوړ شوي وو، په لوړه کچه اداره کیدل، او د خلکو د جیبونو څخه نه، بلکې د بیت المال څخه تمویل کیدل. روغتیايي پاملرنه د دولت د مسؤلیت یوه برخه وه، نه احسان او نه تجارت.

په سوډان کې نن ورځ د وبا خپریدل او له صحنې څخه د دولت غیاب یو خطرناک خبرداری دی چې له پامه نشي غورځول کیدی. اړتیا یوازې د پندول چمتو کول ندي، بلکې د ریښتیني پاملرنې دولت جوړول دي چې د انسان ژوند ته پام وکړي او د بحران ریښې درملنه وکړي، نه د هغې نښې، یو داسې دولت چې د انسان او د هغه د ژوند ارزښت او د هغه د پیدا کولو هدف ته پام وکړي، کوم چې د یوازیني الله عبادت دی. او اسلامي دولت یوازینی هغه دی چې د روغتیايي پاملرنې مسلو ته د روغتیايي نظام له لارې رسیدګي کولی شي، کوم چې یوازې د نبوت په طریقه د دویم عادلانه خلافت په سیوري کې پلي کیدی شي، کوم چې د خدای په فضل سره ډیر ژر جوړیږي.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی

حاتم العطار - د مصر ولایت

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ابو اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله سره د ملګرتیا ویاړ

د ۱۴۴۷ هجري کال د ربیع الاول په دویمه اویشتمه نیټه چې د ۲۰۲۵ میلادي کال د سپتمبر د میاشتې له څوارلسمې نیټې سره سمون خوري، احمد بکر (هزیم) د حزب التحریر په لومړیو کې له اتیا کلنۍ څخه په زیاته عمر خپل رب ته انتقال شو. هغه د ډیرو کلونو لپاره دعوت پورته کړ او د هغه په ​​لار کې یې اوږد بند او سخته عذاب وزغمل، مګر د خدای په فضل او مرسته سره هغه نرم، کمزوری، بدل یا بدل نه شو.

هغه د سوریې د مقبور حافظ د واکمنۍ په اتیایمو کلونو کې ډیر وخت پټ تیر کړ، تر دې چې په ۱۹۹۱ کال کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو لخوا د حزب التحریر له یوې ډلې ځوانانو سره ونیول شو، ترڅو د مجرمینو علي مملوک او جمیل حسن په څارنه کې د شکنجې تر ټولو سخت ډولونه وګوري، چیرته چې هغه چا چې له ابو اسامه او د هغه له ځینو ملګرو سره د یوې دورې له تحقیق وروسته د تحقیق خونې ته ننوت، ما ولیدل چې د تحقیق د خونې په دیوالونو ځینې ټوټې غوښې او وینې خپرې وې.

په المزه کې د هوایی ځواکونو د استخباراتو په فرعي څانګه کې له یو کال څخه د زیات وخت تیرولو وروسته، هغه له خپلو نورو ملګرو سره د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو او وروسته په لسو کلونو بند محکوم شو، چې اوه کاله یې په صبر او احتساب سره تیر کړل، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او خلاص شو.

له زندان څخه له خلاصون وروسته یې سمدستي دعوت ته دوام ورکړ، تر دې چې د حزب ځوانان ونیول شول، چې په سوریه کې یې په سلګونو کسان د ۱۹۹۹ کال د دولسمې میاشتې په نیمایي کې شامل وو، چیرته چې په بیروت کې په کور باندې چاپه ووهل شوه او وتښتول شو او په المزه هوایي ډګر کې د هوایي ځواکونو د استخباراتو فرعي څانګې ته ولیږدول شو، ترڅو د وحشتناکې شکنجې نوې مرحله پیل شي. د خدای په مرسته، د خپل عمر سره سره، هغه صابر، ثابت او حساب ورکوونکی و.

له نږدې یو کال وروسته هغه بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو د دولت د امنیت په محکمه کې محاکمه شي او وروسته د لسو کلونو لپاره محکوم شو، الله تعالی ورته ولیکل چې نږدې اته کاله یې تیر کړي، بیا الله تعالی په هغه باندې فضل وکړ او هغه خلاص شو.

ما په ۲۰۰۱ کال کې یو بشپړ کال د صیدنایا په زندان کې له هغه سره تیر کړ، بلکې زه په پنځمه (الف) کوټه کې د دریم پوړ په کیڼ اړخ کې د هغه تر څنګ وم، ما هغه ته ګران تره ویل.

موږ به یوځای خواړه خوړل او یو بل ته څنګ په څنګ بهیده او موږ به کلتور او نظریات سره شریکول. له هغه څخه مو کلتور زده کاوه او له هغه څخه مو صبر او استقامت زده کاوه.

هغه یو نرم، له خلکو سره مینه کوونکی، ځوانانو ته لیواله و، هغه په ​​هغوی کې د بریا او د خدای د وعدې د رښتیني کیدو په اړه باور پیدا کاوه.

هغه د خدای کتاب حافظ و او هغه به هره ورځ او شپه لوستله او د شپې ډیره برخه به پاڅیده، نو که سهار ته نږدې شو، هغه به ما ولړزوي چې د شپې د لمانځه او بیا د سهار د لمانځه لپاره راویښ کړم.

زه له زندان څخه راووتلم، بیا په ۲۰۰۴ کال کې بیرته هلته لاړم، او د ۲۰۰۵ کال په پیل کې بیرته د صیدنایا زندان ته ولیږدول شو، ترڅو یو ځل بیا له هغو کسانو سره ووینو چې د ۲۰۰۱ کال په پای کې زموږ د لومړي ځل د وتلو پر مهال په زندان کې پاتې وو، او له هغوی څخه ګران تره ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله و.

موږ به د کوټو په وړاندې اوږد مزلونه کول ترڅو د زندان دیوالونه، د اوسپنې میله او د کورنۍ او عزیزان فراق هیر کړو، څنګه نه، په داسې حال کې چې هغه په زندان کې ډیر کلونه تیر کړي او هغه څه یې لیدلي چې لیدل یې!

د هغه سره زما نږدېوالي او اوږدې ملګرتیا سره سره، ما هیڅکله هغه نه دی لیدلی چې شکایت وکړي یا شکایت وکړي، لکه هغه چې په زندان کې نه وي، بلکې د زندان له دیوالونو بهر الوتنه کوي. د هغه قرآن سره الوتنه کوي چې هغه یې په ډیرو وختونو کې تلاوت کوي، د خدای په وعدې او د هغه د رسول ﷺ د بریا او تمکین په اړه د زیري په اړه د باور په وزرونو الوتنه کوي.

موږ په سختو او سختو شرایطو کې د لویې بریا ورځې ته سترګې په لار وو، هغه ورځ چې زموږ د رسول ﷺ زیري به رښتینې شي «بیا به د نبوت پر طريقه خلافت راځي». موږ د خلافت تر سیوري لاندې او د عقاب د بیرغ لاندې یوځای کیدو ته لیواله وو. خو الله تعالی داسې قضا وکړه چې ته له دې ځورونکي ځای څخه د تل پاتې کیدو ځای ته لاړ شه.

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې ته په جنت الفردوس کې اوسې، او موږ په الله تعالی باندې هیڅوک نه ستایو.

زموږ ګران تره ابو اسامه:

موږ له الله تعالی څخه غواړو چې په تا باندې پراخه رحمت وکړي او په پراخه جنت کې دې ځای درکړي او له صدیقانو او شهیدانو سره دې یوځای کړي او د هغه ځورونې او عذاب په بدل کې دې چې تا ولیدل په جنت کې دې لوړې درجې درکړي، او موږ له هغه جل جلاله څخه غواړو چې موږ له تا سره په حوض کې زموږ د رسول ﷺ سره او د هغه د رحمت په ځای کې یوځای کړي.

زموږ تسلیت دا دی چې ته د مهربانه مهربان ته ځې او موږ یوازې هغه څه وایو چې الله تعالی خوښوي، بېشکه موږ د الله تعالی یو او بېشکه موږ هغه ته ورګرځو.

دا د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی دی

ابو صطیف جیجو