بې ځایه توقعات: په ازبکستان کې یو واعظ محاکمه کیږي چې ترکیې سپارلی دی
(ژباړه)
خبر:
د تاشکند د اوچتیپا جنایي محکمې د اګست په ۱۹مه د دیني شخصیت علیشیر تورسونوف په قضیه کې چې په مستعار نوم "مبشر احمد" مشهور دی، د اورېدلو لړۍ پیل کړه. د ازبکستان د سترې محکمې د مطبوعاتي څانګې مشر عزیز عبیدوف دا خبر ورکړ. د تورونو له مخې، تورسونوف د ازبکستان د جزا قانون د دریو مادو له مخې تورن دی، چې دا دي:
* ماده ۱۵۶، ۲ برخه - هغه قصدي کړنې چې ملي عزت او وقار ته سپکاوی کوي او د اتباعو احساسات د دوی د مذهبي یا الحادي عقایدو پر بنسټ سپکوي، او د جنسیت، نژاد، قومیت یا مذهب پر بنسټ د وګړو ترمنځ د دښمنۍ، تعصب یا فتنې د هڅولو په موخه ترسره کیږي...
* ماده ۲۴۴-۱، ۳ برخه، "ز" فقره - د رسنیو، مخابراتي شبکو یا انټرنیټ په کارولو سره د عامه امنیت او عامه نظم ته د ګواښونکي موادو تولید، زیرمه کول، ویشل یا ښودل.
* ماده ۲۴۴-۳ - په غیرقانوني توګه د دیني موادو تولید، زیرمه کول، واردول یا ویشل.
دا تورونه په ټولیزه توګه د اوږدې مودې لپاره د بند سزا لري.
تبصره:
د یادولو وړ ده چې مبشر احمد د ډیرو نورو دیني شخصیتونو په څیر، د ولسمشر شوکت میرضیایف د واک ته رسیدو وروسته د اصلاحاتو په اړه په خپلو ژمنو باور درلود. په ۲۰۱۷ کال کې هغه د Azon New Media ګروپ تاسیس کړ، چې Azon.uz ویب پاڼه، Azon FM برېښنایي راډیو او Azon TV برېښنایي ټلویزیوني چینل یې درلود. Azon.uz ویب پاڼه د ازبکستان مخکښه رسنۍ شوه چې دیني او تعلیمي موضوعات یې تر پوښښ لاندې نیول.
په ۲۰۲۱ کال کې، مبشر احمد د ازبکستان د دیني چارو د کمیټې لخوا د ویب پاڼې د اداری سیاست په اړه د فشارونو په اړه خبر ورکړ، چې هغه وخت کمېټې په ښکاره توګه رد کړې وه. وروسته، د Azon.uz کارکوونکي د دیني موادو د خپرولو له امله جریمه شول چې د محکمې په وینا، کیدای شي د ازبکستان بهرنیو اړیکو ته زیان ورسوي!
کله چې ویب پاڼه د ۲۰۲۳ کال په اګست کې وتړل شوه، مبشر احمد ترکیې ته لاړ، چې هغه هم د ډیرو دیني شخصیتونو په څیر، د خپل کار د دوام لپاره خوندي ځای ګڼله. د هغه کال په نومبر کې، هغه یوه نوې ویب پاڼه پیل کړه، چې آزون ګلوبل نومیده. په هرصورت، د هغه کال د دسمبر په وروستیو کې، د ترکیې د قانون پلي کونکو چارواکو مبشر احمد ونیول او د مهاجرینو په مرکز کې یې واچاو، او د څو میاشتو توقیف وروسته، هغه خوشې شو.
بالاخره، د روان کال په فبرورۍ کې، ازبکستاني امنیتي ځواکونو د تورسونوف په وړاندې د "افراطي، جلا غوښتونکو، بنسټپالو یا نورو ممنوعه دیني سازمانونو په جوړولو، رهبري کولو یا برخه اخیستو" په تور یوه جنایي قضیه پرانیستله. د می په میاشت کې، د ترکیې ځانګړو ځواکونو هغه یو ځل بیا ونیوه، او دا ځل هغه په چټکۍ سره ازبکستان ته وسپارل شو.
د مبشر احمد قضیه د نن ورځې د هغو فعالانو یوه بیلګه ده چې د اسلامي هیوادونو له واکمنانو سره د همکارۍ له لارې د امنیت او فرصتونو موندلو هیله لري. ویل کیږي چې دا واکمنان هیڅ اخلاقي محدودیتونه نلري او یوازې د ځان ګټې لپاره عمل کوي. که دا د دوی لپاره سیاسي ګټه ولري، دوی به د خپلو مسلمان وروڼو په سپارلو کې زړه نازړه نه وي. دا د دې حقیقت سربیره چې دا واکمنان په حقیقت کې خپل ځانونه نه اداره کوي، بلکې تر ډیره حده هغه رول لوبوي چې لویدیځو استعمارګرانو دوی ته سپارلی دی چې دوی یې واک ته رسولي دي.
د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر د راډیو لپاره لیکل شوی
محمد منصور