بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح246): نقود الدولة هي الذهب والفضة مضروبة كانت أو غير مضروبة
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح246): نقود الدولة هي الذهب والفضة مضروبة كانت أو غير مضروبة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
March 02, 2025

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح246): نقود الدولة هي الذهب والفضة مضروبة كانت أو غير مضروبة

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

 (ح246): نقود الدولة هي الذهب والفضة مضروبة كانت أو غير مضروبة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا: "بُلُوغُ المَرَامِ مِنْ كِتَابِ نِظَامِ الِإسْلَامِ" وَمَعَ الحَلْقَةِ السَّادِسَةِ والأَربَعِينَ بَعْدَ المِائَتَينِ، وَعُنوَانُهَا: "نُقُودُ الدَّولَةِ هِيَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ مَضْرُوبَةً كَانَتْ أَو غَيرَ مَضْرُوبَةٍ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَةِ التَّاسِعَةِ وَالعِشْرِينَ بَعْدَ المِائَةِ، وَالثَّلاثِين َبَعْدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ "نظامُ الإسلام" لِلعَالِمِ والمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

المادة 167: نُقُودُ الدَّولَةِ هِيَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ مَضْرُوبَةً كَانَتْ أَو غَيرَ مَضْرُوبَةٍ، وَلَا يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ لَهَا نَقْدٌ غَيرُهُمَا. وَيَجُوزُ أَنْ تُصْدِرَ الدَّولَةُ بَدَلَ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ شَيئاً آخَرَ عَلَى شَرْطِ أَنْ يَكُونَ لَهُ فِي خِزَانَةِ الدَّولَةِ مَا يُسَاوِيهِ مِنَ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ. فَيَجُوزُ أَنْ تُصْدِرَ الدَّولَةُ نُحَاساً أَوِ بُرونْزاً أَوْ وَرَقاً أَو غَيرَ ذَلِكَ، وَتَضْرِبَهُ بِاسْمِهَا نَقْداً لَهَا إِذَا كَانَ لَهُ مُقَابِلٌ يُسَاوِيهِ تَمَاماً مِنَ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ.

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: يَا أُمَّةَ الإِيمَانْ، يَا أُمَّةَ القُرآنْ، يَا أُمَّةَ الإِسلَامْ، يَا أُمَّةَ التَّوحِيدْ، يَا مَنْ آمَنتُمْ بِاللهِ رَبّاً، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيّاً وَرَسُولاً، وَبِالقُرآنِ الكَرِيمِ مِنهَاجاً وَدُستُوراً، وَبِالإسلَامِ عَقِيدَةً وَنِظَاماً لِلْحَياَة، أَيُّهَا المُسلِمُون فِي كُلِّ مَكَانْ، فَوقَ كُلِّ أَرضٍ، وَتَحتَ كُلِّ سَمَاءْ، يَا خَيرَ أُمَّةٍ أُخرِجَتْ لِلنَّاسِ، أَيُّهَا المُؤمِنُونَ الغَيُورُونَ عَلَى دِينِكُمْ وَأُمَّتِكُمْ. أعَدَّ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ هُوَ وَإِخوَانُهُ العُلَمَاءُ فِي حِزْبِ التَّحرِيرِ دُستُورَ الدَوْلَةِ الإِسْلامِيَّةِ، وَهَا هُوَ يُوَاصِلُ عَرْضَهُ عَلَيكُمْ حَتَّى تدرُسُوهُ وَأنتمْ تَعْمَلُونَ مَعَنَا لإِقَامَتِهَا، وَهَذِهِ هِيَ الْمَادَّةُ السَّابِعَةُ وَالسِّتُّونَ بَعْدَ المِائَةِ. وَإِلَيكُمْ بَيَانَ أَدِلَّةِ هَذِهِ المَادَّةِ مِنْ كِتَابِ مَقَدِّمَةِ الدُّستُورِ:

الإِسْلَامُ حِينَ قَرَّرَ أَحْكَامَ البَيعِ وَالإِجَارَةِ لَـمْ يُعَيِّنْ لِمُبَادَلَةِ السِّلَعِ أَوْ لـمُبَادَلَةِ الجُهُودِ وَالمَنَافِعِ شَيئاً مُعَيَّناً تَجْرِي المُبَادَلَةُ عَلَى أَسَاسِهِ فَرْضاً، وَإِنَّمَا أَطْلَقَ لِلإِنْسَانِ أَنْ يُجْرِيَ المُبَادَلَةَ بِأَيِّ شَيءٍ مَا دَامَ التَّرَاضِي مَوْجُوداً فِي هَذِهِ المُبَادَلَةِ، فَيَجُوزُ أَنْ يَتَزَوَّجَ امْرَأَةً بِتَعْلِيمِهَا الخِيَاطَةَ، وَيـَجُوزُ أَنْ يَشْتَرِيَ سَيَّارَةً بِالاشتِغَالِ فِي المَصْنَعِ شَهْراً، وَيَجُوزُ أَنْ يَعْمَلَ عِندَ شَخْصٍ بـمِقْدَارٍ مُعَيَّنٍ مِنَ السُّكَّرِ، وَهَكَذَا أَطْلَقَ الشَّرعُ المُبَادَلَةَ لِبَنِي الإِنْسَانِ بـمَا يُرِيدُونَ مِنَ الأَشْيَاءِ. بِدَلِيلِ عُمُومِ أَدِلَّةِ البَيعِ وَأَدِّلَّةِ الإِجَارَةِ: قَالَ تَعَالَى: (وَأَحَلَّ اللهُ البَيعَ). (البقرة 275) أَطْلَقَ البَيعَ لِأَيِّ شَيءٍ بِأَيِّ شَيءٍ، وَفِي الحَدِيثِ قَالَ r: «أَعْطُوا الأَجِيرَ أَجْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ». (أَخْرَجَهُ ابْنُ مَاجَه)، أَيْ أَنَّ العَامِلَ إِنَّمَا يُوَفَّى أَجْرَهُ إِذَا قَضَى عَمَلَهُ، أَيّاً كَانَ نَوعُ هَذَا الأَجْرِ.

Boloogh03 03 2025

وَأَيْضاً فَإِنَّ هَذِهِ الأَشْيَاءَ الَّتِي يَجْرِي التَّبَادُلَ بِهَا لَيْسَتْ أَفْعَالاً حَتَّى يَكُونَ (الأَصْلُ فِي الأَفْعَالِ التَّقَيُّدُ بِالشَّرْعِ)، فَتَحْتَاجَ إِبَاحَتُهَا إِلَى دَلِيلٍ، وَإِنَّمَا هِيَ أَشْيَاءُ. وَ(الأَصْلُ فِي الأَشْيَاءِ الإِبَاحَةُ مَا لَمْ يَرِدْ دَلِيلُ التَّحْرِيمِ)، وَلَمْ يَرِدْ دَلِيلٌ يُحَرِّمُ هَذِهِ الأَشْيَاءَ، وَعَلَيهِ فَيَجُوزُ إِجْرَاءُ المُعَامَلَاتِ الشَّرعِيَّةِ عَلَيهَا بَيْعاً وَشِرَاءً، وَهِبَةً، وَمُبَادَلَةً... إِلَّا مَا وَرَدَ نَصٌّ بِتَحْرِيمِ التَّبَادُلِ فِيهِ. وَبِنَاءً عَلَى هَذَا فَإِنَّ مُبَادَلَةَ السِّلْعَةِ بِنَقْدٍ، وَالنَّقْدِ بِسِلْعَةٍ كَذَلِكَ مُبَاحَةٌ مُطْلَقاً، إِلَّا مُبَادَلَةَ النَّقْدِ بِالنَّقْدِ فَلَهَا أَحْكَامٌ خَاصَّةٌ، فَهِيَ مُقَيَّدَةٌ بِتِلْكَ الأَحْكَامِ. وَكَذَلِكَ مُبَادَلَةُ الجُهْدِ بِنَقْدٍ، وَالنَّقْدِ بِجُهْدٍ مُبَاحَةٌ مُطْلَقاً، إِلَّا السِّلَعَ أَوِ الجُهُودِ الَّتِي وَرَدَ نَصٌّ بِتَحْرِيمِهَا.

وَبِنَاءً عَلَى هَذَا فَإِنَّ مُبَادَلَةَ السِّلْعَةِ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ، وَكَذَلِكَ مُبَادَلَةُ الجُهْدِ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ مُبَاحَةٌ أَيْضاً مُطْلَقاً أَيّاً كَانَتْ هَذِهِ الوِحْدَةُ النَّقْدِيَّةُ. فَسَوَاءٌ أَكَانَتْ هَذِهِ الوِحْدَةُ لَيسَ لَهَا مُقَابِلٌ مُطْلَقاً كَالنُّقُودِ الوَرَقِيَّةِ الإِلْزَامِيَّةِ، أَمْ كَانَتْ هَذِهِ الوِحْدَةُ لَهَا مُقَابِلٌ نِسْبَةً مُعَيَّنَةً مِنَ الذَّهَبِ كَالنُّقُودِ الوَرَقِيَّةِ الوَثِيقَةِ، أَمْ كَانَتْ هَذِهِ الوِحْدَةُ لَهَا مُقَابِلٌ مِنَ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ مُسَاوٍ لِقِيمَتِهَا تَمَاماً كَالنُّقُودِ الوَرَقِيَّةِ النَّائِبَةِ، فَكُلُّهَا يَصِحُّ فِيهَا التَّبَادُلُ. وَلِهَذَا تَصِحُّ مُبَادَلَةُ السِّلْعَةِ أَوِ الجُهْدِ بِأَيَّةِ وِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ. فَيَصِحُّ لِلْمُسْلِمِ أَنْ يَبِيعَ بِأَيِّ نَقْدٍ، وَأَنْ يَشْتَرِيَ بِأَيِّ نَقْدٍ، وَأَنْ يَسْتَأْجِرَ بِأَيِّ نَقْدٍ، وَأَنْ يَكُونَ أَجِيراً بِأَيِّ نَقْدٍ.

إِلَّا أَنَّ الدَّوُلَةَ إِذَا أَرَادَتْ أَنْ تَجْعَلَ لِلبِلَادِ الَّتِي تَحْكُمُهَا وِحْدَةً مُعَيَّنَةً مِنَ النَّقْدِ تُنَفِّذُ الأَحْكَامَ الشَّرعِيَّةَ المُتَعَلِّقَةَ بِالمَالِ مِنْ حَيثُ هُوَ مَالٌ كَالزَّكَاةِ وَالصَّرْفِ وَالرِّبَا وَغَيرِ ذَلِكَ، أَوِ الأَحْكَامَ المُتَعَلِّقَةَ بِالشَّخْصِ المَالِكِ لِلمَالِ كَالدِّيَةِ، وَمِقْدَارِ السَّرِقَةِ، وَغَيرِ ذَلِكَ، فَإِنَّهَا لَيْسَتْ مُطْلَقَةَ اليَدِ تَجْعَلُ أَيَّةَ وِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ، بَلْ هِيَ مُلَزَمَةٌ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ لَا يَجُوزُ لَهَا أَنْ تَجْعَلَ غَيرَهَا، وَلَا بِوَجْهٍ مِنَ الوُجُوهِ. فَإِنَّ الشَّرْعَ قَدْ عَيَّنَ وِحْدَةً مُعَيَّنَةً مِنَ النَّقْدِ فِي جِنْسٍ مُعَيَّنٍ جَاءَ النَّصُّ عَلَيهِ أَلَا وَهُوَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ. فَإِذَا أَرَادَتِ الدَّوْلَةُ أَنْ تُصْدِرَ نَقْداً فَإِنَّهَا مُقَيَّدَةٌ بِأَنْ يَكُونَ هَذَا النَّقْدُ هُوَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ لَيْسَ غَيْر. فَالشَّرْعُ لَمْ يَتْرُكْ لِلدَّولَةِ أَنْ تُصْدِرَ النَّقْدَ الَّذِي تُرِيدُهُ مِنْ أَيِّ نَوعٍ تَشَاءُ، وَإِنَّمَا عَيَّنَ الوِحْدَاتِ النَّقْدِيَّةَ الَّتِي لِلدَّولَةِ أَنْ تَجْعَلَهَا نَقْداً لَهَا إِذَا أَرَادَتْ أَنْ تُصْدِرَ نَقْداً بِوِحْدَاتٍ نَقْدِيَّةٍ مُعَيَّنَةٍ هِيَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ لَيسَ غَيرْ.

وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ أَنَّ الإِسْلَامَ رَبَطَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ بِأَحْكَامٍ ثَابِتَةٍ لَا تَتَغَيَّرُ. فَحِينَ فَرَضَ الدِّيَةَ عَيَّنَ لَهَا مِقْدَاراً مُعَيَّناً مِنَ الذَّهَبِ، وَحِينَ أَوْجَبَ القَطْعَ فِي السَّرِقَةِ عَيَّنَ المِقْدَارَ الَّذِي يُقْطَعُ بِسَرِقَتِهِ مِنَ الذَّهَبِ، قَالَ r فِي كِتَابِهِ الَّذِي كَتَبَهُ إِلَى أَهْلِ اليَمَنِ: «وَأَنَّ فِي النَّفْسِ المُؤْمِنَةِ مِاْئَةٍ مِنَ الإِبِلِ، وَعَلَى أَهْلِ الْوَرَقِ أَلْفُ دِينَارٍ». ذَكَرَهُ ابْنُ قُدَامَةَ فِي المُغْنِي عَمَّا رَوَاهُ عَمْرُو بْنُ حَزْمٍ مِنْ كِتَابِ رَسُولِ اللهِ r إِلَى أَهْلِ اليَمَنِ. وَفِي رِوَايَةِ النَّسَائِي عَنْ كِتَابِ رَسُولِ اللهِ r إِلَى أَهْلِ اليَمَنِ: «وعلى أَهْلِ الذَّهَبِ أَلْفُ دِينَارٍ بَدَلَ أَهْلِ الوَرِقِ». وَقَالَ r: «لا تُقْطَعُ يَدُ السَّارِقِ إِلاَّ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِداً». (أَخْرَجَهُ مُسْلِمُ مِنْ طَرِيقِ عَائِشَةَ رضي الله عنها). فَهَذَا التَّحْدِيدُ لِأَحْكَامٍ مُعَيَّنَةٍ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ وَالمِثْقَالِ يَجْعَلُ الدِّينَارَ بِوَزْنِهِ مِنَ الذَّهَبِ، وَالدِّرْهَمَ بِوَزْنِهِ مِنَ الفِضَّةِ وِحْدَةً نَقْدِيَّةً تُقَاسُ بِهَا قِيَمُ الأَشْيَاءِ وَالجُهُودِ. فَتَكُونَ هَذِهِ الوِحْدَةُ النَّقْدِيَّةُ هِيَ النَّقْدَ، وَهِيَ أَسَاسَ النَّقْدِ.

فَكَونُ الشَّرْعِ رَبَطَ الأَحْكَامَ الشَّرعِيَّةَ بِالذَّهَبِ وَالفِضَّةِ نَصّاً حِينَ تَكُونُ هَذِهِ الأَحْكَامِ مُتَعَلِّقَةً بِالنَّقْدِ دَلِيلٌ عَلَى أَنَّ النَّقْدَ إِنَّمَا هُوَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ لَيسَ غَيرْ. وَأَيْضاً فَإِنَّ اللهَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى حِينَ أَوجَبَ زَكَاةَ النَّقْدِ أَوجَبَهَا فِي الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ لَيسَ غَيرْ، وَعَيَّنَ لَهَا نِصَاباً مِنَ الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ. فَاعْتِبَارُ زَكَاةِ النَّقْدِ بِالذَّهَبِ وَالفِضَّةِ يُعَيِّنُ أَنَّ النَّقْدَ هُوَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ.

وَأَيْضاً فَإِنَّ أَحْكَامَ الصَّرْفِ الَّتِي جَاءَتْ فِي مُعَامَلَاتِ النَّقْدِ فَقَطْ إِنَّمَا جَاءَتْ بِالذَّهَبِ وَالفِضَّةِ وَحْدَهُمَا، وَجَمِيعُ المُعَامَلَاتِ المَالِيَّةِ الَّتِي وَرَدَتْ فِي الإِسْلَامِ إِنَّمَا جَاءَتْ عَلَى الذَّهَبِ وَالفِضَّةِ. وَالصَّرْفُ بَيعُ عُمْلَةٍ بِعُمْلَةٍ، إِمَّا بَيعُ عُمْلَةٍ بِالعُمْلَةِ نَفْسِهَا، وَإِمَّا بَيعُ عُمْلَةٍ بِعُمْلَةٍ أُخْرَى، وَبِعِبَارَةٍ أُخْرَى الصَّرْفُ بَيعُ نَقْدٍ بِنَقْدٍ.

فَتَعْيِينُ الشَّرْعِ لِلصَّرفِ، وَهُوَ مُعَامَلَةٌ نَقْدِيَّةٌ بَحْتَةٌ بِالذَّهَبِ وَالفِضَّةِ وَحْدَهُمَا دُونَ غَيرِهِمَا دَلِيلٌ صَرِيحٌ عَلَى أَنَّ النَّقْدَ يَجبُ أَنْ يَكُونَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ لَا غَيرَ، قَالَ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ: «وَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ وَالْفِضَّةَ بِالذَّهَبِ كَيْفَ شِئْتُمْ». (أَخْرَجَهُ البُخَارِيُّ مِنْ طَرِيقِ أَبِي بَكْرَةَ)، وَأَخْرَجَ مُسْلِمُ نَحْوَهُ مِنْ طَرِيقِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ. وَقَالَ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ: «الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِباً إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ». (مُتَّفَقٌ عَلَيهِ مِنْ طَرِيقِ عُمَر).

وَفَوقَ ذَلِكَ فَإِنَّ الرَّسُولَ r قَدْ عَيَّنَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ نَقْداً، وَجَعَلَهُمَا وَحْدَهُمَا المِقْيَاسَ النَّقْدِيَّ الَّذِي يَرجِعُ إِلَيهِ مِقْيَاسُ السِّلَعِ وَالجُهُودِ. وَعَلَى أَسَاسِهِمَا كَانَتْ تَجْرِي المُعَامَلَاتُ. وَجَعَلَ المِقْيَاسَ لِهَذَا النَّقْدِ الأُوْقِيَّةَ، وَالدِّرْهَمَ، وَالدَّانِقَ، وَالقِيرَاطَ، وَالمِثْقَالَ، وَالدِّينَارَ. وَكَانَتْ هَذِهِ كُلُّهَا مَعْرُوفَةً وَمَشْهُورَةً فِي زَمَنِ النَّبِيِّ r يَتَعَامَلُ بِهَا النَّاسُ. وَالثَّابِتُ أَنَّهُ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ أَقَرَّهَا. وَكَانَتْ تَقَعُ بِالذَّهَبِ وَالفِضَّةِ جَمِيعُ البُيُوعِ وَالأَنْكِحَةِ كَمَا ثَبَتَ فِي الأَحَادِيثِ الصَّحِيحَةِ، فَكَونُ الرَّسُولِ جَعَل َالنَّقْدَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ، وَكَونَ الشَّرعِ قَد رَبَطَ بَعْضَ الأَحْكَامِ الشَّرعِيَّةِ بِهِمَا وَحْدَهُمَا، وَجَعَلَ الزَّكَاةَ النَّقْدِيَّةَ مَحْصُورَةً بِهِمَا، وَحَصَرَ الصَّرْفَ وَالمُعَامَلَاتِ المَالِيَّةَ بِهِمَا؛ كُلُّ ذَلِكَ دَلِيلٌ وَاضِحٌ عَلَى أَنَّ نَقْدَ الإِسْلَامِ إِنَّمَا هُوَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ لَيسَ غَيرْ.

غَيرَ أَنَّهُ يَجبُ أَنْ يَكُونَ وَاضِحاً أَنْ كَونَ الشَّرعِ قَدْ عَيَّنَ النَّقْدَ الَّذِي تُصْدِرُهُ الدَّولَةُ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ مِنَ النَّقْدِ هِيَ الذَّهَبُ وَالفِضَّةُ لَا يَعْنِي أَنَّ الدَّولَةَ تُقَيِّدُ المُبَادَلَاتِ بَينَ النَّاسِ فِي البِلَادِ الَّتِي تَحْكُمُهَا بِهَذَا النَّقْدِ، بَلْ يَعْنِي أَنَّ الأَحْكَامَ الشَّرعِيَّةَ الَّتِي عَيَّنَ الشَّرْعُ فِيهَا النَّقْدَ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ لَا تَجْرِي هَذِهِ الأَحْكَامُ إِلَّا بِحَسَبِ هَذَا النَّقْدِ.

أَمَّا المُبَادَلَاتُ فَتَبْقَى مُبَاحَةً كَمَا جَاءَ الشَّرعُ بِهَا. وَلَا يَحِلُّ تَقْيِيدُهَا مِنْ قِبَلِ الدَّولَةِ بِوِحْدَةٍ مُعَيَّنَةٍ، أَيْ لَا يَحِلُّ لَهَا تَقْيِيدُهَا بِنَقْدِهَا وَلَا بِغَيرِهِ. لِأَنَّ هَذَا التَّقْيِيدَ هُوَ تَحْرِيمٌ لِمُبَاحٍ، وَهُوَ لَا يَجُوزُ، وَلَا يَحِلُّ لِلدَّولَةِ أَنْ تَفْعَلَهُ، إِلَّا أَنَّهُ إِذَا رَأَتِ الدَّولَةُ أَنَّ إِبَاحَةَ نَقْدٍ غَيرِهِ فِي البِلَادِ الَّتِي تَحْتَ سُلْطَانِهَا يُؤَدِّي إِلَى ضَرْبِ نَقْدِهَا، أَوْ ضَرْبِ مَالِيَّتِهَا، أَوْ ضَرْبِ اقتِصَادِهَا، أَيْ يُؤَدِّي إِلَى ضَرَرٍ، فَإِنَّهَا حِينَئِذٍ تَمْنَعُهُ عَمَلاً بِقَاعِدَةِ: (الوَسِيلَةِ إِلَى الحَرَامِ حَرَامٌ)، وَكَذَلِكَ إِذَا رَأَتْ نَقْداً مُعَيَّناً يُؤَدِّي إِلَى ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَمْنَعُ ذَلِكَ النَّقْدَ عَمَلاً بِقَاعِدَة: (كُلُّ فَرْدٍ مِنْ أَفْرَادِ الشَّيءِ المُبَاحِ إِذَا كَانَ يُؤَدِّي إِلَى ضَرَرٍ يـَحْرُمُ ذَلِكَ الفَرْدُ، وَيَبْقَى الشَّيءُ مُبَاحاً)، وَيُطَبَّقُ ذَلِكَ أَيضاً عَلَى إِخْرَاجِ نَقْدِ الدَّولَةِ مِنَ البِلَادِ، وَعَلَى إِدْخَالِ النَّقْدِ الأَجْنَبِيِّ وَإِخْراجِهِ مِثْلَ مَا طُبِّقَ عَلَى التَّعَامُلِ بِهِ دَاخِلَ البِلَادِ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة، وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ، مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى، فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً، نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ، سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام، وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا، وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه، وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ، وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها، إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم، وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.