هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الأولى – القسم الثاني: المقدمة)
هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الأولى – القسم الثاني: المقدمة)

ثانيا:سنسجل ابتداء مدى اندهاشنا من قول الدكتور المطيري أن الصحابة اجتهدوا في طريقة إقامة الدولة، حيث أن الدولة كانت قائمة غير مفقودة؟ فقد أقامها الرسول ﷺ وأرسى أركانها وحدد وظائفها ومهمتها وبدأ بتطبيق الأنظمة المناسبة فيها من أنظمة اقتصادية واجتماعية وعقوبات وغيرها؛ والفرق واضح بين ما فعله الصحابة من اختيار الخليفة وبيعته، لتطبيق النظام القائم، ونقاشاتهم في هذا الصدد، وبين واقع العمل على إقامة النظام ابتداء، وتغيير المجتمع الكافر في مكة ومن ثم في المدينة، إلى مجتمع إسلامي، وتغيير نظام الحكم في المدينة إلى النظام الإسلامي عبر إقامة الدولة! هذا الخلط نلاحظه في مواطن كثيرة من مقالة الدكتور المطيري،...

0:00 0:00
Speed:
May 27, 2017

هل حدد الرسول ﷺ طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟ (الحلقة الأولى – القسم الثاني: المقدمة)

هل حدد الرسول ﷺ  طريقةً لإقامة الدولة الإسلامية؟

للكاتب والمفكر ثائر سلامة - أبو مالك

(الحلقة الأولى – القسم الثاني: المقدمة)

للرجوع لصفحة الفهرس اضغط هنـا

ثانيا: سنسجل ابتداء مدى اندهاشنا من قول الدكتور المطيري أن الصحابة اجتهدوا في طريقة إقامة الدولة، حيث أن الدولة كانت قائمة غير مفقودة؟ فقد أقامها الرسول ﷺ وأرسى أركانها وحدد وظائفها ومهمتها وبدأ بتطبيق الأنظمة المناسبة فيها من أنظمة اقتصادية واجتماعية وعقوبات وغيرها؛ والفرق واضح بين ما فعله الصحابة من اختيار الخليفة وبيعته، لتطبيق النظام القائم، ونقاشاتهم في هذا الصدد، وبين واقع العمل على إقامة النظام ابتداء، وتغيير المجتمع الكافر في مكة ومن ثم في المدينة، إلى مجتمع إسلامي، وتغيير نظام الحكم في المدينة إلى النظام الإسلامي عبر إقامة الدولة! هذا الخلط نلاحظه في مواطن كثيرة من مقالة الدكتور المطيري،


وينبغي التذكير بقَوْله تعالى: ﴿يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الأَرْضِ فَاحْكُم بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ﴾ 26 ص، وذلك تناسبا مع كون الله ﷻ وتبارك وتعالى قد أنزل الكتب بِالْحَقِّ لتحكم بين الناس فِيمَا اخْتَلَفُواْ فِيهِ،﴿كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُواْ فِيهِ﴾، ﴿لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾ الحديد 25، فاستخلاف داود ﷺ وحكمه بين الناس بالحق كاستخلاف محمد ﷺ  وحكمه بين الناس بالحق، وكل الشرائع نزلت ليقوم الناس بالقسط والعدل، ﴿وَأَنِ احْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَاءهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَن يَفْتِنُوكَ عَن بَعْضِ مَا أَنزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ﴾ 49 المائدة، وهذه فيها خطاب للرسول ﷺ  وهو خطاب لأمته، فكان الاستخلاف قياما بأحكام الله تعالى  في العباد، وهو أصل في كل تشريع رباني، وكل كتاب نزل من عند الله إنما نزل ليحكم، ليقوم الناس بالقسط والعدل وفق أحكام ربانية، وكانت بنو إسرائيل تسوسهم الأنبياء بتلك الكتب والتشريعات الربانية، ثم انتقلت هذه السنة إلى الخلفاء بعد الرسول ﷺ  كما في حديث البخاري عن أبي حازم قال: قاعدتُ أبا هريرة خمس سنين فسمعته يحدث عن النبي ﷺ  قال: «كانت بنو إسرائيل تسوسهم الأنبياء كلما هلك نبي خلفه نبي، وإنه لا نبي بعدي وستكون خلفاء فتكثر، قالوا ما تأمرنا؟ قال: فوا ببيعة الأول فالأول وأعطوهم حقهم، فإن الله سائلهم عما استرعاهم» [رواه مسلم والبخاري وابن حنبل وابن ماجه]، فقد نص على أن سياسة الأمة تكون للنبي ﷺ  ثم للخلفاء من بعده، وأمر بطاعتهم والوفاء ببيعتهم، لذلك فينبغي أن يزول الخلط بهذا بين مفهوم الدولة الإسلامية ومفهوم الخلافة، فلا يظنن ظان أن إقامة الخلافة بعد زوالها تعني مجرد بيعة الخليفة.


لذلك نكتفي بهذا في جوابنا على النقطة الثالثة التي وردت في كلام المطيري وهي" قال الدكتور المطيري:


" 3- ثم إن الصحابة هم أول من أقام الخلافة بعد عهد النبوة، وقد اجتمعوا في السقيفة، وتشاوروا فيها، وارتفعت أصواتهم، واختلفوا فيها حتى قيل (منا أمير ومنكم أمير)، وحتى قال أبو بكر (إن العرب لا ترضى إلا بهذا الحي من قريش)..الخ، ولم يدع أحد بأن النبي ﷺ  جعلها عبادة لا إجتهاد فيها، أو أنه حدد لهم طريقة للاختيار فيها، فضلا عن طريقة لإقامتها ذاتها، دع عنك القول بأنها كالصلاة تؤدى كما تؤدى الصلاة والحج!"


ثالثاً: لنا أن نسجل اعتراضًا كبيرًا على ادعائه -غفر الله له- أنه ثمة خلاف بين فقهاء الأمة سلفاً وبين حزب التحرير، فهذا ادعاء لا أصل له، إذ أن علماء السلف نادراً ما تطرقوا لطريقة إقامة الدولة، بل لعلهم لم يجتهدوا في طريقة إقامتها حتى يقال بأنهم خالفوا من اجتهد فيها، وذلك لأنهم عاشوا في كنفِ دولةٍ حكمت أغلب الأرض، لم يتصوروا أمر زوالها حتى يبحثوا طريقة إعادة إقامتها لو زالت! وأما جهود إمام الحرمين أبي المعالي الجويني في كتاب "غياث الأمم في التياث الظلم"، وبحثه فيما يفعل المسلمون حين شغور الدهر عن والٍ بنفسه أو متولٍ بغيره، فإن قصارى البحث هو من يوليه المسلمون بعض شئونهم كتولي نكاح من لا ولي لها، وهكذا، لا في طريقة إقامة الدولة، وبغض النظر عن رأي الأولين أو الآخرين، فالفيصل هو الدليل.


هذا ولنا أن نسجل ندرة أبحاث السابقين من العلماء، واللاحقين منهم في فهم السيرة كطريقة لحمل الدعوة، وكيفيةٍ يتوصل بها لإيجاد الإسلام في واقع الحياة، (فإن بحثوها في إطار بحث أحكام أخرى أو سرد أحداث وقعت، فقد أوسع حزب التحرير تلك الأبحاث والوقائع بحثاً في هذا الإطار ليجتهد بأحكام الطريقة، فينزل الأحكام على واقع إقامة نظام محل نظام)، ولم يكتف حزب التحرير بدراسة السيرة لسبر أغوار هذه الزاوية المهمة للإسلام دعوة وتطبيقا، بل أضاف إليه دراسة نزول الآيات والسور وتنزيل أحكامها على الوقائع، وربط السيرة النبوية العطرة بالآيات التي وردت في القرآن الكريم لسبر أغوار هذه الزاوية أيضا.


رابعاً: ثم كيف يقول الدكتور أن الصحابة اجتهدوا فيها، ويناقض قوله السابق أن الرسول ﷺ  لم يحدد طريقة لإقامة الخلافة؟ وقوله السابق: أن النبي ﷺ  حدد نظام الدولة بأنه خلافة نبوة؟ وهل إجتهاد الصحابة المشار  إليه في إيجاد الدولة، كما يفهم المطيري ذلك -مع أننا قلنا أنه لم يحصل مثل هذا الإجتهاد- إلا إرجاع للكتاب والسنة، فإذا كان كذلك، فهل يرجعون الأمر إلى ما لا دليل عليه فيبتدعون؟ أم أن الإجتهاد بذل الوسع في البحث في الأدلة؟ أم أن الشريعة خلت من أحكام إقامة وبيعة الخليفة، وقد امتلأت كتب الحديث بأحاديث الإمارة والبيعة ونظام الحكم؟ فكيف يستقيم الأمر؟


خامساً: إذا استثنينا بعض الأحكام الفردية التي شرعت في مكة كعبادة الصلاة، وما اتصل بالذبائح والقرابين، وصلة الأرحام، وحرمة أكل الميتة، والنهي عن قول الزور، والأمر بأداء الأمانة،... الخ،  فإن أغلب التشريع المكي كان منصباً على معالجة طريقة إقامة الدولة، ومن تتبع آيات التشريع وسيرة الرسول ﷺ  منذ بعثته حتى انتقاله إلى دار الحكم في المدينة، نجد أن أعماله ﷺ  جلها كانت تستهدف ذلك الانتقال، وعلى رغم ما ضن به الفقهاء الأوائل في بحث هذه المرحلة حركياً، إلا أن واحداً منهم لم يزعم أن نهاية المرحلة المكية لم تكن بداية الحكم الإسلامي، والناظر إلى الأحكام المكية يجد أنها تناولت ما يتعلق بالكتلة: تأسيسها، أعمالها، والخطوط العريضة التي تحدد ملامح صراعها في الواقع الذي وجدت فيه، فضلاً عن وفرة أفكار العقيدة التي تعتبر أيضاً من ضوابط تشكيل الكتلة، إذ أنها تحدد ماهية الصراع الفكري في المجتمع، هذا الصراع الذي كان صراعاً بين الكفر والإيمان


فهل يصح بعد هذا القول أن عمل ثلاث عشرة سنة لم يكن بناءً على أحكامِ طريقةٍ معينةٍ تستهدفُ إقامة كيانٍ سياسي يضع الإسلام موضع التطبيق بأفعالٍ مخصوصةٍ تصبُّ في تحقيقِ تلك الغاية؟، وأن يكون فاعل ذلك هو رسول الله ﷺ  الذي لا يخرج في فعلٍ أو قولٍ عن الوحي! يضع غايةً بهذه الخطورة، ولا يتصور الأعمال التي توصل إليها فيقوم بها! وأن هذه الأفعال غير لازمة ولا ملزمة؟ كيف وقد قال الله سبحانه وتعالى: ﴿قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴾


عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ – قالَ: «خَطَّ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ  خَطًّا بِيَدِهِ، ثُمَّ قَالَ: «هَذَا سَبِيلُ اللَّهِ مُسْتَقِيمًا» وَخَطَّ عَلَى يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ، ثُمَّ قَالَ: « هَذِهِ السُّبُلُ لَيْسَ مِنْهَا سَبِيلٌ إِلَّا عَلَيْهِ شَيْطَانٌ يَدْعُو إِلَيْهِ»  ثُمَّ قَرَأَ ﴿وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهِ﴾ [الأنعام: 153]»، رواه أحمد والنسائي والدارمي.

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.