إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 38) سياسة الاقتصاد في الإسلام
إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 38) سياسة الاقتصاد في الإسلام

الحَمْدُ للهِ الذِي شَرَعَ لِلنَّاسِ أحكَامَ الرَّشَاد, وَحَذَّرَهُم سُبُلَ الفَسَاد, وَالصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى خَيرِ هَاد, المَبعُوثِ رَحمَةً لِلعِبَاد, الَّذِي جَاهَدَ فِي اللهِ حَقَّ الجِهَادِ, وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الأَطهَارِ الأمجَاد, الَّذِينَ طبَّقُوا نِظَامَ الِإسلامِ فِي الحُكْمِ وَالاجتِمَاعِ وَالسِّيَاسَةِ وَالاقتِصَاد, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ يَومَ يَقُومُ الأَشْهَادُ يَومَ التَّنَاد, يَومَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العِبَادِ.

0:00 0:00
Speed:
May 08, 2018

إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي (ح 38) سياسة الاقتصاد في الإسلام

بسم الله الرحمن الرحيم

إرواء الصادي من نمير النظام الاقتصادي

(ح 38)

سياسة الاقتصاد في الإسلام

الحَمْدُ للهِ الذِي شَرَعَ لِلنَّاسِ أحكَامَ الرَّشَاد, وَحَذَّرَهُم سُبُلَ الفَسَاد, وَالصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى خَيرِ هَاد, المَبعُوثِ رَحمَةً لِلعِبَاد, الَّذِي جَاهَدَ فِي اللهِ حَقَّ الجِهَادِ, وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الأَطهَارِ الأمجَاد, الَّذِينَ طبَّقُوا نِظَامَ الِإسلامِ فِي الحُكْمِ وَالاجتِمَاعِ وَالسِّيَاسَةِ وَالاقتِصَاد, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ يَومَ يَقُومُ الأَشْهَادُ يَومَ التَّنَاد, يَومَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العِبَادِ.

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا إِروَاءُ الصَّادِي مِنْ نَمِيرِ النِّظَامِ الاقتِصَادِي, وَمَعَ الحَلْقَةِ الثَّامِنَةِ وَالثَّلاثِينَ, وَعُنوَانُهَا: "سِيَاسَةُ الاقتِصَادِ فِي الإِسلامِ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي كِتَابِ النِّظَامِ الاقتِصَادِي فِي الإِسلامِ (صَفحَة 60) لِلعَالِمِ وَالمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

"سِيَاسَةُ الاقتِصَادِ هِيَ الهَدَفُ الَّذِي تَرمِي إِلَيهِ الأحكَامُ الَّتِي تُعَالِجُ تَدبِيرَ أُمُورِ الإِنسَانِ. وَسِيَاسَةُ الاقتِصَادِ فِي الإِسلامِ هِيَ ضَمَانُ تَحقِيقِ الإِشبَاعِ لِجَمِيعِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةِ لِكُلِّ فَردٍ إِشبَاعًا كُلِّيًا، وَتَمكِينِهِ مِنْ إِشبَاعِ الحَاجَاتِ الكَمَالِيَّةِ بِقَدْرِ مَا يَستَطِيعُ، بِاعتِبَارِهِ يَعِيشُ فِي مُجتَمَعٍ مُعَيَّنٍ، لَهُ طِرَازٌ خَاصٌّ مِنَ العَيشِ، فَهُوَ يَنظُرُ إِلَى كُلِّ فَردٍ بِعَينِهِ، لا إِلَى مَجمُوعِ الأَفرَادِ الَّذِينَ يَعِيشُونَ فِي البِلادِ. وَيَنظُرُ إِلَيهِ بِاعتِبَارِهِ إِنسَانًا أوَّلاً لا بُدَّ مِنْ إِشبَاعِ جَمِيعِ حَاجَاتِهِ الأَسَاسِيَّةِ إِشبَاعًا كُلِّيًا، ثُمَّ بِاعتِبَارِ فَردِيَّتِهِ المُشَخَّصَةِ ثَانِيًا بِتَمكِينِهِ مِنْ إِشبَاعِ حَاجَاتِهِ الكَمَالِيَّةِ بِقَدْرِ مَا يَستَطِيعُ. وَيَنظُرُ إِلَيهِ فِي نَفْسِ الوَقْتِ بِاعتِبَارِهِ مُرتَبِطًا مَعَ غَيرِهِ بِعَلاقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ، تُسَيَّرُ تَسيِيرًا مُعَيَّنًا حَسْبَ طِرَازٍ خَاصٍّ.

وَعَلَى هَذَا فَإِنَّ سِيَاسَةَ الاقتِصَادِ فِي الإِسلامِ لَيسَتْ لِرَفعِ مُستَوَى المَعِيشَةِ فِي البِلادِ فَحَسْبُ، دُونَ النَّظَرِ إِلَى ضَمَانِ انتِفَاعِ كُلِّ فَردٍ مِنْ هَذَا العَيشِ، وَلا هِيَ لِجَلْبِ الرَّفَاهِيَّةِ لِلنَّاسِ وَتَركِهِمْ أحرَارًا فِي الأخْذِ مِنهَا بِقَدْرِ مَا يَتَمَكَّنُونَ، دُونَ النَّظَرِ إِلَى ضَمَانِ حَقِّ العَيشِ لِكُلِّ فَردٍ مِنهُمْ أيًّا كَانَ، وَإِنَّمَا هِيَ مُعَالَجَةُ المَشَاكِلِ الأَسَاسِيَّةِ لِكُلِّ فَردٍ بِاعتِبَارِهِ إِنسَانًا يَعِيشُ طِبقَ عَلاقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ، وَتَمكِينُهُ مِنْ رَفْعِ مُستَوَى عَيشِهِ، وَتَحقِيقِ الرَّفَاهِيَّةِ لِنَفسِهِ فِي طِرَازٍ خَاصٍّ مِنَ العَيشِ. وَبِهَذَا تَختَلِفُ عَنْ غَيرِهَا مِنَ السِّيَاسَاتِ الاقتِصَادِيَّةِ.

فَالإِسلامُ فِي الوَقْتِ الَّذِي يُشرِّعُ أحْكَامَ الاقتِصَادِ لِلإِنسَانِ يَجعَلُ التَّشرِيعَ مُوَجَّهًا لِلفَردِ. وَفِي الوَقْتِ الَّذِي يَعمَلُ لِضَمَانِ حَقِّ العَيشِ، وَالتَّمكِينِ مِنَ الرَّفَاهِيَّةِ، يَجعَلُ ذَلِكَ يَتَحَقَّقُ فِي مُجتَمَعٍ مُعَيَّنٍ، لَهُ طِرَازٌ خَاصٌّ مِنَ العَيشِ. فَهُوَ يَنظُرُ إِلَى مَا يَجِبُ أنْ يَكُونَ عَلَيهِ المُجتَمَعُ، فِي الوَقْتِ الَّذِي يَنظُرُ فِيهِ إِلَى ضَمَانِ العَيشِ وَالتَّمكِينِ مِنَ الرَّفَاهِيَّةِ، وَيَجعَلُ نَظرَتَهُ إِلَى مَا يَجِبُ أنْ يَكُونَ عَلَيهِ المُجتَمَعُ أسَاسًا فِي نَظرَتِهِ إِلَى العَيشِ وَالرَّفَاهِيَّةِ. وَلِذَلِكَ تَجِدُ الأحكَامَ الشَّرعِيَّةَ قَدْ ضَمِنَتْ تَوفِيرَ إِشبَاعِ جَمِيعِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةِ إِشبَاعًا كُلِّيًا لِكُلِّ فَردٍ مِنْ أفرَادِ رَعِيَّةِ الدَّولَةِ الإِسلامِيَّةِ، مِنْ مَأكَلٍ وَمَلبَسٍ وَمَسكَنٍ، وَذَلِكَ بِفَرْضِ العَمَلِ عَلَى الرَّجُلِ القَادِرِ، حَتَّى يُوَفِّرَ لِنَفسِهِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةَ لَهُ وَلِمَنْ تَجِبُ عَلَيهِ نَفَقَتُهُمْ. وَفَرَضَهَا عَلَى المَولُودِ لَهُ، وَعَلَى الوَارِثِ إِنْ لَمْ يَكُنْ قَادِرًا عَلَى العَمَلِ. أو عَلَى بَيتِ المَالِ إِنْ لَمْ يُوجَدْ مَنْ تَجِبُ عَلَيهِمْ نَفَقَتُهُ.

وَبِهَذَا ضَمِنَ الإِسلامُ لِكُلِّ فَردٍ بِعَينِهِ أنْ يُشبِعَ الحَاجَاتِ الَّتِي لا بُدَّ لِلإِنسَانِ مِنْ حَيثُ هُوَ إِنسَانٌ مِنْ أنْ يُشبِعَهَا، وَهِيَ المَأكَلُ وَالمَلبَسُ وَالمَسكَنُ. ثُمَّ حَثَّ هَذَا الفَردَ عَلَى التَّمَتُّعِ بِالطَّيبَاتِ، وَالأخْذِ مِنْ زِينَةِ الحَيَاةِ الدُّنيَا مَا يَستَطِيعُ.

وَمَنَعَ الدَّولَةَ أنْ تَأخُذَ مِنْ مَالِهِ ضَرَائِبَ، مِمَّا هُوَ فَرضٌ عَلَى جَمِيعِ المُسلِمِينَ، إِلاَّ مِمَّا يَزِيدُ عَلَى كِفَايَةِ حَاجَاتِهِ، الَّتِي يُشبِعُهَا فِعْلاً فِي حَيَاتِهِ العَادِيَّةِ، وَلَو كَانَتْ حَاجَاتٍ كَمَالِيَّةً. وَبِذَلِكَ ضَمِنَ تَوفِيرَ حَقِّ العَيشِ لِكُلِّ فَردٍ بِعَينِهِ، وَأتَاحَ لَهُ الرَّفَاهِيَّةَ فِي الحَيَاةِ. وَهُوَ فِي نَفْسِ الوَقْتِ حَدَّدَ كَسْبَ المَالِ لِهَذَا الفَردِ فِي إِشبَاعِ حَاجَاتِهِ الأَسَاسِيَّةِ وَالكَمَالِيَّةِ فِي حُدُودٍ مُعَيَّنَةٍ.

وَجَعَلَ عَلاقَاتِهِ عَلَى طِرَازٍ خَاصٍّ. فَحَرَّمَ إِنتَاجَ الخَمْرِ وَاستِهلاكَهَا عَلَى كُلِّ مُسلِمٍ، وَلَمْ يَعتَبِرْهَا بِالنِّسبَةِ لَهُ مَادَّةً اقتِصَادِيَّةً. وَحَرَّمَ أكْلَ الرِّبَا وَالتَّعَامُلَ بِهِ عَلَى كُلِّ مَنْ يَحْمِلُونَ التَّابِعِيَّةَ الإِسلامِيَّةَ، وَلَمْ يَعتَبِرْهَا بِالنِّسبَةِ لَهُمْ مَادَّةً اقتِصَادِيَّةً، سَوَاءٌ أكَانُوا مُسلِمِينَ أمْ غَيرَ مُسلِمِينَ، فَجَعَلَ الوَضْعَ الَّذِي يَجِبُ أنْ يَكُونَ عَلَيهِ المُجتَمَعُ حِينَ الانتِفَاعِ بِالمَالِ أمْرًا أسَاسِيًا عِندَ الانتِفَاعِ بِالمَادَّةِ الاقتِصَادِيَّةِ.

وَقَبلَ أَنْ نُوَدِّعَكُمْ احبتنا الكِرَامَ نُذَكِّرُكُمْ بِأَبرَزِ الأفكَارِ التِي تَنَاوَلهَا مَوضُوعُنَا لِهَذَا اليَومِ:

  1. سِيَاسَةُ الاقتِصَادِ: هِيَ الهَدَفُ الَّذِي تَرمِي إِلَيهِ الأحكَامُ الَّتِي تُعَالِجُ تَدبِيرَ أُمُورِ الإِنسَانِ.
  2. سِيَاسَةُ الاقتِصَادِ فِي الإِسلامِ تَهدِفُ إِلَى هَدَفَينِ اثنَينِ:

        أ‌- ضَمَانُ تَحقِيقِ الإِشبَاعِ لِجَمِيعِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةِ لِكُلِّ فَردٍ إِشبَاعًا كُلِّيًا.

        ب‌- تَمكِينُ الفَردِ مِنْ إِشبَاعِ الحَاجَاتِ الكَمَالِيَّةِ بِقَدْرِ مَا يَستَطِيعُ بِاعتِبَارِهِ يَعِيشُ فِي مُجتَمَعٍ مُعَيَّنٍ.

   3- ضَمِنَ الإِسلامُ لِكُلِّ فَردٍ بِعَينِهِ أنْ يُشبِعَ الحَاجَاتِ الَّتِي لا بُدَّ لِلإِنسَانِ مِنْ حَيثُ هُوَ إِنسَانٌ مِنْ أنْ يُشبِعَهَا، وَهِيَ المَأكَلُ وَالمَلبَسُ وَالمَسكَنُ.

   4- ثُمَّ حَثَّ الإِسلامُ الفَردَ عَلَى التَّمَتُّعِ بِالطَّيبَاتِ، وَالأخْذِ مِنْ زِينَةِ الحَيَاةِ الدُّنيَا مَا يَستَطِيعُ.

   5- تَبرُزُ نَظرَةُ الاقتِصَادِ الإِسلامِيِّ إِلَى الفَردِ مِنْ خِلالِ النِّقَاطِ الأربَعَةِ الآتِيَةِ:

        أ‌- يَنظُرُ الاقتِصَادُ الإِسلامِيُّ إِلَى كُلِّ فَردٍ بِعَينِهِ، لا إِلَى مَجمُوعِ الأَفرَادِ الَّذِينَ يَعِيشُونَ فِي البِلادِ.

        ب‌- وَيَنظُرُ إِلَيهِ بِاعتِبَارِهِ إِنسَانًا لا بُدَّ مِنْ إِشبَاعِ جَمِيعِ حَاجَاتِهِ الأَسَاسِيَّةِ إِشبَاعًا كُلِّيًا.

        ت‌- وَيَنظُرُ إِلَيهِ بِاعتِبَارِ فَردِيَّتِهِ المُشَخَّصَةِ بِتَمكِينِهِ مِنْ إِشبَاعِ حَاجَاتِهِ الكَمَالِيَّةِ بِقَدْرِ مَا يَستَطِيعُ.

        ث‌- وَيَنظُرُ إِلَيهِ فِي الوَقْتِ نَفْسِهِ بِاعتِبَارِهِ مُرتَبِطًا مَعَ غَيرِهِ بِعَلاقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ، تُسَيَّرُ تَسيِيرًا مُعَيَّنًا.

xxx p9 5 2018

6- سِيَاسَةُ الاقتِصَادِ فِي الإِسلامِ تَختَلِفُ عَنْ غَيرِهَا مِنَ السِّيَاسَاتِ الاقتِصَادِيَّةِ بِأنَّهَا:

       أ‌- لَيسَتْ لِرَفعِ مُستَوَى المَعِيشَةِ فِي البِلادِ فَحَسْبُ، بَلْ لِضَمَانِ انتِفَاعِ كُلِّ فَردٍ مِنْ هَذَا العَيشِ. 

        ب‌- لَيسَتْ لِجَلْبِ الرَّفَاهِيَّةِ لِلنَّاسِ وَتَركِهِمْ أحرَارًا فِي الأخْذِ مِنهَا بِقَدْرِ مَا يَتَمَكَّنُونَ، بَلْ لِضَمَانِ حَقِّ العَيشِ لِكُلِّ فَردٍ مِنهُمْ أيًّا كَانَ.   

         ت- بَلْ هِيَ لِمُعَالَجَةُ المَشَاكِلِ الأَسَاسِيَّةِ لِكُلِّ فَردٍ بِاعتِبَارِهِ إِنسَانًا يَعِيشُ طِبقَ عَلاقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ، وَتَمكِينُهُ مِنْ رَفْعِ مُستَوَى عَيشِهِ، وَتَحقِيقِ الرَّفَاهِيَّةِ لِنَفسِهِ فِي طِرَازٍ خَاصٍّ مِنَ العَيشِ.

        ت‌-   بَلْ هِيَ لِمُعَالَجَةُ المَشَاكِلِ الأَسَاسِيَّةِ لِكُلِّ فَردٍ بِاعتِبَارِهِ إِنسَانًا يَعِيشُ طِبقَ عَلاقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ، وَتَمكِينُهُ مِنْ رَفْعِ مُستَوَى عَيشِهِ، وَتَحقِيقِ الرَّفَاهِيَّةِ لِنَفسِهِ فِي طِرَازٍ خَاصٍّ مِنَ العَيشِ.

7- فِي الوَقْتِ الَّذِي يُشرِّعُ فِيهِ الإِسلامُ أحْكَامَ الاقتِصَادِ لِلإِنسَانِ يَجعَلُ التَّشرِيعَ مُوَجَّهًا لِلفَردِ.

8- وَفِي الوَقْتِ الَّذِي يَعمَلُ لِضَمَانِ حَقِّ العَيشِ، وَالتَّمكِينِ مِنَ الرَّفَاهِيَّةِ، يَجعَلُ ذَلِكَ يَتَحَقَّقُ فِي مُجتَمَعٍ مُعَيَّنٍ، لَهُ طِرَازٌ خَاصٌّ مِنَ العَيشِ.

9- وَفِي الوَقْتِ الَّذِي يَنظُرُ فِيهِ إِلَى ضَمَانِ العَيشِ وَالتَّمكِينِ مِنَ الرَّفَاهِيَّةِ، يَجعَلُ نَظرَتَهُ إِلَى مَا يَجِبُ أنْ يَكُونَ عَلَيهِ المُجتَمَعُ أسَاسًا فِي نَظرَتِهِ إِلَى العَيشِ وَالرَّفَاهِيَّةِ.

10- ضَمِنَتْ الأحكَامُ الشَّرعِيَّةُ تَوفِيرَ إِشبَاعِ جَمِيعِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةِ إِشبَاعًا كُلِّيًا لِكُلِّ فَردٍ مِنْ أفرَادِ رَعِيَّةِ الدَّولَةِ الإِسلامِيَّةِ، مِنْ مَأكَلٍ وَمَلبَسٍ وَمَسكَنٍ وَذَلِكَ بِالطُّرُقِ الثَّلاثِ الآتِيَةِ:

           أ‌- بِفَرْضِ العَمَلِ عَلَى الرَّجُلِ القَادِرِ حَتَّى يُوَفِّرَ لِنَفسِهِ الحَاجَاتِ الأسَاسِيَّةَ لَهُ وَلِمَنْ تَجِبُ عَلَيهِ نَفَقَتُهُمْ.

         ب‌- بِفَرَضَ النَّفَقَةَ عَلَى المَولُودِ لَهُ، وَعَلَى الوَارِثِ إِنْ لَمْ يَكُنْ قَادِرًا عَلَى العَمَلِ. أو عَلَى بَيتِ المَالِ إِنْ لَمْ يُوجَدْ مَنْ تَجِبُ عَلَيهِمْ نَفَقَتُهُ.

         ت‌- بِمَنْعِ الدَّولَةِ أنْ تَأخُذَ مِنْ مَالِ الفَردِ ضَرَائِبَ، مِمَّا هُوَ فَرضٌ عَلَى جَمِيعِ المُسلِمِينَ، إِلاَّ مِمَّا يَزِيدُ عَلَى كِفَايَةِ حَاجَاتِهِ، وَلَو كَانَتْ حَاجَاتٍ كَمَالِيَّةً.

11- حَدَّدَ الإِسلامُ لِلفَردِ فِي إِشبَاعِ حَاجَاتِهِ الأَسَاسِيَّةِ وَالكَمَالِيَّةِ كَسْبَ المَالِ فِي حُدُودٍ مُعَيَّنَةٍ.

12- جَعَلَ الإِسلامُ عَلاقَاتِهِ الاقتٍصَادِيَّةَ عَلَى طِرَازٍ خَاصٍّ فَاتَّخَذَ عِدَّةَ إِجرَاءَاتٍ مِنهَا أنَّهُ:

          أ‌- حَرَّمَ إِنتَاجَ الخَمْرِ وَاستِهلاكَهَا عَلَى كُلِّ مُسلِمٍ، وَلَمْ يَعتَبِرْهَا بِالنِّسبَةِ لَهُ مَادَّةً اقتِصَادِيَّةً.

        ب‌- وَحَرَّمَ أكْلَ الرِّبَا وَالتَّعَامُلَ بِهِ عَلَى كُلِّ مَنْ يَحْمِلُونَ التَّابِعِيَّةَ الإِسلامِيَّةَ، وَلَمْ يَعتَبِرْهَا بِالنِّسبَةِ لَهُمْ مَادَّةً اقتِصَادِيَّةً، سَوَاءٌ أكَانُوا مُسلِمِينَ أمْ غَيرَ مُسلِمِينَ.

        ت‌- وَجَعَلَ الوَضْعَ الَّذِي يَجِبُ أنْ يَكُونَ عَلَيهِ المُجتَمَعُ حِينَ الانتِفَاعِ بِالمَالِ أمْرًا أسَاسِيًا عِندَ الانتِفَاعِ بِالمَادَّةِ الاقتِصَادِيَّةِ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ الَمولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الراشدة على منهاج النبوة في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم, وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.