Menü

وقفات تأملية مع كتاب الشخصية الإسلامية - الجزء الأول (ح 89) القــــدر (1)
وقفات تأملية مع كتاب الشخصية الإسلامية - الجزء الأول (ح 89) القــــدر (1)

الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، وآله وصحبه ومن والاه إلى يوم الدين، واجعلنا معهم، واحشرنا في زمرتهم برحمتك يا أرحم الراحمين. أما بعد: ...

0:00 0:00
Speed:
December 10, 2023

وقفات تأملية مع كتاب الشخصية الإسلامية - الجزء الأول (ح 89) القــــدر (1)

وقفات تأملية مع كتاب الشخصية الإسلامية - الجزء الأول

 (ح 89)

القــــدر (1)

الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، وآله وصحبه ومن والاه إلى يوم الدين، واجعلنا معهم، واحشرنا في زمرتهم برحمتك يا أرحم الراحمين. أما بعد:

أيها المؤمنون:

مستمعينا الكرام:

السَّلَامُ عَلَيكُمْ وَرَحْـمَةُ اللهِ وبركاتُه، وَبَعْد: نُواصِلُ مَعَكُمْ حَلْقَاتِ كِتَابِنَا: "وقفات تأملية مع كتاب الشخصية الإسلامية - الجزء الأول". وَمَعَ الحَلْقَةِ التاسعة والثمانين، وَهِيَ بِعُنْوَانِ: "القدر (1)".

يقول الشيخ تقي الدين النبهاني - رحمه الله -: "جملة (القضاء والقدر)  التي وضعها المتكلمون اسماً للمسمى الذي أخذوه عن فلاسفة اليونان، لم يسبق أن وضعت لهذا المعنى لا لغة ولا شرعاً. وليتبين إلى أي حد يبعد معنى القدر ومعنى القضاء اللغويين أو الشرعيين عن المعنى الذي وضعه لهما المتكلمون، نعرض معناهما كما ورد في اللغة وفي النصوص الشرعية. فقد وردت لكلمة القدر عدة معانٍ. يقال في اللغة قَدَرَ الأمر وقدَّره: دبره، والشيء بالشيء قاسه به وجعله على مقداره. وقدر الشيء قدارة: هيأه ووقته. قدر الأمر: نظر إليه ودبره وقاسه قدر قدراً الله: عظمه. وقدر الله عليه الأمر وقدر له الأمر: قضى وحكم. وعليه قدر الرزق: قسمه. قدَّر وقدَّر على عياله: ضيّق. قدر الرجل فكر في تسوية أمره وتدبيره. وقَدَرَ الشيء أي قَدَّره، وفي الحديث: «فإن غُمَّ عليكم فاقدروا له» أي أتموا ثلاثين.

ووردت كلمة قدر في القرآن الكريم بعدة معانٍ، قال تعالى: (وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَّقْدُورًا).‎(الأحزاب 38‏) أي أمراً مُبرماً أو قضاءً محكماً وقال: (فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ). ‎(الفجر 16) فضيَّق عليه رزقه، وقال: (فَالْتَقَى الْمَاءُ عَلَىٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ). (القمر ‎12‏) أي على حدث قد قدره الله في اللوح المحفوظ أي كتبه، وهو هلاكُ قوم نوح بالطوفان. وقال: (وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا). (فصلت 10) أي جعل فيها إنبات أقوات أهلها أي خاصية إنبات الأقوات. وقال: (إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ). (المدثر ‎18‏) أي فكر ماذا يقول في القرآن وقدَّر في نفسه ما يقوله وهيأه. وقال: (الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ‎(2)‏ وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ ‎). (الأعلى 3) أي خلق كل شيء فسواه تسوية، وقدر لكل حيوان ما يُصلحه فهداه إليه وعرَّفه وجه الانتفاع به، أي جعل في كل حيٍ من إنسان  وحيوان  حاجات  تتطلب  الإشباع  وهداه  إلى  إشباعها  مثل  قوله: (وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا). (فصلت 10) وقال: (وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ). (سبأ 18) أي جعلنا فيها سهولةَ السير وأمنَه. وقال: (قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا) (الطلاق 3) أي تقديراً وتوقيتاً. وقال: (إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ). (القمر 49) أي بتقدير. وقال: (إِلَىٰ قَدَرٍ مَّعْلُومٍ). (المرسلات 22) أي إلى وقت معلوم. وقال: (‏نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ). (الواقعة 60) أي جعلنا تقدير الموت بينكم على اختلاف وتفاوت فاختلفت أعماركم  من  قصير  وطويل  ومتوسط. وقال: (وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ‎). (الحجر 21) أي  بمقدار معلوم، وقال: (قَدَّرْنَا إِنَّهَا لَمِنَ الْغَابِرِينَ‎). (الحجر 60) أي كان تقديرنا أنها لمن الغابرين. وقال: (ثُمَّ جِئْتَ عَلَىٰ قَدَرٍ يَا مُوسَىٰ). (طه 40) أي أتيت على وقت معين وقته لذلك".

ونقول راجين من الله عفوه ومغفرته ورضوانه وجنته: بعد أن بيَّن لنا شيخنا الشيخ تقي الدين النبهاني - رحمه الله وأسكنه الفردوس الأعلى من جناته - بالتفصيل المطوَّل كيف نشأت مسألة القضاء والقدر عند المتكلمين حيث استغرقت من سلسلة حلقات هذا الكتاب ثلاثة عشر حلقة، وكيف أطلق المتكلمون لأنفسهم العنان، فخاضوا فيها ما خاضوا، وبحثوا في المواضيع التي يجوز، والتي لا يجوز لهم أن يبحثوها، وارتكبوا أخطاء جسيمة، وأحدثوا لوثة فكرية، وبلبلة عظيمة حين نهجوا نهج فلاسفة اليونان.

بعد أن بين شيخنا - رحمه الله - كل ذلك، وهدم أفكارهم التي لم تقم على أساس صحيح راسخ قوي، وثابت، وبعد الهدم يأتي دور التشييد، والبناء على أساس صحيح راسخ قوي، وثابت. بدأ شيخنا يرسخ القواعد، ويضع الأسس الصحيحة، ويؤصل الأصول لهذا البحث باعتباره من أهم البحوث المتعلقة بالعقيدة الإسلامية.

وفي هذه الحلقة، والحلقات التي تليها سنلقي الضوء على نهج الشيخ تقي الدين النبهاني - رحمه الله - في بحث مسألة القضاء والقدر.

أولًا: يبين الشيخ إلى أي مدى معنى يبعد معنى جملة (القضاء والقدر) التي وضعها المتكلمون اسماً للمسمى الذي أخذوه عن الفلاسفة اليونان. يقول الشيخ - رحمه الله -: "جملة (القضاء والقدر) التي وضعها المتكلمون اسماً للمسمى الذي أخذوه عن فلاسفة اليونان، لم يسبق أن وضعت لهذا المعنى لا لغةً، ولا شرعاً، وليتبين إلى أي حد يبعد معنى القدر، ومعنى القضاء اللغويَّين أو الشرعيين عن المعنى الذي وضعه لهما المتكلمون، نعرض معناهما كما ورد في اللغة وفي النصوص الشرعية".

ثانياً: بدأ الشيخ - رحمه الله - يعرض المعاني اللغوية لكلمة (القدر) فقال: "فقد وردت لكلمة القدر عدة معانٍ:

  1. يقال في اللغة: قَدَرَ الأمر وقدَّره: أي دبره.
  2. وقَدَّرَ الشيءَ بالشيءِ: أي قاسه به، وجعله على مقداره.
  3. وقدَّر الشيء قَدَارَةً: أي هيأه، ووقَّتَهُ.
  4. وقدَّر الأمرَ: أي نظرَ إليهِ، ودَبَّرَهُ وَقَاسَهُ.
  5. قدَّرَ قَدْراً اللهَ: أي عَظَّمَهُ.
  6. وَقَدَّرَ اللهُ عَلَيهِ الأمْرَ، وَقَدَرَ لَهُ الأَمْرَ: أي قَضَى، وَحَكَمَ.
  7. وَعَلَيهِ قَدَّرَ الرِّزْقَ: قَسَمَهُ.
  8. قَدَرَ، وَقَدَّر عَلَى عِيَالِهِ: ضَيَّقَ.
  9. قَدَّرَ الرَّجُلُ: أي فَكَّرَ فِي تَسوِيَةِ أمْرِهِ، وَتَدبِيرِهِ.
  10. وقَدَرَ الشَيءَ أي قَدَّرَهُ، وَفِي الحَدِيثِ: «فَإِنْ غُمَّ عَلَيكُمْ فَاقدُرُوا لَهُ» أي أتمُّوا ثَلَاثِينَ.

ثالثا: تتبع الشيخ تقي الدين رحمه الله المعاني المتعددة لكلمة (قدر) التي وردت في القرآن فقال: "ووردت كلمة قدر في القرآن الكريم بعدة معانٍ":

  1. قال تعالى: (وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَرًا مَّقْدُورًا).‎(الأحزاب 38‏) أي أمراً مُبرماً أو قضاءً محكما.
  2. وقال: (فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ). ‎(الفجر 16) فضيَّق عليه رزقه.
  3. وقال: (فَالْتَقَى الْمَاءُ عَلَىٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ). (القمر ‎12‏) أي على حدث قد قدره الله في اللوح المحفوظ أي كتبه، وهو هلاكُ قوم نوح بالطوفان.
  4. وقال: (وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا). (فصلت 10) أي جعل فيها إنبات أقوات أهلها أي خاصية إنبات الأقوات.
  5. وقال: (إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ). (المدثر ‎18‏) أي فكر ماذا يقول في القرآن وقدَّر في نفسه ما يقوله وهيأه.
  6. وقال: (الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّىٰ ‎(٢)‏ وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَىٰ‎). (الأعلى ٣) أي خلق كل شيء فسواه تسوية، وقدر لكل حيوان ما يُصلحه فهداه إليه، وعرَّفه وجه الانتفاع به، أي جعل في كل حيٍ من إنسان، وحيوان  حاجات  تتطلب  الإشباع، وهداه  إلى  إشباعها.
  7. مثل قوله: (وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا). (فصلت 10)
  8. وقال: (وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ). (سبأ 18) أي جعلنا فيها سهولةَ السير وأمنَه.
  9. وقال: (قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا) (الطلاق 3) أي تقديراً وتوقيتاً.
  10. وقال: (إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ). (القمر 49) أي بتقدير.
  11. وقال: (إِلَىٰ قَدَرٍ مَّعْلُومٍ). (المرسلات 22) أي إلى وقت معلوم.
  12. وقال: (‏نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ). (الواقعة 60) أي جعلنا تقدير الموت بينكم على اختلاف وتفاوت فاختلفت أعماركم  من  قصير  وطويل  ومتوسط.
  13. وقال: (وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ‎). (الحجر 21) أي  بمقدار معلوم.
  14. وقال: (قَدَّرْنَا إِنَّهَا لَمِنَ الْغَابِرِينَ‎). (الحجر 60) أي كان تقديرنا أنها لمن الغابرين.
  15. وقال: (ثُمَّ جِئْتَ عَلَىٰ قَدَرٍ يَا مُوسَىٰ). (طه 40) أي أتيت على وقت معين وقته لذلك.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة، مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى، فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِمًا، نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ، سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام، وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا، وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه، وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ فِي القَريبِ العَاجِلِ، وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها، إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم ، وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

كتبه لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير الأستاذ محمد النادي

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm
November 14, 2025

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Orijinali Görüntüle
Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15
November 14, 2025

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.

Orijinali Görüntüle