أحكام الإسلام الاقتصادية متسقة مع بقية الأحكام الأخرى يأخذ بعضها برقاب بعض
January 19, 2018

أحكام الإسلام الاقتصادية متسقة مع بقية الأحكام الأخرى يأخذ بعضها برقاب بعض

أحكام الإسلام الاقتصادية متسقة مع بقية الأحكام الأخرى يأخذ بعضها برقاب بعض

دعت دكتورة رجاء حسن خليفة نائب الأمين العام للحركة الإسلامية السودانية لتفعيل دور المنظمات الطوعية في تخفيف وطأة الظروف الاقتصادية التي تمر بها البلاد حاليا بقيادتها بإشاعة روح التكافل والتراحم في المجتمع وكفالة الأيتام ورعاية الأسر الفقيرة وأصحاب الحاجات. الخرطوم 2018/1/14م (سونا)

في البداية نذكر بإقرار النائب الأول لرئيس الجمهورية، رئيس الوزراء، بكري حسن صالح، بفشل الحكومة في معالجة الأزمة الاقتصادية، في خطابه أمام البرلمان وطالب بمدرسة جديدة، حيث قال: "إن المدارس السابقة لإدارة الاقتصاد رغم اجتهادها إلا أن (الحكاية واقفة) لذلك اقتصاد البلاد بحاجة إلى مدرسة جديدة"، هذا اعتراف صريح بالفشل الاقتصادى.

عندما يعيش الناس أوضاعاً غير عادية كهذه التي تعجز فيها الدولة، بمواردها العامة وممتلكاتها وثرواتها، عن تلبية الحاجات الأساسية للناس، وتعجز كذلك عن القيام بوظائفها وواجباتها تجاه الرعية، ينبري لنا أمثال هؤلاء الذين يحضون الناس على التكافل بين أفراد المجتمع ليس لأنها أحكام شرعية يعملون على ترسيخها بل لضمان استمرار الأوضاع على ما هي عليه لأنهم إن كانوا يحضون الناس على التكافل فالأوْلى حض الدولة على تطبيق أنظمة الإسلام، التي هي رحمة للبشرية وليس للمسلمين وحدهم، وهي حل مضمون قال رسول الله e: «حَدٌّ يُعْمَلُ بِهِ فِي الْأَرْضِ خَيْرٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ مِنْ أَنْ يُمْطَرُوا أَرْبَعِينَ صَبَاحًا»، ولكنهم يصرفون الناس عن واجب الدولة ومسؤوليتها ويلقون المسؤولية على الناس يلومونهم على عدم اقتسام الفتات الذي توفر لهم. نعم إن الإسلام شرع في أحكامه رعاية المسلم لأخيه المسلم، فالمسلمون يقومون فيما بينهم بالتعاطف والتراحم والتآلف والتعاضد، كما حث الإسلام على الصدقات الجارية والأوقاف وغيرها، لكن هذه الأحكام تسير جنبا إلى جنب مع أحكام رعاية الدولة لرعيتها فتخلق اتزانا تاما لأن أحكام الإسلام يأخذ بعضها برقاب بعض، فكيف لبلد يعترف المسؤول الثاني فيه بانهيار اقتصاده وترفع الدولة يدها عن أدنى مساعدة ورعاية تقدمها للناس بسياسة رفع الدعم الخبيثة، كيف لهذا البلد أن تخفف المنظمات الطوعية فيه وطأة الظروف الاقتصادية؟! وأين تذهب موارد الدولة خاصة الذهب الذي يصرح وزير المعادن بأن السودان ستتجاوز جنوب أفريقيا كأول دولة لإنتاج واحتياطي الذهب في أفريقيا؟! إذا كان الإسلام قد أعطى عناية كبيرة لأحكام التكافل، فإنه لم يكتف بها بل أقام أولا الأحكام العامة التي جعلها من مسؤولية الدولة ومن واجباتها تجاه أفراد الرعية.

لكن منذ أن هدمت دولة الخلافة وغاب الإسلام عن معترك الحياة، وحكمت أنظمة الغرب العلمانية، وطبق النظام الاقتصادي الرأسمالي علينا في بلاد المسلمين، أصبحنا تحت وطأة توصيات البنك الدولي وصندوق النقد الدولي، فسمعنا كثيراً عن الخطط الاقتصادية وبرامج الإصلاحات (برامج الإفقار والتجويع)، وكلها باءت بالفشل وزاد الفقر والحرمان يوماً بعد يوم، لأن العلاج لم يكن من مبدأ الأمة وعقيدتها، فأصبحت المعالجة هي أصل الداء وأس البلاء، ومعظم هذه الإصلاحات هي رفع الدعم عن السلع والخدمات لتقابل الدولة سداد الربا المأخوذ من هذه المؤسسات والذي يرون فيه الحل الوحيد لعلاج المشكلة الاقتصادية، فيزدادون ديناً بالربا ويزيد غضب الله وتنزع بركته فيتبدى كل صباح أنها فعلا حرب أوقدت نارها هذه الدولة المرابية، قال تعالى: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ + فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ﴾.

وتُركت أحكام الإسلام الاقتصادية من مثل أحكام الملكية العامة التي تنفَق وارداتها على حاجات الناس كالتعليم والصحة والمرافق العامة، وهذه الملكية أضحت ملكا للمتنفذين يتصرفون فيها كأنها ملك لهم إما بتصديرها بثمن بخس من الدولارات ووضع هذه الدولارات في بنوك الغرب أو بتعطيل إنتاجها، ما أقصى جانبا مهما وعظيما من ثروات الأمة كفيلاً بحل المشاكل بل وكفيلاً بأن يعيش كل فرد في رفاهية تامة، وذلك أمر ممكن بل لا يحتاج سوى استثمار المحيط الطبيعي للدولة وما ينطوي عليه من ثروات باستخراج معادن الأرض وكنوز البحار، وكافة الثروات التي أودعها الله في هذه البلاد الغنية.

أما أحكام ملكية الدولة التي يتم من خلالها إعطاء الفقراء مالاً ليرفعوا صفة الفقر عنهم فأصبحت هذه الملكية لمن يؤيد الدولة ويُحرم منها مَن هم في أمس الحاجة لها، وهي أموال عظيمة لا تدخل في الملكية العامة، لأنها أعيان تقبل الملك الفردي كالأرض والأشياء المنقولة، ولكنه قد تعلَّق فيها حق لعامة المسلمين فصارت بذلك ليست من الملكية الفردية. وملك الدولة هو ما كان الحق فيه لعامة المسلمين والتدبير فيه للدولة تنفقه في رعاية مصالح الناس، أحكام الملكيات الآن لا وجود لها بل أصبح كل المال لأفراد استغلوا سلطتهم في نهب وسلب مقدرات الأمة، وكذلك عطلت أحكام تحريم كنز المال؛ والاحتكار والتي تعني استثمار المال في مشاريع تعود بالعمل على من لا يجد عملا ما أفرز عطالة عن العمل.

أما المؤسسات الربوية من بنوك ومصارف، والتي تقوم على الربا وتنتهك أحكام تحريم الربا فقد جعلت المال غير متوافر في السوق في دورة الإنتاج، فانحصر أثره على المرابين وحرم منه السواد الأعظم من الناس، فنتج تفاوت عظيم بين الناس في مستوى المعيشة وشوهت أحكام الزكاة وأصبحت للعاملين عليها أكثر من غيرهم، هذه الزكاة التي إن وصلت أموالها فعليا إلى من يحتاجون المال من الأصناف الثمانية لخففت حاجة المحتاجين. ولكنها لا تجبى على الوجه الشرعي، وكذلك لا تنفق على الوجه الشرعي.

إن الأوضاع الاقتصادية الخانقة ليس سببها عدم التكافل ولا تعود إلى قلة ثروات البلد ولا إلى قلة مواردها، بل تعود إلى أسباب رئيسية هي عدم الحكم بما أنزل الله، وعدم توزيع المال بالحق والعدل، والسير في ركاب المؤسسات الربوية المسخرة لخدمة الغرب والتي تضع سياساتها الاستعمارية لينفذها حكام لا يهمهم إلا مصالحهم الآنية الأنانية، ولا يهمهم مصلحة الشعب أو الناس، فقاموا بتسليم ثروات الأمة للدول الكبرى، هذه السياسات أوجدت في المجتمع آثاراً سلبية سيئة، منها أن الفقر قد يؤدي إلى الكفر أو الفسق أو العمالة أو الارتماء في أحضان منظمات مشبوهة. وإهدار نسبة كبيرة من طاقات المجتمع بالعطالة، وعدم وجود حركة اقتصادية مما يسبب الركود الاقتصادي والتضخم، وتؤدي سياسة الإفقار إلى تمزق الأسرة والمشكلات الإنسانية، ويسبب الجرائم وانتشار العصابات ووجود جيل متمرد على كل القيم، وبالتالي يفقد المجتمع العيش الهنيء والسكينة في المجتمع وهذا ما وصلنا إليه.

الإسلام ليس فلسفة خيالية، بل هو العلاج الناجع للمشاكل الاقتصادية؛ فقد وضع أحكاما عملية منها أنه قرر أن العمل بكل أنواعه المشروعة هو السبب الأول والطريقة الأصلية لحصول الإنسان على المال. وإن عجز الفرد عن توفير النفقة له ولأهله وجبت تلك النفقة على أقاربه، وإن عجز من تجب عليه النفقة من أقاربه عن تقديم النفقة له، أو لم يكن له أقارب انتقلت حينئذ على بيت المال فيجب على بيت المال أن يقوم بتوفير جميع الحاجات الأسـاسـية للعاجز وإشباع حاجاته إشباعاً كلياً من ديوان الزكاة (أحد دواوين بيت مال المسلمين)، وإن لم يجد الإنسان العمل فعلى الدولة أن توفر له عملا لأنها مسئولة عنه، قال سيدنا محمد e: «فَالْإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ». رواه البخاري ومسلم.

وعلى الدولة توزيع الزكاة على الأصناف الثمانية بعد إحصاء جميع الفقراء والمساكين والغارمين وتوزع عليهم حسب الحاجة، وإن لم يكف ديوان الزكاة لسد حاجات الفقراء والمساكين يجب على الدولة سد حاجاتهم من موارد بيت المال الأخرى، قال e: «وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنْ عَلَى الْأَرْضِ مُؤْمِنٌ إِلَّا وَأَنَا أَوْلَى النَّاسِ بِهِ، فَأَيُّكُمْ مَا تَرَكَ دَيْنـا أَوْ ضِيَاعًا فَلْأُدْعَى، وَأَنَا مَوْلَاهُ، وَأَيُّكُمْ مَا تَرَكَ مَالًا فَلِلْعَصَبَةِ مَنْ كَانَ»، وإن لم يكف بيت المال بدواوينه الأربعة (ديوان الزكاة، ديوان الملكية العامة، ديوان ملكية الدولة، ديوان الطوارئ) انتقلت الرعاية إلى أغنياء المسلمين وعندها تفرض الدولة ضرائب على الأغنياء فقط وبقدر الحاجة لسداد العجز وإشباع حاجات الناس، وحرم الإسلام كنز المال، وأوجب تداوله وفرض على الدولة إعطاء من قصرت به الحاجة من أموالها الخاصة التي تملكها منقولة وغير منقولة، وجعل الإرث كوسيلة من وسائل تقييم الأموال، ومنع الإسلام التقتير ومنع البذخ والإسراف، وفرض أن الإنسان لا بد أن يأخذ المال لأجل الحياة، وبأنه لا يحل المشاكل والضوائق الاقتصادية إلا دولة الخلافة الراشدة التي تقضي على مخططات البنك الدولي وصندوق النقد الاستعماريين، وعلى خطط الاستعمار الخبيثة، وعلى أنانية المستفيدين من الأوضاع الفاسدة، الذين نهبوا الثروات وجوعوا الشعوب ليحتفظوا بكراسي منقوصة السيادة.

كتبته للمكتب الإعلامى المركزى لحزب التحرير

الأخت/ غادة عبد الجبار – أم أواب

More from null

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی - تب دنگی و مالاریا

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی

تب دنگی و مالاریا

در سایه گسترش وسیع تب دنگی و مالاریا در سودان، ویژگی‌های یک بحران بهداشتی حاد آشکار می‌شود که نشان‌دهنده غیاب نقش فعال وزارت بهداشت و ناتوانی دولت در مقابله با همه‌گیری است که روز به روز جان‌ها را می‌گیرد. با وجود پیشرفت علمی و فناوری در علم بیماری‌ها، حقایق آشکار می‌شود و فساد نمایان می‌گردد.

غیاب برنامه واضح:

با وجود عبور تعداد مبتلایان از هزاران نفر، و ثبت مرگ و میر به صورت عمده بر اساس برخی منابع رسانه‌ای، وزارت بهداشت برنامه واضحی برای مبارزه با این همه‌گیری اعلام نکرده است. عدم هماهنگی بین نهادهای بهداشتی و فقدان دیدگاه پیشگیرانه در برخورد با بحران‌های همه‌گیر مشاهده می‌شود.

فروپاشی زنجیره‌های تأمین پزشکی

حتی ساده‌ترین داروها مانند "بندول" در برخی مناطق کمیاب شده‌اند، که نشان‌دهنده فروپاشی در زنجیره‌های تأمین و عدم نظارت بر توزیع داروها است، در حالی که فرد به ساده‌ترین ابزارهای تسکین و حمایت نیاز دارد.

غیاب آگاهی‌رسانی اجتماعی

هیچ کمپین رسانه‌ای مؤثری برای آموزش مردم در مورد روش‌های پیشگیری از پشه یا شناسایی علائم بیماری وجود ندارد، که باعث افزایش شیوع عفونت می‌شود و توانایی جامعه در محافظت از خود را تضعیف می‌کند.

ضعف زیرساخت‌های بهداشتی

بیمارستان‌ها از کمبود شدید کادر پزشکی و تجهیزات و حتی ابزارهای تشخیصی اساسی رنج می‌برند، که پاسخ به همه‌گیری را کند و تصادفی می‌کند و زندگی هزاران نفر را به خطر می‌اندازد.

کشورهای دیگر چگونه با همه‌گیری‌ها برخورد کردند؟

 برزیل:

- کمپین‌های سمپاشی زمینی و هوایی با استفاده از سموم دفع آفات مدرن راه‌اندازی کرد.

- پشه‌بند توزیع کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی اجتماعی را فعال کرد.

- داروها را به طور فوری در مناطق آلوده فراهم کرد.

بنگلادش:

- مراکز اضطراری موقت در محله‌های فقیرنشین ایجاد کرد.

- خطوط تلفن گرم برای گزارش و تیم‌های واکنش سیار فراهم کرد.

فرانسه:

- سیستم‌های هشدار اولیه را فعال کرد.

- نظارت بر پشه‌های ناقل را تشدید کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی محلی را آغاز کرد.

بهداشت از مهم‌ترین واجبات است و مسئولیت آن بر عهده کامل دولت است

سودان هنوز فاقد سازوکارهای مؤثر برای کشف و گزارش است، که باعث می‌شود آمار واقعی بسیار بالاتر از آمار اعلام شده باشد و بحران را پیچیده‌تر کند. بحران بهداشتی کنونی نتیجه مستقیم غیاب نقش فعال دولت در مراقبت‌های بهداشتی است که زندگی انسان را در اولویت قرار می‌دهد، دولتی که اسلام را اجرا می‌کند و سخن عمر بن خطاب رضی الله را به کار می‌بندد که گفت: «اگر قاطری در عراق بلغزد، خداوند در روز قیامت از من در مورد آن سؤال خواهد کرد».

راه حل‌های پیشنهادی

- ایجاد یک نظام بهداشتی که اولاً از خدا در زندگی انسان بترسد و کارآمد باشد، نه اینکه مشمول سهمیه‌بندی یا فساد شود.

- ارائه مراقبت‌های بهداشتی رایگان به عنوان یک حق اساسی برای همه رعایا. و لغو مجوز بیمارستان‌های خصوصی و منع سرمایه‌گذاری در زمینه پزشکی.

- فعال کردن نقش پیشگیری قبل از درمان، از طریق کمپین‌های آگاهی‌رسانی و مبارزه با پشه.

- بازسازی وزارت بهداشت برای اینکه مسئول زندگی مردم باشد، نه فقط یک نهاد اداری.

- اتخاذ یک نظام سیاسی که زندگی انسان را بالاتر از منافع اقتصادی و سیاسی قرار دهد.

- قطع ارتباط با سازمان‌های جنایتکار و مافیای دارو.

در تاریخ مسلمانان، بیمارستان‌ها برای خدمت رایگان به مردم برپا می‌شدند و با کفایت بالا اداره می‌شدند و از بیت المال تأمین مالی می‌شدند، نه از جیب مردم. مراقبت‌های بهداشتی بخشی از مسئولیت دولت بود، نه منتی و نه تجارتی.

آنچه امروز در سودان از شیوع همه‌گیری‌ها و غیاب دولت از صحنه رخ می‌دهد، هشداری خطرناک است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. خواسته اصلی فقط فراهم کردن بندول نیست، بلکه ایجاد یک دولت رفاه واقعی است که به زندگی انسان اهمیت می‌دهد و ریشه‌های بحران را درمان می‌کند، نه علائم آن را، دولتی که به ارزش انسان و زندگی او و هدفی که برای آن خلق شده است، یعنی عبادت خداوند یکتا، آگاه باشد. و دولت اسلامی تنها دولتی است که قادر به رسیدگی به مسائل مراقبت‌های بهداشتی از طریق نظام بهداشتی است که جز در سایه دولت خلافت راشده دوم بر منهاج نبوت که به زودی به اذن خدا برپا می‌شود، قابل اجرا نیست.

﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ﴾

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه‌ای مرکزی حزب التحریر

حاتم العطار - ایالت مصر

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

در صبحگاه بیست و دوم ربیع الاول ۱۴۴۷ هجری قمری مصادف با چهاردهم سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی، در سن نزدیک به هشتاد و هفت سالگی، احمد بکر (هزیم)، از پیشگامان حزب التحریر، به جوار پروردگارش شتافت. سالیان متمادی دعوت را حمل کرد و در راه آن زندان طولانی و شکنجه های سخت را تحمل کرد، اما به فضل و یاری خداوند، نه سست شد و نه ضعیف شد و نه تغییر کرد و نه تبدیل نمود.

در دهه هشتاد در سوریه در دوران حکومت حافظ مقبور سال های طولانی را به صورت مخفیانه سپری کرد تا اینکه به همراه جمعی از جوانان حزب التحریر در سال 1991 توسط استخبارات هوایی دستگیر شد تا زیر نظر جنایتکاران علی مملوک و جمیل حسن، سخت ترین انواع شکنجه را ببیند، به طوری که کسی که بعد از یک دور بازجویی از ابی اسامه و برخی از رفقایش وارد اتاق بازجویی شد، به من خبر داد که تکه های گوشت پراکنده و خون روی دیوارهای اتاق بازجویی را دیده است.

بعد از بیشتر از یک سال در سلول های انفرادی شعبه استخبارات هوایی در مزه، او به همراه بقیه همکارانش به زندان صیدنایا منتقل شد تا بعداً به ده سال زندان محکوم شود، که هفت سال آن را با صبر و احتساب سپری کرد و سپس خداوند به او فرج داد.

پس از خروج از زندان، مستقیماً به حمل دعوت ادامه داد و این روند تا زمانی که دستگیری جوانان حزب آغاز شد و صدها نفر را در سوریه در اواسط ماه 12 سال 1999 شامل شد، ادامه یافت، به طوری که خانه او در بیروت مورد یورش قرار گرفت و ربوده شد تا به شعبه استخبارات هوایی در فرودگاه مزه منتقل شود تا مرحله جدیدی از شکنجه های وحشتناک آغاز شود. با وجود سن بالایش به یاری خدا صبور، ثابت قدم و محتسب بود.

پس از تقریباً یک سال، دوباره به زندان صیدنایا منتقل شد تا در دادگاه امنیت دولت محاکمه شود و متعاقباً به مدت ده سال محکوم شد که خداوند مقدر کرد تقریباً هشت سال از آن را سپری کند و سپس خداوند به او فرج داد.

من سال 2001 یک سال کامل را با او در زندان صیدنایا گذراندم، بلکه در خوابگاه پنجم (الف) سمت چپ طبقه سوم کاملاً در کنارش بودم، او را عموی عزیز خطاب می کردم.

با هم غذا می خوردیم و در کنار هم می خوابیدیم و فرهنگ و افکار را مطالعه می کردیم. از او فرهنگ را به دست آوردیم و از او صبر و ثبات را آموختیم.

او بخشنده، دوستدار مردم و مشتاق جوانان بود و در آنها اعتماد به پیروزی و نزدیکی تحقق وعده خدا را می کاشت.

او حافظ کتاب خدا بود و هر شب و روز آن را می خواند و بیشتر شب را به عبادت می گذراند و چون سپیده دم نزدیک می شد، مرا تکان می داد تا برای نماز شب و سپس نماز فجر بیدار شوم.

من از زندان خارج شدم و سپس در سال 2004 دوباره به آن بازگشتم، و ما در اوایل سال 2005 دوباره به زندان صیدنایا منتقل شدیم، تا دوباره با کسانی که هنگام خروج اول ما در پایان سال 2001 در زندان باقی مانده بودند، ملاقات کنیم، و عموی عزیز ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله نیز در میان آنها بود.

مدت های طولانی در مقابل خوابگاه ها قدم می زدیم تا دیوارهای زندان و میله های آهنی و دوری از خانواده و عزیزان را با او فراموش کنیم، چگونه نه، در حالی که او سال های طولانی را در زندان سپری کرد و آنچه را که سپری کرد!

و با وجود نزدیکی من به او و همراهی با او در دوره های طولانی، هرگز او را ندیدم که غر بزند یا شکایت کند، انگار که در زندان نیست، بلکه در خارج از دیوارهای زندان پرواز می کند. با قرآنی که در بیشتر اوقات تلاوت می کند پرواز می کند، با دو بال اعتماد به وعده خدا و بشارت رسولش ﷺ به پیروزی و تمکین پرواز می کند.

ما در تاریک ترین شرایط و سخت ترین شرایط به روز پیروزی بزرگ چشم دوخته بودیم، روزی که بشارت رسولمان ﷺ محقق شود «سپس خلافت بر منهاج نبوت خواهد بود». مشتاق بودیم زیر سایه خلافت و پرچم عقاب گرد هم آییم. اما خداوند مقدر کرد که از سرای شقاوت به سرای جاودانگی و بقا کوچ کنی.

از خداوند می خواهیم که در فردوس اعلی باشی و کسی را نزد خدا تزکیه نمی کنیم.

عموی عزیز ما، ابا اسامه:

از خداوند می خواهیم که تو را مشمول رحمت واسعه خود قرار دهد و در بهشت ​​های وسیع خود جای دهد و تو را با صدیقان و شهدا قرار دهد و به خاطر آزاری و عذابی که دیدی، درجات عالی در بهشت ​​را به تو پاداش دهد، و از خداوند متعال می خواهیم که ما را با رسولمان ﷺ بر سر حوض و در قرارگاه رحمتش گرد هم آورد.

تسلیت ما این است که تو به نزد مهربان ترین مهربانان می روی و جز آنچه خدا را خشنود می کند نمی گوییم، ما از آن خداییم و به سوی او باز می گردیم.

نوشته شده برای رادیو دفتر مطبوعاتی مرکزی حزب التحریر

ابو صطیف جیجو