أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي
أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أعطت الشريعة الإسلامية للأخلاق مكانة عليّة؛ ذلك أنها ربطتها بالحلال والحرام فصارت من مكونات الشخصية الإسلامية. وقد ارتبطت الأخلاق عند الناس بالسلوك العام الذي ينتج من أفراد معينين تجاه الآخرين، فكانت مقياساً عند العامة للحكم على شخص بأنه جيد أو سيئ.

0:00 0:00
Speed:
June 11, 2016

أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أهمية ضبط السلوك بالفكر الراقي

أعطت الشريعة الإسلامية للأخلاق مكانة عليّة؛ ذلك أنها ربطتها بالحلال والحرام فصارت من مكونات الشخصية الإسلامية. وقد ارتبطت الأخلاق عند الناس بالسلوك العام الذي ينتج من أفراد معينين تجاه الآخرين، فكانت مقياساً عند العامة للحكم على شخص بأنه جيد أو سيئ.

لهذا لا يقبل الناس من الشاب أو الشابة دعوتهم للعمل معهم لاستئناف الحياة الإسلامية إن كان أسلوبهم فظاً غليظاً منفراً! ولا يقبل أحد منا التحدث لشخص يدعي أنه حامل دعوة وهو يتلفظ معه بألفاظ غير منضبطة لا تليق بمسلم، ناهيك عن حامل أو حاملة دعوة.

كان رسول الله e يقول: «إن من خياركم أحسنكم أخلاقاً». ويقول e: «أكمل المؤمنين إيماناً أحسنهم خلقاً». فكيف لحامل الدعوة أن يقوم بواجبه الشرعي الذي اضطلع به وهو يهمل جانباً أو جوانب من حسن الخلق! لقد علّمنا الصحابة الكرام حسن الخلق من خلال تعاملهم مع بعضهم ورقيّهم في تواصلهم، ومن ذلك الرفق ببعضهم مصداقاً لقول رسولنا الكريم e: «إن الرفق لا يكون في شيء إلا زانه، ولا ينزع من شيء إلا شانه».

وإني لأعجب من مسلم - فكيف بحامل الدعوة - يُقبل على أصحابه مكفهرَّ الوجه عاقد الحاجبين، ويريد بعد ذلك أن يكون له حظ من رضوان الله ونصيب من رضا رسول الله e وهو القائل صلوات ربي عليه وسلامه: «تبسمك في وجه أخيك صدقة»! ثم كيف يجد له مكاناً في قلوب الناس الآخرين إن لم يحرص على مكانته في قلوب أقرب الناس إليه من حملة الدعوة؟ ولست هنا بصدد سرد أمثلة على مثل هذه الحالات التي تتكرر بشكل شبه يومي بين الإخوة والأحبة في الله والتي تؤذي علاقتهم وتخدش محبتهم لبعضهم، لكنني أريد فقط التذكير حرصاً على تلافيها وأملاً في أن نعود لتلك العصور الجميلة التي سادت في تاريخنا، وخيرها عصر النبي والصحابة صلوات ربي وسلامه عليه وعليهم أجمعين حين كانت روح المحبة والألفة تسود في المجتمع الإسلامي حتى وصلت محبتهم لبلاد ما دخلتها الجيوش الإسلامية بل دخلتها أخلاقهم ومعاملتهم فأقبل الناس على الإسلام أفواجاً.

إن التربية الإسلامية التي علمنا إياها رسولنا الكريم e وانتقلت جيلاً بعد جيل إلى الأمة جمعاء حرصت كل الحرص على التحلي بالصفات الراقية للخلق، مثل الصدق والوفاء والطاعة والمحبة والمعاملة الطيبة، واحترام الكبير والعطف على الصغير، ومد يد المساعدة للمحتاج، وبر الوالدين وحسن معاملتهما خاصة عند الكبر، والإحسان للجار وللصاحب وحفظ أسرارهم... ولما كان البشر بطبيعتهم التي جُبلوا عليها "مزاجيّين"، أي تتغير أمزجتهم وتتعدد ردات فعلهم حسب الظروف التي هم فيها، فالذي يعمل ساعات طويلة في النهار يكون بعدها تعباً ومنهكاً، فإن تحدث له أحدهم يكون معه بارداً مزعجاً، أو من يكون صائماً يغضب بسرعة وهكذا، فإن الإسلام لم يترك هذه الأخلاق كمتغيرات تتأثر بالواقع وتنسجم معه أو تتناغم مع الظروف المحيطة، وإنما ربطها ربطاً محكماً بالأحكام الشرعية وبالتالي بالحلال والحرام أي بالثواب والعقاب.

فالبشوش يؤجر، والصادق يُحمد فعله بينما الكاذب يأثم والعاق ينال غضب الله، وهكذا نجد أن الخلق الحسن يزداد حسناً عند أولئك الذين يسعون لرضوان الله ويبغون الاستزادة من الأجر، لكنه يفارق من حمل تلك الأحكام الشرعية في ذهنه ولم يحولها إلى سلوك، بغض النظر عن الأسباب. فتجده يسعى بين الناس ويبذل طاقات كبيرة ولكن لا ينتج عنها إلا مقتٌ لسلوكه وكرهٌ لتصرفاته حتى ينزوي عن الناس ويطلق المقولة المشهورة: "المجتمع متحجر" أو "الناس لا تفهم فكرنا"... وهكذا. لكن في حقيقة الأمر أنه هو الذي لم يحمل المفتاح الصحيح الذي يولج في باب المجتمع ليدخل منه إلى الأمة، فأخطأ وأساء لأنه لم يعوّد لنفسه على النقد الذاتي، كي يرتقي بها إلى السلوك الأفضل.

لا يرى الناس منك يا حامل الدعوة إلا السلوك، فهم لن يستطيعوا فتح عقلك ليروا ما فيه ولن يتمكنوا من الدخول إلى قلبك لينظروا إلى المفاهيم التي عشعشت فيه، فلا يبقى لهم إلا سلوكك! فإن أتيت إليهم عابساً صارخاً كارهاً، فلن يقبلوك ولو كانت أفكارك خير أفكار على البطحاء. ولن يجلس معك أحد بتاتاً مرة أخرى إن كنت في مجلسهم السابق خنت أمانات المجلس ولم تلتزم بقول رسول الله e: «المجالس أمانات». فخرجت تحدث الناس بما دار بينكم دون استئذان أهل المجلس. وهكذا يكون الإخفاق سريعاً واضحاً لا لبس فيه.

ولهذا فإنه لا يكفي أن تكون العقلية إسلامية يُصدر صاحبها الأحكام على الأشياء والأفعال إصداراً صحيحاً حسب أحكام الشرع، فيستنبط الأحكام ويعرف الحلال والحرام ويكون ناضجاً في وعيه وفكره يقول قولاً بليغاً ويحلل تحليلاً سليماً، لا يكفي ذلك ما لم تكن نفسيته نفسية إسلامية تتحلى بالأخلاق الحميدة التي يحبها المسلمون ويمجّها أعداء الدين، وإن الأمر لا يستقيم إلا إذا زيّن الخلق الكريم نواصي حملة الدعوة وصاروا ناراً على علم في حسن تأتّيهم للأمور وفي سعة صدورهم مع الناس، فالصحابة الكرام تعلموا من النبي eالخلق العالي الرفيع فكانوا بحق أشداء على الكفار رحماء بينهم، وقفوا في مواقف الحق بصلابة مع بعضهم ولكن في غيرها كانوا أشفق على بعضهم من الأم على وليدها. وعندما تنضبط الأخلاق مع السلوك ترتقي بصاحبها حتى يصبح محبوباً في الأرض وفي السماء، فيشهد له في الآخرة أهل الأرض وأهل السماء إن شاء الله تعالى.

كتبته لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

رولا إبراهيم – بلاد الشام

More from null

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی - تب دنگی و مالاریا

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی

تب دنگی و مالاریا

در سایه گسترش وسیع تب دنگی و مالاریا در سودان، ویژگی‌های یک بحران بهداشتی حاد آشکار می‌شود که نشان‌دهنده غیاب نقش فعال وزارت بهداشت و ناتوانی دولت در مقابله با همه‌گیری است که روز به روز جان‌ها را می‌گیرد. با وجود پیشرفت علمی و فناوری در علم بیماری‌ها، حقایق آشکار می‌شود و فساد نمایان می‌گردد.

غیاب برنامه واضح:

با وجود عبور تعداد مبتلایان از هزاران نفر، و ثبت مرگ و میر به صورت عمده بر اساس برخی منابع رسانه‌ای، وزارت بهداشت برنامه واضحی برای مبارزه با این همه‌گیری اعلام نکرده است. عدم هماهنگی بین نهادهای بهداشتی و فقدان دیدگاه پیشگیرانه در برخورد با بحران‌های همه‌گیر مشاهده می‌شود.

فروپاشی زنجیره‌های تأمین پزشکی

حتی ساده‌ترین داروها مانند "بندول" در برخی مناطق کمیاب شده‌اند، که نشان‌دهنده فروپاشی در زنجیره‌های تأمین و عدم نظارت بر توزیع داروها است، در حالی که فرد به ساده‌ترین ابزارهای تسکین و حمایت نیاز دارد.

غیاب آگاهی‌رسانی اجتماعی

هیچ کمپین رسانه‌ای مؤثری برای آموزش مردم در مورد روش‌های پیشگیری از پشه یا شناسایی علائم بیماری وجود ندارد، که باعث افزایش شیوع عفونت می‌شود و توانایی جامعه در محافظت از خود را تضعیف می‌کند.

ضعف زیرساخت‌های بهداشتی

بیمارستان‌ها از کمبود شدید کادر پزشکی و تجهیزات و حتی ابزارهای تشخیصی اساسی رنج می‌برند، که پاسخ به همه‌گیری را کند و تصادفی می‌کند و زندگی هزاران نفر را به خطر می‌اندازد.

کشورهای دیگر چگونه با همه‌گیری‌ها برخورد کردند؟

 برزیل:

- کمپین‌های سمپاشی زمینی و هوایی با استفاده از سموم دفع آفات مدرن راه‌اندازی کرد.

- پشه‌بند توزیع کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی اجتماعی را فعال کرد.

- داروها را به طور فوری در مناطق آلوده فراهم کرد.

بنگلادش:

- مراکز اضطراری موقت در محله‌های فقیرنشین ایجاد کرد.

- خطوط تلفن گرم برای گزارش و تیم‌های واکنش سیار فراهم کرد.

فرانسه:

- سیستم‌های هشدار اولیه را فعال کرد.

- نظارت بر پشه‌های ناقل را تشدید کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی محلی را آغاز کرد.

بهداشت از مهم‌ترین واجبات است و مسئولیت آن بر عهده کامل دولت است

سودان هنوز فاقد سازوکارهای مؤثر برای کشف و گزارش است، که باعث می‌شود آمار واقعی بسیار بالاتر از آمار اعلام شده باشد و بحران را پیچیده‌تر کند. بحران بهداشتی کنونی نتیجه مستقیم غیاب نقش فعال دولت در مراقبت‌های بهداشتی است که زندگی انسان را در اولویت قرار می‌دهد، دولتی که اسلام را اجرا می‌کند و سخن عمر بن خطاب رضی الله را به کار می‌بندد که گفت: «اگر قاطری در عراق بلغزد، خداوند در روز قیامت از من در مورد آن سؤال خواهد کرد».

راه حل‌های پیشنهادی

- ایجاد یک نظام بهداشتی که اولاً از خدا در زندگی انسان بترسد و کارآمد باشد، نه اینکه مشمول سهمیه‌بندی یا فساد شود.

- ارائه مراقبت‌های بهداشتی رایگان به عنوان یک حق اساسی برای همه رعایا. و لغو مجوز بیمارستان‌های خصوصی و منع سرمایه‌گذاری در زمینه پزشکی.

- فعال کردن نقش پیشگیری قبل از درمان، از طریق کمپین‌های آگاهی‌رسانی و مبارزه با پشه.

- بازسازی وزارت بهداشت برای اینکه مسئول زندگی مردم باشد، نه فقط یک نهاد اداری.

- اتخاذ یک نظام سیاسی که زندگی انسان را بالاتر از منافع اقتصادی و سیاسی قرار دهد.

- قطع ارتباط با سازمان‌های جنایتکار و مافیای دارو.

در تاریخ مسلمانان، بیمارستان‌ها برای خدمت رایگان به مردم برپا می‌شدند و با کفایت بالا اداره می‌شدند و از بیت المال تأمین مالی می‌شدند، نه از جیب مردم. مراقبت‌های بهداشتی بخشی از مسئولیت دولت بود، نه منتی و نه تجارتی.

آنچه امروز در سودان از شیوع همه‌گیری‌ها و غیاب دولت از صحنه رخ می‌دهد، هشداری خطرناک است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. خواسته اصلی فقط فراهم کردن بندول نیست، بلکه ایجاد یک دولت رفاه واقعی است که به زندگی انسان اهمیت می‌دهد و ریشه‌های بحران را درمان می‌کند، نه علائم آن را، دولتی که به ارزش انسان و زندگی او و هدفی که برای آن خلق شده است، یعنی عبادت خداوند یکتا، آگاه باشد. و دولت اسلامی تنها دولتی است که قادر به رسیدگی به مسائل مراقبت‌های بهداشتی از طریق نظام بهداشتی است که جز در سایه دولت خلافت راشده دوم بر منهاج نبوت که به زودی به اذن خدا برپا می‌شود، قابل اجرا نیست.

﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ﴾

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه‌ای مرکزی حزب التحریر

حاتم العطار - ایالت مصر

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

در صبحگاه بیست و دوم ربیع الاول ۱۴۴۷ هجری قمری مصادف با چهاردهم سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی، در سن نزدیک به هشتاد و هفت سالگی، احمد بکر (هزیم)، از پیشگامان حزب التحریر، به جوار پروردگارش شتافت. سالیان متمادی دعوت را حمل کرد و در راه آن زندان طولانی و شکنجه های سخت را تحمل کرد، اما به فضل و یاری خداوند، نه سست شد و نه ضعیف شد و نه تغییر کرد و نه تبدیل نمود.

در دهه هشتاد در سوریه در دوران حکومت حافظ مقبور سال های طولانی را به صورت مخفیانه سپری کرد تا اینکه به همراه جمعی از جوانان حزب التحریر در سال 1991 توسط استخبارات هوایی دستگیر شد تا زیر نظر جنایتکاران علی مملوک و جمیل حسن، سخت ترین انواع شکنجه را ببیند، به طوری که کسی که بعد از یک دور بازجویی از ابی اسامه و برخی از رفقایش وارد اتاق بازجویی شد، به من خبر داد که تکه های گوشت پراکنده و خون روی دیوارهای اتاق بازجویی را دیده است.

بعد از بیشتر از یک سال در سلول های انفرادی شعبه استخبارات هوایی در مزه، او به همراه بقیه همکارانش به زندان صیدنایا منتقل شد تا بعداً به ده سال زندان محکوم شود، که هفت سال آن را با صبر و احتساب سپری کرد و سپس خداوند به او فرج داد.

پس از خروج از زندان، مستقیماً به حمل دعوت ادامه داد و این روند تا زمانی که دستگیری جوانان حزب آغاز شد و صدها نفر را در سوریه در اواسط ماه 12 سال 1999 شامل شد، ادامه یافت، به طوری که خانه او در بیروت مورد یورش قرار گرفت و ربوده شد تا به شعبه استخبارات هوایی در فرودگاه مزه منتقل شود تا مرحله جدیدی از شکنجه های وحشتناک آغاز شود. با وجود سن بالایش به یاری خدا صبور، ثابت قدم و محتسب بود.

پس از تقریباً یک سال، دوباره به زندان صیدنایا منتقل شد تا در دادگاه امنیت دولت محاکمه شود و متعاقباً به مدت ده سال محکوم شد که خداوند مقدر کرد تقریباً هشت سال از آن را سپری کند و سپس خداوند به او فرج داد.

من سال 2001 یک سال کامل را با او در زندان صیدنایا گذراندم، بلکه در خوابگاه پنجم (الف) سمت چپ طبقه سوم کاملاً در کنارش بودم، او را عموی عزیز خطاب می کردم.

با هم غذا می خوردیم و در کنار هم می خوابیدیم و فرهنگ و افکار را مطالعه می کردیم. از او فرهنگ را به دست آوردیم و از او صبر و ثبات را آموختیم.

او بخشنده، دوستدار مردم و مشتاق جوانان بود و در آنها اعتماد به پیروزی و نزدیکی تحقق وعده خدا را می کاشت.

او حافظ کتاب خدا بود و هر شب و روز آن را می خواند و بیشتر شب را به عبادت می گذراند و چون سپیده دم نزدیک می شد، مرا تکان می داد تا برای نماز شب و سپس نماز فجر بیدار شوم.

من از زندان خارج شدم و سپس در سال 2004 دوباره به آن بازگشتم، و ما در اوایل سال 2005 دوباره به زندان صیدنایا منتقل شدیم، تا دوباره با کسانی که هنگام خروج اول ما در پایان سال 2001 در زندان باقی مانده بودند، ملاقات کنیم، و عموی عزیز ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله نیز در میان آنها بود.

مدت های طولانی در مقابل خوابگاه ها قدم می زدیم تا دیوارهای زندان و میله های آهنی و دوری از خانواده و عزیزان را با او فراموش کنیم، چگونه نه، در حالی که او سال های طولانی را در زندان سپری کرد و آنچه را که سپری کرد!

و با وجود نزدیکی من به او و همراهی با او در دوره های طولانی، هرگز او را ندیدم که غر بزند یا شکایت کند، انگار که در زندان نیست، بلکه در خارج از دیوارهای زندان پرواز می کند. با قرآنی که در بیشتر اوقات تلاوت می کند پرواز می کند، با دو بال اعتماد به وعده خدا و بشارت رسولش ﷺ به پیروزی و تمکین پرواز می کند.

ما در تاریک ترین شرایط و سخت ترین شرایط به روز پیروزی بزرگ چشم دوخته بودیم، روزی که بشارت رسولمان ﷺ محقق شود «سپس خلافت بر منهاج نبوت خواهد بود». مشتاق بودیم زیر سایه خلافت و پرچم عقاب گرد هم آییم. اما خداوند مقدر کرد که از سرای شقاوت به سرای جاودانگی و بقا کوچ کنی.

از خداوند می خواهیم که در فردوس اعلی باشی و کسی را نزد خدا تزکیه نمی کنیم.

عموی عزیز ما، ابا اسامه:

از خداوند می خواهیم که تو را مشمول رحمت واسعه خود قرار دهد و در بهشت ​​های وسیع خود جای دهد و تو را با صدیقان و شهدا قرار دهد و به خاطر آزاری و عذابی که دیدی، درجات عالی در بهشت ​​را به تو پاداش دهد، و از خداوند متعال می خواهیم که ما را با رسولمان ﷺ بر سر حوض و در قرارگاه رحمتش گرد هم آورد.

تسلیت ما این است که تو به نزد مهربان ترین مهربانان می روی و جز آنچه خدا را خشنود می کند نمی گوییم، ما از آن خداییم و به سوی او باز می گردیم.

نوشته شده برای رادیو دفتر مطبوعاتی مرکزی حزب التحریر

ابو صطیف جیجو