التوكل على الله هو سبيل الاطمئنان والأمان في عالم القلق والخذلان
التوكل على الله هو سبيل الاطمئنان والأمان في عالم القلق والخذلان

تمر علينا أحداث ومواقف وظروف ورياح باردة وحارة، منها الجيد ومنها السيئ، منها المفرح الباعث على الأمل ومنها المُحزن المخيّب للآمال والظنون، منها ما يُرضينا ومنها ما يضايقنا ويزعجنا، منها ما يمكننا تغييره أو ردّه، ومنها ما لا يقع في دائرة إرادتنا وقدراتنا...

0:00 0:00
Speed:
May 07, 2020

التوكل على الله هو سبيل الاطمئنان والأمان في عالم القلق والخذلان

التوكل على الله هو سبيل الاطمئنان والأمان في عالم القلق والخذلان


تمر علينا أحداث ومواقف وظروف ورياح باردة وحارة، منها الجيد ومنها السيئ، منها المفرح الباعث على الأمل ومنها المُحزن المخيّب للآمال والظنون، منها ما يُرضينا ومنها ما يضايقنا ويزعجنا، منها ما يمكننا تغييره أو ردّه، ومنها ما لا يقع في دائرة إرادتنا وقدراتنا...


وهنا يأتي دور التوكل على الله الذي أمر اللهُ به الأنبياء والمؤمنين، والتوكل على الله سبحانه وتعالى يتعلق بالعقيدة الإسلامية، ففيه اعتراف العبد وخضوعه لله، وتسليمه كل أموره للخالق الواحد، المتصرف بجميع أموره، والمدبر لأحواله، صغيرها وكبيرها. ويعتمد عليه المسلم بجلب الخير ودفع الضر، وهو حال المؤمن في جميع الأحوال والأحيان؛ في العبادة والدعوة، في الرزق والصحة، وفي كل ما قدره الله له من خير حتى وإن بدت الأمور بعكس ما يريد العبد فعليه الإيمان بأنَ الله سبحانه قد اختار له الأفضل. فالتوكل على الله دليل صحة إيمان العبد وصلاح قلبه. والتوكل على الله ثابت بنص القرآن القطعي، وقد وردت آيات التوكل في القرآن الكريم مرات عديدة، وكذلك في العديد من الأحاديث النبوية الشريفة. فهو من أسباب الشعور بالرضا والاطمئنان والسكينة، وكذلك الشعور بالقوة والقدرة على العمل وقت الأزمات والشدائد.


وهذه الأيام يعيش العالم تحت تأثير جائحة كورونا التي اجتاحت العالم كله، وأثرت على سير الحياة الطبيعية فيه. فما أحوجنا إلى تطبيق مفهوم التوكل على الله، والذي لا ينافي ولا يتعارض مع السعي والأخذ بالأسباب، حتى لو كانت بنظرنا ليست ذات تأثير، فهذه السيدة مريم عليها السلام عندما أراد الله سبحانه أن يُطعمها، أمرها سبحانه بهز جذع النخلة، فأخذت بالأسباب رغم ضعفها، مع اعتمادها على الله تعالى لأنه سبحانه يُقدّر الأمور بأسبابها. فعلينا أن نتوكل على الله حقّ التوكل، ونؤكد إيماننا بالقضاء والقدر، قال تعالى: ﴿قُل لّن يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ﴾. فالقدر من الأمور الغيبية، والمسلم مأمور أن يأخذ بالأسباب والذي لا ينافي القدر، بل هو جزء من قدر الله عز وجل، فمن تمام التوكل على الله عزَّ وجلَّ في مواجهة فيروس كورونا مثلا الأخذ بأسباب الوقاية، وعزل المصابين ومناطق الوباء، وليس تعطيل الحياة والعباد، كما حصل في طاعون عمواس وغيره من أوقات الأوبئة التي حصلت خلال التاريخ الإسلامي.


فالسعي في الأسباب يكون بالجوارحِ طاعة له، والتوكل على الله يكون بالقلب إيماناً به سبحانه، والسعي مهما كان كثيرا ومتعباً لن يعطي نتيجة بدون التوكل على الله حق توكله، كما جاء في حديث رسول الله e  «لَوْ أَنَّكُمْ تَوَكَّلْتُمْ عَلَى اللَّهِ حَقَّ تَوَكُّلِهِ لَرَزَقَكُمْ كَمَا يَرْزُقُ الطَّيْرَ، تَغْدُوا خِمَاصاً وَتَرُوْحُ بِطَاناً». ونتذكر توكُل الرسول عليه الصلاة والسلام وأصحابه على الله عندما مرّ ركب، وهم بحمراء الأسد، وأخبرهم بأن أبا سفيان جمع لهم، فلم يخافوا متوكلين على الله، ﴿الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُواْ لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَاناً وَقَالُواْ حَسْبُنَا اللّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ * فَانقَلَبُواْ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُواْ رِضْوَانَ اللّهِ وَاللّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ﴾. ولكن غياب الوعي والفهم الصحيح للتوكل، جعل الناس إما يأخذون بالأسباب فقط، أو بالتواكل دون الأخذ بالأسباب، مما يؤدي إلى الفشل. وصار التوكل عبارة عن كلمات جوفاء لا واقع لها في حياتهم، ولا في أذهانهم، وقد ساعد على هذا ما انصبّ عليه تفكير أهل العلم من تفسير التوكل بأنه الأخذ بالأسباب، وصارت حين تُطلق كلمة التوكل يرادفها فوراً الحديث الشريف «اعْقِلْهَا وَتَوَكَّلْ»، والذي يُفسَّر بشكل خاطئ وأصبح يُستعمل لإضعاف معنى التوكل في النفوس، لا للأخذ بالأسباب مع التوكل وجعله جزءاً منه وليس منفصلا عنه، فكان من نتيجة ذلك أن انحطت الهمم وضعفت العزائم، وضاق الأفق في النظرة إلى الحياة، فصاروا يحسون بالعجز، ويعتقدون أن قدرتهم محدودة، وأنهم لا يستطيعون تحقيق الأفضل.


فمن خلال التَّـوَكُّـل على الله نستطيع أن نتحمل الصعاب ونجتاز العقبات مهما كانت، وأن نواجه أعتى القوى في العالم من دون خوف بشرط أن نسير وفق المنهج الإلهي، مطبقين الأحكام الشرعية معتمدين على أنفسنا، ومتوكلين على ربنا، حينها تتضاءل الصعاب وتصغر العقبات، وما كنا نراه مستحيلاً يصبح ممكناً وواقعاً. ولنا في سيرة سيدنا إبراهيم وسيدنا موسى وسيدنا عيسى وسيدنا محمد وغيرهم من الأنبياء عليهم الصلاة والسلام أجمعين قدوة حسنة، حيث ساروا وفق أحكام وأوامر الله، متوكلين عليه آخذين بالأسباب الموصلة إلى النتائج.
ولن يرجع المسلمون إلى مجدهم وقوتهم بدون فهْم التوكل على الله حق الفهم وتوكلهم على الله حق التوكل، فإن عظائم الأمور لا يمكن أن تتحقق فقط بالقوة المادية، فهي محدودة مهما بلغت، ولكن الإيمان بأن هناك قوة أكبر؛ قوة غير محدودة وراءهم تساعدهم، وهي قوة الله تعالى، فيبذل قصارى جهده لتحقيق ما يريد ويسعى إليه متوكلا على الله. فنرى أن التوكل على الله من أعظم مقومات الأمّة الإسلامية ومن أهم أفكار الإسلام.


فإذا أوصدت جميع الأبواب أمام أحدنا فسوف يجد باباً لا يُوصد أمامه وهو باب الله تعالى القادر على إزالة الكرب وتفريج الهم وإزاحة الغم والمصائب والكوارث، وكفى بالله نصيراً وكفى به وكيلاً.


وليكن لنا في رمضان هذا العام عودة حقيقية إلى صحة التوكل على الله المنبثق من صحة العقيدة وإخلاص العمل في التوجه لله تبارك وتعالى، لنرى أثر ذلك في حياتنا كأفراد وفي نظرتنا للأمور والحياة، وفي سلوكياتنا... عاملين وداعين الله أن يخلصنا من النظام الرأسمالي النفعي الفاسد، والذي أثبت فشله الذريع في رعاية الناس أو الاهتمام بهم في جميع النواحي، والذي يجثم على صدورنا وحياتنا بحيث نستمد أنظمتنا وقوانيننا وقراراتنا وأسلوب تعاملنا كأفراد وولاة أمور من الشريعة الإسلامية التي ستنظم الشؤون وترعى الأمة في الضراء قبل السراء، وفي الصحة قبل المرض... فيتحقق الخير والإنصاف والاطمئنان مطيعين الله ورسوله، وما ذلك على الله بعزيز.

كتبته لإذاعة المكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير
مسلمة الشامي (أم صهيب)

More from null

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی - تب دنگی و مالاریا

غیاب نقش دولت در مواجهه با فاجعه بهداشتی

تب دنگی و مالاریا

در سایه گسترش وسیع تب دنگی و مالاریا در سودان، ویژگی‌های یک بحران بهداشتی حاد آشکار می‌شود که نشان‌دهنده غیاب نقش فعال وزارت بهداشت و ناتوانی دولت در مقابله با همه‌گیری است که روز به روز جان‌ها را می‌گیرد. با وجود پیشرفت علمی و فناوری در علم بیماری‌ها، حقایق آشکار می‌شود و فساد نمایان می‌گردد.

غیاب برنامه واضح:

با وجود عبور تعداد مبتلایان از هزاران نفر، و ثبت مرگ و میر به صورت عمده بر اساس برخی منابع رسانه‌ای، وزارت بهداشت برنامه واضحی برای مبارزه با این همه‌گیری اعلام نکرده است. عدم هماهنگی بین نهادهای بهداشتی و فقدان دیدگاه پیشگیرانه در برخورد با بحران‌های همه‌گیر مشاهده می‌شود.

فروپاشی زنجیره‌های تأمین پزشکی

حتی ساده‌ترین داروها مانند "بندول" در برخی مناطق کمیاب شده‌اند، که نشان‌دهنده فروپاشی در زنجیره‌های تأمین و عدم نظارت بر توزیع داروها است، در حالی که فرد به ساده‌ترین ابزارهای تسکین و حمایت نیاز دارد.

غیاب آگاهی‌رسانی اجتماعی

هیچ کمپین رسانه‌ای مؤثری برای آموزش مردم در مورد روش‌های پیشگیری از پشه یا شناسایی علائم بیماری وجود ندارد، که باعث افزایش شیوع عفونت می‌شود و توانایی جامعه در محافظت از خود را تضعیف می‌کند.

ضعف زیرساخت‌های بهداشتی

بیمارستان‌ها از کمبود شدید کادر پزشکی و تجهیزات و حتی ابزارهای تشخیصی اساسی رنج می‌برند، که پاسخ به همه‌گیری را کند و تصادفی می‌کند و زندگی هزاران نفر را به خطر می‌اندازد.

کشورهای دیگر چگونه با همه‌گیری‌ها برخورد کردند؟

 برزیل:

- کمپین‌های سمپاشی زمینی و هوایی با استفاده از سموم دفع آفات مدرن راه‌اندازی کرد.

- پشه‌بند توزیع کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی اجتماعی را فعال کرد.

- داروها را به طور فوری در مناطق آلوده فراهم کرد.

بنگلادش:

- مراکز اضطراری موقت در محله‌های فقیرنشین ایجاد کرد.

- خطوط تلفن گرم برای گزارش و تیم‌های واکنش سیار فراهم کرد.

فرانسه:

- سیستم‌های هشدار اولیه را فعال کرد.

- نظارت بر پشه‌های ناقل را تشدید کرد و کمپین‌های آگاهی‌رسانی محلی را آغاز کرد.

بهداشت از مهم‌ترین واجبات است و مسئولیت آن بر عهده کامل دولت است

سودان هنوز فاقد سازوکارهای مؤثر برای کشف و گزارش است، که باعث می‌شود آمار واقعی بسیار بالاتر از آمار اعلام شده باشد و بحران را پیچیده‌تر کند. بحران بهداشتی کنونی نتیجه مستقیم غیاب نقش فعال دولت در مراقبت‌های بهداشتی است که زندگی انسان را در اولویت قرار می‌دهد، دولتی که اسلام را اجرا می‌کند و سخن عمر بن خطاب رضی الله را به کار می‌بندد که گفت: «اگر قاطری در عراق بلغزد، خداوند در روز قیامت از من در مورد آن سؤال خواهد کرد».

راه حل‌های پیشنهادی

- ایجاد یک نظام بهداشتی که اولاً از خدا در زندگی انسان بترسد و کارآمد باشد، نه اینکه مشمول سهمیه‌بندی یا فساد شود.

- ارائه مراقبت‌های بهداشتی رایگان به عنوان یک حق اساسی برای همه رعایا. و لغو مجوز بیمارستان‌های خصوصی و منع سرمایه‌گذاری در زمینه پزشکی.

- فعال کردن نقش پیشگیری قبل از درمان، از طریق کمپین‌های آگاهی‌رسانی و مبارزه با پشه.

- بازسازی وزارت بهداشت برای اینکه مسئول زندگی مردم باشد، نه فقط یک نهاد اداری.

- اتخاذ یک نظام سیاسی که زندگی انسان را بالاتر از منافع اقتصادی و سیاسی قرار دهد.

- قطع ارتباط با سازمان‌های جنایتکار و مافیای دارو.

در تاریخ مسلمانان، بیمارستان‌ها برای خدمت رایگان به مردم برپا می‌شدند و با کفایت بالا اداره می‌شدند و از بیت المال تأمین مالی می‌شدند، نه از جیب مردم. مراقبت‌های بهداشتی بخشی از مسئولیت دولت بود، نه منتی و نه تجارتی.

آنچه امروز در سودان از شیوع همه‌گیری‌ها و غیاب دولت از صحنه رخ می‌دهد، هشداری خطرناک است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. خواسته اصلی فقط فراهم کردن بندول نیست، بلکه ایجاد یک دولت رفاه واقعی است که به زندگی انسان اهمیت می‌دهد و ریشه‌های بحران را درمان می‌کند، نه علائم آن را، دولتی که به ارزش انسان و زندگی او و هدفی که برای آن خلق شده است، یعنی عبادت خداوند یکتا، آگاه باشد. و دولت اسلامی تنها دولتی است که قادر به رسیدگی به مسائل مراقبت‌های بهداشتی از طریق نظام بهداشتی است که جز در سایه دولت خلافت راشده دوم بر منهاج نبوت که به زودی به اذن خدا برپا می‌شود، قابل اجرا نیست.

﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اسْتَجِیبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحْیِیکُمْ﴾

نوشته شده برای رادیو دفتر رسانه‌ای مرکزی حزب التحریر

حاتم العطار - ایالت مصر

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

شرف همصحبتی با ابی اسامه، احمد بکر (هزیم) رحمه الله

در صبحگاه بیست و دوم ربیع الاول ۱۴۴۷ هجری قمری مصادف با چهاردهم سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی، در سن نزدیک به هشتاد و هفت سالگی، احمد بکر (هزیم)، از پیشگامان حزب التحریر، به جوار پروردگارش شتافت. سالیان متمادی دعوت را حمل کرد و در راه آن زندان طولانی و شکنجه های سخت را تحمل کرد، اما به فضل و یاری خداوند، نه سست شد و نه ضعیف شد و نه تغییر کرد و نه تبدیل نمود.

در دهه هشتاد در سوریه در دوران حکومت حافظ مقبور سال های طولانی را به صورت مخفیانه سپری کرد تا اینکه به همراه جمعی از جوانان حزب التحریر در سال 1991 توسط استخبارات هوایی دستگیر شد تا زیر نظر جنایتکاران علی مملوک و جمیل حسن، سخت ترین انواع شکنجه را ببیند، به طوری که کسی که بعد از یک دور بازجویی از ابی اسامه و برخی از رفقایش وارد اتاق بازجویی شد، به من خبر داد که تکه های گوشت پراکنده و خون روی دیوارهای اتاق بازجویی را دیده است.

بعد از بیشتر از یک سال در سلول های انفرادی شعبه استخبارات هوایی در مزه، او به همراه بقیه همکارانش به زندان صیدنایا منتقل شد تا بعداً به ده سال زندان محکوم شود، که هفت سال آن را با صبر و احتساب سپری کرد و سپس خداوند به او فرج داد.

پس از خروج از زندان، مستقیماً به حمل دعوت ادامه داد و این روند تا زمانی که دستگیری جوانان حزب آغاز شد و صدها نفر را در سوریه در اواسط ماه 12 سال 1999 شامل شد، ادامه یافت، به طوری که خانه او در بیروت مورد یورش قرار گرفت و ربوده شد تا به شعبه استخبارات هوایی در فرودگاه مزه منتقل شود تا مرحله جدیدی از شکنجه های وحشتناک آغاز شود. با وجود سن بالایش به یاری خدا صبور، ثابت قدم و محتسب بود.

پس از تقریباً یک سال، دوباره به زندان صیدنایا منتقل شد تا در دادگاه امنیت دولت محاکمه شود و متعاقباً به مدت ده سال محکوم شد که خداوند مقدر کرد تقریباً هشت سال از آن را سپری کند و سپس خداوند به او فرج داد.

من سال 2001 یک سال کامل را با او در زندان صیدنایا گذراندم، بلکه در خوابگاه پنجم (الف) سمت چپ طبقه سوم کاملاً در کنارش بودم، او را عموی عزیز خطاب می کردم.

با هم غذا می خوردیم و در کنار هم می خوابیدیم و فرهنگ و افکار را مطالعه می کردیم. از او فرهنگ را به دست آوردیم و از او صبر و ثبات را آموختیم.

او بخشنده، دوستدار مردم و مشتاق جوانان بود و در آنها اعتماد به پیروزی و نزدیکی تحقق وعده خدا را می کاشت.

او حافظ کتاب خدا بود و هر شب و روز آن را می خواند و بیشتر شب را به عبادت می گذراند و چون سپیده دم نزدیک می شد، مرا تکان می داد تا برای نماز شب و سپس نماز فجر بیدار شوم.

من از زندان خارج شدم و سپس در سال 2004 دوباره به آن بازگشتم، و ما در اوایل سال 2005 دوباره به زندان صیدنایا منتقل شدیم، تا دوباره با کسانی که هنگام خروج اول ما در پایان سال 2001 در زندان باقی مانده بودند، ملاقات کنیم، و عموی عزیز ابو اسامه احمد بکر (هزیم) رحمه الله نیز در میان آنها بود.

مدت های طولانی در مقابل خوابگاه ها قدم می زدیم تا دیوارهای زندان و میله های آهنی و دوری از خانواده و عزیزان را با او فراموش کنیم، چگونه نه، در حالی که او سال های طولانی را در زندان سپری کرد و آنچه را که سپری کرد!

و با وجود نزدیکی من به او و همراهی با او در دوره های طولانی، هرگز او را ندیدم که غر بزند یا شکایت کند، انگار که در زندان نیست، بلکه در خارج از دیوارهای زندان پرواز می کند. با قرآنی که در بیشتر اوقات تلاوت می کند پرواز می کند، با دو بال اعتماد به وعده خدا و بشارت رسولش ﷺ به پیروزی و تمکین پرواز می کند.

ما در تاریک ترین شرایط و سخت ترین شرایط به روز پیروزی بزرگ چشم دوخته بودیم، روزی که بشارت رسولمان ﷺ محقق شود «سپس خلافت بر منهاج نبوت خواهد بود». مشتاق بودیم زیر سایه خلافت و پرچم عقاب گرد هم آییم. اما خداوند مقدر کرد که از سرای شقاوت به سرای جاودانگی و بقا کوچ کنی.

از خداوند می خواهیم که در فردوس اعلی باشی و کسی را نزد خدا تزکیه نمی کنیم.

عموی عزیز ما، ابا اسامه:

از خداوند می خواهیم که تو را مشمول رحمت واسعه خود قرار دهد و در بهشت ​​های وسیع خود جای دهد و تو را با صدیقان و شهدا قرار دهد و به خاطر آزاری و عذابی که دیدی، درجات عالی در بهشت ​​را به تو پاداش دهد، و از خداوند متعال می خواهیم که ما را با رسولمان ﷺ بر سر حوض و در قرارگاه رحمتش گرد هم آورد.

تسلیت ما این است که تو به نزد مهربان ترین مهربانان می روی و جز آنچه خدا را خشنود می کند نمی گوییم، ما از آن خداییم و به سوی او باز می گردیم.

نوشته شده برای رادیو دفتر مطبوعاتی مرکزی حزب التحریر

ابو صطیف جیجو