مع الحدیث الشریف
الحاجة للمال من أجل الحیاة
نحییکم جمیعا أیها الأحبة المستمعون فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبركاته
روى ابنُ أبی شیبةَ فی مُصَنَّفِهِ قال:
أنبأنا یزیدُ بنُ هارونَ قال أخبرنا الأصْبَغُ بنُ زیدٍ الوَرَّاقُ قال أنبأنا أبو الزاهریةِ عن کُثَیِّرِ بنِ مُرَّةَ الحضرمیِّ عن ابنِ عمرَ عن النبیِّ علیه السلامُ قال: "من احتکر طعاماً أربعین لیلة فقد برئ من الله وبرئ الله منه، أّیُّمَا أهلِ عَرْصَةٍ ظل فیهم امْرُؤٌ جائعٌ فقد برئت منهم ذمة الله".
مستمعینا الکرام:
إن الله قد کلف الفرد بالنفقة على نفسه وأهله, فإن لم یملک ما ینفقه وجب علیه العمل لکسب قوته وقوت عیاله, فإن لم یجد عملاً وجب على الدولة أن توفر له العمل المناسب فالدولة ممثلة بالخلیفة هی الراعی وهی مسؤولة عن رعیتها، لقوله علیه السلام: "والإمام الذی على الناس راع وهو مسؤول عن رعیته"
لكن هناك حالات لا يستطيع فيها الإنسان العمل بسبب المرض أو الهرم أو أي سبب آخر ...أو لعله يعمل لكن ما يكسبه لا يكفي لاحتياجاته الأساسية، إن مثل هذا الإنسان يستحق أن يعطى من المال ما يشبع حاجاته الأساسية إشباعا كليا .....وهذا فرض على من أوجب عليهم الشرع الإنفاق عليه من أقربائه, فإن لم يوجدوا أو وجدوا ولكن كانوا غير قادرين على النفقة عليه انتقل الفرض إلى المسلمين جميعاً الأقرب فالأقرب وتنوب الدولة عن المسلمين جميعاً في أداء حقوق هؤلاء الفقراء والمساكين وابن السبيل ومن هو على شاكلتهم، فتنفق عليهم الدولة من بيت المال، وإنَّ حقهم لا يقف عند أموال الدولة من خراج وغنائم وغيرها .....بل في الزكاة وفي أموال الملكية العامة.
فإن قصرت الدولة في رعاية هؤلاء وقصر المسلمون في محاسبتها وفي كفالة المحتاجين (مع أن هذا الأمر مستبعدٌ) لكنه يبقى احتمالاً وارداً؛ حينها كان لهذا المحتاج أن يأخذ ما يقيم أوده من أي مكان يجده حلالاً طيباً سواء أكان ملكا لأفراد أم ملكا للدولة ولا يحتاج إلى إذن, فالعيش سبب من أسباب الحصول على المال لأنه على المال يتوقف بقاء الإنسان على قيد الحياة.
ويشهد لهذا الحديث الحديثُ الآخر: ما آمن به من بات شبعان وجاره جائع إلى جنبه وهو يعلم. رواه ابن أبي شيبة والبزار والطبراني وحسنه الألبانيُّ.
مستمعینا الکرام، وإلى حین أن نلقاكم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعاية الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.
TITLE: با حدیث شریف - نیاز به پول برای زندگی EXCERPT: به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید در یک قسمت جدید از برنامه شما "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین سلام آغاز می کنیم، درود و رحمت خداوند بر شما باد CONTENT:با حدیث شریف
نیاز به پول برای زندگی
به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید در یک قسمت جدید از برنامه شما "با حدیث شریف" خوش آمد می گوییم و با بهترین سلام آغاز می کنیم، درود و رحمت خداوند بر شما باد
ابن ابی شیبه در مصنف خود روایت کرده است که گفت:
یزید بن هارون به ما خبر داد و گفت: اصبغ بن زید الوراق به ما خبر داد و گفت: ابوالزاهریه از کثیر بن مره حضرمی از ابن عمر از پیامبر -صلی الله علیه و آله و سلم- به ما خبر داد که فرمود: "هرکس چهل شب طعام احتکار کند، از خدا بیزار است و خدا از او بیزار است و هر اهل سرزمینی که فردی گرسنه در میان آنها بماند، پیمان خدا از آنها بریده است."
شنوندگان گرامی:
خداوند فرد را مکلف کرده است که از خود و خانواده اش انفاق کند، پس اگر آنچه را که انفاق می کند نداشته باشد، باید برای به دست آوردن قوت خود و خانواده اش کار کند و اگر کاری پیدا نکرد، دولت باید کار مناسبی برای او فراهم کند، زیرا دولت به نمایندگی از خلیفه، سرپرست است و در قبال رعیت خود مسئول است، به دلیل فرموده پیامبر -صلی الله علیه و آله و سلم-: "امام که بر مردم است، سرپرست است و در قبال رعیت خود مسئول است."
اما مواردی وجود دارد که انسان به دلیل بیماری یا پیری یا هر دلیل دیگری قادر به کار نیست... یا شاید کار می کند اما درآمدش برای نیازهای اولیه اش کافی نیست، چنین انسانی شایسته است که به او آنقدر پول داده شود که نیازهای اولیه اش را به طور کامل برطرف کند ..... و این بر کسانی که شرع انفاق بر آنان را واجب کرده است، از بستگانش فرض است، پس اگر یافت نشدند یا یافت شدند اما قادر به انفاق بر او نبودند، این فرض به همه مسلمانان نزدیکتر به نزدیکتر منتقل می شود و دولت از طرف همه مسلمانان در ادای حقوق این فقرا و مساکین و در راه ماندگان و امثال آنان جانشین می شود و دولت از بیت المال بر آنان انفاق می کند، و حق آنان تنها به اموال دولت از خراج و غنائم و غیره محدود نمی شود ..... بلکه در زکات و در اموال مالکیت عمومی نیز می باشد.
پس اگر دولت در رسیدگی به این افراد کوتاهی کرد و مسلمانان در حسابرسی و کفالت نیازمندان کوتاهی کردند (با اینکه این امر بعید است) اما همچنان احتمالی وجود دارد؛ در این صورت این نیازمند می تواند آنچه را که نیازهایش را برطرف می کند از هر جایی که آن را حلال و پاک می یابد، چه ملک افراد باشد و چه ملک دولت، بردارد و نیازی به اجازه ندارد، زیرا زندگی دلیلی برای به دست آوردن پول است، زیرا بقای انسان به زندگی وابسته است.
و این حدیث، گواه حدیث دیگری است: به من ایمان نیاورده است کسی که سیر بخوابد و همسایه اش در کنارش گرسنه باشد و او بداند. ابن ابی شیبه و بزار و طبرانی آن را روایت کرده اند و آلبانی آن را حسن دانسته است.
شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر با حدیث نبوی دیگر، شما را به امان خدا می سپاریم، درود و رحمت خداوند بر شما باد.