مع الحديث الشريف  -  الإمارة – الجزء الأول
مع الحديث الشريف  -  الإمارة – الجزء الأول

 

0:00 0:00
Speed:
August 08, 2025

مع الحديث الشريف - الإمارة – الجزء الأول

با حدیث شریف

 امارت – بخش اول

به همه شما شنوندگان گرامی درود می‌فرستیم و با بهترین درود آغاز می‌کنیم، پس سلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

در صحیح مسلم رحمه الله آمده است

"حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا: حَدَّثَنَا حَاتِمٌ وَهُوَ ابْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْمُهَاجِرِ بْنِ مِسْمَارٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ مَعَ غُلَامِي نَافِعٍ أَنْ أَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: فَكَتَبَ إِلَيَّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ جُمُعَةٍ عَشِيَّةَ رُجِمَ الْأَسْلَمِيُّ يَقُولُ: "لَا يَزَالُ الدِّينُ قَائِمًا حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ أَوْ يَكُونَ عَلَيْكُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ عُصَيْبَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ يَفْتَتِحُونَ الْبَيْتَ الْأَبْيَضَ بَيْتَ كِسْرَى أَوْ آلِ كِسْرَى وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ كَذَّابِينَ فَاحْذَرُوهُمْ" وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ: "إِذَا أَعْطَى اللَّهُ أَحَدَكُمْ خَيْرًا فَلْيَبْدَأْ بِنَفْسِهِ وَأَهْلِ بَيْتِهِ" وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ: "أَنَا الْفَرَطُ عَلَى الْحَوْضِ"

‏قَوْله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (عُصَيْبَة مِنْ الْمُسْلِمِينَ يَفْتَتِحُونَ الْبَيْت الْأَبْيَض بَيْت كِسْرَى) ‏ 

‏این از معجزات آشکار رسول خدا صلی الله علیه وسلم است، و آن را - به حمد الله - در زمان عمر بن خطاب رضی الله عنه فتح کردند، و عصیبه تصغیر عصبة است، و آن جماعت است، و کسری با کسر کاف و فتح آن. ‏ 

‏قَوْله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (إِذَا أَعْطَى اللَّه أَحَدكُمْ خَيْرًا فَلْيَبْدَأْ بِنَفْسِهِ) ‏ 

‏این مانند حدیث: "ابتدا کن به خودت سپس به کسانی که تحت تکفل تو هستند". ‏ 

‏قَوْله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (أَنَا الْفَرَط عَلَى الْحَوْض) ‏ 

‏(الفرط) با فتح راء، و معنایش: کسی که پیشی می‌گیرد به سوی آن و منتظر است تا شما را از آن سیراب کند. و الفرط و الفارط، او کسی است که از قوم پیشی می‌گیرد به سوی آب تا برایشان آنچه را که به آن نیاز دارند آماده کند. ‏ 

اما سخن او:- دین برپاست ... یا بر شما باشد

برخی از اهل علم گفته‌اند:-

"قائما" یعنی دوام و استمرار، گفته می‌شود أقام الشیء یعنی آن را ادامه داد، و از آن است سخن خداوند متعال: "و نماز را برپا می‌دارند" و سخن خداوند متعال: "مگر تا زمانی که بر آن ایستاده باشی"، پس تقدیر این است: دین پیوسته باقی و مستمر خواهد بود تا قیامت.

و سخن او: یا بر شما باشد ....، أو در اینجا برای عطف است و به معنای واو است، پس تقدیر این است: "و بر شما دوازده نفر باشند - - آنان را به ذکر اختصاص داد برای تحقق عزت و ظهور و عدم حصول ضرر در زمان آنان ..."

 برای علما در تفسیر و توجیه این حدیث راه‌های متعددی وجود دارد 

گفته‌اند: مراد خلفای عادل است، و برخی از آنان در امت گذشته‌اند، و تعدادشان تا قیامت کامل خواهد شد. 

نووی رحمه الله از قاضی عیاض نقل می‌کند:

و احتمال دارد که مراد مستحقان خلافت عادل باشند، و از آنان کسانی که شناخته شده‌اند گذشته‌اند، و حتما باید این تعداد قبل از قیامت کامل شود 

و نووی رحمه الله – از قاضی عیاض نقل می‌کند -:

و احتمال دارد که مراد کسانی باشند که اسلام در زمان آنان عزیز می‌شود، و مسلمانان بر آنان اجتماع می‌کنند، همانطور که در سنن ابی داود آمده است: (همه امت بر او اجتماع می‌کنند) 

و سیوطی نقل کرده است: مراد این است: وجود دوازده خلیفه در تمام مدت اسلام تا قیامت که به حق عمل می‌کنند اگرچه پی در پی نباشند 

و در فتح الباری: و خلفای چهارگانه از آنان گذشته‌اند و حتما باید تعداد قبل از قیامت کامل شود

 ابن کثیر گفت: -  

و معنای این حدیث بشارت به وجود دوازده خلیفه صالح است که حق را برپا می‌دارند و در میان آنان عدالت می‌کنند، و از این لازم نمی‌آید که پی در پی و پشت سر هم باشند، بلکه چهار نفر به یک ترتیب وجود داشته‌اند و آنان خلفای چهارگانه ابوبکر و عمر و عثمان و علی هستند، و از آنان عمر بن عبدالعزیز است، بدون شک نزد ائمه و برخی از بنی عباس و قیامت برپا نمی‌شود مگر اینکه ولایت آنان حتمی باشد و ظاهر این است که از آنان مهدی بشارت داده شده در احادیث وارد شده به ذکر اوست.

ای امت خیر – ای فرزندان خلافت:-

همانطور که ملاحظه می‌کنیم حدیث با لفظ (خلیفه) آمده است و دلالت می‌کند بر کسی که متولی حکومت و ولایت عامه است، همانطور که حدیث بیان کرده است که دین برپاست دلالت بر تمکین و سیادت و نفوذ و غلبه بر کسی است که با آن دشمنی ورزیده یا مخالفت کرده است، پس کید کیدکنندگان و طعن طعنه‌زنان به آن ضرر نمی‌رساند ... اسلام دین و روش و مرجع برای دولت برپاست حاکمان و محکومان.

و حدیث برای آن خلفا مزیت یا فضلی قرار نمی‌دهد صرفا به این دلیل که اسلام در زمان آنان عزیز بوده است. 

بلکه مقصود دوره زمانی است  صرف نظر از اشخاص حاکمان و بزرگانشان، بلکه نبوتی است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم خبر داده است 

و اینکه دین در آن دوره زمانی برپاست و ظاهر و غالب است بر کسی که در برابر آن مقاومت کرده است، به هدف از بین بردن آن به عنوان دین و تمدن و دولت، یا جلوگیری از ورود مردم به آن یا تلاش برای بیرون کردن آنان از آن یا تشکیک آنان در احکام و تعالیم آن و طعن در آن.

 و از مظاهر آن غلبه و آن ظهور و آن عزت، این است که به اسلام به عنوان دین ضرری نمی‌رسد هر چقدر هم که ابزارهای تخریب زیاد شود، پس مخالفان آن که دشمنان از خارج پیروان آن هستند چه مشرکانی از اهل کتاب باشند، یا کینه‌توزان یا از سوی نظام‌های کفر مانند آمریکای کافر یا بریتانیای کینه‌توز و امثال آنان، نمی‌توانند به هیچ وجهی به آن ضرر برسانند، مصداق سخن خداوند سبحان و تعالی در سوره انفال آیه 36 (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَسَيُنفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ). همچنین کسانی که از آن جدا می‌شوند و از آن منحرف می‌شوند کلی یا جزئی، از کسانی که به آن اعتقاد داشتند حقیقتا یا نفاقا، نمی‌توانند به آن ضرری برسانند...

پس دولت اسلام در زمان منصور بعد از از بین بردن ابومسلم خراسانی قوی ماند، و در زمان رشید قوی بود در حالی که برخی از دشمنان عزیز شدند و شروع به شورش در سرزمین‌های فتح شده کردند، و در دستگاه‌های دولت اسلامی نفوذ کردند تا اینکه نزدیک بود به تسلط کامل برسند، همانطور که برمکیان در زمان رشید قبل از اینکه حرکتشان به دست خود رشید از بین برود انجام دادند ...

و بدین ترتیب می‌بینیم که آنچه پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر داده است در دوره دوازده خلیفه محقق شده است، پس اسلام در آن هنگام عزیز بود و هر آنچه غیر از آن بود ذلیل بود، دین تا قیامت برپا خواهد ماند و حالت عزت و ظهور مطلقی که همراه آن برپایی است منحصر به آن دوره زمانی است که آن دوازده خلیفه متولی آن می‌شوند 

ای دوستداران خدا:-

باید توجه داشت که به عدد اعتباری نیست، و برای توضیح - حدیثی که مسلم از حدیث عمار رضی الله عنه آورده است (فِي أُمَّتِي اثْنَا عَشَرَ مُنَافِقاً لَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ) – و سوالی که مطرح می‌شود – آیا منافقان در این امت فقط دوازده نفر هستند یا اینکه بیشتر هستند؟ - و پاسخ آن – پس گفته می‌شود: تعداد منافقان بیشتر است و گفته می‌شود نیز: خلفا بیشتر از 12 نفر هستند اما به دلیل ظهور عزت و رفعت در عهد آنان آنان را به ذکر تعدادشان اختصاص داد، وگرنه ما می‌توانیم بیشتر از 12 خلیفه را نام ببریم که اسلام در عهد آنان عزیز و ظاهر بوده است، و در خلفای بنی عثمان که اروپا را فتح کردند کافی است چه رسد به کسانی که از خلفای مسلمان قبل از آنان بودند، خداوند متعال آنان را رحمت کند.

ای فرزندان فاتحان:-

مسلمانان و حاکمان و علما همگی در یک سنگر بودند، از عقیده اسلام دفاع می‌کردند، امیرانشان صالح بودند، اسلام را تطبیق می‌کردند، و آن را با دعوت و جهاد به جهان حمل می‌کردند. و علمای مسلمان، و فقیهانشان به مردم اسلام را آموزش می‌دادند، و با یکدیگر گفتگو می‌کردند، و حاکمان را نصیحت می‌کردند و آنان را محاسبه می‌کردند، و در راه خدا از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای نمی‌ترسیدند. و مسلمانان از حکومت اسلام بهره‌مند می‌شدند و امت اسلام امتی وسط بود، صاحب صدرات در میان امت‌ها، و شاهد بر جهان، همانطور که خداوند متعال آن را وصف کرده و قرار داده است: {وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِّتَكُونُواْ شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً} البقرة 143 

و بر فرزندان مسلمانان و از جمله علمایشان است. بر آنان است که درک کنند که دعوت فردی آنان کافی نیست، و بر آنان است که در جماعتی عمل کنند، که رهبری عمل را برای تغییر فراگیر به منظور برانگیختن امت اسلامی بر عهده بگیرد، با بازگرداندن رجوع به دینشان، در دولتشان همانطور که در دولت خلافت جامع بود، به منظور عزت بخشیدن به دین. تا اینکه خداوند به یاری خود اذن دهد، و مسلمانان به روش نخست خود بازگردند، بهترین امتی که برای مردم پدیدار شده است و اسلام در زمان آنان به اذن خدا عزیز می‌شود. خداوند متعال فرمود: {قُلْ هَـذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللّهِ وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ} يوسف 108 

شنوندگان گرامی، و تا زمانی که شما را با حدیث نبوی دیگری ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می‌سپاریم، و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح