مع الحدیث الشریف - باب هلک المتنطعون
مع الحدیث الشریف - باب هلک المتنطعون

    به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید، در یک قسمت جدید از برنامه شما "مع الحدیث الشریف" خوش آمد می‌گوییم و با بهترین درود آغاز می‌کنیم، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.              

0:00 0:00
Speed:
October 06, 2025

مع الحدیث الشریف - باب هلک المتنطعون

مع الحدیث الشریف 

باب هلک المتنطعون

    به همه شما شنوندگان گرامی در هر کجا که هستید، در یک قسمت جدید از برنامه شما "مع الحدیث الشریف" خوش آمد می‌گوییم و با بهترین درود آغاز می‌کنیم، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.              

    در صحیح امام مسلم در شرح نووی "با تصرف" در "باب هلک المتنطعون" آمده است.

    ابوبکر بن ابی شیبه برایمان حدیث کرد، حفص بن غیاث و یحیی بن سعید از ابن جریج از سلیمان بن عتیق از طلق بن حبیب از احنف بن قیس از عبدالله برایمان حدیث کردند که پیامبر خدا -صلی الله علیه وسلم- فرمودند: "هلك المتنطعون" این را سه بار فرمودند.

    فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم: (هلك المتنطعون) یعنی کسانی که در گفتار و کردار خود اهل تعمق و غلو و تجاوز از حدود هستند. اهل علم مثال‌هایی برای سختگیری و تنطع ذکر کرده‌اند، از جمله اینکه شخص از عبادت چیزی را بر خود تکلیف کند که توانایی آن را ندارد، که این امر او را به از دست دادن عمل بهتر یا دلزدگی می‌کشاند و شخص دست می‌کشد. مانند کسی که در شب زنده داری خود را به زحمت می‌اندازد و آن را طولانی می‌کند تا از بیداری خسته شود، پس چشمانش بر او غلبه می‌کند و از نماز صبح در جماعت یا ادای آن در وقت برگزیده یا ضروری باز می‌ماند، و از جمله آن عمل به عزیمت در موضع رخصت است، مانند کسی که رخصت افطار را در حال سفر یا بیماری ترک می‌کند، یا تیمم را ترک می‌کند و از آب استفاده می‌کند در حالی که به او ضرر می‌رساند..... و از جمله تنطع، پرسش‌های زیاد و شاخ و برگ دادن است، و سلف صالح از پرسش درباره آنچه رخ نداده است کراهت داشتند، پس اگر از چیزی که رخ نداده است سؤال می‌شد، می‌گفتند: رهایش کنید تا رخ دهد. 

   ای شنوندگان گرامی:   

    در این دوره تاریک که در آن زندگی می‌کنیم و توطئه علیه اسلام و مسلمانان زیاد شده است و خون مسلمانان در هر نقطه‌ای از زمین مانند رودخانه جاری است، در این شرایط کافران جنایتکار از برخی مسلمانان سوء استفاده می‌کنند، به ویژه کسانی که دچار آشفتگی فکری شده‌اند، چه کسانی که در فهم دین کوتاهی کرده‌اند و چه کسانی که زیاده‌روی کرده‌اند. 

    اما علت این آشفتگی فکری و انحراف در فهم از صواب، به هجوم گسترده تمدن غرب باز می‌گردد که تفکر و ذوق ما را به طور کامل تحت کنترل خود درآورده و مفاهیم ما را از زندگی تغییر داده است.

    هنگامی که تمدن غرب در بلاد اسلام ظاهر شد و اشکال مدنی و پیشرفت مادی آن پدیدار شد، چشمان بسیاری را خیره کرد. پس این اشکال مدنی را گرفتند و از تمدن غرب تقلید کردند بدون اینکه تفاوتی بین تمدن غرب و اشکال مدنی قائل شوند، و بدون اینکه درک کنند که تمدن به معنای مجموعه مفاهیم درباره زندگی است و اینکه روشی معین در زندگی است. و اینکه مدنیت اشکال مادی محسوس است که به عنوان وسایل و ابزار در زندگی به کار می‌رود. بنابراین فتوای جواز اخذ کامل تمدن غرب با همه جوانب مثبت و منفی آن بدون تفکیک را دیدیم. و در مقابل، کسانی را دیدیم که در برابر این تمدن ایستادند و آن را به طور کلی و جزئی رد کردند، هر آنچه را که تولید کرده بود، حتی علوم و معارفی که به مفاهیم مربوط به زندگی ربطی نداشت، رد کردند. پس صاحبان این نظر سختگیری بی جا کردند، و با سختگیری خود آنچه را که خدا برایشان حلال کرده بود حرام کردند، و از نص قرآن خارج شدند و تنطع کردند.

ای مسلمانان:

     چرا و به نفع چه کسی این آشفتگی فکری؟ و سختگیری و تنطع به نفع چه کسی است؟ 

بدون شک حمله به دین وحشیانه است، این جنگ علیه اسلام و افکار آن است، پس هنگامی که غرب نتوانست اسلام را مستقیماً از بین ببرد، تصمیم گرفت فهم صحیح آن را نزد پیروانش از بین ببرد. کار به جایی رسید که برخی از مسلمانان بپذیرند که نماز جمعه را بدون خطیب برگزار کنند، و به شنیدن خطبه از طریق دستگاه ضبط بسنده کنند. این حمله کثیف به اسلام و افکار آن است، حمله‌ای که برخی را وادار کرد که ازدواج با خویشاوندان مانند دختران عمو و دختران خاله را حرام کنند، در حالی که ازدواج با خویشاوندان مباح است. این چه دینی است که برای مسلمانان می‌خواهند؟ این دین تمدن غرب است که پیوسته به دنبال راهی برای نابودی آن است. اما ما حدیث رسول خدا صلی الله علیه وسلم "هلك المتنطعون" را با خوش‌بینی می‌گیریم، زیرا سرنوشت این افراد سخت‌گیر هلاکت است، و آن زمانی است که امور در جای صحیح خود قرار گیرد، هنگامی که خلافت واقعی برپا شود و به اذن خدا به زودی برپا خواهد شد. در آن زمان احکام صحیح به اجرا در می‌آیند و احکام تنطعی دور انداخته می‌شوند.

   خداوندا، خلافتى را به سوى ما بفرست که پریشانی مسلمانان را در آن جمع کنى، و آنچه را که در آن از بلا هستند از آنها بردارى، خداوندا، زمین را با نور چهره کریمت روشن کن. خداوندا، آمین آمین.

   شنوندگان گرامی، تا زمانی که با حدیث نبوی دیگری با شما ملاقات کنیم، شما را در پناه خدا می‌سپاریم، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو: ابومریم

More from فقه

مع الحدیث الشریف - أتدرون من المفلس

با حدیث شریف

آیا می دانید ورشکسته کیست؟

درود خدا بر شما شنوندگان گرامی، شنوندگان رادیو دفتر رسانه ای مرکزی حزب التحریر، دیدار با شما و برنامه ما با حدیث شریف تجدید می شود، و بهترین چیزی که برنامه خود را با آن آغاز می کنیم، درود اسلام است، پس سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد

در مسند احمد - بَاقِی مُسْنَدِ الْمُکْثِرِین - آمده است که ورشکسته امت من کسی است که روز قیامت با روزه و نماز و زکات می آید و در حالی می آید که به این دشنام داده و به آن تهمت زده و مال این را خورده است.

  حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ زُهَیْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "هَلْ تَدْرُونَ مَنْ الْمُفْلِسُ" قَالُوا الْمُفْلِسُ فِینَا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ لَا دِرْهَمَ لَهُ وَلَا مَتَاعَ قَالَ "إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ وَیَأْتِی قَدْ شَتَمَ عِرْضَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَکَلَ مَالَ هَذَا فَیُقْعَدُ فَیَقْتَصُّ هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِیَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ یَقْضِیَ مَا عَلَیْهِ مِنْ الْخَطَایَا أُخِذَ مِنْ خَطَایَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَیْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِی النَّارِ"

این حدیث مانند سایر احادیث مهمی است که باید معنای آن را فهمید و درک کرد، زیرا برخی از مردم هستند که با وجود نماز و روزه و زکات، ورشکسته هستند، زیرا به این دشنام داده، به آن تهمت زده، مال این را خورده، خون این را ریخته و این را زده است.

و ورشکستگی او به این صورت است که از حسناتش که سرمایه اوست گرفته می شود و به این داده می شود و به آن بهای تهمت و دشنام و ضربه اش را می پردازد و بعد از اینکه حسناتش تمام شد قبل از اینکه بدهی هایش را بپردازد از گناهان آنها گرفته می شود و بر او انداخته می شود و سپس در آتش انداخته می شود.

و هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از یاران خود پرسید: آیا می دانید ورشکسته کیست؟ معنای آیا می دانید از درایت است و درایت علم به باطن امور است، آیا می دانید یعنی آیا می دانید ورشکسته واقعی کیست؟ این گفته حضرت علی کرم الله وجهه را تایید می کند: «غنا و فقر بعد از عرضه بر خداست» وقتی این سوال از آنها پرسیده شد، آنها با توجه به تجربیات خود پاسخ دادند، ورشکسته در میان ما کسی است که نه درهم دارد و نه متاعی، این ورشکسته از نظر یاران رسول خداست، پس حضرت فرمود: نه،....قَالَ: إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِی مَنْ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِصِیَامٍ وَصَلَاةٍ وَزَکَاةٍ...

و این گفته حضرت عمر را تایید می کند: هر کس بخواهد روزه بگیرد و هر کس بخواهد نماز بخواند اما این استقامت است، زیرا نماز و روزه و حج و زکات اینها عباداتی هستند که انسان ممکن است آنها را انجام دهد و در نفس خود اخلاص داشته باشد، و ممکن است از روی نفاق انجام دهد، اما مرکز ثقل این است که بر امر خدا منطبق شود.

از خدا می خواهیم که ما را بر حق ثابت قدم بدارد و ما را از بندگان متقی خود قرار دهد و بدی های ما را به خوبی ها تبدیل کند و روز عرضه بر او ما را رسوا نکند، آمین.

شنوندگان گرامی، تا دیداری دیگر و حدیث نبوی دیگر، شما را به خدا می سپاریم که امانت هایش را ضایع نمی کند، و سلام و رحمت و برکات خدا بر شما باد.

نوشته شده برای رادیو 

عفراء تراب

مع الحدیث الشریف - المنافقون وأعمالهم الشریرة

مع الحدیث الشریف

المنافقون وأعمالهم الشریرة

نحییکم جمیعا أیها الأحبة فی کل مکان، فی حلقة جدیدة من برنامجکم "مع الحدیث الشریف" ونبدأ بخیر تحیة، فالسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

عن بریدة رضی الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله علیه وسلم‏:‏ ‏"‏لَا تَقُولُوا لِلْمُنَافِقِ سَیِّدٌ فَإِنَّهُ إِنْ یَکُ سَیِّدًا فَقَدْ أَسْخَطْتُمْ رَبَّکُمْ عَزَّ وَجَلَّ‏"‏‏.‏ ‏رواه أبو داود بإسناد صحیح‏.

أیها المستمعون الکرام

إن خیر الکلام کلام الله تعالى، وخیر الهدی هدی نبیه محمد بن عبد الله علیه الصلاة والسلام، أما بعد، 

إن هذا الحدیث الشریف یرشدنا إلى کیفیة التعامل مع المنافقین الذین نعلمهم، حیث کان الرسول صلى الله علیه وسلم هو الوحید الذی یعلم المنافقین کلهم بأسمائهم، ولکن نحن یمکننا أن نعلم بعضهم من صفاتهم، کالذین أرشد إلیهم القرآن بأنهم یقومون بالفروض بتکاسل على مضض، وکالذین یکیدون للإسلام والمسلمین ویشجعون الفتن ویفسدون فی الأرض ویحبون أن تشیع الفاحشة بالدعوة إلیها وحمایتها ورعایتها، وکالذین یقولون الکذب على الإسلام والمسلمین... وغیرهم ممن اتصفوا بالنفاق. 

لذلک علینا أن ندرک ما حسّنه الشرع وما قبحّه، حتى نعرف المنافق من المخلص، فنتخذ الإجراء المناسب تجاهه. لا یجب أن نأمن جانب من یفعل ما یخالف الشرع وهو یظهر أنه یفعل ما یفعله حرصاً على الإسلام والمسلمین، ویجب أن لا نسیر خلفه ولا نؤیده، ولا حتى أقل من ذلک بأن نصفه بسید، وإلا سخط الله سبحانه وتعالى علینا.

علینا نحن المسلمین أن نکون أکثر الناس حرصاً على الإسلام والمسلمین، ولا نترک لمنافق مدخلاً على دیننا وأهلنا، فهم من أخطر ما قد نواجهه هذه الأیام لکثرتهم وتعدد وجوههم. علینا استحضار المیزان الشرعی لقیاس أعمال من یدّعی الإسلام، فالإسلام لنا وقاء من مثل هؤلاء الأشرار. 

الله نسأل أن یحفظ أمتنا من أمثال هؤلاء المجرمین، وأن یرشدنا إلى الطریق المستقیم والمیزان الصحیح الذی نقیس به سلوک الناس فنبتعد عمن لا یحبهم الله، اللهم آمین. 

أحبتنا الکرام، وإلى حین أن نلقاکم مع حدیث نبوی آخر، نترککم فی رعایة الله، والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

کتبه للإذاعة: د. ماهر صالح